Brief 8-2 wh De Vries nadere onderbouwing aanvraag rendabel krediet van € 29,9 mln voor uitvoering project Implementatie Scenario Analyse

Bezoekadres Entrada 600 1114 AA Amsterdam-Duivendrecht

Postbus 2181 1000 CD Amsterdam Telefoon 020 255 3000

Retouradres: Gemeente Amsterdam, Postbus 2181, 1000 CD Amsterdam

Aan de leden van de Gemeenteraad Amsterdam

*Z10B6157D1C* Datum Ons kenmerk

8 februari 2021 MET/SBZ/UIT/00213

Uw kenmerk Behandeld door

Ronald van der Steen, Metro en Tram, R.Steen@amsterdam.nl

Kopie aan Bijlage(n) Onderwerp

nadere onderbouwing aanvraag rendabel krediet van € 29,9 mln voor uitvoering project Implementatie Scenario Analyse

Geachte leden van de Gemeenteraad, In de commissievergadering van 4 februari 2021 heb ik u tijdens de behandeling van de kredietaanvraag ISA (Implementatie Scenario Analyse) toegezegd, naar aanleiding van vragen van het raadslid Vroege, u op een aantal punten van een nadere toelichting te voorzien. Dat doe ik in deze brief. Context Het ISA-dossier is een technisch complex dossier, en het sluitstuk van de Renovatie Oostlijn. Het is gericht op het verhogen van het veiligheidsniveau van het ondergrondse deel van de Oostlijn, inclusief vijf metrostations, zodat aan de voorschriften van het bouwbesluit wordt voldaan. Momenteel bevindt de Oostlijn zich in een gedoogsituatie. Er zijn veel verschillende partijen bij betrokken. Naast de gemeente zijn dat in het bijzonder: GVB, VRA, Brandweer en Omgevingsdienst. In de afgelopen periode bent u op een aantal momenten geïnformeerd over de maatregelen die in het kader van de brandveiligheid nog moesten worden genomen op de Oostlijn (zie bijlagen). Meest recent was dat op 3 juli 2020 waarin de gedoogsituatie werd aangekondigd tot eind 2022, onder voorwaarden.

Gemeente Amsterdam

Datum 8 februari 2021 Kenmerk Pagina 2 van 5 MET/SBZ/UIT/00213

Op die momenten is nog niet ingegaan op de kosten en de dekking van deze maatregelen. Enerzijds omdat die pas bij de uitwerking van de maatregelen qua omvang duidelijk zijn geworden. Anderzijds omdat, nadat de omvang duidelijk was, eerst in overleg is getreden met de VRA als systeemverantwoordelijke en financier over de bekostiging ervan, mede in relatie tot de afrekening van eerder gemaakte kosten in het programma Renovatie Oostlijn. Zoals in het raadsvoorstel van de kredietaanvraag vermeldt staat ging het in totaal om een bedrag van circa € 67,3 mln, waarvan € 29,9 voor ISA en € 37,4 mln voor de afrekening van de andere onderdelen van Renovatie Oostlijn. VRA en gemeente hebben besloten om de totale kosten te delen, waarbij de VRA de nog niet afgerekende kosten Renovatie Oostlijn betaalt en de gemeente een financiële oplossing levert voor het nog te realiseren ISA-programma. Dit voorstel is bekrachtigd in het DB van de VRA op 16 december 2020 en het college van B&W op 15 december 2020. Dit licht ik onderstaand graag toe aan de hand van de twee vragen die in de Commissie MLW van 4 februari 2021 zijn gesteld. Toelichting aan de hand van gestelde vragen Hieronder treft u de vragen en direct daar onder mijn antwoorden aan. 1. Behoefte aan meer informatie over waarom dit nodig is en wat de huidige staat van de installaties is.

Het project Implementatie Scenario Analyse (ISA) omvat werkzaamheden die noodzakelijk zijn voor de acceptatie van de (toekomstige) gebruiksmelding in het kader van het Bouwbesluit door de Omgevingsdienst. De acceptatie van de gebruiksmelding is een noodzakelijke voorwaarde voor het gebruik van de stations in de Oostlijn. Zoals u bekend is op dit moment het gebruik toegestaan op basis van gedoogbeslissing die de Omgevingsdienst heeft genomen. Het nog niet gereed zijn van de ISA-werkzaamheden wordt hierin tijdelijk geaccepteerd onder de voorwaarde dat de werkzaamheden voortvarend worden opgepakt en voor 31-12-2022 zullen zijn afgerond. De werkzaamheden van het project ISA bestaan in hoofdzaak uit de systeemintegratie (integreren en programmeren) van de aangebrachte veiligheidsvoorzieningen binnen de Oostlijntunnel. Hierbij worden de eerder aangebrachte installaties gekoppeld aan de Centrale Besturingsinstallatie en zullen diverse systemen na afronding automatisch op elkaar reageren. Hierdoor benutten we de aangebrachte installaties optimaal en verminderen we risico’s van menselijke fouten en verkorten we reactietijd in geval van een brand waardoor het station zo snel mogelijk kan worden ontruimd.

ISA is hiermee het sluitstuk van de werkzaamheden om het veiligheidsniveau van het ondergrondse deel van de Oostlijn, inclusief vijf metrostations, te verhogen en aan de voorschriften van het bouwbesluit te laten voldoen Onder meer in de management brief van Stations Renovatie Oostlijn van Q1 2019 (bijgevoegd) is de raad geïnformeerd dat er nog werkzaamheden moesten plaatsvinden na oplevering van de stations om de brandveiligheid van met name de ondergrondse stations op het niveau van de vereisten voor de gebruiksmelding te brengen. Voorts is hierop ingegaan in de raadsbrieven van 7 april en 3 juli 2020 (beiden eveneens bijgevoegd).

Gemeente Amsterdam

Datum 8 februari 2021 Kenmerk Pagina 3 van 5 MET/SBZ/UIT/00213

De omvang, complexiteit en kosten waren destijds nog onvoldoende bekend en zijn bij de verdere uitwerking van de werkzaamheden duidelijk geworden. De consequenties (m.n. financieel) bleken eind 2019 groter dan gedacht. Daarom is deze opgave intern en vervolgens in overleg met de VRA beoordeeld op nut en noodzaak, zodat alleen de voor de gebruiksmelding noodzakelijke aanpassingen worden gerealiseerd. Vervolgens is deze opgave betrokken in de discussie tussen gemeente en VRA over de nog openstaande afrekening van andere werkzaamheden voor de Renovatie Oostlijn zoals gemeld in het raadvoorstel voor de kredietaanvraag. Gedurende dit traject zijn de bedragen niet gedeeld met de raad, mede omdat de gemeente er toen nog vanuit ging dat de kosten volledig ingepast zouden worden in het Meerjarenvervangingsprogramma (MVP) Metro van de VRA.

Onderstaande opsomming geeft op hoofdlijnen aan waaraan het krediet zal worden besteed: Activiteit Kosten € 1 miljoen het opstellen van programma van eisen voor veiligheidsvoorzieningen voor de 5 2,1 ondergrondse stations; het ontwerpen van brandmeld-, ontruimings- en besturingsinstallaties om 6,4 hieraan te kunnen voldoen; het uitbreiden van brandmeld- en ontruimingsinstallaties en noodverlichting om 5,7 te voldoen aan deze ontwerpen; het aanpassen van veiligheidsinstallaties om in geval van brand automatisch te 3,8 kunnen worden aangestuurd om zo tijdige een veilige vluchtweg te kunnen garanderen; certificering van de veiligheidsinstallaties; 4,2 afronden en integreren van eerder (deels) aangelegde installaties, zoals het 2,1 herstellen, vullen en in bedrijf nemen van de blusleiding en de sprinklerinstallatie, inrichting van de brandweercommandoruimte op Centraal Station; het totaal van tientallen systemen te laten functioneren als 1 werkend geheel. 5,6 Eén en ander in samenwerking met circa 15 opdrachtnemers en key stakeholders, zoals de Omgevingsdienst, GVB, winkeliers, waarbij werkzaamheden in de nacht worden uitgevoerd om de exploitatie en veiligheid niet te hinderen.

Totaal € 29,9 De noodzaak om het krediet nu toe te kennen, is gelegen in het feit dat anders niet tijdig kan worden voldaan aan de voorwaarden van het gedoogbesluit en de mogelijkheid ontstaat dat de Oostlijn zal worden gesloten door de Omgevingsdienst als de gedoogperiode afloopt per eind 2022. 2. Ontstaat er nu een gat in de begroting nu de reclame inkomsten op de metrostations al onderdeel van de begroting uitmaken en de kapitaallasten die nu als kosten worden opgevoerd nog niet? Dat zou betekenen dat we nu besparingen elders moeten realiseren om een tekort te voorkomen.

Gemeente Amsterdam

Datum 8 februari 2021 Kenmerk Pagina 4 van 5 MET/SBZ/UIT/00213

De kapitaallasten van de ISA maatregelen worden vanaf 2024 in de begroting opgenomen. Tegen die tijd hebben zich twee ontwikkelingen voorgedaan die nu nog geen onderdeel van de begroting uitmaken en die voldoende ruimte bieden deze kapitaallasten dekken. In de eerste plaats zal de directie MET zijn gereorganiseerd, als onderdeel van de verbetering van de werking van de OV-kring, waarbij ongeveer de helft van de organisatie zal zijn uitgeplaatst naar GVB-Rail InfraBeheer, dat nu in oprichting is. Daarmee vallen ook ongeveer de helft van de organisatiekosten weg waar in de huidige begroting een deel van de reclame inkomsten tegenover staat. In de tweede plaats is de verwachtte opbrengst van de reclameinkomsten in 2024 naar verwachting hoger dan aanvankelijk gedacht. Dit maakt nog geen deel uit van de huidige begroting. Die hogere verwachte opbrengst is gebaseerd op het feit dat de komende periode meer reclame locaties aan de NoordZuidlijn toegevoegd worden dan aanvankelijk gedacht, waarmee totaal opbrengst hoger wordt. Tevens is er sprake van indexatie van de concessieafdracht van het huidige reclamecontract. Het is overigens een bestendige lijn, afgesproken tussen GVB, VRA en gemeente, dat opbrengsten van commerciële activiteiten op metrostations, in dit geval dus reclameopbrengsten, worden ingezet in het openbaar vervoer.

Bovenstaande maakt duidelijk dat er geen sprake van is dat de gemeente nu zou moeten ombuigen of besparen vanwege dit kredietvoorstel. Na de commissievergadering heeft de heer Vroege nog aanvullende vragen aan mij doen toekomen. De meeste heb ik hierboven al beantwoord. Voor de volledigheid benoem ik de vragen hieronder en voorzie ze (soms met verwijzing naar bovenstaande tekst) van een antwoord.

a. Wanneer is wat en hoe gemeld: Antwoord: zie hierboven. b. Wanneer is raad geïnformeerd over project ISA, start, doel, scope, etc? Idem voor programma brandveiligheid. Antwoord: zie hierboven c. Zijn kosten ROL al gemaakt of moet dat nog worden uitgegeven? Waaraan, en hoezo geschil met VRA? Antwoord: De kosten voor het programma ROL zijn in het verleden gemaakt voor met name de scope van de projecten Stationsrenovaties en Vluchtwegmaatregelen. Voor ISA zijn alleen kosten gemaakt voor zover noodzakelijk om het gedoogbesluit gestand te doen en moeten de meeste kosten nog worden gemaakt. Voor het overige zie hierboven. d. Is er verband tussen kosten ROL en aanschaf M7? Antwoord: Er is geen verband tussen ROL en de aanschaf M7. e. En rapport rekenkamer 2016 over Oostlijn is in deze ook relevant uiteraard. Antwoord: De lessen die de Rekenkamer in 2016 in haar rapport over de Oostlijn meegaf zijn waar aan de orde betrokken. Alleen van “stoppen is soms aantrekkelijker dan het lijkt” kon ons inziens geen sprake zijn, gelet op het willen voldoen aan de eisen van brandveiligheid. De Rekenkamer wijst ook op de grote complexiteit, knellende kaders en andere problematische aspecten, die ons tot op heden hebben dwarsgezeten.

Desalniettemin hebben we goede verwachting dat we met het ISA-programma in staat zullen zijn de restpunten uit het programma Renovatie Oostlijn succesvol te kunnen sluiten. Waarbij moet worden

Gemeente Amsterdam

Datum 8 februari 2021 Kenmerk Pagina 5 van 5 MET/SBZ/UIT/00213

opgemerkt dat er aan zo’n complex geheel ook in de toekomst altijd werkzaamheden zullen zijn.

Ik hoop u zo voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit