Bijlagen Staat van het Amsterdams funderend onderwijs 2026.pdf
Tekst van het document
Auteurs: Onderzoek & Statistiek: Merel van der Wouden, Frederique van Spijker, Leyla Reches, Shy Moehamatdjalil, Renske Hoedemaker, Najib El Moussaoui, Mats Nagel, Ellen Lindeman Samenwerkingsverband PO Amsterdam-Diemen: Marjolein Bomhof, Anke Suijkerbuijk Samenwerkingsverband VO Amsterdam-Diemen: Alexander Röntgen, Wishal Sanchit Eindredactie: Willy Francissen Voor vragen naar aanleiding van deze publicatie: info@swvadam.nl Amsterdam, 8 april 2026
3
Inhoud
Inhoud Data Vensters Data Leergroei Data Cito vo Data werkzame onderwijsprofessionals, instroom en uitstroom
4 5 5 11 13
4
Data Vensters Voor de analyse van de tevredenheidsscores en sociale veiligheid heeft een datalevering vanuit Vensters plaatsgevonden. Uiteindelijk hebben we de data van 70 deelnemende voscholen en 77 deelnemende po-scholen kunnen gebruiken. Voor scholen uit het gespecialiseerd onderwijs waren te weinig gegevens beschikbaar om op te nemen in dit onderdeel.
Data Leergroei Datalevering Om de leergroei van Amsterdamse basisschoolleerlingen in beeld te brengen heeft een datalevering plaatsgevonden via Parnassys. Alle Amsterdamse basisscholen zijn hiervoor uitgenodigd in het koppelportaal van Parnassys, waarin zij de datalevering konden accepteren. Zij zijn via hun bestuur van te voren op de hoogte gesteld van het doel van het onderzoek. In totaal hebben 174 van de 215 Amsterdamse basisscholen de koppeling geaccepteerd. Vooral uit Centrum en Zuid hebben relatief veel scholen de koppeling niet geaccepteerd. Van de 174 scholen die data hebben geleverd gebruikten 125 tot 127 scholen in 2023/’24 en 123 tot 124 scholen in 2024/’25 in groep 7 de Cito 3.0 toets of de Leerling in Beeld toets (het aantal scholen wisselt per vak). Dit betreft maximaal 4.450 leerlingen in cohort 2023/’24 en maximaal 4.550 leerlingen in cohort 2024/’25. Om hun leergroei in beeld te brengen zijn alle toetsresultaten van groep 5 tot en met groep 7 nodig. Het verschilt per vak van hoeveel leerlingen er een complete toetsreeks beschikbaar was. Een van de redenen voor het ontbreken van volledige toetsdata is dat leerlingen worden doorgetoetst. Dit betekent dat leerlingen een toets van een vorig of volgend toetsmoment maken. Deze leerlingen kunnen we niet meenemen in de analyses omdat dit de leergroei vertekent.
Een leerling die een toets van een volgend toetsmoment maakt (bijvoorbeeld een M6-toets eind groep 5) zal in de meeste gevallen een kleinere groei in vaardigheidsscore laten zien dan als het de toets behorend bij dat moment had gemaakt. En een leerling die een toets van een vorig toetsmoment maakt (bijvoorbeeld een M5-toets eind groep 5) zal over het algemeen een grotere groei in vaardigheidsscores laten zien. Het doortoetsen gebeurt het vaakst bij begrijpend lezen en rekenen-wiskunde en in mindere mate bij spelling/taalverzorging. Soms waren er dubbele toetsresultaten voor een leerling beschikbaar, een leerling had dan bijvoorbeeld op een E5-moment twee E5-toetsen met verschillende vaardigheidsscores in Parnassys geregistreerd staan. in deze gevallen is in de analyse van de hoogste vaardigheidsscore uitgegaan. Analyse IEP-toetsen niet mogelijk Er zijn meerdere toetsaanbieders voor het leerlingvolgsysteem. Na Cito is IEP in Amsterdam de meest gekozen toetsaanbieder. In de datalevering zaten in cohort 2023/’24 31 scholen die in groep 7 de IEP-toets gebruikten en in cohort 2024/’25 23 tot 30 scholen (dit verschilt per vak). In cohort 2023/’24 waren van slechts 164 leerlingen alle toetsresultaten in groep 5 tot en met groep 7 compleet beschikbaar en in cohort 2024/’25 van maximaal 115 leerlingen. Dit is te weinig om een representatief beeld voor Amsterdam te geven.
5
Tabel 1. Overzicht aantal leerlingen met Citotoetsen in datalevering Parnassys, cohort 2023/’24 Vak Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde
Spelling Spelling Spelling
Spelling
Selectie Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
West
Zuid
Zuidoost
Totaal
312
1175
849
994
240
958
695
602
5825
251
689
690
573
173
937
496
581
4390
224
583
523
401
139
821
389
464
3544
210
414
447
343
123
659
376
278
2850
312
1172
848
1001
240
955
694
604
5826
251
688
688
575
172
934
558
584
4450
222
578
518
446
141
818
459
468
3650
201
448
427
355
121
663
420
314
2949
312
1170
850
995
240
954
695
604
5820
252
680
687
576
172
936
559
585
4447
202
577
517
466
141
815
463
461
3642
191
509
484
402
128
703
445
354
3216
6
Tabel 2. Overzicht aantal scholen met Citotoetsen in datalevering Parnassys, cohort 2023/’24 Vak n.v.t. n.v.t. Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde
Spelling Spelling Spelling
Spelling
Selectie Totaal aantal scholen Geen data geleverd Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
West
Zuid
Zuidoost
Totaal
11
38
31
30
8
28
34
23
203
4
4
2
3
0
2
13
4
32
7
30
24
24
7
26
20
18
156
6
20
18
16
6
26
17
18
127
6
16
16
13
5
26
13
18
113
6
15
16
13
5
26
13
18
112
7
30
24
24
7
26
20
18
156
6
19
18
16
6
26
17
18
126
6
17
16
14
5
26
15
18
117
6
15
16
14
5
26
15
18
115
7
31
26
24
7
26
20
18
159
6
18
18
16
6
26
17
18
125
5
16
16
15
5
26
15
18
116
5
16
16
15
5
26
15
18
116
7
Tabel 3. Overzicht aantal leerlingen met Citotoetsen in datalevering Parnassys, cohort 2024/’25 Vak Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde
Spelling Spelling Spelling
Spelling
Selectie Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
West
Zuid
Zuidoost
Totaal
270
1068
848
799
238
917
670
672
5482
215
718
729
593
199
894
551
649
4548
190
608
602
388
173
774
408
517
3660
180
411
468
336
133
599
390
300
2817
270
1070
848
800
238
917
671
672
5486
215
719
729
594
199
895
547
648
4546
190
616
600
484
173
778
469
520
3830
180
460
500
415
145
618
440
337
3095
270
1065
848
801
238
917
671
672
5482
215
716
727
592
205
891
550
649
4545
190
618
604
499
179
775
468
504
3837
183
552
562
427
164
669
438
397
3392
8
Tabel 4. Overzicht aantal scholen met Citotoetsen in datalevering Parnassys, cohort 2024/’25 Vak n.v.t. n.v.t. Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen Begrijpend lezen RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde RekenenWiskunde
Spelling Spelling Spelling
Spelling
Selectie Totaal aantal scholen Geen data geleverd Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen Een Citotoets gemaakt E7-toets is Cito Volledige reeks Volledige reeks excl. doortoetsen
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
West
Zuid
Zuidoost
Totaal
11
38
31
30
8
28
34
23
203
4
4
2
3
0
2
13
4
32
7
28
22
22
6
26
19
19
149
6
18
19
16
5
26
15
19
124
6
16
18
12
5
26
15
18
116
6
16
18
12
5
25
15
18
115
7
30
22
22
6
26
19
19
151
6
18
19
16
5
26
15
19
124
6
16
18
15
5
26
15
18
119
6
16
18
15
5
26
15
18
119
7
29
22
22
6
26
19
19
150
6
17
19
16
5
26
15
19
123
6
16
18
16
5
26
15
18
120
6
16
18
15
5
25
15
18
118
9
Tabel 5. Overzicht aantal leerlingen met IEP-toetsen in datalevering Parnassys, cohort 2023/’24 Vak
Lezen Lezen Lezen
Rekenen Rekenen Rekenen Taal verzorging Taal verzorging Taal verzorging
Selectie Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
West
Zuid
Zuidoost
Totaal
51
435
252
322
64
NA
136
NA
1260
50
429
225
313
63
NA
133
NA
1213
NA
76
88
NA
NA
NA
NA
NA
164
51
436
253
322
64
NA
136
NA
1262
50
432
226
315
62
NA
133
NA
1218
NA
75
88
NA
NA
NA
NA
NA
163
51
435
252
322
64
NA
140
NA
1264
50
430
223
317
63
NA
136
NA
1219
NA
73
86
NA
NA
NA
NA
NA
159
Tabel 6. Overzicht aantal scholen met IEP-toetsen in datalevering Parnassys, cohort 2023/’24 Vak
Lezen Lezen Lezen
Rekenen Rekenen Rekenen
Taalverzorging Taalverzorging Taalverzorging
Selectie Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
Zuid
Totaal
1
10
8
6
2
4
31
1
10
8
6
2
4
31
NA
3
3
NA
NA
NA
6
1
10
8
6
2
4
31
1
10
8
6
2
4
31
NA
3
3
NA
NA
NA
6
1
10
8
6
2
4
31
1
10
8
6
2
4
31
NA
3
3
NA
NA
NA
6
10
Tabel 7. Overzicht aantal leerlingen met IEP-toetsen in datalevering Parnassys, cohort 2024/’25 Vak
Lezen Lezen Lezen
Rekenen Rekenen Rekenen Taal verzorging Taal verzorging Taal verzorging
Selectie Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEPtoets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
West
Zuid
Zuidoost
Totaal
53
406
246
300
57
NA
118
NA
1180
1
24
18
10
0
NA
6
NA
59
NA
3
2
0
NA
NA
NA
NA
5
52
415
255
302
57
NA
122
NA
1203
15
109
67
53
5
NA
18
NA
267
NA
23
14
11
NA
NA
NA
NA
48
54
420
264
324
57
NA
147
NA
1266
45
263
143
163
17
NA
75
NA
706
NA
33
36
46
NA
NA
NA
NA
115
Tabel 8. Overzicht aantal scholen met IEP-toetsen in datalevering Parnassys, cohort 2024/’25 Vak Lezen Lezen Lezen Rekenen Rekenen Rekenen Taalverzorging Taalverzorging Taalverzorging
Selectie Een IEP-toets gemaakt
Centrum
Nieuwwest
Noord
Oost
Weesp
Zuid
Totaal
1
10
9
6
2
4
32
E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEP-toets gemaakt
1
10
5
4
0
3
23
NA
2
2
0
NA
NA
4
1
10
9
6
2
4
32
1
10
8
6
1
3
29
NA
4
4
3
NA
NA
11
1
10
9
6
2
4
32
1
10
8
6
1
4
30
NA
4
5
4
NA
NA
13
E7-toets is IEP Volledige reeks Een IEP-toets gemaakt E7-toets is IEP Volledige reeks
Data Cito vo De gegevens over toetsscores voor Nederlandse leesvaardigheid en woordenschat, rekenen-wiskunde en Engelse leesvaardigheid en woordenschat komen uit het leerlingvolgsysteem van Stichting Cito: Leerling in Beeld VO (voorheen Cito Volgsysteem VO – CVVO). Toetsmomenten en toetsniveau Elke onderwijstype heeft een eigen toets. Scholen kiezen zelf op welk niveau een leerling de toets maakt. Meestal komt dit overeen met het onderwijstype dat de leerling volgt, maar scholen mogen hiervan afwijken. Resultaten voor ‘vwo’ betekenen dus: resultaten van leerlingen die de toets op vwo-niveau hebben gemaakt.
11
De resultaten op de Cito-vaardigheidstoetsen zijn beschikbaar voor vier toetsmomenten: aan het begin van het eerste leerjaar (T0) en aan het einde van het eerste (T1), tweede (T2) en derde leerjaar (T3). Aan het einde van het derde leerjaar (T3) zijn er structureel minder afnames van de toets dan op de andere toetsmomenten. In deze rapportage bespreken we daarom de toetsresultaten aan het einde van het tweede leerjaar (T2). Het doel van de analyse is om een beeld te krijgen van het niveau van leerlingen tegen het einde van de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Scores binnen één vaardigheid (bijvoorbeeld Nederlandse leesvaardigheid) zijn direct vergelijkbaar tussen de verschillende onderwijstypes. Scores op verschillende vaardigheden, bijvoorbeeld Nederlandse leesvaardigheid en Nederlandse woordenschat, zijn niet onderling vergelijkbaar. Stichting Cito heeft de schaal waarop de vaardigheidsscores worden berekend recent aangepast. Om deze redenen kunnen de scores in dit rapport kunnen niet worden vergeleken met de scores uit de vorige Staat van het Amsterdamse Voorgezet Onderwijs (O&S, 2022). De vaardigheidsscores kunnen worden omgerekend naar referentieniveaus. Voor Nederlandse leesvaardigheid en rekenen/wiskunde zijn dit de fundamentele niveaus (Fniveaus).
Dit zijn de niveaus die leerlingen zouden moeten beheersen aan het einde van verschillende onderwijstypen: ▪ 1F: einde basisonderwijs; ▪ 2F: einde vmbo ▪ 3F: einde havo; einde vwo voor rekenen-wiskunde ▪ 4F: einde vwo voor taal. Dataset en representativiteit De dataset bevat gegevens van 41 Amsterdamse scholen (brin-vestigingen). In deze rapportage analyseren we de resultaten voor toets T2. De dataset bevat gegevens van 35 scholen voor toets T2. Per afnamejaar bevat de dataset gegevens van 21 á 26 scholen. Het aantal leerlingen dat de toets heeft gemaakt verschilt per jaar, toetsmoment en onderwijstype, maar is altijd tenminste honderd. De totale groep scholen in het onderzoek is een redelijke afspiegeling van de totale groep Amsterdamse scholen voor voortgezet onderwijs. Het gemiddelde cijfer voor het centraal examen van de groep scholen in het onderzoek is ongeveer gelijk aan het gemiddelde in Amsterdam. De scholen in het onderzoek hebben wel een iets hogere achterstandsscore dan gemiddeld in de stad. Een hogere achterstandsscore betekent dat er meer leerlingen op de school zitten met een risico op onderwijsachterstanden (CBS, 2024). Verder zijn kleine scholen iets oververtegenwoordigd en grote scholen ondervertegenwoordigd in het onderzoek. Ook qua onderwijstype zijn de scholen in het onderzoek geen perfecte afspiegeling van de totale groep Amsterdamse scholen.
Vmbo-basis/kader(/theoretisch)-scholen zijn in het onderzoek oververtegenwoordigd; categorale vwo-scholen zijn ondervertegenwoordigd. De groep scholen in de dataset verandert jaarlijks van samenstelling. In schooljaar 2018/’29 zijn er 26 Amsterdamse scholen met toetsresultaten op toetsmoment T2. Veertien van deze scholen hebben in de periode tot en met 2024/’25 elk jaar de T2-toets afgenomen (met uitzondering van ‘coronajaar’ 2019/’20). De overige scholen zitten één of meerdere jaren
12
niet in de dataset. Andere scholen zijn later gestart met het afnemen van de T2-toets. Het is niet uit te sluiten dat veranderingen in de gemiddelde toetsscores door de tijd deels worden veroorzaakt door de veranderende samenstelling van de groep scholen. Op landelijk niveau zijn er geen aanwijzingen dat de representativiteit van de steekproef door de jaren heen veranderd. Deze analyse is niet uitgevoerd voor de Amsterdamse steekproef. Er worden meer toetsen afgenomen op vmbo-niveau dan op havo- en vwo-niveau. De resultaten voor havo en vwo kunnen dus meer schommelen, omdat ze gebaseerd zijn op een kleinere groep leerlingen.
Data werkzame onderwijsprofessionals, instroom en uitstroom SEO heeft de analyse voor de werkzame onderwijsprofessionals, instroom en uitstroom uitgevoerd. Voor de berekening van het aantal werkzame onderwijsprofessionals, instroom en uitstroom zijn de onderwijspersoneelsbestanden op 1 oktober van het betreffende jaar gebruikt. Leraren werkzaam bij onderwijsinstellingen in Amsterdam zijn geïdentificeerd en daarbij is er onderscheid gemaakt tussen het primair onderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs. De personeelsgegevens zijn beschikbaar op instellingsniveau, maar een instelling kan meerdere vestigingen hebben, soms ook in verschillende gemeenten. De regel is gehanteerd dat instellingen waarvan tweederde of meer van de vestigingen buiten Amsterdam ligt, niet worden meegenomen in de onderzoekspopulatie. Op basis van de overgebleven instellingen is bepaald welk aantal onderwijsprofessionals werkzaam is in Amsterdam. De mobiliteit van het onderwijspersoneel is in kaart gebracht door de personeelsbestanden van twee opeenvolgende jaren op persoons- en functieniveau te vergelijken. Leraren die in het eerste jaar nog niet in een bepaalde onderwijsfunctie werkzaam waren, maar in het tweede jaar wel, worden beschouwd als instroom. Leraren die in het eerste jaar wel een bepaalde onderwijsfunctie hadden, maar in het tweede jaar niet meer, worden gezien als uitstroom.
Leraren die in beide jaren dezelfde onderwijsfunctie hadden, worden beschouwd als behoud. Voor de in- en uitstroom is de arbeidsmarktpositie op 1 oktober geanalyseerd, respectievelijk voorafgaand aan of na afloop van hun onderwijsfunctie.
13