Bijlage8-Raadsbrief-rechtbankkavels.pdf

Raadsinformatiebrief Aan: De leden van de gemeenteraad van Amsterdam Datum: 20 augustus 2021 Portefeuille(s) : Zuidas, Kunst en Cultuur en Gemeentelijk Vastgoed Portefeuillehouder(s): Touria Meliani en Victor Everhardt Behandeld door: Kernteam Rechtbankkavels Zuidas Onderwerp

Cultureel initiatief voor het voormalig gerechtsgebouw Parnassusweg 220 en Nota van Uitgangspunten kavel tijdelijke rechtbank Fred Roeskestraat.

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over de gebiedsontwikkeling van de kavels met de (deels) monumentale rechtbank en de tijdelijke rechtbank. Deze gebiedsontwikkeling betreft het initiatief van de Stichting Hartwig Art Foundation om in het voormalig en deels monumentale gerechtsgebouw aan de Parnassusweg 220 een internationaal museum voor hedendaagse kunst als cadeau aan de stad Amsterdam aan te bieden en betreft de daarmee samenhangende ‘Nota van Uitgangspunten kavels C2 en C3’ voor de ontwikkeling van de aanpalende kavels C2 en C3 waarop nu nog de tijdelijke rechtbank is gesitueerd. Met de ontwikkelingen van deze Rijkskavels zetten we een volgende stap in de totale ontwikkeling van Zuidas en de uitbreiding van het culturele landschap van Amsterdam. Aanleiding In juni 2010 heeft het Rijk besloten om het gerechtsgebouw aan de Parnassusweg 220 te vervangen. In 2014 heeft de gemeenteraad de kaders voor de ruimtelijke inpassing van de nieuwe rechtbank bepaald en vastgesteld (besluit 2014 nr. 190) in een Anterieure Samenwerkingsovereenkomst. Daarin zijn ook afspraken opgenomen over het verwerven van grond door het Rijk voor het nieuwe gerechtsgebouw en de herbestemming van de kavel met het oude rechtbankgebouw en de kavels van de tijdelijke rechtbank.

Met de ingebruikname van de nieuwe rechtbank begin mei 2021 zijn het gerechtsgebouw Parnassusweg 220 en de tijdelijke rechtbank gelijktijdig leeggekomen. De gemeente is in 2019 benaderd door de Hartwig Art Foundation, een particuliere stichting met charitatieve doelstellingen, om in de leeg te komen rechtbank aan de Parnassusweg 220 een openbaar toegankelijk instituut voor hedendaagse kunst ten behoeve van de ontwikkeling van jong talent te realiseren en te exploiteren. Dit onder de werktitel “Museum of Contemporary Art ” (MCA). Het particulier initiatief beoogt een geschenk aan de stad Amsterdam te zijn. De totstandkoming van het museum is in eerste instantie afhankelijk van de aankoop van de deels monumentale rechtbank door de gemeente. Hiertoe wordt de gemeenteraad een kredietbesluit voorgelegd. De voormalige rechtbank zal vervolgens kostendekkend worden verhuurd, waardoor sprake is van een rendabel krediet en waardoor er geen beslag wordt gelegd op de algemene middelen. De Hartwig Art Foundation zal voor eigen rekening en risico het museum realiseren en exploiteren voor de lange termijn en doet geen aanspraak op gemeentelijke (kunst)subsidies.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 2 van 5

Datum 20 augustus 2021

Gezien de beperkte bestemmingsmogelijkheden van de kavels met de (deels) monumentale rechtbank en de tijdelijke rechtbank en het initiatief van de Hartwig Art Foundation zijn de gemeente en het Rijk in gesprek gegaan over de gebiedsontwikkeling van deze kavels om tot herbestemming te komen. De daaruit voortvloeiende samenhangende voorstellen licht het college hieronder graag toe. “Museum of Contemporary Art” Met het “Museum of Contemporary Art” (MCA) wil de Hartwig Art Foundation een duurzame bijdrage leveren aan het culturele landschap van Amsterdam. Door de opzet van het museum als een instelling waar naast exposities van jonge veelbelovende kunstenaars ook actief nieuwe kunstwerken worden geproduceerd, wil de stichting een functie toevoegen die nu in de stad ontbreekt. Het museum creëert ruimte voor een combinatie van grootschalige expositieruimtes voor hedendaagse kunst, maakplaatsen, evenementen, werk- en verblijfsruimte voor kunstenaars en fellows, workshops en horeca - allen gericht op kennisdeling, experiment en educatie. Een plek waar tentoonstellingen worden georganiseerd én kunstwerken worden geproduceerd. Anders dan het Stedelijk Museum Amsterdam heeft het MCA niet de doelstelling een collectie op te bouwen en te onderhouden.

Het wil daarentegen in de breedste zin een ‘host’ zijn voor kunstenaars, gastinstellingen en diverse lokale en internationale gemeenschappen en op deze wijze actief kunst produceren die wordt geschonken aan de Collectie Nederland. Hiermee zullen zowel de kunstenaars, de gemeenschap als het Nederlands cultureel erfgoed worden ondersteund en wordt een bijdrage geleverd aan de collecties van de toekomst. Er is geen sprake van een schenking van kunst aan de gemeente Amsterdam (Collectie Amsterdam) en ook niet van verwerving van kunstwerken door de gemeente Amsterdam. Het MCA zal diverse ondersteunende functies onder één dak samenbrengen, zoals werk- en verblijfsruimtes voor kunstenaars, fellows en gastinstituten, een openbare (dak)tuin en een experimenteel ‘foodlab’. Deze faciliteiten, en de ambitie om het gebouw in een duurzaam monument te transformeren, zijn onlosmakelijk met het culturele totaalconcept van het MCA verbonden. Ook vindt samenwerking plaats met andere kunstinstellingen en postacademische opleidingen zoals de Rijksakademie van Beeldende Kunsten, het Stedelijk Museum, de Oude Kerk, Framer Framed en de Appel, en buiten Amsterdam onder andere met de Vleeshal (Middelburg), Casco Art Institute (Utrecht) en Stroom Den Haag.

Door een andere invulling ontstaat een unieke instelling, waarvan niet te verwachten is, dat die leidt tot verdringing van belangstelling voor bijvoorbeeld het Stedelijk Museum Amsterdam of andere presentatie-instellingen in Amsterdam. Door inzet op samenwerking met andere culturele instellingen biedt de komst van het MCA juist kansen op een versterking van Amsterdamse culturele infrastructuur. De Hartwig Art Foundation werkt momenteel al via het Hartwig Foundation's Production | Collection Fund samen met meerdere instituten in Amsterdam en daarbuiten en wil deze partnerships verder vormgeven in het fysieke museumgebouw.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 3 van 5

Datum 20 augustus 2021

Aan de Amsterdamse Kunstraad is gevraagd een advies over het plan ‘Design Brief Museum of Contemporary Art’ concept d.d. 14 juni 2021 (bijlage 1) uit te brengen. Dit advies wordt separaat van deze raadsinformatiebrief aan de gemeenteraad toegezonden.

MCA passend binnen gemeentelijke ambitie De vestiging van een museum is passend binnen de maatschappelijk-culturele ambitie van de Visie Zuidas (besluit 2016 nr. 1171). Met de Visie Zuidas heeft de gemeenteraad de opdracht gegeven een gemengde stadswijk te ontwikkelen met behoud en versterking van de kwaliteit van wonen, werken en voorzieningen. Als deeluitwerking van de Visie Zuidas is het Plan Kunst en Cultuur Zuidas 2021-2025 opgesteld. Met dit plan zet de Zuidas in op de versterking van de aanwezigheid en zichtbaarheid van kunst en cultuur. Dit gebeurt o.a. door het stimuleren van de vestiging van permanente culturele voorzieningen en het creëren van werkruimten voor kunstenaars en culturele makers. Het culturele initiatief voor de rechtbank is een toevoeging aan de Zuidas, die past binnen dit plan. In het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur 2020-2025 (besluit 2019 nr. 8) is Zuidas benoemd als een van de vier strategische locaties waar onderzoek wordt gedaan naar een grootstedelijke culturele voorziening. Clustering van meerdere culturele instellingen met ondersteunende horeca wordt hierin gestimuleerd.

Tevens sluit een inzet op cultuur voor de monumentale rechtbank goed aan bij de Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2021-2024, waarin het belang van spreiding van culturele voorzieningen over de hele stad een van de hoofdambities is, evenals het belang van meer ruimte voor makers. Zuidas wordt gezien als de plek waar naast woningen en kantoren ook voorzieningen, zoals de nieuwe vestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam, OBA Next, ook andere culturele initiatieven een plek moeten krijgen. Zo wordt gebouwd aan een complete stadswijk in verbinding met de rest van Amsterdam. De Amsterdamse Kunstraad heeft in haar advies ‘De Stad is nooit af’ aangegeven dat in Zuidas ‘een interessante, gemengde wijk kan ontstaan waarin een prominent museum onmisbaar is.’ In december 2019 heeft het College de Principenota voor de gebiedsontwikkeling van het Zuidasdeelgebied Parnas vastgesteld (VN2019-021203). De voormalige rechtbank en de kavel van de tijdelijke rechtbank maken onderdeel uit van dit deelgebied. De Principenota Parnas gaat specifiek in op de kans om het vrijkomende monumentale gerechtsgebouw te benutten voor een culturele functie. Verwerving voormalig gerechtsgebouw en verhuring De voormalige rechtbank zal door Gemeentelijk Vastgoed kostendekkend worden verhuurd als maatschappelijk vastgoed aan de Hartwig Art Foundation.

De huurder draagt zelf zorg voor het verkrijgen van de planologische vereisten en de investering in de verbouwing en de inrichting. Na instemming door de gemeenteraad met de aankoop van de voormalige rechtbank en het ten behoeve hiervan beschikbaar stellen van een krediet en de instemming met de Nota van Uitgangspunten Hybride Parnas Complex (NvU) (bijlage 2), kunnen in gezamenlijkheid met de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 4 van 5

Datum 20 augustus 2021

initiatiefnemer vervolgstappen worden gezet. Dit betreft onder andere de ruimtelijke planvorming, planologische besluitvorming en uiteindelijk het overeenkomen van een huurovereenkomst. Op de huurovereenkomst zelf is een voorbehoud van bestuurlijke goedkeuring van toepassing.

Ruimtelijk kader voor kavel C2/C3 (kavel tijdelijke rechtbank) Gezien de samenhangende ontwikkelingen van de deels monumentale rechtbank én de tijdelijke rechtbank ligt ook de NvU voor kavels C2/C3 ter instemming voor. Met de vaststelling van de NvU wordt het Rijksvastgoedbedrijf in staat gesteld een verkoopprocedure te starten met het doel een marktpartij voor de ontwikkeling te selecteren. Bovendien ontstaat met de vaststelling de basis voor de verkoop van de deels monumentale rechtbank aan de gemeente. De NvU is het ruimtelijk-programmatisch kader voor de ontwikkeling van de naastgelegen kavels C2/C3. Met de verhuizing van de rechtbank naar het nieuwe gebouw en de ontmanteling van het tijdelijke rechtbankgebouw ontstaat ruimte voor de beoogde ontwikkeling. De NvU schetst een kader waarbinnen een nieuw gebouw wordt gerealiseerd met een gemengd programma van wonen en kantoren, gelegen bovenop een ondergrondse parkeergarage. Het woonprogramma betreft middeldure huur (circa 88% van het aantal te realiseren woningen) en een klein deel vrije sector koop (circa 12% van het aantal te realiseren woningen). Voor de middeldure huurwoningen gelden de voorwaarden uit het Actieplan Meer Middeldure Huur van de gemeente Amsterdam. De NvU sluit aan bij de ontwikkelopgave die in de Principenota Parnas voor dit gebied is geschetst.

De Principenota is eind 2019 vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Hierin staat beschreven dat Parnas de potentie heeft om te transformeren van een monofunctionele plek naar een divers gebied met een mix van woningen, kantoren en voorzieningen. De beoogde hogere stedelijke dichtheid gaat hand in hand met vergroening van het gebied en wordt passend aangesloten op de ruimtelijke context van de directe omgeving (Fred Roeskestraat, Spinozabuurt, Dokzone en kerngebied Zuidas). Met de NvU wordt het mogelijk gemaakt om de eerste woningen toe te voegen in het Zuidas-deelgebied Parnas wat nu gedomineerd wordt door de aanwezigheid van de rechtbank. Op 22 april en 24 juni jl. zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd voor de directe omgeving, waarvan de verslagen als bijlage zijn bijgevoegd (bijlage 3 en 4). Vervolgproces Na instemming met de aankoop van de voormalige rechtbank en de Nota van Uitgangspunten voor kavels C2/C3 zal de aankoop van de rechtbank worden geëffectueerd en de verkoopprocedure voor kavels C2/C3 worden voorbereid door het Rijksvastgoedbedrijf. De gemeente zal met de Hartwig Art Foundation toewerken naar een huurovereenkomst. Parallel hieraan werkt de Hartwig Art Foundation haar plannen verder uit, zodat hiervoor de planologische procedures voor de benodigde bestemmingsplanwijziging en omgevingsvergunning kunnen worden doorlopen.

Het doel is om voor het einde van jaar het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning ter visie te leggen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 5 van 5

Datum 20 augustus 2021

Slot Het Museum of Contemporary Art verrijkt het culturele aanbod in Amsterdam en levert een bijdrage aan de culturele doelstellingen in de stad. Daarnaast levert het museum – dat voor de gemeente kostenneutraal wordt ontwikkeld - een bijdrage aan de ontwikkeling van Zuidas als gemengde Amsterdamse stadswijk en wordt er nieuw leven geblazen in een beeldbepalend gemeentelijk monument. Het college beschouwt het initiatief van de Hartwig Art Foundation als een cadeau aan de stad en stelt voor dit in dankbaarheid te ontvangen door in te stemmen met de voorgelegde besluiten.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani, wethouder Kunst en Cultuur

Victor Everhardt, wethouder Zuidas

Bijlagen 1. Design Brief Museum of Contemporary Art for Amsterdam’ concept d.d. 14 juni 2021 2. Nota van Uitgangspunten kavels C2 en C3, d.d. juni 2021 3. Verslag informatiebijeenkomst Nota van Uitgangspunten 22 april 2021 4. Verslag informatiebijeenkomst Nota van Uitgangspunten 24 juni 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl