Bijlage.Voortgangsrapportage Toegankelijkheid 2021
Tekst van het document
Amsterdam werkt aan toegankelijkheid: Iedereen doet mee! Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
4. Overzicht doelen en resultaten
3. Financiën
5. Bijlagen
De mentale en fysieke gezondheid van Amsterdammers van de volwassenen ervaart 1 of meer beper kingen en zijn slechthorend/doof, slechtziend blind of hebben een mobiliteitsbeperking. (101.000 volwassen Amsterdammers)
15% 27%
voelt zich door gezondheids problemen beperkt in het leven. (180.000 volwassen Amsterdammers)
29%
van de volwassen Amsterdammers heeft een chronische aandoening.
34.000
volwassen Amster dammers hebben ernstige beperkingen in het dagelijks leven.
Vorige pagina
29% (3 op 10)
Bron: Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2020 Peildatum cijfers is 1 januari 2020. Aantal Amsterdammers is 872.380, waarvan 724.808 18 jaar of ouder zijn. Let op: % en aantallen Amsterdammers overlappen elkaar en kunnen niet bij elkaar worden opgeteld
heeft een langdurige ziekte of aandoening. (196.000 volwassen Amsterdammers)
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
2
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
Noord
West Centrum Nieuw-West
Oost Zuid
83% - 85%
6,4% van de bevolking heeft een licht verstandelijke beperking (LVB). Zij hebben een IQ tussen de 50-85 en zijn niet sociaal redzaam. (56.000 van de Amsterdammers) Bron: SCP
Zuidoost
80% - 82% 73% - 79%
De verschillen tussen de stadsdelen zijn groot. Amsterdammers van 18 jaar of ouder met een (zeer) goede ervaren gezondheid naar stadsdeel (%).
45%
heeft matige psychische klachten. (300.000 Amsterdammers)
Vorige pagina
16% van de inwoners tussen 16 en 65 jaar is laaggeletterd. (ruim 100.000 Amsterdammers)
Verandering in mentaal welbevinden door de coronacrisis onder volwassen Amsterdammers (%)
9%
heeft ernstige psychische klachten. (61.000 Amster dammers)
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
Stress ervaren
7
59
34
Angstig voelen
6
67
27
Depressief voelen
5
72
23
0
10
Minder
3
20
30
40
50
Niet veranderd
60
70
80
90
10 0
Meer
Volgende pagina
Inhoud
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
Vorige pagina
2.1 Wonen
8
2.2 Openbare Ruimte
11
2.3 Verkeer en vervoer
13
2.4 Werk, Participatie, Inkomen
18
2.5 W et maatschappelijke ondersteuning (Wmo)/Zorg
19
2.6 Jeugd(zorg)
23
2.7 Sport
24
2.8 Kunst en Cultuur
26
2.9 Amsterdam als toegankelijke gemeente
27
2.10 Meepraten en meedoen
28
2.11 De gemeente als werkgever
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
30
4
Fysiek Domein
Sociaal Domein
Vrije tijd: Sport, Kunst en Cultuur
Toegankelijke Gemeente
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
1. Inleiding De Amsterdamse bevolking is heel divers. Er zijn veel verschillen in onder meer opleiding, sociaal econo mische positie, herkomst, beperkingen en gezond heid. Uitgangspunt van het college van Burgemeester en Wethouder (B en W) is dat iedereen kan meedoen. Alle Amsterdammers moeten volwaardig kunnen meedoen in onze samenleving. Amsterdam staat hierin als stad voor grote uitdagingen. Lang niet overal is de sociale, digitale en fysieke toegankelijkheid al gere geld of vanzelfsprekend, waardoor Amsterdammers belemmeringen ervaren om net als iedereen mee te doen. Kaders Visie college Het college van B en W wil dat iedereen in de stad, ongeacht verschillen, zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk kan meedoen. Dit is verwoord in het coalitie akkoord ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid van mei 20181’. Een van de ambities uit het coalitieakkoord is dat de stad sociaal en fysiek toegankelijker wordt. Dit draagt er toe bij dat iedereen kan meedoen en zich welkom voelt. Het gaat hierbij om fysieke toegankelijkheid van de openbare ruimte en gebouwen, om sociale toeganke lijkheid van voorzieningen en om toegankelijkheid van informatie en communicatie.
1 https://www.amsterdam.nl/bestuur-en-organisatie/volg-beleid/ coalitieakkoord-2018/
Vorige pagina
Lokale inclusieagenda Bij de ontwikkeling van het beleid en de uitvoering ervan wordt samengewerkt met Amsterdammers en ervarings deskundigen. Dit heeft in 2020 onder meer geresulteerd in de vaststelling van een lokale inclusieagenda met tien speerpunten.2 In de Amsterdamse inclusieagenda staat verwoord wat Amsterdammers vinden dat er moet gebeu ren zodat iedereen die dat wil ook echt mee kan doen. De 10 speerpunten van de Amsterdamse inclusieagenda hebben betrekking op handhaving van de toegankelijk heid en de regelgeving, mobiliteit (openbaar vervoer), bewustwording, het inzetten van ervaringsdeskundigheid, looproutes door de stad, inclusief onderwijs, toegankelijke toiletten in de stad, toegankelijke Wmo-voorzieningen, toegankelijke (digitale) informatie en sociale inclusie (vrije tijd). De 10 speerpunten zijn integraal opgenomen in bijlage 5.2 in de voortgangsrapportage. Financiën De inzet op toegankelijkheid van de gemeente wordt zoveel mogelijk gerealiseerd vanuit de reguliere begro ting en werkzaamheden. Het college is zich er van bewust dat de opgave op het gebied van toegankelijk heid sámen met maatschappelijke partners, onderne mers en ervaringsdeskundigen moet worden opgepakt om succesvol te zijn. De inclusie van Amsterdammers is
daarom opgenomen in veel programma’s en beleidska ders. Voor knelpunten, waarvoor in de reguliere budget ten niet voldoende middelen beschikbaar zijn, heeft het college voor de bestuursperiode 2018-2022 in het coalitieakkoord een fonds toegankelijkheid beschikbaar gesteld ter waarde van € 3 miljoen. Leeswijzer Het college heeft toegezegd de gemeenteraad elk jaar te informeren over de vorderingen die worden gemaakt op het gebied van toegankelijkheid. Amsterdam werkt hard aan het verbeteren en stimuleren van de inclusie van mensen met een beperking. In de voortgangsrap portage toegankelijkheid 2021 staat per deelonderwerp beschreven wat er in de periode medio 2020-2021 is bereikt en wat de doelgroep merkt van de resultaten. Waar mogelijk staan data opgenomen. Als er concrete nieuwe plannen zijn voor 2022 staan ook deze vermeld in de rapportage. In hoofdstuk 3 over Financiën staat een toelichting op de besteding van de coalitiemiddelen van het fonds toegankelijkheid. Tot slot is in hoofdstuk een samenvattend overzicht opgenomen waarin staat hoe de diverse deelonderwerpen en projecten bijdragen aan de speerpunten van de lokale inclusieagenda. In de bijlagen staat een overzicht van de projecten die zijn gefinancierd uit het Knelpuntenfonds en de volledige inclusieagenda.
2 https://www.amsterdam.nl/iedereen-doet-mee/inclusie-agen da-10-speerpunten/
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
5
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
Fusie met gemeente Weesp De Inclusieve Agenda van Weesp is in de tweede helft van 2020 vastgesteld.3 In deze Agenda beschrijft Weesp welke stappen worden gezet op het gebied van inclusivi teit. In de agenda worden drie speerpunten benoemd in 2021: • Openbare ruimte • Bewustwording • Toegankelijkheid. Weesp is met deze speerpunten al zoveel mogelijk aangesloten op de 10 speerpunten van de gemeente Amsterdam. De gemeente Weesp heeft tot en met 2021 uitvoering gegeven aan de Inclusieve Agenda. Op ambtelijk niveau is in 2020 en 2021 al veel samen gewerkt met de gemeente Amsterdam. Vanaf 2022 zal over de uitvoering in Weesp, net als nu al gebeurt over de andere Amsterdamse gebieden, op hoofdlijnen gerapporteerd worden via de reguliere voortgangs rapportage toegankelijkheid.
3 https://weesp.raadsinformatie.nl/document/9247309/1#sear ch=%22inclusieve%20agenda%22
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
VN-verdrag Handicap Het VN-verdrag Handicap4 is in 2016 geratificeerd door de Nederlandse regering. Doel van dit verdrag is het bevorderen, beschermen en waarborgen van de mensenrechten van mensen met een beperking. Het VN-verdrag Handicap gaat over de rechten van mensen die fysiek, mentaal, intellectueel of zintuiglijk een beperking hebben. Zij hebben een lichamelijke handicap, zijn doof of blind of kampen met een psychische aandoening. Ook mensen met dyslexie, autisme of een chronische ziekte vallen onder de definitie. Het VN-verdrag stelt dat de samenleving rekening moet houden met mensen met diverse beperkingen, ziektes of aandoeningen en ervoor moet zorgen dat iedereen kan deelnemen. Grond beginselen van het verdrag zijn toegankelijkheid, persoonlijke autonomie en volledige participatie. Het is belangrijk dat de overheid bij het maken van beleid en wetgeving rekening houdt met deze grondbeginselen.
4 https://wetten.overheid.nl/BWBV0004045/2016-07-14
5. Bijlagen
Belangrijk uitgangspunt van het VN-verdrag Handicap is dat mensen met een beperking, ervarings deskundigen en belangenbehartigers zelf worden betrokken bij het maken van het beleid en bij de uitvoering. Dit noemt men ook wel ‘Niets over ons, zonder ons! Het Rijk voert met het programma ‘Onbeperkt Meedoen’ veel onderdelen uit van het VN-verdrag. Het programma moet zorgen voor merkbaar minder drempels in de samenleving, bijvoorbeeld door zoveel mogelijk perrons en haltes toegankelijk te maken. Regelmatig worden voortgangsrapportages5 gepubliceerd door het Rijk, rapportages door het College van de Rechten van de Mens over het naleven van het VN-verdrag Handicap6 en schaduw rapportages door landelijke belangenbehartigers.
5 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/rechten-van-men sen-met-een-handicap/documenten/rapporten/2020/11/20/ voortgangsrapportage-2020-onbeperkt-meedoen 6 Jaarlijkse rapportage over de naleving van het VN-verdrag handicap in Nederland
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
6
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
2. de resultaten, plannen en ambities Amsterdam wil een stad zijn waarin iedereen dezelfde kansen heeft, onafhankelijk van de buurt waarin je woont of de school waar je naartoe gaat. Een stad waarin je de vrijheid hebt om je toekomst zelf vorm te geven. Waar je deel uitmaakt van een gemeenschap en je geaccepteerd voelt. Waar iedereen mee kan doen, ondanks verschillende achtergronden of beperkingen. In dit hoofdstuk staat een overzicht van de belangrijkste resultaten die zijn behaald op het gebied van toeganke lijkheid in de periode medio 2020-2021 en die belangrijk zijn voor de inclusie van mensen met een beperking. Ook staan relevante plannen en ambities van de gemeente Amsterdam benoemd.
“Stop met misgenderen, want het kwetst mij.’’
De raad en betrokken Amsterdammers worden over de onderwerpen in deze rapportage op diverse manieren en momenten geïnformeerd. Denk aan agendering van rapportages, beleidskaders en uitvoeringsplannen in de raadscommissies en de gemeenteraad. Of het verstrek ken van informatie aan Amsterdammers via bewoners brieven, bijeenkomsten, de Krant Amsterdam en de website van de gemeente. Het beleid dat is opgenomen in deze rapportage is reeds besproken en/of vastgesteld in de gemeenteraad. Ofwel in deze rapportage wordt geen nieuw beleid vastgesteld, maar biedt het college de gemeenteraad en andere geïnteresseerden een overzicht van relevante onderwerpen.
Vorige pagina
Sherry Jae is een binaire transvrouw van kleur in een rolstoel.
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
7
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
2.1 Wonen Goed wonen is belangrijk voor alle Amsterdammers. Voor iedereen moet de woning en woonomgeving geschikt zijn. Mensen met een Wmo-verhuisindicatie en 65-plussers zijn vaak aangewezen op een sociale huurwoning. Hiervoor bestaat in de regio Amsterdam een lange wachttijd. Om mensen met een beperking en ouderen mogelijkheden te bieden een meer geschikte woning te vinden zijn er verschillende afspraken gemaakt met corporaties. Rolstoelwoningen Amsterdammers die rolstoelgebonden zijn kunnen niet altijd blijven wonen in de woning waar ze nu wonen. Veel woningen zijn niet aanpasbaar voor gebruik met een grotere elektrische rolstoel of met de benodigde hulpmiddelen. Deze Amsterdammers zijn voor een geschikte woning vaak afhankelijk van rolstoelwoningen. Amsterdam kent een groot tekort aan rolstoelwoningen. Er komen jaarlijks ongeveer 50 rolstoelwoningen vrij terwijl gemiddeld 102 huishoudens een indicatie krijgen voor een rolstoelwoning. Hier door telt medio 2021 de wachtlijst voor rolstoelwo ningen 283 huishoudens. Gemeente en corpora
ties willen dit probleem oplossen en hebben afgespro ken het tekort aan rolstoelwoningen terug te dringen. Om dit te realiseren hebben zij een aantal afspraken vastgelegd in de Aanpak Rolstoelwoningen. In deze aanpak staat opgenomen hoe de huidige voorraad aan rolstoelwoningen in stand wordt gehouden en beter wordt ingezet, hoe meer rolstoelwoningen worden toegevoegd en hoe de toewijzing van rolstoelwoningen kan worden verbeterd. Er is regelmatig overleg tussen gemeente en corporaties over rolstoelwoningen. Cliëntenbelang Amsterdam sluit hier twee keer per jaar bij aan. Ook is er contact met professionals in het veld, zoals Adviesbureau Reade en medewerkers van het AMC-VU. Om het tekort aan rolstoelwoningen terug te dringen zijn voor 2021 de volgende doelen gesteld: • Het realiseren van 23 verhuizingen in het kader van de verhuisregeling ‘Verhuizen uit Rolstoelwoningen’. De gemeente geeft mensen die geen rolstoelwoning meer nodig hebben of die kunnen verhuizen naar een kleinere rolstoelwoning een vergoeding voor de verhuiskosten om verhuizing te stimuleren. Sinds 1 juli 2021 zoeken de deelnemende huishoudens zelf met voorrang in WoningNet naar een nieuwe woning. • Het realiseren van 15 verbouwd rolstoelgeschikte
woningen in het kader van het project Verbouwd Rolstoelgeschikt met voor de woningcorporaties maximaal € 20.000 subsidie per verbouwde woning. • Corporaties realiseren gedurende 3 jaar 26 nieuw bouw rolstoelwoningen per jaar. De Aanpak Rolstoel woningen loopt gelijkt op met de samenwerkingsaf spraken 2020-2023 tussen corporaties, gemeente en de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels. Ook daarna is het de intentie om verder door te gaan met het wegwerken van het tekort aan rolstoelwoningen. Indien de nieuwe coalitie besluit om per 2023 opnieuw budget beschikbaar te stellen, kan de Aanpak Rolstoelwoningen worden voortgezet7. Het duurt een aantal jaar voordat de eerste 26 rolstoel woningen worden opgeleverd. • Sinds 1 juli 2021 wordt gewerkt met een nieuwe manier van toewijzen: huishoudens die urgent een rolstoelwoning nodig hebben krijgen voorrang op huishoudens die minder dringend een rolstoelwoning nodig hebben. Deze wijziging is opgepakt nadat diverse partijen de lange wachtlijsten hadden aangekaart bij de gemeente. Voor meer informatie zie de reguliere Voortgangsrappor tage van het Programma Huisvesting Kwetsbare Groe pen8 en de voortgangsrapportages over de samenwer
7 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10292710/1# search=%22raadsbrief%20rolstoelwoningen%20%22 8 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10292710/1# search=%22raadsbrief%20rolstoelwoningen%20%22
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
8
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
kingsafspraken9 tussen de gemeente Amsterdam, de corporaties en de huurderskoepels.
4. Overzicht doelen en resultaten
3. Financiën
In de periode medio 2019-medio 2020 zijn 652 nieuw bouwwoningen gebouwd. 96% woningen zijn aanpas baar gebouwd.
Ouderenhuisvesting De wethouder Wonen is de bestuurlijk opdrachtgever van het Programma Ouderenhuisvesting 2019-2022 dat in 2019 is vastgesteld door de voltallige gemeenteraad.
In de jaarlijkse voortgangsrapportages10 wordt gerappor teerd over de voortgang van het programma. Inzet van het Programma Ouderenhuisvesting11 is de positie van ouderen op de Amsterdamse woningmarkt te besten digen. Dit is nodig vanwege de vergrijzing en omdat ouderen steeds langer zelfstandig thuis wonen. Een groot deel van de Amsterdamse ouderen woont in een te grote of ongeschikte woning. Vanuit het programma wordt ingezet op het toevoegen van ouderenwoningen, het aanpassen van de bestaande bouw en het bevorderen van doorstroming: • 22 partijen hebben de Intentieverklaring Zelfstandig Geclusterd Wonen voor Ouderen in Amsterdam 2020-2025 getekend12 . Doel is dat er in 2025 in totaal 2.000 geclusterde ouderenwoningen in aanbouw zijn genomen. De grootste aantallen worden aan het eind van de looptijd gerealiseerd. Er is een lijst benoemd van mogelijke locaties voor geclusterde woonvormen met zorg. Het eerste resultaat is dat de wethouder Bouwen en Wonen in 2021 de eerst geclusterde ouderenwoningen heeft geopend in het Nieuwe Schouw13 in Noord. Het in aanbouw nemen van geclusterde ouderenwoningen in het middensegment loopt vooralsnog achter op schema. Momenteel wordt hiervoor in overleg met team Grond & Ontwikkeling onderzocht welke
10 https://www.amsterdam.nl/bestuur-en-organisatie/organisa tie/ruimte-economie/wonen/ouderenhuisvesting/ 11 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/941372/ programmaplan_ouderenhuisvesting_2019-2022.pdf
12 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/941372/ intentieverklaring_ouderenwoningen.pdf 13 https://www.rodi.nl/regio/amsterdam-noord/203859/ samen-en-toch-zelfstandig
Aantal verhuurde rolstoelwoningen Jaar
Totaal
Verbouwd
Verhuis regeling
Nieuwbouw
2019
30
5
n.v.t.
Niet bekend
2020
74
11
5
5
Nb. Cijfers 2021 nog niet beschikbaar. Aanpasbaar bouwen Er zijn 652 sociale huurwoningen van corporaties opgeleverd in de periode augustus 2019 - augustus 2020. Hiervan is 96% aanpasbaar gebouwd. Dat bete kent dat een woning zo is ontworpen dat deze (later) relatief eenvoudig en goedkoop is aan te passen als een bewoner minder mobiel wordt en bijvoorbeeld een rollator gebruikt. In de marktsector ligt dat aandeel veel lager en is 29% aanpasbaar gebouwd. De inzet is om bij marktpartijen dit aandeel te vergroten. De gemeente wil hiervoor onder andere de bekendheid bij de ontwikke lende partijen en opdrachtgevers over aanpasbaar bouwen vergroten.
9 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10545747/1/ 09012f978035a773 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10545746/1/ 09012f978035a772
Vorige pagina
5. Bijlagen
Aantal aanpasbaar gebouwde sociale huurwoningen
Medio 2019-2020 96% = 652 woningen totaal
Zorghuisvesting Op Centrumeiland in de wijk IJburg is een kavel gereser veerd voor een nieuw verpleeghuis. Dat betekent een toename van het aanbod van eigentijdse zorg met verblijf.
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
9
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
concrete locaties aanvullend kunnen worden aange wezen en of er een seniorenlabel voor het midden segment kan worden geïntroduceerd. • In 2020 is met de stadsdelen intensiever ingezet op voorlichting en informatie aan ouderen over langer zelfstandig wonen. De voorlichting kon vanwege corona niet plaatsvinden via de gebruikelijke indoor wooninformatiemarkten. In plaats daarvan zijn er 9 bustours georganiseerd met veel deelnemers in verschillende buurten in de stadsdelen West en Oost. In totaal is met zo’n 450 ouderen gesproken. Op specifieke locaties zijn zij van informatie voorzien en waar mogelijk direct geholpen. Verder is er een webpagina gelanceerd om ouderen ook digitaal te informeren over Langer zelfstandig wonen.14 Verhuisregelingen voor ouderen Ouderen hebben in de woonruimteverdeling een grotere kans om een geschikte woning te vinden door de langere inschrijfduur en de voorrang op seniorenwonin gen. Hun wachttijd voor sociale huurwoningen is relatief kort vergeleken met andere doelgroepen. Met de regeling Van Hoog naar Laag (VHNL) kunnen ouderen voorrang krijgen voor geschikte woningen in het eigen stadsdeel en met de regeling Van Groot naar Beter (VGNB) krijgt men voorrang op geschikte, kleinere woningen in de hele stad.
Vorige pagina
5. Bijlagen
Gebruik Verhuisregelingen Jaar
Totaal
VHNL
VGNB
2019
254
172
82
2020*
194
92
102
*Cijfers tot en met september 2021 In 2020 is doorgegaan met het bekend maken en uitleggen van de mogelijkheden die ouderen kunnen benutten om hun woonsituatie te verbeteren, en de voordelen die de verhuisregelingen kunnen bieden. Corona heeft het moeilijker gemaakt om ouderen fysiek te ontmoeten en van informatie te voorzien. Het gemis aan fysiek contact (huisbezoek wooncoach of naar een spreekuur kunnen gaan) door de coronamaat regelen heeft mogelijk meegespeeld dat ouderen minder actief een woning hebben gezocht. Toch laat het gebruik van de verhuisregeling VGNB in 2020 een stijgende lijn zien. 300 250
Verhuisregelingen in 2019 en 2020
200 150 100 50 0
14 https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/langer-zelf standig-wonen/
4. Overzicht doelen en resultaten
3. Financiën
2019 van hoog naar laag
2020 van groot naar beter
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
10
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
2.2 Openbare Ruimte De Centrale Verkeerscommissie (CVC) is het centrale, door het college ingestelde, onafhankelijke stedelijke toets- en adviesorgaan op het gebied van plannen en maatregelen over alle voorgestelde wijzigingen aan de infrastructuur binnen de gemeente Amsterdam. De leden van de CVC zijn deskundigen van Verkeer & Openbare Ruimte, Ruimte & Duurzaamheid, Metro en Tram, GVB, Brandweer en Politie, Fietsersbond en Cliëntenbelang Amsterdam (CBA). Jaarlijks worden op deze manier circa 400 projecten voorzien van een advies over toegankelijkheid door (ervarings)deskundigen. Advisering toegankelijkheid bij planvorming De advisering aan en toetsing van ruimtelijke plannen op het gebied van openbare ruimte en verkeer gaat begin 2022 veranderen. Met de oprichting van het Toetsteam Openbare Ruimte & Mobiliteit begin 2022 wil de gemeente toe naar een efficiënte en integrale advisering waar ruimtelijke kwaliteit en verkeerskundige aspecten samenkomen. Met de introductie van dit nieuwe systeem verdwijnt de advisering vanuit de Commissie Puccinimethode15 en de eerder genoemde CVC én vervalt het verplichte advies van de Werkgroep Verkeerslichten Amsterdam. Binnen het Toetsteam toetst de stadser gonoom op het aspect van toegankelijkheid. De stadser gonoom onderhoudt doorlopend contact met Cliënten
belang Amsterdam en schakelt waar nodig actief hun kennis en ervaringsdeskundigheid in. De stadsergonoom kan voorafgaand aan de toets zelf ook afstemmen met Cliëntenbelang Amsterdam en/of Cliëntenbelang Amsterdam rechtstreeks koppelen aan projectteams. De verantwoordelijkheid voor goede afwegingen en een degelijk ontwerp ligt bij het projectteam en zijn opdracht gever. Externe belangenbehartigende partijen zoals het GVB, de Fietsersbond en CBA maken geen deel uit van het Toetsteam, maar worden tijdig geïnformeerd en actief betrokken bij beleidsvorming (en de planvorming) van relevante ruimtelijke projecten. Door deze partijen eerder in het traject mee te nemen, bij de ontwikkeling van de planning in plaats van in de besluitvorming, wordt het mogelijk om in de planvorming belangen beter af te wegen en de inbreng beter te kunnen meenemen in de uitvoering. De partijen krijgen daarom een (vaste) rol binnen het ambtelijke expertiseteam Openbare Ruimte & Mobiliteit, dat integraal projectadvies verzorgt. Daarover worden praktische werkafspraken gemaakt. De Amsterdamse gezondheidslogica Een goede gezondheid is voor iedereen belangrijk. De omgeving kan zo ontworpen of georganiseerd worden dat de mentale en fysieke gezondheid positief beïnvloed wordt. De Gezondheidslogica, die in 2021 is
vastgesteld, geeft aan hoe Amsterdam dat doet. De Amsterdamse Gezondheidslogica biedt 12 principes voor een gezonde leefomgeving. Het vormt hiermee een handreiking en inspiratiebron voor het bevorderen van gezondheid in ruimtelijke plannen. Hierin zijn de elemen ten van de looproutes in opgenomen. Er is aandacht voor voldoende ruimte voor fietsers en voetgangers en de ambitie is dat buurten prettig zijn voor ouderen.16 Toegankelijke openbare toiletten Naar aanleiding van het initiatiefvoorstel ‘Baas over eigen blaas’ van de raadsleden El Ksaihi, Temmink, De Heer, Simons en Marttin uit 2018 wordt sinds enkele jaren gewerkt aan het verbeteren van de vindbaarheid en beschikbaarheid van openbare toiletgelegenheid in Amsterdam. De toiletten bij de stadsloketten, van een aantal gemeentelijke kantoorgebouwen, van de Open bare Bibliotheken Amsterdam (OBA’s) en bij een aantal politiebureaus staan vermeld in de HogeNood App. Daarnaast is in 2020 de bewegwijzering naar alle rolstoel-toegankelijke toiletten in de stad verbeterd, door deze te vermelden op het bewegwijzeringssysteem voor voetgangers en op de digitale kaart van de ge meente. Zoals in de vorige voortgangsrapportage toegankelijkheid uit 2020 is vermeld hanteert de gemeente de norm van de Maag Lever Darm Stichting
15 De Puccinimethode is de standaard voor het Amsterdamse straatbeeld. Deze standaard staat voor een kwalitatief goede, fysieke inrichting van de openbare ruimte. Een inrichting die gebruiksvriendelijk, toegankelijk, veilig, beheersbaar, duurzaam,
16 Zie voor meer informatie https://www.amsterdam.nl/ wonen-leefomgeving/gezonde-stad/?utm_source=www. amsterdam.nl&utm_medium=internet&utm_campaign=gezon destad&utm_content=redirect#hb
betaalbaar, samenhangend én mooi is.
3c58c02-2c7e-4b95-a112-619c6d5defee
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
11
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
(MLDS): iedere 500 meter een openbaar of opengesteld toilet in drukke voetgangersgebieden. Het college erkent dat deze norm op korte termijn nog niet behaald zal worden, daarom wordt gezocht naar andere oplossin gen en kansen die zich voordoen. Zo zijn in de zomer maanden van 2021 op 16 groene locaties verspreid over de stad rolstoeltoegankelijke seizoenstoiletten geplaatst. In de begroting 2022 is een investering opgenomen van € 1 miljoen per jaar voor 2022 – 2024, met de bijbeho rende beheerkosten, voor het bijbouwen van zelfreini gende rolstoeltoegankelijke toiletten in parken en groene recreatiegebieden. Begin 2022 start de aanbe stedingsprocedure. Toegankelijke speelvoorzieningen Sporten en buitenspelen is leuk, ontspannend en belangrijk voor de motorische, cognitieve en sociale ontwikkeling van kinderen. In de speeltuin kunnen kinderen bewegen, andere kinderen ontmoeten, plezier maken en leren risico’s te nemen. Sporten en spelen in de eigen buurt zou voor elk kind vanzelfsprekend moeten zijn, ook voor kinderen met een beperking. In 2021 is het Strategisch Plan Sporten en Spelen in de Openbare Ruimte vastgesteld door de raad. Inclusieve sport en speelruimte is een belangrijk onderdeel bij het afwegingskader. Als onderdeel van dit plan is in kaart gebracht waar in de stad al toegankelijke sport- en
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
speelruimte is. Op de kaart zijn ruim 70 toegankelijke sport- en speelplekken te zien. Deze speelplekken hebben in ieder geval een rolstoeltoegankelijke onder grond én een nestschommel. Nestschommels zijn speciaal ontworpen om kinderen met een beperking de kans te geven om te schommelen. Deze kaart is een eerste aanzet van het in beeld brengen van inclusieve sport- en speelplekken. De komende jaren is er speciale aandacht voor sport- en speelplekken die toegankelijk worden gemaakt voor kinderen en volwassenen met een handicap. Te denken valt aan rolstoelvriendelijke speelplekken of speelplek ken waarbij bijzondere aandacht is voor verschillende zintuigen. Op een informatiekaart in het HIOR 17 (digitaal handboek voor beleid inrichting openbare ruimte), zijn enkele manieren opgenomen om speelplekken beter toeganke lijk te maken voor iedereen. Met simpele ingrepen in de inrichting kan veel gedaan worden aan de toegankelijk heid voor mindervaliden. Ook sociale veiligheid speelt een rol in het inclusief maken van sport- en speelplekken, met name voor meisjes. Denk hierbij aan het hanteren van zichtlijnen of zitplekken voor volwassenen.
17 https://hior.amsterdam.nl/#/home
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
12
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
2.3 Verkeer en vervoer Voetgangers Amsterdam wil een stad zijn die voor iedereen toeganke lijk is. Voor mensen met een fysieke beperking, voor ouders met kleine kinderen die samen de stad verken nen, voor bezoekers die Amsterdam ontdekken en voor Amsterdammers met volle boodschappentassen. Al die voetgangers moeten zich comfortabel en veilig kunnen verplaatsen door onze stad. De stoepen worden al jaren voor meerdere functies gebruikt. Denk aan fietsparkeren, terrassen of aan afvalcontainers. Dat betekent dat de voetgangersruimte continu onder druk staat. In het handboek Inrichting openbare ruimte (HIOR) zijn standaard criteria opgeno men over de toegankelijkheid van de openbare ruimte. In de Amsterdamse gezondheidslogica die in paragraaf 2.2 benoemd wordt staat beschreven dat er wordt gestreefd naar een fijnmazig wandel- en fietsnetwerk dat goed aansluit op het omliggende netwerk en het openbaar vervoer. Een brede stoep biedt voetgangers de ruimte om te wandelen.
fietsen of alleen een trap beschikbaar is, dienen in de directe omgeving van de stalling op maaiveldniveau gereserveerde fietsparkeervoorzieningen voor gehandi capten te worden gerealiseerd. Deze voorzieningen kunnen op aanvraag ook op andere plekken worden uitgevoerd. Zie het Kader Fietsparkeren.18 Bij proeven is gebleken dat andere fietsers de plekken respecteren. Voorwaarde is wel dat het fysiek inpasbaar is en de voor voetgangers minimale doorloopruimte in acht kan worden genomen. De gemeente zal zich maximaal inspannen om te zorgen voor voldoende kortparkeervoorzieningen bij de winkels. Ook wordt gekeken naar een maatwerkoplossing, zoals in pilots met speciale matten en aparte nietjes of vakken voor mindervaliden in enkele aanwijsgebieden. Deze zijn uitgevoerd op de volgende locaties: De Hallen (matten); Kinkerstraat (matten); Beursstraat (rekken); Zuid (één locatie waar een nietje is voorzien met een P invalidebordje; Beursplein (vak met logo); Ferdinand bolstraat/Albert Cuypstraat (vak met logo). In de monitor Fiets wordt hierover aan de Raad gerapporteerd.
Fietsparkeren Voor mensen met een fysieke beperking is het belangrijk om net als anderen gebruik te kunnen maken van de fiets en bestemmingen goed te bereiken. Wanneer een fietsenstalling niet toegankelijk is voor aangepaste
18 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/865242/kader_ fietsparkeren.pdf
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
13
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
Toegankelijkheid van diverse soorten OV-haltes Metrostations Alle 40 metrostations zijn voorzien van liften en van geleidelijnen. De vloerhoogte van de metro’s ligt op een vergelijkbaar niveau als de metroperrons. De actuele hoogte is afhankelijk van slijtage van metrobaan en metrovoertuig en wordt regelmatig gemonitord. Voor de toegankelijkheid is het essentieel dat de liften werken. Bij langdurige defecten, die helaas niet altijd voorkomen kunnen worden, is goede communicatie aan reizigers van groot belang.
Gecombineerde tram/bushaltes Bussen en trams hebben allemaal verschillende afmetin gen en vloerhoogtes. Daarom is het realiseren van toegankelijkheid bij gecombineerde haltes zo’n ingewik kelde opgave. In 2020 en 2021 zijn testen gedaan met een nieuwe halteband voor bussen. Deze halteband tilt de bus 6 cm omhoog, waardoor zowel voor tram als bus een optimale instap kan worden gerealiseerd. De halteband is inmiddels opgenomen in het voor de zomer 2021 vastgestelde Programma van Eisen voor Tramhal tes.
Tramhaltes Een toegankelijk tramhalte is voldoende hoog en breed zodat het hoogteverschil tussen tram en halte beperkt is, er ruimte is voor een uitschuifplank en er aansluitend manoeuvreerruimte is voor een rolstoel. Het realiseren van tramhaltes van voldoende breedte is op veel plaatsen in Amsterdam een uitdaging. De beste hoogte voor een tramhalte met het divers trammaterieel is 24 cm. Bij herinrichtingsprojecten en bij onderhoud van de tramsporen worden tramhaltes verhoogd naar 24 cm, indien nodig opnieuw ingericht en waar mogelijk ook verbreed. Een verbreding van de halte is bij regulier onderhoud meestal niet mogelijk, omdat het een grote impact heeft op de openbare ruimte.
Aantal OV-haltes waar de Toegankelijkheid van is verbeterd:
Vorige pagina
5. Bijlagen
in de periode 2020-2021 gaat het om 39 tramhaltes 14 combihaltes van tram en bus *Data bushaltes niet bekend In het centraal haltebestand staan 653 volledig toegan kelijke haltes en 319 gedeeltelijk toegankelijke haltes en 484 ontoegankelijke haltes. (Hierbij zijn tijdelijk haltes en calamiteitenhaltes buiten beschouwing gelaten.)
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
14
Volgende pagina
1. Inleiding
Vorige pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
Nieuwe 15G tram Sinds maart 2021 zet vervoerder GVB de nieuwe 15G tram in. Deze 15G tram is heeft plek voor twee rolstoe len in plaats van één. De 15G tram is daarnaast voorzien van twee deuren met uitschuifplanken om de hoogte en afstand tussen halte en tram te overbruggen. Om deze plank te kunnen uitschuiven moet de halte breed genoeg zijn. In het nieuwe Programma van Eisen voor Tramhaltes wordt rekening gehouden met de introductie van de 15G tram en de extra eisen die dit vraagt aan de haltes. Uit een schouw door Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) blijkt dat een de 15G tram niet door iedere rolstoelge bruiker (zelfstandig) gebruikt kan worden. Na klachten hierover van CBA wordt door het GVB en de leverancier van de trams naar een passende oplossing gezocht. In de beantwoording van schriftelijke vragen van de leden IJmker en Van Pijpen inzake (on)toegankelijkheid van de nieuwe 15G tram zegt het college toe het GVB te vragen de afstemming tussen verschillende partijen – zoals gemeente, GVB, VRA, CBA– mee te nemen in het “lessons learned” onderzoek naar de fase van testen en toelating van de 15G tram.19
Toekomstvisie Sociaal Vervoer In juli 2021 is de toekomstvisie sociaal vervoer: reizen als ieder ander door Amsterdam20 door de gemeenteraad vastgesteld. Het streefbeeld in deze visie is dat het OV in de stad in 2030 volledig toegankelijk is voor mensen met een beperking. Dit gaat gepaard met een beweging van ongelimiteerd AOV naar inclusief OV en alles wat rijdt in de stad, met AOV voor wie het echt nodig heeft. De gemeente en de Vervoerregio Amsterdam staan de komende jaren voor een dubbele opgave: aan de ene kant wil de gemeente Amsterdammers de gelegenheid geven om zoveel mogelijk met het OV te reizen, en aan de andere kant wil men sturen op het terugdringen van de hoog oplopende kosten van het aanvullend openbaar vervoer (AOV).
19 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10745511/1# search=%22schriftelijke%20vragen%2015G%22 20 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10267666/1/ 09012f97801ed1b3
21 https://vervoerregio.nl/document/9cd 3fb73-11a4-4185-8435-8a779d56c0f1
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
15
In de toekomstvisie streeft de gemeente naar méér vervoersoplossingen en naar een betere ontsluiting daarvan, zoals: • een betere toegankelijkheid van het OV. Zie het beleidsprogramma Inclusieve mobiliteit van de Vervoerregio21; • het stimuleren van vrijwilligersvervoer, ter aanvulling; • meer collectieve vervoersoplossingen, zoals deelmo biliteit en (straat- en bel)taxi’s voor Amsterdammers met een beperking;
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
• de ontwikkeling van een app die mensen de moge lijkheid biedt om een passende vervoeroptie te bepalen, te boeken en te betalen. Tegelijkertijd voert de gemeente een beperking door in het AOV-gebruik vanaf 1 januari 2022: • een kilometerbeperking tot 1.500 km per persoon per jaar, waarbij in individuele omstandigheden maatwerk mogelijk is; • een stop op de instroom beschermd vervoer (75+); • sturen op minder oneigenlijk gebruik van het AOV. Vrijwilligersvervoer Eén van de alternatieven voor het AOV waar het college aan werkt is vrijwilligersvervoer. Om het vrijwilligersver voer te ondersteunen, komt de gemeente in 2022 met een stedelijke subsidieregeling en een visie op de rol van vrijwilligersvervoer. De visie zal betrekking hebben op de rol van vrijwilligersvervoer in het stedelijk vervoer en de rol van de gemeente bij dit soort initiatieven. De stedelij ke subsidieregeling zal daar passend op aansluiten. Daarop vooruitlopend startte in december 2021 een pilot met vrijwilligersvervoerder HeenenWeer, die hiervoor een subsidie €335.875 ontvangt tot en met juni 2023. Dit geld wordt gebruikt om uit te breiden van
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
De Pijp/Rivierenbuurt naar Centrum-Oost, Centrum-West, Buitenveldert en Oud-Zuid, waardoor HeenenWeer de hele stadsdelen Centrum en Zuid beslaat. Deze pilot zal worden geëvalueerd en gebruikt om te leren over wat er nodig is om vrijwilligersvervoer uit te breiden naar andere gebieden. Aanbesteding AOV De overeenkomst van het AOV met de huidige partijen loopt af op 31 juli 2022. Alle verlengingsopties zijn uitgenut, waardoor deze overeenkomsten niet meer kunnen worden verlengd. Om die reden heeft de gemeente een aanbesteding uitgeschreven voor het contracteren van een nieuwe vervoerder voor het AOV. De aanbesteding is gepubliceerd in oktober 2021. Het belangrijkste doel van de aanbesteding is het contracte ren van kwalitatief goed en tijdig vervoer voor inwoners met een AOV-indicatie tegen marktconforme tarieven. Om te komen tot een vervoerder die aan deze doelstel ling kan voldoen, is in de aanbesteding het onderdeel kwaliteit onderverdeeld in drie belangrijke criteria. Het eerste en tevens belangrijkste criterium is klantbeleving. De klantbeleving dient centraal te staan in alle stappen van de dienstverlening, dus van de boeking tot aan het daadwerkelijk vervoeren van de inwoner, het informeren en de eventuele nazorg.
5. Bijlagen
Het tweede criterium voorziet op de transitie uit de onderliggende Toekomstvisie Sociaal Vervoer. Aan de inschrijver op de aanbesteding wordt gevraagd een bijdrage te leveren aan de doelstellingen die hieruit voortvloeien. Het derde criterium is duurzaamheid. Hiermee wordt beoogd om een concrete bijdrage te leveren aan de verbetering van de lokale luchtkwaliteit door uitstootvrij vervoer in te zetten. Versneld inzetten op een toegankelijk OV Amsterdam maakt samen met de Vervoerregio OV-haltes versneld voor iedereen toegankelijk. Hierbij wordt het jaar 202522 zo veel mogelijk als streven gehanteerd. Medio 2022 komt het college met een planning per jaar tot 2030, om te laten zien op welke termijn het OV toegankelijk wordt. Het toegankelijk maken van haltes is vooral in de binnenstad een complexe uitdaging, gezien de drukke en volle openbare ruimte. Maar het is van essentieel belang om mensen met een beperking gelijkwaardig mee te kunnen laten doen. Jaarlijks wordt vanaf 2022 geïnvesteerd in het versneld toegankelijk maken van bus- en tramhaltes. Hiervoor is voor 2022 een budget van minimaal € 1 miljoen beschik baar gesteld, waarvan de helft door de gemeente en de helft door de VRA beschikbaar wordt gesteld.
22 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/modules/6/mo ties/712340?parent_event=775558
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
16
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
Hiermee worden 7 haltes toegankelijk gemaakt. CBA wordt betrokken bij de keuzes voor de haltes die toegankelijk worden gemaakt. Naast toegankelijke haltes zoekt Amsterdam samen met de Vervoerregio naar oplossingen om de fijnmazigheid van het OV te vergro ten, bijvoorbeeld met de dienst Mokumflex. OV-coach De VRA voert sinds 2020 het project OV-coach uit. Iedereen vanaf 12 jaar die zelfstandig wil leren reizen kan gratis gebruik maken van een OV-coach. De reiziger betaalt alleen zijn of haar eigen reiskosten. Zelfstandig leren reizen kan met het openbaar vervoer, scootmobiel, fiets of lopend. Aanmeldingen OV-coach
114 in 2020 118 in 2021* *Cijfers tot en met 6 december 2021
Vorige pagina
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
Vanwege de coronamaatregelen konden in 2020 en 2021 meerdere maanden alleen noodzakelijke reizen gedaan worden. Toch heeft de OV-coach in deze periode 232 nieuwe aanmeldingen gekregen.
5. Bijlagen
Over liften in het OV (en storingen) Binnen het metroareaal zijn er 82 liften waarvoor gemeente Amsterdam namens de Vervoerregio aan GVB opdracht geeft voor het beheer en onderhoud hiervan. Deze liften kunnen voor reizigers essentieel zijn om hun reis te maken. De Vervoerregio en gemeente Amsterdam hebben voor de beschikbaarheid van liften een prestatie indicator afgesproken over een minimale gemiddelde
beschikbaarheid van 95% van alle liften binnen het (metro)areaal. Ondanks dat gemeente Amsterdam en GVB ruim aan de gestelde norm voldoen komt het helaas voor dat enkele specifieke liften langdurig buiten gebruik zijn, zoals bijvoorbeeld bij het Rietlandpark. Het langdurig buiten gebruik zijn van liften beperkt de toegankelijkheid en inclusiviteit wat voor sommige reizigers de reis onmogelijk maakt. In het kader van de nieuwe samenwerkingsstructuur binnen de OV concessie Amsterdam (ook wel OV Governance genoemd) willen de Vervoerregio en GVB daarom verbeterde afspraken maken over de toeganke lijkheidsnormen van stations, met daarin specifiek aandacht voor de beschikbaarheid van liften. Daarnaast kent Amsterdam gedeelde stationsgebieden met NS en ProRail waarbij gemeente Amsterdam niet alle liften beheert. Zo zijn er dus ook liften in beheer van NS/ProRail. In 2021 waren er problemen met de lift van de Metro op Sloterdijk die in beheer is van NS. De Vervoerregio brengt het belang van toegankelijkheid bij deze partijen onder de aandacht en zet hierbij in op het maken van goede afspraken met deze partijen over de toegankelijk heid van stations en daarmee dus ook de liften.
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
17
Trainingen personeel en bewustwording bij reizigers In 2022 voert Vervoerregio een bewustwordingscampag ne uit waarbij zowel reizigers als het rijdend personeel attent worden gemaakt op het feit dat sommige reizigers meer tijd of hulp nodig hebben bij hun OV-reis. Het doel van de campagne is om meer begrip voor elkaar te creëren, waardoor alle reizigers zich welkom voelen in het OV. Daarnaast biedt GVB een training aan voor het rijdend personeel in samenwerking met Cliëntenbelang Amsterdam. Het rijdend personeel wordt opgeleid om reizigers met een mobiliteitsbeperking goed te kunnen ondersteunen. Tot slot is er het project Haltebuddy dat beschreven wordt in paragraaf 2.9.
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
Sociaal Domein 2.4 Werk, Participatie, Inkomen Het college heeft de ambitie om zoveel mogelijk Amsterdammers met een arbeidsbeperking te onder steunen en aan het werk te helpen. Bij het vinden van werk voor deze mensen staan hun wensen en mogelijkheden centraal. Vanuit Werk, Participatie en Inkomen worden meerdere acties en programma’s uitgevoerd om deelname aan de samenleving door werk te stimuleren. In de reguliere voortgangsrapportages Werk Participa tie en Inkomen (WPI) worden de belangrijkste resultaten hiervan getoond en worden ook andere relevante programma’s en opgaven binnen WPI beschreven. In deze rapportage over toegankelijkheid wordt vooral ingegaan op sociaal werk voor mensen met een (ar beids)beperking en een specifieke armoederegeling. Sociaal werk - werk met een arbeidsbeperking Begin 2018 heeft de gemeente Amsterdam de ambitie geformuleerd om in Sociaal Werk te groeien van 4.000 werknemers in 2018 naar 4.500 werknemers eind 2022. Het gaat om werk met ondersteuning voor: • mensen die nog onder de Wet sociale werkvoorzie ning (Wsw) werkzaam zijn. • en vanaf 2015 om mensen die de gemeente vanuit de Participatiewet in een zo regulier mogelijke setting ondersteunt bij hun werk en richting nieuw werk. De Sociale Werkkoepel is opgericht om de transitie te ondersteunen en de groei te helpen realiseren.
Ondanks de crisis wordt nog steeds een groot aantal Amsterdamse werkzoekenden in Sociaal Werk aan een baan geholpen. Na een korte teruggang in de eerste helft van 2020 is het aantal Amsterdammers dat aan het werk is met de instrumenten van de Participatiewet weer gegroeid. Deze groei was echter niet genoeg om de teruggang in het aantal werkenden onder de Wsw te compenseren; jaarlijks daalt hun aantal met ca. 5%. Vooral in het laatste kwartaal van 2020 zijn veel mensen aan het werk gegaan. Op 1 september 2021 waren 1.374 Amsterdammers aan het werk met de instrumenten van de Participatiewet, een stijging van ruim 14% ten opzichte van eind 2019. Daarvan werken er 1.096 met loonwaardesubsidie en/of jobcoaching en 278 op Beschut Werk. Vooral in Beschut Werk is de toename van het aantal werknemers substantieel (+44% t.o.v. eind 2019).23 Daarnaast komen enkele tientallen werknemers in Sociaal Werk volledig regulier aan het werk, zonder extra begeleiding en subsidie voor loonkosten. Voor 2022 wordt vooralsnog vastgehouden aan de oorspron kelijke doelstelling van 4.500 Amsterdammers die werkzaam zijn in Sociaal Werk. Hiervoor worden extra jobcoaches en jobhunters ingezet. Aanvullende maatre gelen om de gewenste groei te realiseren zijn in voorbe reiding. Over de voortgang in Sociaal Werk wordt met enige regelmaat gerapporteerd.
Regeling tegemoetkoming meerkosten Mensen met een laag inkomen kunnen een vergoeding krijgen voor de extra kosten die zij maken voor hun ziekte of beperking of die van de kinderen. De Regeling tegemoetkoming meerkosten (Rtm) bedraagt maximaal € 91,25 per maand. Het aantal deelnemers groeit ieder jaar nog steeds sinds de voorziening in 2015 is inge voerd. Aantal gebruikers Rtm 14.400
15.030
15.370
15.520
*Inschatting najaar 2021
2018
2019
2020
2021*
In 2021 heeft de gemeente overlegd met verschillende zorginstellingen en professionals, die contact hebben met de doelgroep, om het bereik van de Rtm te vergro ten. Aangezien het een kwetsbare doelgroep betreft die moeilijk te bereiken is, gaat de gemeente deze groep ook in 2022 actief benaderen door middel van voorlichtingen en via netwerkpartners.
23 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10832504/1 /09012f97803bd345
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
18
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
2.5 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)/Zorg Amsterdam zorgt ervoor dat inwoners zo lang moge lijk zelfstandig kunnen leven en participeren in de samenleving en voorziet, voor hen die dat nodig hebben, in diverse collectieve en individuele Wmo-voorzieningen. Inzicht in de uitvoering van de maatschappelijke ondersteuning en het gebruik dat ervan wordt gemaakt staat vermeld in de jaarlijkse bestuursrapportage Wmo. In deze voortgangsrapportage worden enkele onder werpen belicht waarbij specifiek aandacht is gegeven aan toegankelijkheid. Buurtteams Sinds 1 april 2021 kunnen Amsterdammers met hun vragen op het gebied van zorg, wonen, werk, geld, meedoen, gezondheid en veiligheid terecht bij een herkenbaar Amsterdams team in de buurt. Op 1 april is gestart met 33 buurtteamlocaties in de stad. Daarnaast zijn er veel satellietlocaties van samenwer kingspartners in de wijk waar buurtteammedewerkers geregeld aanwezig zijn. Dit bevordert de zichtbaarheid en vindbaarheid van de buurtteams voor Amsterdam mers en bevordert de samenwerking met partners (formeel én informeel). Het aantal buurtteamlocaties wordt nog uitgebreid om een goede sprei ding te realiseren die past bij de
Vorige pagina
vragen van bewoners. De gemeente ondersteunt de buurtteamorganisaties met huisvesting, bij locaties die vallen in gebiedsontwikkeling en bij nieuwe locaties die nodig zijn door de groei van de stad24. De buurtteams werken met ervaringsdeskundigen, een relatief nieuw fenomeen. Medio 2021 zijn er 5 beroeps ervaringsdeskundigen in dienst genomen bij de buurt teams. Meerwaarde hiervan is dat het contact met kwets bare Amsterdammers hierdoor wordt vergemakkelijkt. Daarnaast wordt de inbreng van beroepservaringsdes kundigen in de casuïstiek zeer positief ervaren.
belangrijke rol in het aanbieden van laagdrempelige activiteiten in de wijk. Sociale en fysieke toegankelijkheid van deze activiteiten is een voorwaarde van mensen met een beperking om mee te doen. Daarnaast is er veel aandacht voor de specifieke behoeftes in buurten. Vanwege de grote diversiteit onder Amsterdammers worden er veel activiteiten georganiseerd voor, door en met zeer diverse groepen Amsterdammers. De sociale basis gaat over de collectieve voorzieningen in de stad. Vanzelfsprekend staat daarom toegankelijkheid, herken baarheid en laagdrempeligheid centraal bij elke activiteit die wordt georganiseerd.
Om de ontwikkelingen goed te kunnen volgen en erop te kunnen sturen wordt door de gemeente gewerkt aan een integrale monitor waarin gegevens en data staan over cliëntaantallen, financiën en over kwaliteit, zoals cliëntervaringen, wachttijden en de samenwerking in de keten en het netwerk.
1. Zelforganisaties, vrijwillige inzet en dergelijke In Amsterdam zijn heel veel verschillende en diverse groepen bewoners actief. Ondersteuning van deze vrijwilligers en het aanbod in de wijk sluit aan op lokale bevolking en behoeftes. Vaak wordt met sleutelfiguren samengewerkt om specifieke groepen te bereiken.
De sociale basis in de wijk (stadsdelen) De voorzieningen in de wijken vormen de sociale basis. Het Stedelijk kader 2020-2023 ‘Een stevige sociale basis in Amsterdam25’ draagt bij aan de bestrijding van eenzaamheid, het stimuleren van inclusiviteit en het bieden van gelijke kansen. De 7 stadsdelen en de 22 gebieden waarin de stad is opgedeeld hebben een
2. GGZ in de wijk: In diverse stadsdelen is aandacht voor GGZ in de wijk. GGZ in de wijk heeft tot doel het welzijn en de zelfred zaamheid te verbeteren van bewoners, die kwetsbaar zijn als gevolg van psychische en psychiatrische proble matiek, zodat ze volwaardig kunnen meedoen in de wijk. Stadsdelen doen dit samen met zorg, welzijn en
24 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/docu ment/10513129/1/09012f97803371ea
25 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7597727/1/ Bijlage_1_Stedelijk_kader_2020-2023,_Samen_Vooruit_Op_ weg_naar_een_stevige_sociale_basis_in_Amsterdam_
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
19
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
ervaringsdeskundigen. Via https://ggz-indewijk.nl/ Is veel informatie te vinden over de verschillende initiatieven in de stad. 3. Sportactiviteiten in de buurt De gemeente ondersteunt partijen waar nodig om laagdrempelig beweegaanbod te versterken of uit te breiden en om nieuwe groepen bewoners te kunnen bereiken. Bij sport wordt bij alle wijkactiviteiten de Amsterdammer met een beperking zo veel mogelijk – gewoon - meegenomen. De inzet van de Beweegcoach/ Team Beweeg Mee (MEE AZ) is een belangrijke schakel voor begeleiding van bewoners met een beperking naar het beweegaanbod in de buurt. 4. Digitale toegankelijkheid Er zijn meerdere voorbeelden van lokale initiatieven om de digitale toegankelijkheid van bewoners te verbeteren. Er is bijvoorbeeld aandacht voor het verbeteren van digitale toegankelijkheid (computers, wifi, multimedia toepassingen) in Buurtcentrum Oosterpark.
Vorige pagina
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
Cybersoek richt zich vooral op het vergroten van digitale vaardigheden: voor alle vragen over computers en internet. De coronaperiode heeft de sociale basis voor de uitdaging gesteld om fysieke activiteiten om te bouwen tot online activiteiten. Zo bleef de toegankelijk heid gewaarborgd. Een voorbeeld hiervan is Voor Elkaar in Amsterdam.26 5. Overige voorbeelden Daarnaast worden bijvoorbeeld ook laagdrempelige taallessen in de buurt aangeboden, activiteiten voor mensen met dementie, ondersteuning voor mantelzor gers, activiteiten gericht op participatie en voorkomen van eenzaamheid, trajecten die zich richten op leren en werken. Binnen de sociale basis wordt op nog veel meer gebieden gewerkt aan toegankelijkheid. Zowel in sociaal als fysiek opzicht. Werkplaats Sociaal Domein Amsterdam en omgeving Binnen de werkplaats sociaal domein is onderzoek gedaan naar de rol van sociaal schaduwwerk. Dit betreft informele aanbieders van sociaal werk. Het aanbod van lokale informele aanbieders bevindt zich dichtbij buurt bewoners, is laagdrempelig en gebaseerd op vertrouwen omdat hulpvrager en hulpgever vaak een gemeenschap pelijke achtergrond hebben. Ook is het onafhankelijk van
5. Bijlagen
de overheid. Het onderzoek toont aan dat het belangrijk is dat formele spelers zoals professionals en beleidsma kers goed samenwerken met de schaduwwerkers, zonder dat deze laatsten autonomie verliezen. Succesvolle samenwerking tussen schaduwwerkers en de formele spelers wordt bevorderd door het rustig opbouwen van wederzijds vertrouwen, gelijkwaardigheid en erkenning van elkaars deskundigheid. Het volgende onderzoek van de werkplaats is in 2021 gestart en gaat over de toegankelijkheid van activiteiten in de sociale basis voor de doelgroep met een licht verstandelijke beperking (LVB).27 Amsterdam Vitaal en Gezond (AV&G) Op 19 november 2021 is de gemeenteraad via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de voortgang van AV&G.26 Gezamenlijk zetten de partners van AV&G, te weten de gemeente, Zilveren Kruis, zorg- en welzijns aanbieders verenigd in SIGRA en Cliëntenbelang Amsterdam zich in voor een toekomstbestendige zorg en welzijn in Amsterdam en voor gezonde en vitale burgers. De AV&G partners hebben zich gecommitteerd aan twee doelen: alle Amsterdammers gelijke kansen op een goede gezondheid en tien gezonde levensjaren erbij voor alle kwetsbare Amsterdammers in 2040.
26 https://voorelkaarinamsterdam.nl/
27 De publicaties van het onderzoek staat op https://www.werk plaatsensociaaldomein.nl/publicatie/licht-op-sociaal-schaduwwerk 26 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10847916/1/ 09012f978045541a
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
20
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
Om binnen AV&G te focussen op de doelgroepen en de thema’s waar samenwerking meer dan gemiddeld op nodig is, zijn acht coalities gevormd. Vier doelgroep coalities zijn opgestart voor de doelgroepen ouderen, mentale gezondheid, chronisch zieken en jeugd en gezin. Daarnaast zijn er vier thema coalities rondom de opgaven arbeidsmarkt en onderwijs, digitale zorg, groei van de groene stad en acute zorg. Elke coalitie heeft een concre te uitvoeringsagenda gemaakt of is daar mee bezig. In deze rapportage benoemen we slechts enkele voorbeel den van deze coalities en uit de Uitvoeringsagenda. Pilot GGZ vriendelijke wijk in Zuidoost Vanuit de coalitie Mentale Gezondheid is in Zuidoost de pilot ‘GGZ vriendelijke Wijk’ van start gegaan met een netwerk van partners uit de nulde, eerste en tweedelijns zorg, ervaringsdeskundigen en vertegen woordigers van lokale bewonersinitiatieven(zie ook paragraaf GGZ in de wijk).Vanaf 2022 wordt deze pilot en werkwijze ook in andere wijken geïntroduceerd. Duurzame samenwerkingsafspraken inzet expertise bij Blijvend Veilig Voor mensen die door psychische aandoeningen minder draagkracht hebben, kan het ouderschap zwaar zijn en is vaak sprake van onderbroken hulpverleningstrajecten. Het gaat dan over gezinnen die veelal bij jeugdbescher
Vorige pagina
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
ming en Blijvend Veilig in begeleiding zijn. Om deze gezinnen te bereiken en te motiveren is de inzet van de juiste medewerkers met GGZ-expertise en vaardigheden van cruciaal belang. Om deze redenen worden Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundigen ingezet bij de jeugdbe scherming. Dankzij deze inzet realiseert de gemeente samen met Zilveren Kruis blijvende veiligheid voor de kinderen en lukt het om de veerkracht van het gezin te vergroten.
5. Bijlagen
de toegang tot de juiste interventies verbeterd. Zilveren Kruis en gemeente maken afspraken over de wijze waarop dit ketenontwerp zoveel mogelijk uit de regulie re bekostiging kan worden gefinancierd zodat valpreven tie onderdeel wordt van het reguliere takenpakket van professionals en schaalbaar wordt. In het vierde kwartaal van 2021 wordt met deze manier van werken gestart in Nieuw West.
Valpreventie Een valincident heeft vaak grote impact op iemands functioneren en daarmee zijn/haar zelfredzaamheid. Vaak is er ook sprake van een combinatie van factoren die kunnen leiden tot een val, van een gebrek aan spierkracht tot een slecht onderhouden openbare ruimte. Bij het verminderen van het valrisico is daarom vaak expertise van meerdere disciplines nodig. In de gehele keten van signalering tot verwijzing naar de meest passende interventie(s) doen zich verschillende knelpunten voor. Naast dat ouderen zelf aan de slag moeten, vraagt het ook een goed georganiseerde keten met passende financiering. Gemeente, GGD, Zilveren Kruis en aanbieders hebben afspraken gemaakt over een nieuw ketenontwerp zodat duidelijk is wie screent, verwijst en wie welke interventies aanbiedt. Op deze manier wordt voor ouderen met een verhoogd valrisico,
Ondersteuning en zorg voor mensen met dementie Amsterdammers met dementie krijgen vaak te maken met ondersteuning en zorg die geleverd wordt vanuit verschillende zorgwetten. Medisch georiënteerde professionals vanuit de wijkverpleging worden vanuit de Zorgverzekeringswet gefinancierd en de sociale onder steuning vanuit de gemeente. Gemeente, Zilveren Kruis en aanbieders hebben de afgelopen anderhalf jaar afspraken gemaakt om de inzet van zorg- en welzijnspro fessionals beter op elkaar af te stemmen. Ieder stadsdeel heeft een Expertisenetwerk waarin zorg en welzijn voor mensen met dementie zijn verbonden. Vooral in de sociale basis in de stadsdelen wordt gewerkt aan de verbinding met en versterking van het informele netwerk voor mensen met dementie en hun omgeving. De komende tijd wordt in de verschillende stadsdelen bekeken welke verdere invulling aan activiteiten nodig is naast de activiteiten die al plaatsvinden.
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2021
21
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
Social Trials Dementie In Amsterdam wordt geëxperimenteerd met de Sociale Benadering Dementie. Deze meer welzijnsgerichte ondersteuning van mensen met dementie richt zich op continuïteit van zorg en ondersteuning tijdens het hele dementietraject. In 2020 hebben hier 55 personen aan deelgenomen. Samen met het zorgkantoor en met de zorgverzekeraar wordt bekeken op welke momenten mensen met dementie te maken kunnen krijgen met grensvlakken in wet- en regelgeving, wat die in de praktijk inhouden en welke mogelijkheden er zijn om die op te lossen. Met Alzheimer Nederland wordt samengewerkt rondom de landelijke campagne ‘Samen dementievriendelijk’. In dit project worden aan inwoners en professionals gratis trainingen ‘omgaan met dementie’ aangeboden. In de Krant Amsterdam en op AT5 is informatie verschenen, waarin Amsterdammers vertellen hoe het is om te leven met dementie en wordt opgeroepen om de training te doen. Rond 21 september, Wereld Alzheimerdag, zijn de filmpjes weer vertoond.
Vorige pagina
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Bijlagen
Amsterdammers met een licht verstandelijke beperking Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) worden vaak overschat of juist onderschat, waardoor zij niet de goede begeleiding of hulp krijgen. Hierdoor kunnen ze in deze complexe samenleving makkelijker in de problemen komen. Het Amsterdamse beleid is erop gericht geen groepen te labelen maar uit te gaan van wat mensen wel en niet kunnen. Samen met laaggelet terdheid en mensen met een psychische kwetsbaarheid wordt LVB meegenomen in het beleid van Zorg, Werk en Participatie, Armoede, Onderwijs en Dienstverlening. In 2021 is de inzet gecontinueerd en zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: • Vroegsignalering van schulden en financiële problemen bij mensen met een LVB. • Het project Taal voor Allemaal van Dienstverlening om begrijpelijk te communiceren aan alle Amsterdammers. • Het vergroten van de expertise over LVB bij de buurtteammedewerkers. • De toegang van LVB-ers in dak- en thuislozen opvanglocaties is sterk verbeterd mede door een nieuwe methode van screening van nieuwe cliënten. De screener voor intelligentie en licht verstandelijke beperking (SCIL) is hierbij toegepast.