Bijlage.Visie Binnengasthuisterrein Amsterdam 2021

Qua energetische duurzaamheid bestaan er mogelijkheden om bijvoorbeeld de met glas overkapte ruimte in te zetten als bijvoorbeeld warmtewisselaar. Historie en monumentaliteit. Het BG5 gebouw is in haar omvang nergens meer te aanschouwen. Het gebouw is aan alle zijden ingekapseld met aan de westzijde BG3 en de huidige Academische Club, aan de noordkant de Oudemanhuispoort en aan de oostzijde de relatief smalle doorsteek vanaf de Vendelstraat. De enige mogelijkheid om de monumentaliteit, schaal en identiteit van het BG5 gebouw terug te brengen is het heropenen van het U-vormige binnenterrein aan de Vendelstraat. Door het groene hof en de met glas overkapte binnenruimte wordt

KZNA

deze ruimte teruggebracht. Echter, met inachtneming van de door de UvA gewenste collegezalen, wordt het nieuwe volume als paviljoen structuur in het atrium geplaatst. Het volume wordt vrij geplaatst van vloer en wanden, waardoor de monumentale gevels en doorzichten teruggebracht worden. Het oude U-vorming binnenterrein kan op deze manier weer aanschouwd worden. Identiteit. In samenhang met leefbaarheid en veiligheid biedt het hof bij uitstek een mogelijkheid een nieuwe identiteit te realiseren. Voor de stad, maar vooral ook voor de UvA. Het programma is hier vooral gericht op de studenten uit de UB, medewerkers en andere gerichte bezoekers van de UvA. Zo is het van belang dat in het overdekte gedeelte van het hof op de begane grond functies geprogrammeerd worden die hier passend bij zijn en dat er nieuwe routes gerealiseerd worden door het BG5 gebouw heen naar de Oudemanhuispoort en BG3 gebouw. Hiermee ontstaat een centraal ontmoetingspunt binnen en buiten. Bereikbaarheid en logistiek. Het toevoegen van een groen plein vergroot de bereikbaarheid en logistiek van deze plek. Er ontstaat meer ruimte in de Vendelstraat waardoor verschillende verkeersstromen elkaar gemakkelijker kunnen kruisen.

Ook het toevoegen van verbindingen vanuit het historische gedeelte van BG5 naar overige universiteitsgebouwen zullen hier bijdragen aan de interne ontsluiting en de verbindingen rondom de gebouwen ontlasten.

12

Onderzoek sociale veiligheid

Het Binnengasthuisterrein en omgeving is een relatief rustig gebied ingeklemd tussen twee drukke toeristische uitgaansgebieden. Op de Noordelijke Burgwallen vinden het hoogste aantal criminele activiteiten van Amsterdam plaats. Het Rembrandtsplein is populair en ook internationaal bekend. De relatieve sociale veiligheid op en om het BG-terrein geeft ruimte aan divers gebruik waaronder spelen en prettig wonen, maar het multifunctionele gebruik bevordert op haar beurt weer de sociale veiligheid. Door de groepen uitgaanspubliek die in de avond en nacht tussen de twee toeristische centra heen en weer gaan is het gebied echter kwetsbaar. Het waarborgen en verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid van de (semi-)openbare ruimte lijken lastig ruimtelijk te vertalen. Maar ervaringen uit de dagelijkse en nachtelijke praktijk in de buurt en in de meeste wereldsteden geven aan dat overzichtelijkheid een positieve invloed heeft. Donkere hoeken, stille steegjes en visuele obstakels zorgen voor een onveilig gevoel en nodigen uit tot crimineel, vervuilend en ander ongewenst gedrag. Is het overzichtelijk, schoon, zonnig of goed verlicht, dan voelen mensen zich prettig en kunnen ze eenvoudig de weg vinden. Het idee dat andere mensen aanwezig zijn en, indien nodig, makkelijk om hulp gevraagd kunnen worden is daarbij van groot belang.

Op het BG-terrein vertaalt zich het bovenstaande in twee aspecten: het borgen van een heldere structuur en het behouden van zicht van mensen, van voorbijgangers, bewoners of beheerders van de UvA op de ruimte. Bewoners hebben meestal een grotere betrokkenheid bij de openbare ruimte omdat zij samen 24 uur per dag, 7 dagen per week, en vele jaren achtereen aanwezig zijn. Een aantal leden van VOL BG, waaronder Peter Veer, verrichtte een studie naar de kwaliteit van de openbare ruimte rondom het BG-plein. Deze is ruimtelijk vertaald door de architecte Karin Elffers. Opvallend is de onoverzichtelijke steeg tussen het ovale paviljoen van Theo Bosch en BG 5 van ± 400 m2 met vele onveilige plekken. De studie laat zien dat in het voorstel van VOL BG het oppervlak overzichtelijke en veilige openbare ruimte groter wordt ten opzichte van de bestaande situatie. Het Theo Bosch paviljoen

komt vrij te staan in de openbaar toegankelijke ruimte. Het aantal vieze en onveilige plekken zal aanzienlijk afnemen van 18 naar 10 of te wel met 44%. De Piramidezaal is in het voorstel een zonnige (semi-) openbare hof van ± 800 m2 waardoor de Vendelstraat niet meer smal en overzichtelijk is. Door het aantal rommelige en onoverzichtelijke plekken te verminderen, zal het gehele gebied er aantrekkelijker uitzien, gemakkelijker te beheren zijn en sociaal veiliger voor iedereen.

BESTAANDE SITUATIE BG-plein e.o.

X

X X X

X

X X

X X

X

X X

X

X

X

X

X

X

Huidige situatie: ± 2.400 m2 openbare ruimte met toezicht bewoners/sociaal veilig. ± 400 m2 zonder toezicht, onveilig. X 18 vieze of onveilige plekken.

25m

WENS VOL BG, BG-plein e.o.

X

X X

X

X

X

X

X

X

X

Wens VOL BG voor plein en omgeving: Meer zicht en 44% minder vieze plekken

25m

Bron: VOL BG / Karin Elffers

KZNA

13

Nawoord

Het samenbrengen van bewoners, bezoekers en gebruikers en het introduceren van een nieuw programma is in dit historische deel van de stad een complexe opgave en een langdurig proces waarbij belangen zorgvuldig afgewogen dienen te worden. De verscheidenheid aan gebouwen uit verschillende perioden, afmeting en functie, waartussen de publieke ruimte van de stad verweven is, verdient een holistische aanpak. Waar de nieuwe Universiteitsbibliotheek het actieve studenten karakter van het Universiteitskwartier representeert, verbeeldt de Oudemanshuispoort juist het historische en formele karakter van dit gebied. BG3 en BG5 liggen hier centraal tussen waarbij BG3 het hedendaagse gezicht en internationale ontvangstpunt is. BG5, en met name het U-vormige binnen-/ buitenplein, is het verkeersknooppunt van dit gebied. Niet een obstakel waar omheen gelopen wordt, maar een plek dat doorkruist en beleefd kan worden. Voor studenten en medewerkers vanuit de Oudemanhuispoort tot in de UB, door voorbijgaande fietsers in de Vendelstraat en buurtbewoners, die, naast de studenten en toeristen, de alledaagse gebruikers van dit gebied vormen.

KZNA

14

Dankwoord VOLBG

Dit plan had niet tot stand kunnen komen zonder de inbreng van heel veel bewoners woonachtig op en rond het Binnengasthuisterrein, de onvermoeibare inzet van een aantal buurtbewoners, het ter beschikking stellen van het basis 3D model door de UvA en het participatieproces gefaciliteerd door Inbo. Ongetwijfeld zijn er nog meer mensen die bedankt moeten worden voor hun, misschien minder zichtbare, maar toch belangrijke bijdrage aan dit ontwerpvoorstel, bij deze. Tenslotte willen we David Koezen van Space & Matter en KZNA en zijn team hartelijk danken voor de bereidheid om binnen relatief korte tijd met veel kundigheid en inlevingsvermogen zo’n mooie ruimtelijke vertaling te maken van de visie van VOL BG e.o. Op naar een leefbare, multifunctionele en veilige binnenstad! Het bestuur van VOL BG e.o.

januari 2021

Johan van Hasseltkade 306 1032 LP Amsterdam www.spaceandmatter.nl

KZNA

KZNA

Damrak 233-2 1012 ZJ Amsterdam www.kzna.nl

15