Bijlage - Terugblik op 2020.pdf

Bijlage bij de Raadsbrief Voortgang Programma Radicalisering en Extremisme Mei 2021 Terugblik op 2020 In de raadsbrief van 20 april 2020 heb ik de voortgang beschreven op de 30 maatregelen die waren aangekondigd in de raadsbrief radicalisering van 25 januari 2019. Per maatregel geef ik hieronder aan wat de voortgang is op deze maatregelen over de periode van 2020. De maatregelen zijn ofwel afgrond ofwel onderdeel geworden van het beleid. Maatregelen 1. Je stem doen gelden en 2. Gesprek in de klas zijn opgenomen in de Voortgangsrapportage Amsterdammerschap in het onderwijs (16 september 2020) Scholen worden vanuit de afdeling Onderwijs gestimuleerd om extra in te zetten op burgerschapsvaardigheden en het vergroten van kennis van de verschillende geschiedenissen van de stad (waaronder slavernij, koloniaal verleden, antisemitisme, migratiegeschiedenis en de Tweede Wereldoorlog). Binnen het programma Grootstedelijk Onderwijs wordt gekeken hoe de kennis van leraren over radicalisering kan worden vergroot. In september 2020 is de module voor leraren over ‘Inclusief onderwijs: expliciet scholing rondom racisme, ongelijkheid en discriminatie’ gestart. Maatregel 3. Weerbaarheidstrainingen Sinds 2020 zetten we de middelen voor preventie van radicalisering in voor een intensivering van het brede aanbod en het hierbinnen vestigen van meer aandacht op radicalisering.

In 2020 zijn er daarom met de stadsdelen en afdeling Jeugd preventieve interventies vanuit het Flexibel Preventief Aanbod Jeugd ingekocht. Verspreid over de verschillende stadsdelen zijn de interventies in het kader van weerbaarheid, o.a. tegen radicalisering, uitgevoerd. Dit betroffen individuele als groepsinterventies voor zowel meiden als jongens gericht op versterking van identiteit en weerbaarheid. Ook zijn individuele coaching trajecten georganiseerd, bedoeld voor kwetsbare jongeren, waarbij sport als middel wordt gebruikt. Daarnaast zijn er in de stadsdelen Nieuw West, Noord, Oost en Zuid Oost opvoeddebatten georganiseerd, waarbij radicalisering onder de aandacht is gebracht. Maatregel 4. Benutten van netwerken voor sociale veiligheid Vanuit het programmateam investeren we in contacten met formele netwerken zoals het aandachtfunctionarissennetwerk van professionals. Op stadsdeelniveau wordt in verschillende vormen regulier contact onderhouden met diverse (religieuze) instellingen zodat in geval van zorgen over bijvoorbeeld de veiligheid snel gehandeld kan worden. We benutten de lokale netwerken in de stad zoals de buurteams en sluiten hierbij aan door het Steunpunt radicalisering bekend te maken en voorlichting te geven over het thema.

Het investeren in een breed netwerk draagt bij aan een versterkte informatiepositie waarbij we ook beroep kunnen doen op het netwerk in tijden van onrust of incidenten om de-escalerend op te treden. Maatregel 5. Vrouwen van Amsterdam en maatregel 6. Jonge leiders Binnen de kaders zoals beschreven in de vorige terugblik heb ik in 2020 digitaal met het vrouwennetwerk gesproken o.a. over de impact van corona. Het netwerk blijft mij direct voeden met zorgen en aanbevelingen over wat er speelt in de stad en als klankbord te dienen voor beleid. Het programma ‘Ambassadeurs van Amsterdam’ (zie beleidsbrief diversiteit en inclusiviteit 18 december 2018) is inmiddels opgezet en richt zich op het vergroten van de weerbaarheid van Amsterdamse jongeren. Het programma ‘Ambassadeurs van Amsterdam’ valt onder wethouder Diversiteit. Maatregel 7. Vergroten bekendheid van het Steunpunt radicalisering (voorheen Meld- en Adviespunt Radicalisering) In 2020 is er een (online) campagne uitgevoerd om de bekendheid van het Steunpunt radicalisering te vergroten en professionals bewust te maken van waar zij terecht kunnen met mogelijke signalen . Het programmateam Radicalisering en Extremisme geeft doorlopend voorlichting aan 1

Bijlage bij de Raadsbrief Voortgang Programma Radicalisering en Extremisme Mei 2021 professionals over de werkwijze van het Steunpunt. Tot slot wordt het Steunpunt ook onder de aandacht gebracht bij alle trainingen, die vanuit het Rijksopleidinginstituut Radicalisering plaatsvinden en gevolgd worden door professionals uit de stad. Maatregel 8. Professionaliseren van het Meld- en Adviespunt Radicalisering (nu: Steunpunt Radicalisering) en Maatregel 9. Actualiseren beoordelingskader radicalisering In 2020 is zowel de nieuwe methodiek als het nieuwe instroomproces van de Integrale Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering (IPGA-R) vastgesteld. Ook is verder geïnvesteerd in de opleiding van de professionals die het Steunpunt radicalisering beheren zodat zij alle vormen van radicalisering en extremisme kunnen duiden en zelfstandig een eerste oordeel kunnen vormen. Het nieuwe Beoordelingskader Radicalisering en Extremisme is geïmplementeerd. Dit wordt gebruikt om signalen en meldingen bij het Steunpunt te kunnen duiden en om te beoordelen of een persoon opgenomen dient te worden in de aanpak. Ook is de IPGA-R beter in staat om ook de nieuw opkomende ideologieën te duiden door de nieuwe methodiek toe te passen. Tot slot zijn alle casussen opnieuw beoordeeld aan de hand van dit beoordelingskader.

Maatregel 10.Trainen van professionals Alleen het Rijksopleidingsinstituut tegengaan Radicalisering (ROR) en Stichting School en Veiligheid voeren trainingen uit. Na een onderbreking van de trainingen in de eerste helft van 2020 door de corona-maatregelen zijn de trainingen vanaf september 2020 digitaal van start gegaan. Tussen september 2020 en april 2021 zijn rond de 250 Amsterdamse professionals getraind in het herkennen van verschillende vormen van radicalisering. In deze trainingen wordt ook het Steunpunt Radicalisering toegelicht (zie maatregel 7). Maatregel 11. Uitbouwen netwerk van accounthouders (nu: Aandachtsfunctionarissen) Ik heb in 2020 kennisgemaakt met een aantal aandachtsfunctionarissen waarbij zij mij verteld hebben over hun werkzaamheden als aandachtsfunctionaris en welke dilemma’s zij hierin ervaren. Vanuit onze rol als kennis- en informatiecentrum hebben we het afgelopen jaar een drietal masterclasses georganiseerd voor het netwerk, over complot denken en rechts-extremisme. Maatregel 12. Versterken van de advies- en steunstructuur voor de casusregisseurs Voor de IPGA-R is er een nieuw beleids- en uitvoeringskader ontwikkeld waardoor werkprocessen en overlegstructuren zijn verbeterd. Er is een specialistische regisseurspool die kan bogen op een vastgesteld handelingskader ter ondersteuning van hun regie rol.

Daarnaast is ook geïnvesteerd in verdiepingstrainingen radicalisering, netwerkregie en intervisie. Verder heb ik een aantal inloopspreekuren gehad met casusregisseurs en heb hierdoor meer zicht gekregen op hun zorgen en behoeften. Maatregel 13. Tekenen convenant informatie-uitwisseling Het convenant informatie-uitwisseling is in 2019 ondertekend door alle convenantpartners: Gemeente Amsterdam, politie, Openbaar Ministerie, Reclassering en Raad voor de Kinderbescherming) ondertekend. Het Convenant is het fundament om de IPGA-R door te ontwikkelen en versterken. De informatiedeling rond casussen is geoptimaliseerd, waarbij aan alle wet- en regelgeving wordt voldaan. Maatregel 14. Opzetten familiebegeleiding en –netwerk De iPGA-R werkt persoonsgericht, maar biedt ook hulp- en ondersteuning aan gezins- en familieleden. Verder staat mijn aanbod om in gesprek te gaan met familie van personen die zijn opgenomen in de iPGA-R. Wanneer deze behoefte er is wordt dat georganiseerd. Maatregel 15. Reguleren van informeel onderwijs In de Kamerbrief van 10 december 2020 schrijven de verantwoordelijke ministers Van Engelshoven en Slob dat er ernstige grondwettelijke bezwaren zijn om toezicht te houden op informele scholing. 2

Bijlage bij de Raadsbrief Voortgang Programma Radicalisering en Extremisme Mei 2021 Informele scholing is een voortvloeisel van onze grondwettelijke vrijheden. Het staat ouders vrij in onze open democratische samenleving om kinderen buiten het wettelijk gereguleerd onderwijs, en daarmee buiten de invloedssfeer van de overheid, deel te laten nemen aan informele scholing. Er staat ook dat dit kabinet toezicht een disproportionele belasting acht van de vele duizenden vrijwilligers die zich inzetten voor de samenleving. Er is daarna een motie ingediend om risicogericht toezicht mogelijk te maken. We wachten de kabinetsreactie af. Maatregel 16. Bonus / malus aanpak. De bonus / malus aanpak is uitgewerkt in een ambtelijke werkwijze genaamd ‘bescherming van de democratische rechtsorde’. Deze werkwijze richt zich op gedragingen ongeacht de ideologische achtergrond en voorziet in de behoefte om beter uit te leggen waarom sommige gedragingen ‘problematisch’ worden geacht. Iedere situatie wordt daarin apart beoordeeld. Maatregel 17. Geldstromen. Signalen van mogelijke ongewenste financiering kunnen worden uitgewisseld via de Taskforce Problematisch Gedrag en Ongewenste Buitenlandse Financiering. Dit is in 2020 niet aan de orde geweest. We nemen deel aan de gemeentelijke klankbordgroep waar initiatieven voor wetgeving alsmede het vergroten van weerbaarheid worden besproken.

In de kabinetsreactie op de Parlementaire Onderzoekscommissie naar ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen is de wet ‘transparantie maatschappelijke organisaties’ aangekondigd, waarmee (o.a.) burgemeesters en OM inzage kunnen krijgen in donaties van buiten de EU/EER Maatregel 18. Onderzoeken bedreiging en intimidatie van bekeerlingen. Het verkennend onderzoek naar deze problematiek door Onderzoek, Informatie en Statistiek is afgerond. Naar aanleiding van dit onderzoek heb ik u nader geïnformeerd in de brief Toezegging n.a.v. commissiebehandeling initiatiefvoorstel ‘Verdedig het recht op godsdienstvrijheid’ (15 maart 2021). Maatregel 19. Uitwisseling dreigingsinformatie. Zie update van de maatregelen van 21 april 2020. Maatregel 20. Oefeningen crisisbeheersing. Het oefenen en voorbereiden van crises is een vast onderdeel van de werkzaamheden in het domein crisis en incidentenbeheersing. Door de coronacrisis is een groot deel van de crisiscapaciteit opgeslokt en is het fysiek oefenen extra ingewikkeld. Wanneer de situatie gunstiger is zullen de reguliere oefeningen en uitwisseling van ervaringen worden hervat. Maatregel 21. Afspraken met ambassades en consulaten. De Nederlandse overheid, rijk en gemeenten, is verantwoordelijk voor tijdige en structurele informatievoorziening aan ambassades en consulaten ingeval van een calamiteit, waarbij hun landgenoten betrokken zijn.

Een werkgroep, waaronder de gemeente Amsterdam en de Veiligheidsregio Regio Amsterdam-Amstelland (VrAA), heeft met de NCTV en het ministerie van BuZa gewerkt aan een ambassadeprotocol. Dit protocol beschrijft de uitwerking van de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van het Kernteam Ambassades en Consulaten (hierna: TAC) van de VrAA. Het ambassadeprotocol voorziet in de behoefte aan informatievoorziening en werkprocessen van ambassades en consulaten ten aanzien van de crisisbeheersingsorganisatie. Maatregel 22. Voortzetten en uitbreiden structureel breed overleg terrorisme Door de coronacrisis en opschaling in de crisisorganisatie hebben er in 2020 geen bijeenkomsten plaatsgevonden. Zodra de situatie het toelaat, zullen de structurele brede overleggen terrorisme worden hervat.

3

Bijlage bij de Raadsbrief Voortgang Programma Radicalisering en Extremisme Mei 2021 Maatregel 23. Structurele aanpassing kwetsbare plekken In 2021-2022 worden voor vijf centrumlocaties structurele aanpassingen gerealiseerd. veiligheidsoverwegingen worden de locaties hier niet benoemd.

Uit

Maatregel 24. Aanvullende maatregelen bij Islamitische instellingen Bij islamitische instellingen die hebben aangegeven hier interesse in te hebben, is een onafhankelijke veiligheidsconsultant langs geweest om de veiligheidssituatie te bekijken. Op basis hiervan worden of zijn maatregelen uitgevoerd om de weerbaarheid van de panden tegen bekladding, vernieling, inwerpen of brandstichting te verhogen. Verwachting is dat het traject voor de zomer is afgerond, de raad wordt hier apart over geïnformeerd. Maatregel 25. Samenwerking interventie-eenheden en first responders De brandweer- en ambulancediensten hebben het afgelopen jaar geïnvesteerd in het opleiden van gespecialiseerde teams van first responders die getraind zijn in het optreden in het hoog geweld spectrum. Maatregel 26. Uitbreiding team radicalisering en extremisme Om de ambities uit de raadsbrief van januari 2019 te realiseren en minder afhankelijk te zijn van externe inhuur en meer institutioneel geheugen op te bouwen is de bemensing van het Programmateam Radicalisering en Extremisme uitgebreid. Dit is structureel ingebed in de formatie. Maatregel 27. Aanvullend budget In de begroting van 2021 is een bezuiniging van 0,2 miljoen euro opgenomen als onderdeel van de gemeente brede bezuiniging ‘Samen sterker uit de crisis’. De bezuiniging heeft geen nadelige gevolgen voor het huidige beleid.

Het beleid is goed uitvoerbaar met de beschikbare middelen, die vanuit de gemeentelijke middelen en rijksgelden zijn toegekend. Maatregel 28. Commissie van Toezicht De Commissie van Toezicht (CvT)is ingericht en begin dit jaar gestart. De CvT heeft als opdracht het beoordelen of er zorgvuldig met de belangen van individuen in de IPGA-R wordt omgegaan, zodanig dat individuen worden beschermd tegen disproportioneel of onzorgvuldig optreden door de overheid. Maatregel 29. Initiëren wetenschappelijke en deskundige denktank. Er is sinds 2019 een groep experts en deskundigen die twee keer per jaar bij elkaar komt. De taakomschrijving van de expertgroep is als volgt:  Vanuit verschillende perspectieven reflecteren op maatschappelijke ontwikkelingen en op actuele wetenschappelijke inzichten;  Met wetenschappers en experts reflecteren op actuele dilemma’s in de aanpak;  Deze reflectie vertalen in beleidsconsequenties; handvatten of aanknopingspunten voor beleid. Maatregel 30. Aanscherpen integriteitsbeleid. Zie update van 21 april 2020.

4