Bijlage RIB scenario's OZB bobeldijk

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 september 2024 Financiën Hester van Buren bestuurszaken.belastingen@amsterdam.nl

Onderwerp

Afdoening motie 213 van het lid Bobeldijk van de SP

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 26 juni 2024 heeft uw raad bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2024 motie 213 van het lid Bobeldijk (SP) aangenomen (TA2024-000720). Daarin wordt het college gevraagd om: 1. Voor de behandeling van de begroting voor 2025 met een uitwerking te komen van een aantal scenario's voor verhoging van de OZB; 2. Per scenario aan te geven welke implicaties deze verhoging heeft; 3. Ruim voor de begroting van 2025 dit te rapporteren aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad daarop voorstellen richting de begroting kan indienen. Met deze brief wordt uitvoering aan de motie gegeven en toegelicht welke mogelijkheden er zijn om de opbrengsten van de OZB te verhogen. Eerst wordt ingegaan op het wettelijk kader en de op de ontwikkeling van de OZB de afgelopen jaren. Vervolgens worden de mogelijkheden toegelicht om de opbrengsten van de OZB te verhogen en stilgestaan bij de aankondiging uit het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet inzake maximering van de OZB. Wettelijk kader De onroerende zaakbelasting (OZB) kan worden geheven op basis van artikel 220 van de Gemeentewet. In Art. 220 f is bepaald dat het tarief voor de OZB een percentage van de WOZwaarde moet bedragen.

De Gemeentewet schrijft daarnaast drie tariefgroepen voor: een tarief voor eigenaren woningen, een tarief voor eigenaren van niet-woningen (zakelijk vastgoed) en een tarief voor gebruikers van niet-woningen. Het toevoegen van tariefgroepen of het aanbrengen van nadere differentiatie binnen een tariefgroep (bijvoorbeeld naar energielabel) is niet toegestaan. Progressieve tariefstelling (hoger tarief bij hogere woningwaarde) is evenmin toegestaan. Hoewel de OZB dus vrij strak gereglementeerd is, heeft de gemeenteraad bij de OZB keuzevrijheid bij de vaststelling van de tarieven (en daarmee de hoogte van de opbrengsten) en de verdeling van de lasten tussen de groepen belastingplichtigen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 2 van 4

Ontwikkeling van de OZB De tarieven worden jaarlijks vastgesteld. Daarbij geldt – net als in veel andere gemeenten - als uitgangspunt dat de tarieven tegengesteld aan de gemiddelde waardeontwikkeling worden vastgesteld. Daarmee worden grote schokken in de lasten voor bewoners en ondernemers voorkomen. De OZB opbrengsten stijgen jaarlijks door indexatie die wordt toegepast en door de groei van de stad. In 2021 zijn de opbrengsten OZB extra verhoogd met € 36 mln. structureel. In het coalitieakkoord 2022-2026 is opnieuw gekozen voor een verhoging van de opbrengsten van de OZB in 2023 met € 52,5 mln. De ontwikkeling van de baten vanaf 2019 ziet er als volgt uit: 2019 2020 2021 2022 2023 2024 20251 Baten OZB Amsterdam (* € mln.) 173 186 219 223 283 298 308,5 2 Gemiddelde aanslag eigenaren € 143 € 148 € 180 €244 € 301 € 313 n.n.b. woning OZB-lasten Amsterdam in perspectief Om een beeld te krijgen van hoe de OZB-lasten in Amsterdam zich verhouden tot andere gemeenten, kan het beste gekeken worden naar het niveau van de gemiddelde OZB-aanslag. Voor eigenaren van koopwoningen ziet de gemiddelde aanslag in 2024 er als volgt uit: Amsterdam € 313

2024

Rotterdam € 299

Den Haag € 268

Utrecht € 474

Landelijk € 423

Mogelijkheden verhoging OZB Zoals eerder aangegeven hebben gemeenten keuzevrijheid bij het bepalen van de tarieven, en daarmee de opbrengsten van de OZB. Dat betekent dat de Gemeenteraad ieder jaar de afweging kan maken of verhoging van de baten OZB wenselijk wordt geacht. Bij het verhogen van de opbrengsten kan aan verschillende scenario’s worden gedacht: ▪ ▪ ▪

Een basisscenario, waarin wordt uitgegaan van behoud van de huidige verdeling tussen de verschillende groepen belastingplichtigen Een scenario waarin eigenaren en gebruikers van niet-woningen (zakelijk vastgoed) worden ontzien Een scenario waarin gebruikers van niet-woningen worden ontzien

Amsterdam hanteert de volgende verdeling tussen de verschillende categorieën bij het ramen van de baten: Eigenaren woningen 37,74%

Gebruikers nietwoningen 24,87%

Eigenaren nietwoningen 37,39%

1 Meerjarenbegroting 2024

2

Tot 2022 berekende het COELO de gemeentelijke lasten op basis van de gemiddelde waarde van alle woningen. Vanaf 2022 wordt gekeken naar de gemiddelde waarde van koopwoningen, omdat daarmee een beter beeld ontstaat van de werkelijke lastenontwikkeling.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 3 van 4

In het basisscenario worden de te realiseren meeropbrengsten evenredig verdeeld over de verschillende tariefgroepen. In dit scenario levert verhoging van de baten met 1 procentpunt met behoud van de huidige verdeling tussen de verschillende tariefgroepen, naast een meeropbrengst van ca. € 3 miljoen, de volgende effecten op: ▪ ▪

▪

Een stijging van de gemiddelde OZB-aanslag van een woningeigenaar met ca. € 3 (van € 313 naar € 316). Een stijging van de OZB-aanslag van € 13 (van € 1.494 naar € 1.509) voor een eigenaar van een niet-woning met een waarde van € 800.000 (bij gelijkblijvende waarde van het WOZobject) Een stijging van de OZB-aanslag van € 9 (van €1.084 naar € 1.095) voor een gebruiker van een niet-woning met dezelfde waarde.

Een scenario met een stijging van de baten met 1 procentpunt waarin gebruikers en eigenaren van zakelijk vastgoed worden ontzien en de extra opbrengsten geheel door eigenaren van woningen wordt opgebracht, zou een stijging van de gemiddelde OZB-aanslag voor Amsterdamse huishoudens met een eigen woning van € 8 inhouden. Een scenario waarin gebruikers (vaak huurders) van zakelijk vastgoed worden ontzien en eigenaren van woningen en eigenaren van niet-woningen de extra lasten dragen, zou betekenen dat eigenaren van woningen gemiddeld € 4 meer zouden gaan betalen, terwijl eigenaren van een niet-woning met een waarde van € 800.000 ca. € 20 meer gaan betalen. Wel dient daarbij rekening gehouden te worden met het risico dat eigenaren van zakelijk vastgoed hogere OZB doorbelasten in de huur. Maximering OZB De wens van het nieuwe kabinet om de stijging van de gemeentelijke lasten aan banden te leggen door de stijging van de OZB te maximeren, kan de beoordelingsvrijheid van gemeenten om OZBtarieven vast te stellen gaan aantasten. Het is op dit moment echter nog onduidelijk hoe en per wanneer het kabinet uitwerking wil gaan geven aan deze maximering.

In de ambtelijke analyse van het hoofdlijnenakkoord die Minister De Jonge (BZK) op 7 juni 2024 aan de Tweede Kamer heeft aangeboden, wordt benadrukt dat er geen wettelijke grondslag is om een maximumtarief voor te schrijven bij lagere regelgeving. Wil men een maximum, dan vraagt dit om wijziging van de Gemeentewet. Dit zal gevolgen hebben voor de belastingcapaciteit en daarmee voor de verdeling van het gemeentefonds. In de analyse wordt daaraan toegevoegd dat het bepalen van het heffingspercentage voor de OZB een wettelijke bevoegdheid van de gemeenteraad is. Afspraken met de VNG of anderszins kunnen hier geen afbreuk aan doen. Ook wordt aangegeven dat beperking van de belastingruimte van gemeenten strijdig is met de bedoeling en bepalingen van het Handvest lokale autonomie, en wanneer dit niet wordt gecompenseerd en wanneer dit niet wordt gecompenseerd door vrij besteedbare rijksbijdragen ook met de gemeentelijke autonomie zoals verankerd in de Grondwet (art. 124). Het staat uw raad dus vooralsnog geheel vrij om eigenstandige afwegingen te maken inzake de hoogte van de OZB, zolang geen sprake is van onevenredige of willekeurige belastingheffing. Het College zal er alles aan doen om te voorkomen dat er aan de autonomie van de gemeente wordt getornd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 september 2024 Pagina 4 van 4

Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Financiën

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl