Bijlage RIB - gemeentelijke visie op de toekomst van de RAI.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 oktober 2021 Zuidas, EZ, Deelnemingen Victor Everhardt Directie Zuidas (contact@zuidas.nl)

Onderwerp

Gemeentelijke visie op de toekomst van de RAI

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij informeer ik u over de visie van het college van B&W op de toekomst van de RAI. Op dit moment spelen er verschillende zaken rond de RAI die het college er toe hebben aangezet deze visie uiteen te zetten. De RAI is hard getroffen door de coronacrisis. Bij aanvang beloofde 2020 voor RAI een bijzonder goed jaar te worden. De snelle verspreiding van het coronavirus verstoorde dit vooruitzicht. Medio maart 2020 presenteerde het kabinet de maatregelen om de verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Evenementen in Nederland werden voor langere duur afgelast. Dit heeft grote gevolgen gehad voor het bedrijf. RAI heeft zich ingezet om een snelle heropening te kunnen realiseren en heeft daarnaast gezocht naar alternatieve inkomstenbronnen. Tegelijkertijd was RAI genoodzaakt stevige kostenbesparingen en een reorganisatie door te voeren om de kostenniveaus structureel te verlagen. RAI heeft in 2020 gebruik gemaakt van de NOW- en GO-C regelingen, waarmee de (financiële) continuïteit van de RAI in deze zware periode werd geborgd. Als onderdeel van het economisch herstel- en investeringsplan 2021-2024 zet de gemeente in op de congressector. Congresbezoekers zijn waardevolle bezoekers en congressen zijn daarom een economisch interessant deel van de bezoekersketen.

Zij genereren inkomsten en creëren een vorm van werkgelegenheid, opleidingsplekken en voorzieningen voor bewoners waar de stad en regio behoefte aan hebben. Zij versterken tegelijkertijd de lokale economische sectoren. De gemeente investeert daarom de komende vier jaar reeds €3,7 miljoen euro in de nieuwe congressenstrategie als onderdeel van het economisch herstel- en investeringsplan. De RAI is voor deze strategie een onmisbare schakel. De eerste voorzichtige tekenen van herstel dienen zich aan1, maar de situatie van de RAI is nog zorgelijk. Tegelijk is dit juist ook een mooie kans om stappen vooruit te zetten. Sinds medio 2019 heeft de RAI gewerkt aan toekomstplannen in de vorm van een Masterplan. Dit Masterplan richt zich op het toekomstbestendig maken van de RAI en op het transformeren van de omgeving van de RAI naar een duurzame en multifunctionele ontmoetingsplek waar werken, verblijven, wonen, 1

September 2021 is de kunstbeurs van start gegaan als eerste beurs sinds Corona

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 2 van 9

leren, innoveren, ondernemen en gezond leven hand in hand gaan. Het Masterplan verbindt de locatie meer met de stad en dringt de overlast in de buurt terug. In lijn met het nieuwe beleidskader voor ‘Verbonden partijen’ heeft het college de diverse publieke belangen die rond de RAI spelen bijeengebracht in een eenduidige gemeentelijke visie. Deze visie laat zich samenvatten als het werken aan een florerende RAI in een florerende omgeving. Deze visie is voor de gemeente het startpunt om met de RAI tot afspraken te komen over hoe de publieke belangen het beste behartigd kunnen worden en hoe de gemeente, de RAI en eventuele andere partners daaraan kunnen bijdragen. Daarbij wil het college verkennen in hoeverre de publieke meerwaarde van de plannen, zoals het toevoegen van woningbouw, het toegankelijker maken van de omgeving van RAI, het verbeteren van de mobiliteit rond de RAI en het verminderen van de overlast, gesaldeerd kan worden met potentiële vastgoedopbrengsten voortkomend uit verdichting in het RAI gebied (en in acht nemende het vigerend Grondbeleid en erfpachtcontract). Het college staat positief tegenover de plannen en ziet de potentiële meerwaarde van het Masterplan. Tegelijk zijn er ten aanzien van de uitwerking van plannen nog veel stappen te zetten en kunnen er nog meerdere afslagen genomen worden.

Daarbij is het college voornemens dat te doen binnen de kaders van deze visie en in nauwe samenwerking met de RAI. Het college zal u hierover actief blijven informeren. Deze brief gaat in op de voorgeschiedenis, het Masterplan en de vervolgstappen, de publieke meerwaarde van het Masterplan, zoektocht naar financiering voor de toekomst, gemeentelijke kaders, het voorgenomen standpunt van de gemeente Amsterdam ten aanzien van de ontwikkeling van de (omgeving van de) RAI en de alternatieven die het college op dit moment als minder wenselijk beschouwt. Daarover gaan we graag het gesprek aan in de commissie. Voorgeschiedenis De RAI Holding B.V. (en haar rechtsvoorgangers) is een samenwerkingsverband tussen de Koninklijke RAI Vereniging en de gemeente Amsterdam daterend uit 1958. De RAI Vereniging benaderde de gemeente om te investeren in een nieuw tentoonstellingscomplex. De gemeente besloot te participeren vanwege de verwachte gunstige gevolgen voor de economie van de regio. In 2000 is na een herstructurering de huidige situatie tot stand gekomen van een besloten vennootschap waarin RAI Vereniging (75%) en Gemeente Amsterdam (25%) aandeel houden. Het publiek belang van RAI ligt van oudsher besloten in het economische spin-off effect voor de regio Amsterdam.

In 2016 besloot het college na een herijking tot het verkopen van het gemeentelijk aandelenbelang in de RAI, omdat het houden van het minderheidsaandeel niet noodzakelijk geacht werd om het publieke belang van de economische spin-off te borgen. Daarbij speelde ook de aangenomen motie 747.16 (N.T. Bakker en Groot Wassink) om niet medeplichtig te willen zijn aan de organisatie van grote wapenbeurzen en het aandeel in RAI te verkopen en uit de deelneming RAI te stappen. De aanwezigheid van de RAI in het centrum van Amsterdam is zeer aantrekkelijk voor de bezoekers van het congrescentrum. De schaduwzijde van deze locatie is dat deze vorm van bedrijvigheid allerlei soorten van overlast tot gevolg heeft, zoals geluid-, milieu- en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 3 van 9

verkeershinder. In 2018 werd de roep van de omwonenden om de overlast in de omgeving van de RAI aan te pakken, verwoord in de aangenomen motie 942.18 (Bakker, Kat, Bloemberg-Issa, Ceder en Van Soest). Ook in de ambities van de onderneming zag de gemeente de aandacht voor de verbinding met de stad en het optimaliseren van de ecologische footprint steeds duidelijker terug. Dit heeft ertoe geleid dat het college het verkoopproces heeft stilgezet om RAI in de gelegenheid te stellen om toekomstplannen uit te werken voor de ontwikkeling van de RAI en de omgeving van de RAI. Over het stilzetten van het verkoopproces is de gemeenteraad op 18 april 2019 geïnformeerd. Sindsdien heeft de gemeente Amsterdam de RAI actief ondersteund bij het uitwerken van deze toekomstplannen. Het Masterplan Het Masterplan richt zich ten eerste op het investeren in de digitalisering en modernisering van de venue. Deze investeringen zijn cruciaal voor het behoud van de economische spin-off van de RAI voor de stad. Berekend is dat 1 euro investering in de RAI, 7 euro aan economische waarde in de economie oplevert. De RAI heeft becijferd dat voor digitalisering en modernisering van de RAI in totaal circa €68 miljoen nodig is en zal dit vanuit eigen middelen bekostigen. Het Masterplan richt zich ten tweede op het transformeren van de (omgeving van de) RAI naar een duurzame en multifunctionele ontmoetingsplek.

Startpunt is de aanleg van een ondergrondse infrastructuur (tunnel) waarmee de logistieke processen van de RAI efficiënter, effectiever en flexibeler worden. Dit betekent ook dat vrachtverkeer – 6.000 door fossiele brandstof aangedreven vrachtwagens per maand die voor de RAI de stad inrijden – het omliggende wegennet niet meer belasten wat ten gunste komt aan de kwaliteit van het leefgebied en de (overlast van) mobiliteit in de omliggende woonbuurten. Naast nieuw vastgoed voor RAI-functies ter vervanging van verouderde hallen - biedt het Masterplan ook kansen voor de grote woningopgave in Amsterdam. Toevoeging van woningbouw en de daarbij horende infrastructuur en voorzieningen maakt het RAI-terrein toegankelijker ook voor niet-beurs-bezoekers. Door de transformatie en de vermenging van RAI en niet RAI-functies wordt het RAI terrein aantrekkelijker voor de Amsterdammer en daarmee meer onderdeel van de omliggende stad. Een toenemende toegankelijkheid zal de gebruikswaarde van het gebied in recreatief en sportief opzicht verbeteren. Een beperkte toevoeging met retail en horeca in de plint langs de Europaweg maakt de route vanaf Station RAI langs hotel N-how naar het RAI-terrein aantrekkelijker.

Bij nadere uitwerking wordt erop gestuurd dat deze plintinvulling en mogelijk beperkte aanvulling met commerciële voorzieningen op het RAI-terrein niet ten koste gaat van de reeds aanwezige retail en horeca in de nabije omgeving maar juist een versterkend en complementair effect heeft. De realisatie van een ondergrondse logistieke oplossing dient ongelijkvloers (lees: ondergronds) gerealiseerd te worden om te komen tot woningbouw – gelegen boven RAI-functies – met een aantrekkelijk woon-en leefklimaat. Ook het realiseren van een overzichtelijke en veilige (hoofd)fietsroute vanuit het Beatrixpark door het hart van het RAI-terrein naar de omliggende woonbuurten Kop Zuidas, Rivierenbuurt en vice versa is een belangrijke drager van het Masterplan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 4 van 9

Logistieke hub Onlosmakelijk onderdeel van het Masterplan is de beoogde realisatie van een logistieke hub (mogelijk in Muiden of Vinkeveen) waar de goederen gebundeld en overgeslagen worden naar een kleiner aantal emissieloze vrachtwagens. Dit reduceert het aantal vervoersbewegingen op en naar het RAI-terrein aanzienlijk. Toepassing van dit concept is voor de stad Amsterdam en regio zeer interessant en mogelijk breder inzetbaar dan alleen voor de RAI. Daarnaast heeft de RAI als ambitie de afvalstromen te verminderen en het resterende afval te recyclen. Dit wil de RAI doen door middel van modulaire en circulaire standbouw. Door hergebruik van materialen nemen afvalstromen af en door standaardisatie van standbouw(pakketten) kunnen goederenstromen worden gebundeld en afnemen. Dit bundelen gebeurt onder andere op de logistieke hub. De logistieke tunnel binnen het RAI-complex wordt zo vormgegeven dat het interne transport door middel van elektrische voertuigen efficiënt kan plaatsvinden. Een verdere ontwikkeling van de circulaire standbouw is van invloed op de benodigde ruimtebehoefte voor opslag op de hub en op het RAI-terrein wat zich direct vertaalt naar een reductie van vervoersbewegingen. De RAI zet zich in om de komende jaren haar bedrijfsproces toekomstbestendig te verduurzamen (o.a. de logistiek en circulaire standbouw).

Maatschappelijk gezien zijn er qua goederenvervoer (pakketdiensten e.d.) en mobiliteit grote veranderingen op komst. Een van die ontwikkelingen is de mogelijkheid om circulaire stands op het RAI-terrein geheel of gedeeltelijk te laten staan en deze te hergebruiken voor meerdere beurzen. Een dergelijke ontwikkeling zou de opgave voor de logistieke ontsluiting van de RAI simpeler en goedkoper maken. Dit is een voorbeeld waarom bij de verdere uitwerking van het Masterplan een flexibele, organische aard heeft, zodat de RAI (tijdig) kan blijven anticiperen op ontwikkelingen en kansen. Om een beeld te geven van het Masterplan is een visualisatie bijgevoegd. Hierop zijn duidelijk zichtbaar de drie woontorens in het hart van het RAI-terrein, de groene schakel van het Beatrixpark welke doorgetrokken wordt het RAI-terrein op, de logistieke oplossing vanaf de A10 langs het hotel met een ingang naar een ondergronds logistieke hof centraal in het RAI-terrein, de fietsroute en de plintinvulling langs de Europaweg. Het Masterplan is op basis van een goede samenwerking tussen de RAI en Gemeente tot stand gekomen. Ook is een visualisatie van het toekomstbeeld vanaf de Wielingenstraat toegevoegd. Verdere uitwerking van het Masterplan Het Masterplan is niet vastomlijnd en moet door de RAI en Gemeente nog uitgewerkt worden naar financiële, programmatische en juridische afspraken.

Het is van groot belang om deze nadere uitwerking te vereenvoudigen, het aantal afhankelijkheden te verkleinen en flexibiliteit en keuzevrijheid in de planuitwerking in te bouwen. Het Masterplan zal zich stapsgewijs vormgeven als een groei- en keuzemodel waarbij gefaseerd – met het Masterplan vanuit onderstaande uitgangspunten als beoogd eindbeeld - ontwikkelplots worden voorbereid en ten uitvoer worden gebracht.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 5 van 9

Het Masterplan is te kenmerken door de volgende hoofdprincipes en – uitgangspunten:  Reductie van de verkeersoverlast voor de omliggende woonwijken en wegennet; ontlasten Wielingenstraat en Europaplein vanaf de A10.  Toevoegen van woningbouw op het RAI-terrein. Om kwalitatieve woningbouw te ontwikkelen – boven RAI-functies – is het noodzakelijk om de logistieke ontsluiting van de RAI-activiteiten ongelijkvloers (lees: ondergronds) op te lossen.  Toegankelijk maken en vergroten gebruiksmogelijkheden van het RAI-terrein voor de Amsterdammer (ook niet beursbezoekers)  Verkend wordt in hoeverre publieke en maatschappelijke (zoals sport-gerelateerde) voorzieningen een bijdrage kunnen leveren aan het gewenste woon- en leefklimaat en het vergroten van de gebruiksmogelijkheden voor de Amsterdammer.  Efficiëntie in de logistieke exploitatie van de RAI opgezet vanuit ambitieuze duurzaamheidsen circulariteits-ambitie.  Een stapsgewijze aanpak: afgewogen investeringsbesluiten op basis van te benutten ontwikkelperspectief (inkomsten), toepassen van een groeimodel waardoor nieuwe inzichten (circulaire standbouw, mobiliteit etc.) meegenomen en hoge ‘upfront’ investeringen voorkomen worden. De planuitwerking is te typeren als organisch. Afhankelijk van een aantrekkelijk toekomstperspectief i.c.

het ontplooien van beursactiviteiten post-Corona zullen er nog ontwikkelkeuzes gemaakt worden. Een stapsgewijze uitwerking van het Masterplan met specifieke aandacht om de logistieke ontsluiting en bevoorrading gefaseerd – slimmer en goedkoper dan in een keer het integrale eindbeeld - voor te bereiden en uit te voeren en te koppelen aan de zekerheid van te ontwikkelen kwalitatieve woningbouw. De publieke meerwaarde van het Masterplan De publieke meerwaarde van het Masterplan vertaalt zich op hoofdlijn naar het toevoegen van woningbouw, het toegankelijk maken van het RAI gebied voor de Amsterdammer door toevoeging van niet-RAI programma en het ontlasten van het omliggende wegennet. In opdracht van de RAI heeft Arcadis in 2020 een MKBA opgesteld waarbij de maatschappelijke kosten en baten van het Masterplan inzichtelijk zijn gemaakt. Geconcludeerd wordt dat de bijdrage aan het verdienvermogen van Nederland en het verbeteren van de leefomgeving van Amsterdam en de regio door het Masterplan positief is. Belangrijke positieve effecten van het Masterplan zijn: een verbeterde doorstroming op het Nederlandse wegennet, verbeterde verkeersveiligheid en luchtkwaliteit in de stad en een afname van de geluidsbelasting van de omgeving. Deze effecten zijn voornamelijk gerelateerd aan de logistieke onderdelen van het Masterplan.

Deze binnenstedelijke effecten op het gebied van luchtkwaliteit, geluid en verkeersveiligheid zijn van belang voor de bewoners van Amsterdam en dragen bij aan de doelstellingen van de Gemeente Amsterdam met betrekking tot Amsterdam Autoluw en het Actieplan Schone Lucht. De aanleg van een groene zoom aan de Wielingenstraat en groene daken dragen bij aan de doelstellingen van gemeente Amsterdam ten aanzien van biodiversiteit en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 6 van 9

klimaat. Het Masterplan bewerkstelligt een reductie van het aantal vervoersbewegingen (o.a. door de hub en ontwikkelingen standbouw/circulariteit) wat een positief klimaateffect genereert waarmee de gemeente Amsterdam een bijdrage levert aan het nationale klimaatakkoord. Zoektocht naar financiering voor de toekomst Op 18 juni 2020 hebben de aandeelhouders aan de RAI gevraagd om te onderzoeken hoeveel kapitaal er nodig is om het bedrijf een gezond perspectief te geven na de coronacrisis. Daarbij is gevraagd welke investeerders mogelijkerwijs inbreng kunnen leveren. Op 9 april 2021 heeft de RAI dit onderzoek afgerond. Het voorstel van de RAI is dat er gezocht wordt naar een nieuwe aandeelhouder om te kunnen voorzien in voornoemde financieringsbehoeftes. Daarnaast wordt deelverkoop van beurstitels onder juiste voorwaarden overwogen. De gemeente heeft op 29 juni 2021 aangegeven te kunnen instemmen met het zoeken naar een nieuwe investeerder hiervoor. Ook grootaandeelhouder RAI Vereniging heeft aangegeven onder voorwaarden akkoord te zijn met de zoektocht naar een nieuwe investeerder zonder zich te binden aan de uitkomsten van het ingezette proces. Op dit moment heeft de RAI, mede namens de aandeelhouders, een adviseur ingehuurd om de mogelijkheden in de markt te verkennen en mogelijke investeerders aan te dragen.

Een nieuwe aandeelhouder zou leiden tot een verwatering van het belang van de huidige aandeelhouders. Als de RAI een dergelijk voorstel aan de aandeelhouders doet, dan zal het college dit voorleggen aan de gemeenteraad. Beide aandeelhouders worden met (toegenomen) regelmaat geïnformeerd over de ontwikkelingen. Voor een eventuele nieuwe investeerder is essentieel te weten of er een gedeelde visie (en draagvlak) is bij de RAI Vereniging (als grootaandeelhouder) en de gemeente Amsterdam (als medeaandeelhouder en grondeigenaar) ten aanzien van de toekomstplannen van de RAI. Gemeentelijke kaders voor de verdere uitwerking van de toekomstplannen Grondbeleid en erfpacht Basis voor het waarderen van de beoogde transformatie is een erfpachtcontract met de RAI met nog een looptijd tot 2066. Daarin is vastgelegd dat de meerwaarde van elke bestemmingswijziging zich vertaalt naar een verhoging van de jaarlijkse canon. Vanuit vastgesteld Grondbeleid wordt elke bestemmingswijziging i.c. toevoeging van vastgoed vertaald naar een meerwaarde voor de grond. Deze meerwaarde valt op basis van dit beleid en het erfpachtcontract toe aan de gemeente Amsterdam. Publieke meerwaarde Het college stelt voor te verkennen om de publieke meerwaarde van het Masterplan te salderen met de vastgoedopbrengsten.

De publieke meerwaarde - zijnde het toevoegen van woningbouw, het toegankelijk maken van het RAI gebied voor de Amsterdammer door toevoeging van niet-RAI programma en het ontlasten van het omliggende wegennet - is daarmee te kwalificeren als een publieke bijdrage. Conform Grondbeleid en erfpachtcontract wordt de meerwaarde van het nieuwe vastgoed afgedragen aan de gemeente. Bij verdere uitwerking van het Masterplan wordt verkend op welke

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 7 van 9

manier – passend binnen vigerend Grondbeleid en erfpachtcontract – de publieke bijdrage (en de hoogte daarvan) in mindering mag en kan worden gebracht op de vastgoedopbrengsten. Kern blijft dat de RAI het risico en de verantwoordelijkheid voor de gebiedsontwikkeling van het Masterplan (inclusief de realisatie van de tunnel) draagt. Om te komen tot een sluitende business case is – voor de RAI - een gemeentelijke bijdrage noodzakelijk. Dit staat op gespannen voet met Grondbeleid waar de meerwaarde van nieuw vastgoed aan de gemeente moet worden afgedragen. Het is een zoektocht om vanuit vigerend beleid en het voorkomen staatssteun tot een te verantwoorden gemeentelijke bijdrage voor het Masterplan te komen. Door het Masterplan zal de omgevingskwaliteit aanzienlijk verbeteren door slimme en kwalitatieve logistieke oplossingen. Deze oplossingen zijn daarmee verbonden aan de vastgoedwaarde als basis voor de bepaling van de publieke meerwaarde. RAI verkent in hoeverre de tunnel ook benut kan worden voor de toe te voegen woningbouw. Naast afvalinzameling is ook te denken aan parkeergebruik en – toegankelijkheid voor de woningen.

Vergroting van de functionaliteit van de tunnel laat zich mogelijk vertalen naar een reductie van de erfpachtgrondwaarde – verkend wordt of een deel van de kosten van de tunnel - in acht nemende Grondbeleid, erfpachtcontract en staatssteun –als excessieve bouwkosten gesaldeerd kan worden ter bepaling van de erfpachtgrondwaarde - om te komen tot een haalbare, maakbare en financierbare business case. Uitgangspunt bij de nadere verkenning van de hoogte van de gemeentelijke bijdrage is dat per saldo de gemeente Amsterdam geld verdient aan het verruimen van het erfpachtrecht door de programmatoevoeging van het Masterplan. De gemeentelijke bijdrage zal bij de nadere uitwerking te allen tijde gekoppeld worden aan de zekerheid van hogere opbrengsten van de woningbouw en / of de kantoorontwikkeling. Een duidelijke beheersing van de risico’s en begrenzing van de gemeentelijke bijdrage zijn van belang bij de nadere verkenning en de te maken keuzes binnen de kaders van deze visie. Het risico dat een gemeentelijke bijdrage hoger is dan de opbrengsten die aan de gemeente afgedragen is nihil. Immers, Grondbeleid en vigerend erfpachtrecht schrijven voor dat in dat geval de huidige canon-betaling ongewijzigd blijft. De gemeente toetst de plannen vanuit een publiekrechtelijke verantwoordelijkheid gewogen vanuit vigerend Grondbeleid en het erfpachtcontract.

Het is van belang dat de RAI (zijnde een beurs- en congresorganisator) zich voor deze ontwikkeling versterkt met professionele vastgoedkennis en -kunde. Hierbij kan ook verkend worden in hoeverre de inzet en capaciteit van gemeentelijke specialisten benut kan worden (denk aan publiekrechtelijke juridische expertise over bestemmingsplannen, nieuwe omgevingswet, erfpacht-advies, contractering vanuit vigerend Grondbeleid) om te komen tot efficiënte, kwalitatieve en professionele gebiedsontwikkeling als basis voor een constructieve samenwerking tussen de RAI en de gemeente. Mogelijke toekomstscenario’s voor de RAI De gemeente ziet drie hoofdscenario’s voor de toekomst van de RAI: 1) Scenario A: Steun voor het Masterplan (Transformatie én Modernisering/Digitalisering) 2) Scenario B: Steun voor alleen de Modernisering/Digitalisering 3) Scenario C: Niets doen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 8 van 9

Scenario A: een florerende RAI in een florerende omgeving De Gemeente onderschrijft het Masterplan in al haar facetten (zowel Modernisering/Digitalisering en Transformatie). Verkend wordt wat vanuit vastgesteld Grondbeleid en erfpachtcontract de mogelijkheden zijn om een gemeentelijke bijdrage te leveren aan het transformatieplan gewogen vanuit het evenwicht tussen A) de publieke meerwaarde, B) het RAI-belang om te komen tot verbetering van het logistieke proces en de consequenties hiervan voor de liquiditeit/solvabiliteit en C) het al dan niet verkrijgen van subsidie. Scenario B: Een florerende RAI De gemeente spreekt als aandeelhouder alleen steun uit voor het moderniseren en digitaliseren van de RAI. Er wordt alleen voor dit doel gezocht naar een nieuwe aandeelhouder. Hiermee wordt de continuïteit van de RAI en het economische spin-off effect van de RAI op langere termijn geborgd. Indien er een nieuwe aandeelhouder voorgesteld zou worden, wordt een besluit hierover vooraf voorgelegd aan de gemeenteraad. Er wordt in dit scenario niet gekozen voor transformatie, waardoor er naar alternatieve oplossingen moet worden gezocht voor het aanpakken van de overlast in de Wielingenstraat, de mobiliteitsopgave in dat gebied en de leefbaarheid van het RAIgebied.

Scenario C: Niets doen De Gemeente spreekt als aandeelhouder geen steun uit voor Modernisering/Digitalisering en het Transformatieplan. Dit standpunt zal het zoekproces naar een derde aandeelhouder om te investeren in de RAI ernstig belemmeren. Zonder investeringen in het complex en/of de omgeving van de RAI zal de RAI in afnemende mate in staat zijn om de (inter)nationale concurrentie aan te gaan en langzaam maar zeker marktaandeel verliezen. Dit heeft ook negatieve gevolgen voor de economische spin-off van de RAI voor onze stad: met de RAI zijn een toegevoegde waarde van € 580 mln. per jaar, en circa 6.300 banen gemoeid. Daarbij zijn congressen erg belangrijk voor de verandering en het herstel van de bezoekerseconomie die Amsterdam nastreeft na de coronacrisis, en werken zij als een aanjager voor allerlei innovaties. Het hebben van een toonaangevend beurzen- en congressen complex versterkt daarbij ook de internationale concurrentiepositie van de stad op andere gebieden, bijvoorbeeld bij de vestiging van (internationale) bedrijven. De verwevenheid van het zakendoen in Amsterdam, in connectie met de rest van de wereld via Schiphol, en middels meetings in de RAI creëert een ecosysteem van grote toegevoegde waarde. De RAI draagt daarmee bij aan de welvaart en het welzijn van de stad en haar bewoners en bedrijven.

Mocht de stad voor Scenario C kiezen, dan zal dit ecosysteem verzwakken en mogelijk op termijn verdwijnen. Congresorganisatoren zullen er eerder voor kiezen om hun congressen elders te organiseren, waardoor ook de hieraan gelinkte bedrijvigheid en bijbehorende werkgelegenheid na verloop van tijd uit de stad zullen verdwijnen. De voorgenomen ontwikkeling van de RAI en omgeving volgens het Masterplan is daarom van groot belang: een toekomstbestendige RAI is alleen mogelijk bij een marktpositionering die ook rekening houdt met de trends in de sector, waaronder verdergaande digitalisering.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 oktober 2021 Pagina 9 van 9

Voorgenomen standpunt: Scenario A Het college is positief over scenario A en is voornemens RAI te blijven ondersteunen bij het gezamenlijk uitwerken van dit scenario vanwege de meerwaarde voor de gebiedsontwikkeling, de woningopgave, de kwaliteit van het gebied, de mobiliteit, de economie en het bieden van toekomst voor deze gemeentelijke deelneming. Daarbij is het college voornemens om positief, doch financieel prudent, bij te dragen aan deze ontwikkeling. Dat betekent concreet dat het college gaat verkennen hoe een gedeelte van de grondopbrengsten vanuit het nieuwe vastgoed ingezet kan worden als (gedeeltelijke) dekking - in acht nemende het Grondbeleid, het vigerend erfpachtcontract en staatssteunregels - gewogen vanuit de publieke meerwaarde, het belang van RAI en de belangen van andere financiers. Per saldo verdient de gemeente Amsterdam geld aan het verruimen van het erfpachtrecht door de programmatoevoeging van het Masterplan. Een duidelijke beheersing van de risico’s en begrenzing van de gemeentelijke bijdrage zijn van belang bij de nadere verkenning en de te maken keuzes binnen de kaders van deze visie. Gevolgen ten aanzien van de huidige rol van aandeelhouder Daarbij betekent dit dat de gemeente op dit moment besluit om aandeelhouder te blijven in de RAI.

In het verdere proces staat de gemeentelijke visie voorop, staat het college voor constructieve verhoudingen en is het aandeelhouderschap instrumenteel voor het vinden van investeerders voor dit doel. In de raadscommissie FEZ van 18 april 2019 was reeds besproken om het verkoopproces van het gemeentelijk aandeel in RAI stil te leggen in verband met de ontwikkelplannen van het gebied rondom de RAI. Ook is destijds al aangegeven dat de RAI heeft toegezegd bij het organiseren van beurzen rekening te houden met de geuite wensen hieromtrent van de gemeente. Met deze visie besluit de gemeente het reeds stilgezette verkoopproces ook formeel stop te zetten. In lijn hiermee stelt het college voor om motie 747.16 (N.T. Bakker en Groot Wassink) inzake de internationale wapenbeurs in de RAI en de verkoop van het aandeel af te doen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Victor Everhardt Wethouder Zuidas, Economische Zaken en Deelnemingen

Bijlagen 1. Visualisatie van het Masterplan RAI 2. Toekomstbeeld vanaf de Wielingenstraat 3. Motie 747.16 (N.T. Bakker en Groot Wassink) inzake de internationale wapenbeurs in de RAI en de verkoop van het aandeel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl