BIJLAGE raadsbrief capaciteit kinderopvang 27jan21.docx

Bijlage bij brief ‘Capaciteit kinderdagopvang – onderzoek en maatregelen’ Commissie WIO, 27 januari 2021

Onderzoek naar capaciteit kinderdagopvang Om zicht te krijgen op het aanbod in de kinderdagopvang - en de vraag of dit aanbod toereikend is is een vergelijking gemaakt tussen het aantal deelnemende kinderen in de kinderdagopvang (0-4 jr) per wijk en de beschikbare opvangplekken in deze wijken. Daarnaast is er een vergelijking gemaakt tussen het aantal deelnemende kinderen aan de voorschool (2-4 jaar, incl. wachtlijsten) en de beschikbare opvangplekken op voorscholen (i.e. kinderdagopvang met een voorschoolprogramma). Tot slot is er een vergelijking gemaakt tussen 2019 en 2020, om te kijken welke beweging er in de capaciteit zit. Er zijn cijfers uit verschillende landelijke en gemeentelijke bronbestanden gehaald en bewerkt, om tot een goed en betrouwbaar beeld te komen. Op de volgende twee pagina’s is de capaciteit van 80 wijken in beeld gebracht. Eerst volgen de twee kaarten met de capaciteit van de kinderdagopvang in resp. mei 2019 en mei 2020, daarna de twee kaarten met de capaciteit van de voorscholen.

Legenda  Rood = er is weinig capaciteit : per beschikbare opvangplek zijn er meer dan 2 (aan opvang) deelnemende kinderen, wonend in het betreffende gebied.  Geel = voldoende capaciteit : 1,5 – 2 kinderen per opvangplek  Groen = ruime capaciteit : minder dan 1,5 kind per opvangplek  (gemiddeld in de stad: 1,20 kind / opvangplek) Bij de capaciteitsberekening is rekening gehouden met het feit dat van één opvangplek meerdere kinderen gebruik maken. De meeste kinderen gaan niet fulltime naar de opvang. Als er twee of meer kinderen gebruik maken van één opvangplek, dan staat het aanbod onder druk en is het gebied dus rood gekleurd.

Toelichting Algemeen Er zijn 80 wijken (ook wel buurtcombinaties genoemd), heel verschillend in omvang. Een wijk die rood scoort, heeft in de praktijk niet altijd een knelpunt. Aangrenzende buurten kunnen de gezamenlijke capaciteit toereikend maken of er wordt bijvoorbeeld relatief veel gebruik gemaakt van gastouderopvang. Deze opvangvorm kon niet op wijkniveau uit het aanbod worden gefilterd. Circa 6 a 7% van de ouders in Amsterdam maakt gebruik van gastouderopvang (dat is relatief weinig). Op de eerste en tweede kaart is de capaciteit van de kinderdagopvang zichtbaar gemaakt. De eerste kaart is van 2019, de tweede kaart is van 2020. In 2020 zijn er elf wijken waar de capaciteit volgens berekening onder druk staat. Deze gebieden zijn rood gekleurd en volgens berekening is het aanbod daar te laag. Het beeld is dit jaar iets gunstiger dan vorig jaar. Toen waren er twaalf buurtcombinaties met een berekend tekort. In de categorie ‘voldoende aanbod en goed bezet’ (geel op de kaart) geldt dat er drie gebieden bij kwamen dit jaar, van zestien naar negentien. De verschillen zijn niet heel groot en de kaarten van 2019 en 2020 laten over het algemeen een vrij stabiel beeld zien. Met name in Noord en Oost zijn een paar grote wijken met weinig aanbod. In mindere mate speelt dit ook in Centrum en in West. In Zuidoost en Zuid zijn er geen wijken met een tekort aan kinderdagopvang.

Gezien het gemeentelijk toegangsrecht voor alle peuters op een voorschool en onze wettelijke vve taken is het van belang ook de capaciteit van voorscholen goed in beeld te hebben (zie derde en vierde kaart). Dat beeld is dit jaar veel gunstiger dan vorig jaar. Er zijn vijf wijken met een berekend tekort. Vorig jaar waren dat er nog elf. Ook de categorie ‘goed bezet’ (geel op de kaart) ging terug van veertien naar negen wijken, ten gunste van de gebieden met ruime capaciteit (groen). In de gebieden die zowel op de tweede als de vierde kaart rood zijn, is er behalve een capaciteitsprobleem met de kinderdagopvang ook een probleem met het aanbod van voorschoolse educatie. Dit betreft in 2020 nog drie wijken. Daar waar nieuwe rode gebieden zichtbaar worden op de vierde kaart, is er voldoende capaciteit aan kinderdagopvang, maar te weinig aanbod voorschoolse educatie. Het gaat om twee wijken. Daar is het wenselijk dat bestaande houders van kinderdagopvang voorschool worden, mits de basiskwaliteit op orde is. De kwaliteit van het aanbod is onderdeel/doelstelling van het peuterbeleid en wordt in dit kader (vraag-aanbod en huisvesting) buiten beschouwing gelaten (in de commissie WIO van 8 januari 2020 bent u geïnformeerd over het bereik van de voorschool).

Huisvesting en personeel Twee factoren belemmeren momenteel het realiseren van nieuw aanbod: huisvesting en personeel. Ten eerste is de druk op de vastgoedmarkt in Amsterdam groot. Dat maakt geschikte huisvesting schaars en/of duur. Voor kinderdagopvang geldt bovendien dat locaties aan specifieke, wettelijke eisen moeten voldoen. Bijvoorbeeld voldoende aangrenzende buitenruimte. Dat is op veel plekken in Amsterdam een forse uitdaging. Ten tweede heeft de kinderopvangbranche te maken met een flink personeelstekort. Dit speelt landelijk, vooral in de grote steden. Recente wetswijzingen (Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang) zorgen ervoor dat er meer personeel nodig is voor de jongste kinderen. De beroepskracht-kind-ratio voor baby’s werd gewijzigd van 1 op 4 naar 1 op 3. Dat heeft de druk op beschikbaarheid van personeel flink doen toenemen. Het personeelstekort speelt binnen meerdere sectoren met onderlinge raakvlakken. Een coalitie van werkgevers en opleiders in de zorg, jeugdzorg, kinderopvang en onderwijs heeft met ondersteuning van de gemeente een intentieverklaring en actieplan opgesteld. Dit wordt intersectoraal in een separaat traject – los van deze capaciteitsanalyse - uitgewerkt en geëvalueerd. De branche kinderopvang is inmiddels ook een landelijke wervingscampagne gestart.

Toelichting op het aanbod per gebied en wijk 1.

Noord: in delen van Tuindorp (nr 2 en 4 op derde kaart) zit relatief veel halve dagopvang. Het zijn de oude peuterspeelzalen met meestal weinig opvangcapaciteit. Er zijn slechts een paar kinderdagverblijven met hele dagopvang; te weinig voor het aantal werkende ouders. Aangrenzende buurten lossen dat deels op. Kadoelen (nr. 1) is deels ontwikkelgebied; markt en voorzieningen lopen achter op huisvesting van inwoners. Geschikt vastgoed voor kinderopvang is nog niet beschikbaar. Er wordt de komende jaren een inhaalslag verwacht, waar ook Tuindorp Oostzaan, nr. 11 op de kaart, van profiteert. Met de nieuwbouw van IKC De Satelliet (Integraal Kindcentrum) - medio 2022/2023 - komt er meer kinderopvang in het gebied.

2.

Oost: gebrek aan geschikt vastgoed speelt op sommige plekken een rol, maar veel is oplosbaar in de aangrenzende buurten. In de rode gebieden wordt daardoor het tekort veelal niet als een probleem ervaren. Middenmeer en Indische Buurt Oost (nr’s 5 en 8) zijn de grootste, aan elkaar grenzende gebieden met een tekort in het aanbod kinderdagopvang. Dat geeft relatief veel druk op de kinderdagopvang. Voor het voorschools aanbod zijn daar geen tekorten. In de Transvaalbuurt (nr 6) zijn nog uitbreidingsmogelijkheden bij bestaande aanbieders.

3.

West: Kolenkit (nr 3) is een kleine wijk, een transformatiegebied grenzend aan Nieuw-West, met een hoog deelnamepercentage kinderdagopvang. De direct aangrenzende buurten hebben meer opvanglocaties, dat vangt het tekort grotendeels op. Geschikt vastgoed voor uitbreiding is er nauwelijks. Ouders maken ook relatief veel gebruik van gastouderopvang en dat vertekent het beeld. Er is ook een tekort aan voorschoolplekken (hoge vraag in het gebied). Ook dit wordt deels opgelost in aangrenzende buurten. En er is nog kinderdagopvang

zonder voorschools aanbod in het gebied. Aanbieders zonder voorschoolse educatie worden door de gemeente benaderd om voorschool te worden. 4.

Centrum: in de buurten Nieuwmarkt en Lastage (nr. 10) zijn nauwelijks geschikte panden voorhanden, dat geldt ook voor de direct aangrenzende buurten. Daarnaast spelen hoge huurprijzen een rol – ook voor gemeentelijk vastgoed - en dat zal in de nabije toekomst het aanbod nog geringer maken. Er zijn concrete aanwijzingen dat er wederom een voorschool met 16 opvangplekken verdwijnt.

5.

Zuid: er is geen tekort aan kinderdagopvang. Alleen het voorschoolaanbod loopt achter op het aanbod voor kinderdagopvang.

6.

Zuidoost: geen tekorten

7.

Nieuwwest: er is een tekort in een kleine buurtcombinatie, wat gezien de compensatie door de aangrenzende buurten geen problemen oplevert.