Bijlage raadsadres inzake mening over windmolen

Vk

Zetten w e gasmeter en het verstand op nul? Jan Lambers is

econoom.

ENERG1ETRANSME

Gas is veel goedkoper op te slaan dan elektriciteit en kan bovendien duurzaam worden geproduceerd.

N

a het besluit van minister Wiebes om de gasproductie in Groningen zo snel mogelijk geheel te beeindigen, is er een hype ontstaan in de promotie van gasloze wijken. Maar de ophanden zijnde beeindiging van de Groninger aardgasprod uctie wil niet zeggen dat Nederland geheel gasloos moet worden. Dat zou een domme reactie zijn; daarvoor heeft gas te veel voordelen ten opzichte van elektriciteit In de eerste plaats omdat gas goed en goedkoop is op te slaan. Met stroom is dat veel moeilijker en kostbaarder, tenzij er grote technische doorbraken met accu's en batterijen komen. De kans bestaat dan ook dat het alsmaar bijplaatsen van zonnepanelen tot zulke grote aanbodpieken leidt dat ze niet of alleen tegen onevenredig hoge kosten in te passen zijn, net zoals we dat met het aanbod van windenergie al of en toe zien gebeuren. De eigenaren van zonnepanelen lopen daarmee een gerede kans dat zodra de overheid de salderingsrekening afschaft, zij niet meer dan een bodemprijs voor een deel van hunopgewekte zonnestroom zullen krijgen, wat de terugverdientijd aanzienlijk langer zal maken. Immers, zo lang er geen rendabele oplossingen zijn om stroom op te slaan, zal de prijs voor piekstroom

slechts een fractie bedragen van de prijs die eigenaren van zonnepanelen nu vangen. Maar ook het transport van gas is veel goedkoper dan van elektriciteit. Vooral om die reden wordt er serieus aan gedacht om de op de Noordzee opgewekte stroom van windmolens om te zetten in waterstofgas en dat vervolgens aan land te brengen. TNO bestudeert momenteel of dit waterstofgas daarna is om te zetten in syn- • thedsch aardgas. Ook Gasunie New Energy denkt in die richting. Samen met andere Europese gasmaatschappijen heeft deze Ecofys een toekomstverkenning laten opmaken:GasforClimate. In dit rapport wordt geconcludeerd dat in 2050 in de EU122 miljard kubieke meter duurzaam gas geproduceerd lijkt te kunnen worden, waarmee ten op-

Hdemaal vreemd is het voorstel voor een hybride warm tepomp zichte van het alternatief `gasloos' 138 miljard euro zou kunnen worden bespaard. Het grootste deel van deze productie zou daarbij voor ruimteverwarming en elektriciteitsopwekking kunnen worden gebruikt. Hierbij wordt met name voor biogas nog een groot potentieel voorzien. Of dit een alternatief is voor de gasloze energievoorziening die de protagonisten van de warmtepomp voor ogen staat, kan echter nog niet worden overzien, omdat er nog geen integrate vergelijking van beide scenario's is opgemaakt. Maar er is alle reden om die nu wel te gaan opmaken, alvorens miljoenen Nederlandse huishoudens enorm op kosten te jagen met een gedwongen installatie van warmtepompen waarvan het nuttige effect nog allesbe-

halve helder is, als je alle aspecten daarvan meeneemt Hierbij zouden nieuwbouwwoningen geheel gasloos moeten worden. Zowel ruimteverwarming, warmwaterbereiding als koken zou elektrisch moeten gebeuren. Daarmee zou het stroomverbruik echter zodanig toenemen dat een groot deel van de extra benodigde stroom nog jarenlang met fossiele bronnen opgewekt zal moeten worden. Zo zou een groot deel van de CO2-reductie, nodig om het akkoord van Parijs te kunnen uitvoeren, weer verloren gaan. Des te erger wordt het als we ook nog in 2020 alle kolencentrales willen sluiten. Daarmee zouden we een stroomtekort oplopen dat dan zelfs gedeeltelijk door het buitenland moet worden gedekt en dat de Nederlandse Staat met voor miljarden aan schadeclaims opzadelt Maar dit terzijde. Zelfs al zouden alle geschikte da-. ken in ons land met zonnepanelen belegd worden, dan nog zou dit geen soelaas bieden. Want zonne-energie is gedurende het stoolcseizoen, 's-winters dus, slechts mondjesmaat beschikbaar. Ook hier wreekt zich dat je elektriciteit niet langdurig kunt opslaan. Het gasscenario volgend kan dit wel. Daarvoor beschikken we momenteel al over voldoende ondergrondse bergingen die tot nu toe voor aardgasopslag gebruikt worden. Helemaal vreemd is het voorstel vanuit de installatiewereld om vanaf 2020 de HR-gasketel in de ban te doen.

Bestaande woningen zouden moeten overstappen op een hybride warmtepomp. Dit is een met een gasketel gentegreerde warmtepomp waarbij de kleine gasketel stand-by staat als de buitentemperatuur te laag wordt Dus hierbij blij ft de bestaande gasdistribu tie nodig. Voorwelke van de twee scenario's - het gasloze scenario of het power to gas-scenario - moet worden gekozen, zou onderwerp van een vergelijkend onderzoek moeten worden.

Vij f vragen over schadelijke straling in woningen

—

,A -LA I-9c÷'>-t-eA •

Ventileren tegen radon en thoron Woningen produceren schadelijke straling. En daar word je ziek van. Door onze redacteur ARJEN SCHREUDER AMSTERDAM. In woningen komt

straling vrij door radon en thoron. De radioactiviteit is schadelijk voor de gezondheid. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gaat in 3.000 woningen de blootstelling aan de straling meten. 1 Wat voor straling is het? 1 Radon en thoron komen van nature voor in de bodem en in materialen van thorium- of uraniumhoudend gesteente. De gassen ontsnappen uit bijvoorbeeld muren en kruipruimten en vervallen dan snel tot andere stoffen. Daarbij komt straling vrij.

2

Hoe schadelijk is de straling? Als radon en thoron vervallen, ontstaan vaste stoffen. ze kunnen zich hechten aan stofdeeltjes. Als je

die inademt, kunnen ze in longen of luchtwegen blijven plaldcen en daar straling afgeven. Daarvan kun je longkanker krijgen. Hoeveel mensen sterven aan deze vorm van longkanker, is niet duidelijk. je kunt bij longkanker niet altijd eenvoudig de oorzaak vaststellen. Onderzoekers schatten het aantal doden op zo'n 800 per jaar — eigenlijk tussen de 100 en 1.200. Ter vergelijking: in 2011 kwamen in het verkeer 661 mensen om. Wat voor huizen zijn voor de stealing gevoelig? In principe alle woningen. De radioactiviteit wordt steeds opnieuw aangemaakt, dus of een huis oud of nieuw is, maakt niet uit. Eerdere metingen wezen uit dat radonstraling in Nederland veel lager is dan in sommige andere landen: dat komt doordat er relatief veel radon ontsnapt uit rotsbodems die hier nauwelijks voorkomen. Welke materialen wellicht beter niet meet. gebruikt kunnen worden, komt na de nieuwe metingen aan de orde. Uit eerder onderzoek bleek relatief veel thoron

,ualatuolPt 001 lad merit 91 ogle -tad lep plapplutaD•uatuurm ua uapueq nen a8mItis mop paisulu iraaanpaid `seep n Iapuoz atrie uaa Noo 'mne aNia •Inaaanposcla8 ltuont *tetra ap _teem )(aid ap do xoo mew 1pfla one ap seem )(aid ap do st 45Q TniNselacinaffitu suaata sl 4aq liastrplaialcnsialem Jo gosgpfaia-fttapeq 'Anspuem atiasnainuAs 'imspue.tgolq Id( Iasatp 'aurzuaq do ;pp nu oine uaa lc) uatisnp (1] N Nvvis]g s,oinv J)11-11]C1N]leinn]lillAl

.LIVV/1/\ _LAIN HVVM :9N11131S

•.

•

voor te komen in stucmateriaal dat onder meer fosfogips bevatte, bijproduct air de kunstmestproductie.

4A

woningen niet te goed geisoleerd? Helpt ventileren? Dat is volgens het RIVM voor een deel zeker waar. Woningen zijn soms potdicht en dat bevordert de luchtkwaliteit niet. Ventileren helpt zeker, stelt stralingsdeskundige Harry Slaper van het RIVM. „Ventileren is sowieso goed, dus t,ok voor dit probleem van radon en thoron."

5

Waarom nu dit onderzoek? In de jaren 80 waren er al zorgen over radon in huizen, dat leek toe te nemeet Tien jaar later bleek dat de hocveelheid relatief hoog bleef, weer tien jaar later bleek de hoeveelheid radon gedaald. Nu staat vooral thoron in de belangstelling. Slaper: „We hebben lang gedacht dat thoron niet zo belangrijk was omdar de vervaltijd erg snel is. Na een minuut is van thoron nog maar de helft over. Maar misschien is de hoeveelheid thoron web grater dan gedacht. Dat gaan we meten." ,Narit eJauoyas uee ful le of 2eeip uapki 2(tnnz ua )(puqa2mne tsnmaq law 'pnspueig ap lipeaSuo,

;Aade3 OMNI, Suor ap uer 41.1 3

miripopp