Bijlage.Onderzoeksopzet+Preventieve+jeugdhulp+in+Amsterdam-def

Deze onderzoeksvraag zullen we beantwoorden aan de hand van registraties en relevante documentatie van de OKT’s en de gemeente Amsterdam (uitvoeringsplannen, uitgewerkte begroting, cliënttevredenheidsonderzoeken, evaluaties en voortgangsrapportages). Ook houden we interviews met managers, teamleiders en teamleden van de OKT’s, met de ambtelijke organisatie en met eventuele andere relevante partijen in het veld zoals aanbieders binnen het FPAJ en het Jeugdplatform Amsterdam. Onderzoeksvraag 3 – Welke knelpunten en risico’s belemmeren de Ouder- en Kindteams in het uitvoeren van hun preventieve taak (en behalen van de resultaten)? Het doel van deze onderzoeksvraag is om vanuit de uitvoeringspraktijk de knelpunten en risico’s op te halen die het dagelijkse werk rondom de preventieve opgave beïnvloeden en belemmeren en welke dilemma’s deze voor de OKT's opleveren. De onderzoeksvraag richt zich op het breed inventariseren van knelpunten en risico's en is daarmee beschrijvend van aard. In de analyse zullen we onderscheid maken tussen knelpunten en risico's waar de gemeente invloed op kan uitoefenen en knelpunten en risico's die buiten de invloedsfeer van de gemeente liggen. De onderzoeksvraag beantwoorden we door middel van interviews met managers en teamleiders van de OKT’s, de ambtelijke organisatie en andere relevante partijen in het veld.

Ook bestuderen we documenten, in ieder geval de door de gemeente en de OKT’s zelf uitgevoerde evaluaties en voortgangsrapportages. Maar bovenal willen we informatie over de uitvoering verkrijgen van de medewerkers van de OKT’s die uitvoering geven aan de preventieve taak. Om een zo volledig mogelijk beeld te verkrijgen van hun dagelijkse werkpraktijk (onderzoeksvraag 2) en de knelpunten en risico's die medewerkers hierin ervaren of signaleren (onderzoeksvraag 3) combineren we verschillende manieren van

24

PREVENTIEVE JEUGDHULP IN AMSTERDAM - ONDERZOEKSOPZET dataverzameling, zoals het houden van (diepte)interviews, het meelopen met relevante activiteiten, het bijwonen van relevante bijeenkomsten en het uitzetten van een enquête. Om meer duiding te kunnen geven aan de verzamelde informatie, overwegen we om focusgroepen te organiseren met onder andere de ambtelijke organisatie, een cliëntenorganisatie en medewerkers van de OKT’s. Onderzoeksvraag 4 - Pakt de gemeente de door haar beïnvloedbare knelpunten en risico's in de uitvoering van de Ouder- en Kindteams' preventieve taak adequaat aan? We willen weten in hoeverre de gemeente Amsterdam de Ouder- en Kindteams ondersteunt in het uitvoeren van hun preventieve taak en wat de gemeente daarvoor doet. We richten ons primair op hoe de gemeente omgaat met knelpunten en risico's in de uitvoering. We houden daarbij oog voor de context waarbinnen de gemeente en de Ouderen Kindteams opereren en voor het feit dat de gemeente niet zonder meer alle ervaren knelpunten en risico's (zie onderzoeksvraag 3) kan beïnvloeden. Waar de gemeente dat wel kan, willen we weten in hoeverre de gemeente sturing geeft aan de uitvoering door knelpunten en risico's adequaat aan te pakken.

Onder adequaat verstaan we hier: passend bij zowel het knelpunt/risico zelf als het gevoerde preventieve jeugdbeleid, en leidend tot het verminderen of wegnemen van het knelpunt / beheersen van het risico. In lijn met deze beschrijving van 'adequaat' zullen we normen ontwikkelen aan de hand waarvan we de onderzoeksvraag beantwoorden. Deze onderzoeksvraag zullen we beantwoorden door middel van interviews met betrokken ambtenaren en managers, teamleiders en teamleden van de OKT’s. Ook bestuderen we documenten (onder andere evaluaties, knelpuntenanalyses, overzichten van risico's en beheersmaatregelen) en we zullen informatie over de (ervaren) uitwerking van genomen maatregelen waar mogelijk ophalen via de voorziene meeloopactiviteiten en enquête.

8 Afbakening Het startpunt voor dit onderzoek is de preventieve taak die vanuit de Jeugdwet is belegd bij gemeenten. Daarbinnen richten we ons op de uitvoering van het Amsterdamse preventieve jeugdbeleid. De gemeente Amsterdam had en heeft daarin een spilfunctie voorzien voor de OKT's. In de uitvoering zoomen we daarom in ieder geval nader in op de preventieve taken van de OKT's die voortkomen uit de Jeugdwet - opvoeding versterken en professionele opvoed- en opgroeiondersteuning bieden. Daar waar de verwevenheid tussen de verschillende takken en taken van de OKT’s groot isbbb of waar ontwikkelingen in niet-preventietaken de wel-preventietaken beïnvloeden, betrekken we ook informatie

bbb Zo zijn er wellicht preventieve taken of is er preventief aanbod dat bijdraagt aan de

gemeentelijke uitvoering van zowel de Jeugdwet als de Wet publieke gezondheid.

25

REKENKAMER METROPOOL AMSTERDAM over de OKT-taken rondom jeugdgezondheidszorg, bieden van jeugdhulp en signaleren van en toeleiden naar (H)SJH. Bij het in beeld brengen van de dagelijkse uitvoeringspraktijk van het preventieve jeugdbeleid hebben we steeds bijzondere aandacht voor de invloed en sturing daarop van de gemeente Amsterdam. We richten ons op de sturing op de preventieve taak vanuit de 'centrale stad'. Sturing vanuit de stadsdelen valt in principe buiten de scope van dit onderzoek. De aansluiting tussen de OKT’s en het FPAJ, hoe beide partijen zich in de uitvoering tot elkaar verhouden en de sturing daarop door de gemeente Amsterdam, vallen binnen dit onderzoek. Andere onderdelen, programma's of partijen in het (preventieve) jeugdzorgveld - denk aan de sociale basis, positief perspectief, PIT, aanbieders van (hoog)specialistische jeugdhulp en jeugdbescherming, nemen we alleen mee dit onderzoek wanneer zij van invloed blijken te zijn op de eventueel ervaren knelpunten en risico's in de uitvoeringspraktijk van de OKT’s.

9 Planning en onderzoeksteam 9.1 Planning Begin juni 2022 publiceren we de onderzoeksopzet. De uitvoering en rapportage van het onderzoek zullen in de overige maanden van 2022 plaatsvinden. We streven ernaar het onderzoek in het eerste kwartaal van 2023 te publiceren.

9.2 Onderzoeksteam Onderzoeksteam Drs. Annelies Daalder (directeur) Dr. Carolien de Blok (projectleider) Rosalie Joosten MSc Renée Hoogendijk MSc

26

PREVENTIEVE JEUGDHULP IN AMSTERDAM - ONDERZOEKSOPZET

Bijlage 1 - Algemene werkwijze rekenkamer

27

REKENKAMER METROPOOL AMSTERDAM

Eindnoten 1 Friele et al., Eerste evaluatie jeugdwet. Na de transitie nu de transformatie, Den Haag: ZonMW,

januari 2018; Van Arum en Van den Ende, Sociale (wijk)teams opnieuw uitgelicht. Derde landelijke peiling onder gemeenten (zomer 2017), Utrecht: Movisie, 2018. 2 SCP, Sociaal domein op koers, november 2020. 3 Zie onder meer notulen van raadscommissie ZJS, 5 september 2019; Raadscommissie ZJS 18 juni 2020; Raadscommissie ZJS, 22 oktober 2020. 4 Zie bijvoorbeeld de raadsinformatiebrieven Ontwikkelingen preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp, 2 maart 2022 en Aanpassing jeugdstelsel en inkoop Specialistische jeugdhulp 2021, 3 maart 2020. 5 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het kind, programma Hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, p. 41. 6 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportage Jeugd 2017, p. 10. 7 Ouder- en Kindteams Amsterdam, Jaarrapportage 2017; Ouder- en Kindteams Amsterdam, Jaarrapportage 2021. 8 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportages Jeugdstelsel Amsterdam 2020 (voor cijfers over 2020; 2019; 2018), 2018 (voor cijfers over 2017; 2016) en 2017 (voor cijfers over 2015). 9 Raadscommissie ZJS, Bespreking Meerjarenperspectief en maatregelen specialistische jeugdhulp, 16 mei 2019; Raadscommissie ZJS, Bespreking Bestuursrapportage 2019 Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam, 27 augustus 2020; Raadscommissie ZJS, Bespreking Bestuursrapportage jeugdstelsel 2019, 17 september 2020; Raadscommissie ZJS, Bespreking Begroting 2021, 3 december 2020.

10 Raadscommissie ZJS, Bespreking Bestuursrapportage jeugd 2018, 5 september 2019. 11 Rekenkamer Amsterdam, Onderzoeksrapport Transformatie zorg voor de jeugd, september 2014, p. 8. 12 Tweede Kamer der Staten-Generaal, Memorie van Toelichting bij Jeugdwet, vergaderjaar 2012– 2013, 33 684, nr. 3, pp. 2-3. 13 Gemeente Amsterdam. Koersbesluit Om het kind. 15 mei 2013, p. 18. 14 Gemeente Amsterdam. Koersbesluit Om het kind. 15 mei 2013, p. 29. 15 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit Om het kind, 15 mei 2013, p. 22. 16 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, programma hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, pp. 31-32. 17 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, programma hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, p. 41. 18 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, programma hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, p. 45. 19 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, programma hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, p. 26. 20 Nederlands Jeugdinstituut, Potentie van preventie, maart 2021, p. 1. 21 Nederlands Jeugdinstituut, Potentie van preventie, maart 2021, p. 1. 22 Nederlands Jeugdinstituut, Effecten van preventie in het jeugdveld, maart 2021, pp. 16-17. 23 AEF, Stelsel in groei, een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg, 15 december 2020. 24 Nederlands Jeugdinstituut, Potentie van preventie, maart 2021.

25 Nederlands Jeugdinstituut, Effecten van preventie in het jeugdveld, maart 2021, pp. 16-17. 26 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, 15 mei 2013, p. 5. 27 Gemeente Amsterdam, Raadsinformatiebrief, Ontwikkelingen preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp, 2 maart 2022. 28 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, 15 mei 2013, p. 80. 29 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, 15 mei 2013, p. 14. 30 Gemeente Amsterdam, Inkoopstrategie Flexibel Preventief Aanbod Jeugd 2019 - 2021, 18 april 2018.

28

PREVENTIEVE JEUGDHULP IN AMSTERDAM - ONDERZOEKSOPZET

31 https://www.loketgezondleven.nl/integraal-werken/wettelijk-en-beleidskader-publieke-

gezondheid/wettelijkekaders#:~:text=De%20Wpg%20Wet%20publieke%20gezondheid,bekostiging%20van%20kinderb eschermingsmaatregelen%20en%20jeugdreclasseringsmaatregelen 32 Gemeente Amsterdam, Flap commissievergadering 5 juli 2018, Kennis te nemen van de aanbesteding 2019 Flexibel Preventief Aanbod Jeugd. 33 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportage 2019; Jaarrapportage OKT 2019, ongedateerd. 34 Gemeente Amsterdam, Inkoopstrategie Flexibel Preventief Aanbod Jeugd 2019 - 2021, 18 april 2018. 35 Gemeente Amsterdam, Inkoopstrategie Flexibel Preventief Aanbod Jeugd 2019 – 2021, 18 april 2018. 36 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, programma hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, p. 41. 37 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportage 2019. 38 Gemeente Amsterdam, Raadsbrief Ontwikkelingen preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp, 2 maart 2022. 39 Gemeente Amsterdam, Samen vooruit. Op weg naar een stevige sociale basis in Amsterdam, Stedelijk kader 2020 – 2023, p. 15. 40 Gemeente Amsterdam, Inkoopstrategie Flexibel Preventief Aanbod Jeugd 2019 - 2021, 18 april 2018, p. 9. 41 Gemeente Amsterdam, Raadsinformatiebrief Positief Perspectief: weerbaar opgroeien in Amsterdam, 19 december 2019. 42 Gemeente Amsterdam, Collegebesluit Inkoop preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp 2024-2026, 1 maart 2022.

43 Gemeente Amsterdam, Raadsbrief Ontwikkelingen preventieve en enkelvoudige specialistische jeugdhulp, 2 maart 2022; Gemeente Amsterdam, Stand van zaken jeugd Amsterdam, rapportage jeugd 1e helft 2021, december 2021, p. 15. 44 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportages Jeugdstelsel Amsterdam 2020 (voor 2020/2019/2018), 2018 (voor 2017/2016) en 2017 (voor 2015). 45 Gemeente Amsterdam, Stand van zaken jeugd Amsterdam, rapportage jeugd 1e helft 2021, december 2021. 46 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportages Jeugdstelsel Amsterdam 2020 (voor 2020/2019/2018), 2018 (voor 2017/2016) en 2017 (voor 2015). 47 Gemeente Amsterdam, Bestuursrapportage Jeugdstelsel Amsterdam 2018, 11 juni 2019, p. 8. 48 Gemeente Amsterdam, Stand van zaken jeugd Amsterdam, rapportage jeugd 1e helft 2021, december 2021. 49 Gemeente Amsterdam, Voordracht voor de collegevergadering van 2 oktober 2018. Oprichting Stichting Ouder- en Kindteams Amsterdam. ZD2018-006114. 50 Gemeente Amsterdam, Inkoopovereenkomst Gemeente Amsterdam en Stichting Ouder- en Kindteams Amsterdam 2019-2023, 10 december 2018. 51 Gemeente Amsterdam, Inkoopovereenkomst Gemeente Amsterdam en Stichting Ouder- en Kindteams Amsterdam, 2019-2023, p. 5. 52 Stichting OKT en jeugdgezondheidszorg, Samenwerkingsopdracht Stichting OKT en jeugdgezondheidszorg 2019, ongedateerd.

53 Gemeente Amsterdam, Koersbesluit om het Kind, programma hervorming zorg voor de jeugd, 15 mei 2013, pp. 31-32. 54 Gemeente Amsterdam, Inkoopovereenkomst Gemeente Amsterdam en Stichting Ouder- en Kindteams Amsterdam, 2019-2023, p. 11. 55 Gemeente Amsterdam, Inkoopovereenkomst Gemeente Amsterdam en Stichting Ouder- en Kindteams Amsterdam, 2019-2023, p. 11. 56 Gemeente Amsterdam, Opdracht Ouder- en Kindteams Amsterdam eind 2016 tot en met 2019, 16 november 2016.

29