Bijlage Jurisprudentie Demonstraties Abortusklinieken.docx

Bijlage actuele jurisprudentie demonstraties bij Abortusklinieken Onderstaande uitspraken zijn gedaan in een zogenaamde bodemprocedure. Een bodemprocedure is in het procesrecht de procedure waarin een juridisch geschil definitief beslecht wordt. Dit in tegenstelling tot een voorlopige voorziening. Utrecht, rechtbank Midden-Nederland (3 augustus 2022): Uit een recente uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland blijkt dat bufferzones door de rechter niet zonder meer worden geaccepteerd. Het betreft in deze zaak een afstandsbeperking van 70 meter vanaf de abortuskliniek in Utrecht, waar een laad- en loszone als demonstratielocatie was aangewezen. Volgens de rechter had de burgemeester onvoldoende gemotiveerd waarom een minder vergaande beperking, namelijk verwijzing naar een van de parkeervakken tegenover de kliniek, niet geschikt was. Haarlem, rechtbank Noord-Holland (14 november 2022): De burgemeester van Haarlem vindt een locatiebeperking noodzakelijk ter voorkoming van wanordelijkheden: uit observaties is namelijk gebleken dat deze specifieke betogers van de betreffende organisatie (niet actief in Amsterdam) bezoekers van de kliniek herhaaldelijk en indringend aanspreken en volgen, ook indien wordt aangegeven dat dit niet gewenst is.

Naar aanleiding van één melding van een bezoeker van de kliniek dat zij op een hinderlijke en intimiderende manier is aangesproken door betogers en dat de betogers tot de ingang van de kliniek met haar zijn meegelopen, heeft de burgemeester besloten een verder gelegen demonstratievak aan te wijzen. Volgens de rechtbank hangt de vraag of sprake is van (dreigende) wanordelijkheden af van de aard van de gedragingen en de plek waar deze plaatsvinden. Door de gedragingen van de betogers, namelijk het op indringende en persoonlijke wijze aanspreken van bezoekers van een abortuskliniek op ethische kwesties, het achternalopen en het naroepen met als doel het gesprek voort te zetten, ook nadat is aangegeven dat daar geen prijs op wordt gesteld, is sprake van wanordelijkheden. De rechtbank weegt hierbij mee dat het gaat om bezoekers van een abortuskliniek; deze verdienen in zekere mate meer bescherming dan bezoekers van andere openbare locaties. Volgens de rechtbank mag de burgemeester hier ook bevindingen van gemeenteambtenaren in burger aan zijn besluiten ten grondslag leggen. De rechtbank is overigens van oordeel dat de persoonlijke levenssfeer en de rechten uit de Wet afbreking zwangerschap geen belangen zijn die een rol spelen bij de vraag of verweerder de bevoegdheid toekomt om in dit geval beperkingen te stellen aan de betoging.

Wel kunnen deze aspecten een rol spelen bij de vraag of verweerder zijn bevoegdheid proportioneel heeft ingezet. Bovendien was het feit dat er maatschappelijke onrust bestaat rondom demonstraties in de buurt van de abortuskliniek, dat eerder hinderlijk gedrag van betogers van eiser heeft plaatsgevonden en dat de demonstraties voor voorbijgangers voor zichtbare negatieve reacties zorgen, ten opzichte van de eerdere besluitvorming niet nieuw en dit vormt derhalve ook geen rechtvaardiging voor een verdergaande beperking, aldus de Rechtbank. Met de verplaatsing van het demonstratievak wordt het demonstratierecht naar het oordeel van de rechtbank te veel beperkt. Deze locatie ligt namelijk op een plek waar vrijwel geen bezoekers langskomen en er ligt ook een drukke verkeersweg tussen het demonstratievak en de abortuskliniek. Bovendien vindt de rechtbank één enkele klacht van een bezoeker onvoldoende om het recht om de demonstreren nog verder te beperken. De rechtbank stelt dat wanneer het vermoeden bestaat dat iemand zich niet aan de opgelegde voorschriften houdt, dit niet direct betekent dat een verdergaande beperking mag worden opgelegd. Het beroep, voor zover gericht tegen de besproken demonstratielocatie, is gegrond.

Haarlem, rechtbank Noord-Holland, 14 november 2022: De burgemeester van Haarlem legt eveneens beperkingen op aan een demonstratie van een andere organisatie, door een vast demonstratievak aan te wijzen gelegen op 25 meter van de (veelgebruikte) achteringang van de abortuskliniek. Over de demonstratie van deze organisatie zijn geen klachten bekend, noch zijn er observaties gedaan waaruit blijkt dat de betogers van deze organisatie zich hinderlijk gedragen richting bezoekers van de kliniek. De rechtbank acht de opgelegde beperking daarom niet gerechtvaardigd, omdat er onvoldoende reden was om aan te nemen dat de demonstraties zouden leiden tot wanordelijkheden.