Bijlage.De post Veilig maken van Kades kan minder zwaar rusten op de Gemeentebegroting - en even veilig De Goede Wal

Bewonersvereniging De Goede Wal, bewoners van huizen, woonboten en -arken Oude Waal en Binnenkant, Amsterdam Centrum

Amsterdam 1 november 2021

De post Versterkingen van kades kan minder zwaar rusten op de Gemeentebegroting - even veilig Verspilling van honderden miljoenen door onnodige damwanden Burgers die zich verdiept hebben in de precieze afwegingen voor het aanbrengen van veiligheidsconstructies langs kades schrikken van de verspilling van vele miljoenen. Voor de hele stad gaat het mogelijk om honderden miljoenen. Die veiligheidsconstructies, damwanden met dwarsbalken en zandpakketten, zijn namelijk voor het grootste deel overbodig. Dat hebben wij, bewoners van huizen en boten aan en in de Waalseilandsgracht, inzichtelijk gemaakt. Maatwerk, plaatselijk de verzwakte plekken versterken, en dan bij voorkeur definitief, kan even grote veiligheid bieden, de aanblik van de stad gaaf houden en een groot deel van de kosten besparen. Dit is ook toegegeven door een constructeur/ontwerpleider bij Ingenieursbureau Amsterdam Programma Kademuren Afdeling Preventie en Interventie, die mede de analyses voor de kadeversterking heeft gemaakt. Hij zei dit in een gesprek met ir. Jim Klinkhamer, adviseur van bewonersvereniging De Goede Wal, op 17 maart 2021 en heeft de verslagtekst ervan goedgekeurd, onder de voorwaarde dat zijn naam er niet bij vermeld wordt - citaat: `De langdurige tijdelijke stabilisering van de kades met damwanden is een bestuurlijke keuze voor een veilig gebruik ervan.

Een aanpak die voor de omgeving minder drastische aantasting betekent zou immers zijn om direct kleine stukken kade definitief te renoveren en zo stukje voor stukje voort te gaan. Daarvoor is bestuurlijk niet gekozen.’ – einde citaat van deze gemeentelijke ingenieur. Tweemaal nieuwbouwkwaliteit De gemeente gaat er van uit dat een tijdelijke ondersteuningsconstructie aan nieuwbouweisen moet voldoen (en hanteert daarbij overigens bovenwettelijke belastingaannames, wat op zichzelf al kostenverhogend werkt.) Bij de definitieve renovatie doet de gemeente dat nogmaals. Vanuit de gemeentelijke begroting wordt dus tweemaal voor nieuwbouwsterkte betaald. Als de gemeente niet meteen overgaat tot vernieuwing van zwakke gedeelten wat een redelijk alternatief was geweest – zie het citaat van de ingenieur hierboven - zou het uitgangspunt moeten zijn: uitsluitend levensduur verlengende maatregelen op die gedeelten van de kades waarvan wordt aangetoond dat daar zonder die maatregelen de periode van 5-10 jaar niet kan worden overbrugd. Onderzoekscommissie op korte termijn Omdat ons woord (na gedegen onderzoek) lijnrecht staat tegenover dat van wethouder en ambtenaren stellen we voor dat de gemeenteraad op korte termijn een onderzoekscommissie instelt.

Feiten / veronderstellingen De argumentatie van de gemeente voor de noodzaak van damwanden berust a) op feiten, die nogal eens onjuist geïnterpreteerd worden, b) op suggestieve veronderstellingen, die niet op feiten zijn gebaseerd en veelal angst creëren. Beide worden hierna toegelicht.

a) Feiten De feiten die uit de gemeentelijke meetrapporten zijn in hoofdzaak: -

Scheuren, die visueel zijn waargenomen in het metselwerk Scheuren bestaan echter in vele gradaties. Krimp- en vorstscheuren bijvoorbeeld; die leiden niet automatisch tot deformatie. Er zijn slechts 1 à 2 serieuze scheuren in de kade aan de Binnenkant die wél op deformatie wijzen. - Versterking op díe twee kadegedeelten van elk ca. 10 meter kade is dan ook een goede zaak. Maar de gemeente voert ook talloze onbeduidende scheuren op, om mede daarop gebaseerd - de hele kadelengte van 200 meter af te keuren.

-

Gebarsten kespen Kespen zijn balken onder de planken funderingsvloer die 2 tot 3,5 meter diep onder de kaderand ligt. Die planken vloer loopt vanaf de kaderand onder boomwortels door richting rijbaan en is 3 tot 4 meter breed. De kespen (vloerbalken) zijn dan ook 3 tot 4 meter lang. Zij rusten op 3 of 4 houten heipalen. - Barsten in het kopse hout van de kespen zijn echter veelal geen teken van essentieel verlies van de dragende functie. Bovendien wordt van een gebarsten kesp in een positie tussen niet gebarsten kespen het draagvermogen door de andere kespen overgenomen. De gemeente voert ten onrechte gebarsten kespen op, ongeacht de aard van de barsten en hun positie om, mede daarop gebaseerd, de hele kadelengte van 200 meter af te keuren.

-

Vergane paalkoppen Een enkele niet meer dragende paalkop is constructief niet alarmerend als de palen ernaast de krachten kunnen overnemen. De gemeente noemt de niet meer dragende paalkoppen, ook in die soloposities, toch ernstig. Slechts op één positie aan de Oude Waal is een langere reeks paalkoppen in de voorste rij vergaan, maar (zelfs) daar is nog geen deformatie boven de signaleringswaarde waargenomen. (Zie het punt hierna.) - Het kadedeel met deze reeks vergane paalkoppen, ca. 20 meter kade van totaal 200 aan de Oude Waalzijde, is naast de eerder genoemde twee plaatsen met serieuze scheuren, de derde plaats waar versterking gerechtvaardigd is. De gemeente maakt dit onderscheid niet en heeft, mede gebaseerd op deze vergane paalkoppen, ten onrechte de hele kade van de Oude Waal (200 meter) afgekeurd in plaats van deze 20 meter.

-

Metingen van verplaatsingen van de kaderand in de tijd Verplaatsingsmetingen kunnen een indicatie zijn voor de mate waarin de kade aan het vervallen is. Maar hoe zit het daarmee bij onze kades? Tot december 2020 zijn aan de Binnenkant op twee posities van elk ca. 10 meter (op het totaal van 400) maandelijks verplaatsingen gemeten die boven de signaleringswaarde van 5 mm uitkwamen en boven de grenswaarde van 10 mm. (Deze door Amsterdam gehanteerde grenswaarde is overigens fors strenger dan vastgelegd in de landelijk geldende NEN 8707). Twee merkwaardige piekresultaten dus in een verder stabiel kadebeeld. - Deze verplaatsingen zijn een goede reden voor lastbeperking.

Parkeervakken zijn terecht op die twee plaatsen gesloten en de kade is niet langer berijdbaar voor voertuigen zwaarder dan 7,5 ton. Na de lastbeperking eind 2020 zijn de kades stabiel gebleven binnen de marges van de meetfouten. Bij deze lastbeperking had het dus kunnen blijven, zonder damwanden. De eigen gemeentelijke ingenieurs hadden immers geschreven, dat alleen als het parkeren op die posities weer moet worden teruggebracht, er een veiligheidsconstructie nodig zal zijn. Zie WEG0201 Technisch advies kademuur Waalseilandsgracht WEG0201-TA-20201126-C d.d. 23 november 2020

Alléén om het parkeren terug te brengen op drie stukken verzwakte kade van totaal enkele tientallen meters, wordt nu dus 400 meter veiligheidsconstructie aangebracht (technisch kan de uitvoering van 200 meter aan de Oude Waal overigens nog voorkomen worden; is gepland in januari). Die veiligheidsconstructies kosten ca. 10.000 euro per meter, dus over 400 meter totaal 4 miljoen euro netto. Dit is exclusief de kosten van tweemaal tijdelijke woonbootverplaatsingen en alle overige bijkomende kosten, waarmee het totaal ruim boven de 10 miljoen euro geschat wordt. - Een invasief miljoenenproject dus, alleen voor het behoud van een handvol parkeerplaatsen. NB: voor onze auto’s is in de Ode-garage nog plaats te over… b) Veronderstellingen die de gemeente bezigt in plaats van feiten Er worden door de gemeente vele angstaanjagende veronderstellingen opgevoerd die niet op feiten zijn gebaseerd. Deze worden regelmatig herhaald voor de raad, de pers, bewoners en een documentairemaker. 1. Woonboten kunnen bij een kade-instorting kapseizen en water maken. Dit is fantasie. De boten rusten bij de kade vrijwel óp de ondiepe bodem van onze gracht. Van kapseizen kan geen sprake zijn. 2. Kades die instorten kunnen op de boten vallen. Niet op feiten gebaseerd. Zie ook de foto die de gemeente bij de voorlichting hanteert van kadeverval bij een boot.

Boten en arken liggen met afstandshouders aan de kade en bewegen bij een verschuiving van de kade gewoon mee, een of anderhalve meter van de kade af. Geen ramp. 3. De gemeente heeft een zorgplicht voor haar eigendom, de kades. Zij kan bij een instorting aansprakelijk gesteld worden voor de schade. Ook letselschade. De kans op letsel is echter vrijwel nihil en is nog nooit voorgekomen. Onze vraag: staat een mogelijke schadeclaim van een beschadigde rand van een woonark of een kapot getrokken leiding bij een parkeerplaats in een reële verhouding tot de 10 miljoen euro kostende, constructief overbodige, tijdelijke constructie langs hele lengten van onze kades? De meeste argumenten van de gemeente voor de damwanden over hele kadelengten zijn niet gebaseerd op metingen en toetsing aan landelijke normen. Er is een mythe gecreëerd over onveiligheid, die niet berust op feiten. Niet-relevante instortingsvoorbeelden worden opgevoerd, zoals de Grimburgwal, die decennialang is mishandeld door botsende boten en boegschroefgeweld. Dit voorbeeld wordt bij herhaling opgevoerd waarmee ten onrechte het risico op instorten van andere kades wordt gesuggereerd, en waarmee de damwanden gerechtvaardigd.

Wat nu blijkt: niet veroudering, maar ondermijning door leidingen oorzaak van de twee zwakke plekken aan de Binnenkant Er is een heel ander licht op de situatie gekomen: onlangs hebben wij verschillende tekeningen over elkaar heen gelegd. Die van de verplaatsingen van meetpunten en oude gemeentelijke tekeningen van leidingaanleg. Wat blijkt? De twee eerder genoemde slechtste plekken, waar ook deformatiescheuren zijn opgetekend en waar de piekuitslagen voorkomen bij de verplaatsingsmetingen, blijken samen te vallen met de plaats waar enorme leidingen van jaren geleden de fundering van de kade kruisen. De vergunningen hiervoor zijn destijds door de gemeente verstrekt. Hieruit is af te leiden dat de kade op deze twee, merkwaardig plaatselijke, plekken niet lijdt onder veroudering, maar dat die plekken zijn ondermijnd met grootschalige leidingtracés; een aanwijsbare oorzaak voor de schade, in een verder nog redelijk goede kade. En, zoals al eerder vermeld: deze plekken van elk 10 meter hadden direct gerepareerd kunnen worden, in plaats van de hele 200 meter van de Binnenkant voor tien jaar in veiligheidsconstructies te zetten. Alarm op zijn plaats De feiten, de omgang met de feiten en de veronderstellingen van de gemeente leidden tot 70 à 90% overbodige damwandelementen met dwarsbalken en zandpakketten langs onze kades. Als dit staat voor alle ca.

dertig kilometer die de stad dreigt te krijgen, is een alarm op zijn plaats. Moeten raadsleden ons geloven en niet de wethouder en zijn ambtenaren? Wij begrijpen die vraag. Vandaar het volgende voorstel. Met spoed een onafhankelijke onderzoekscommissie instellen met aanbevelings-bevoegdheid; mogelijk honderden miljoenen besparen Wij stellen voor: laat een onafhankelijke commissie van experts: - de concrete kadeprojecten, die zijn uitgevoerd en worden voorbereid, technisch in detail beoordelen; - de reststerkte van de kades alsnog bepalen en toetsen aan geldende normen voor veiligheid van bouwwerken met correct bepaalde kadelast en goed gekozen gevolgklassen. Een voorbeeld. De gemeente hanteert als reststerkte van de bestaande kades: nul. Dit is volkomen misplaatst; de kades zouden dan immers bij de eerste passerende poes of hond moeten instorten … De bepleite onafhankelijke commissie zou als tweede taak moeten krijgen: - aanbevelingen geven voor economisch verantwoorde, zo min mogelijk invasieve, levensduur verlengende oplossingen ter voorkoming van kadeinstortingen op korte en langere termijn. Daarbij wordt een geïntegreerde afweging gemaakt van aspecten als verkeer, parkeren en boombehoud, gebruik makend van landelijk aanwezige kennis van ook buiten Amsterdam bewezen oplossingen.

De aanbeveling kan ook zijn voor bepaalde kadegedeelten direct over te gaan op een definitieve versterking, als dat economisch de meest adequate oplossing is. Experts in deze commissie, al die al voor de gemeente werken of werkten, zullen geheel vrij moeten zijn om wetenschappelijk bepaalde waarden en landelijk geldende normen toe te passen, ook als zij in andere opdrachten door de gemeente opgegeven uitgangspunten hebben moeten hanteren. Opdrachtgever van deze in te stellen commissie: de Raad van de gemeente Amsterdam