Bijlage C. TAC-advies.pdf

Bezoekadres Weesperplein 8 1018 XA Amsterdam Postbus 2758 1000 CT Amsterdam amsterdam.nl/TAC

Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC) Retouradres: Postbus 2758, 1000 CT Amsterdam

B&W - voor deze de directie van Grond en Ontwikkeling t.a.v. mevrouw F. Bastiaansen Weesperplein 8 1018 XA Amsterdam

Datum

9 november 2021

Behandeld door Dhr. F. Bakkum Telefoon

020 – 255 15 41 / 15 43 secretariaatTAC@amsterdam.nl

Onderwerp

TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn

Geachte mevrouw Bastiaansen, Op 7 oktober 2021 heeft u in het kader van de voorbereiding besluitvorming een advies gevraagd voor de gewijzigde projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn te Amsterdam NieuwWest. Aangezien het hier gaat om een initiatief in de Hoofdgroenstructuur, is een advies van de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC) vereist. Dit advies vormt een noodzakelijk onderdeel van de toetsing aan de uitgangspunten van de Structuurvisie door B&W. De TAC is gehouden haar adviezen te baseren op de richtlijnen die zijn vastgelegd in het instrumentarium voor de Hoofdgroenstructuur van de ‘Structuurvisie Amsterdam 2040 Economisch sterk en duurzaam’. In een eerder stadium heeft de TAC geadviseerd over het bestemmingsplan Brettenzone (als laatste op 7 mei 2013), over de principenota sportpark Spieringhorn op 23 januari 2019, over de bruggen N200 Haarlemmertrekvaart op 12 juli 2019, over de tijdelijke bebouwing voor hockeyclub AMHC Westerpark op 26 februari 2020 en over de projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn op 15 mei 2020.

Beleidskader Het plangebied valt volgens de Structuurvisie Amsterdam 2040 onder de groentypen ‘sportpark’ en ‘corridor’. Bij de toetsing op inpasbaarheid worden de volgende voor deze groentypen geldende richtlijnen gehanteerd:

Gemeente Amsterdam

9 november 2021 TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn Pagina 2 van 7

Gemeente Amsterdam

9 november 2021 TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn Pagina 3 van 7

Het plan Sportpark Spieringhorn is toe aan vernieuwing. Het park is in de jaren zeventig gerealiseerd en sindsdien met incidentele ingrepen functionerend gehouden. De inrichting is verrommeld en een deel van de voorzieningen is verouderd of aan uitbreiding toe, in het bijzonder de clubhuizen. Op het sportpark zijn drie clubs gehuisvest: DWS (voetbal), AMHC Westerpark (hockey), SDW (voetbal) en een commerciële sportaanbieder: Footy (5x5/6x6/7x7 voetbal). Alle clubs zijn over het algemeen gezond en groeien jaarlijks. De clubs willen uitbreiden, de clubgebouwen vernieuwen en hebben wensen ten aanzien van de bestaande velden. Verder zijn er een beheerderswoning en een beheerdersverblijf en een afvalpunt en een werf op het sportpark. De omgeving van het sportpark is volop in ontwikkeling. Vanuit de gebiedsontwikkeling Haven-Stad is de bouw van vijf tot zeven duizend woningen voorzien in het naastgelegen Sloterdijk-Centrum. In de ontwikkelstrategie van Haven-Stad wordt bij de inventarisatie van de sportvoorzieningen aangegeven dat bij sportpark Spieringhorn het aantal sportvelden uitgebreid moet worden. Voor het gebied én haar omgeving is enkel sportintensivering niet wenselijk en moet er geïnvesteerd worden in de ontwikkeling naar een stedelijk sport-, beweeg-, en recreatiegebied, waarbinnen meerdere functies dan sport aangeboden worden.

De Haarlemmerweg (N200) aan de zuidzijde wordt veranderd in een stedelijke weg, waarbij een langzaam verkeersverbinding wordt aangelegd tussen Spieringhorn en Geuzenveld. Het noordelijk gelegen Sloterdijk II wordt herontwikkeld als bedrijvengebied, Sloterdijk III is volop in ontwikkeling en er worden plannen gemaakt om de Brettenzone, waar Spieringhorn onderdeel van uitmaakt, beter te ontsluiten voor bezoekers. Op het park bevindt zich de Spaarnwouderdijk met cultuurhistorische waarde, die daarom niet aangetast mag worden. Bij de ontwikkeling moet rekening worden gehouden met de condities van de huidige situatie. Aanwezige structuren zoals de dijk en de ecologische structuur zorgen voor een aantrekkelijke landschappelijke basiskwaliteit, maar leiden ook tot fysieke beperkingen voor de inpassing van sportvelden. Ook ligt er een ondergrondse hoofdpersleiding onder het park, met een put waarboven geen sportvelden kunnen liggen. Deze structuren definiëren de beschikbare ruimte in het park en beperken de inpasbaarheid van met name hockey- en voetbalvelden. Ook de huidige ligging van het afvalpunt en de werf beperken de inpassingsmogelijkheden. Van sloop van de

Gemeente Amsterdam

9 november 2021 TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn Pagina 4 van 7

bestaande beheerderswoning en -verblijf zal sprake zijn als een beheerdersverblijf in de nieuw te bouwen sporthal op het sportpark wordt opgeleverd. Door verlegging van de waterkering aan de westzijde naar de Barajasweg, is een deel van Sloterdijk-Centrum binnen het peilgebied van polder Spieringhorn komen te liggen. Het gevolg is dat de verhardingstoename in dit deel van Sloterdijk-Centrum gecompenseerd dient te worden in de polder Spieringhorn. Om de (grond) waterhuishouding en klimaatbestendigheid van sportpark Spieringhorn te verbeteren, wordt geadviseerd water te graven, vast te houden op percelen en vertraagd af te voeren, waterkwaliteit te verbeteren, interactie tussen grond- en oppervlaktewater te bevorderen en het gebied op te hogen. Er is sinds het vorige TAC-advies van mei 2021 een aantal zaken gewijzigd en daarom is besloten om een nieuw advies aan te vragen. Wijzigingen in de projectnota/het ontwerp ten opzichte van de vorige adviesaanvraag zijn: 1. Parkeren: destijds was sprake van half verdiept parkeren onder een voetbalveld, omdat parkeerplaatsen op maaiveld ten koste gaan van ruimte om sportvelden uit te breiden of parkprogramma te realiseren. Inmiddels is met Sloterdijk-Centrum afgesproken dat de nog te bouwen parkeervoorziening aan de Naritaweg (t.h.v. het Cornelius Haga Lyceum) ook ruimte biedt voor bezoekers van het sportpark. 2.

Afvalpunt: na verscheidene locaties onderzocht te hebben, is er een geschikte locatie gevonden voor het afvalpunt. Het afvalpunt verplaatst naar kavel M6b in Sloterdijk III. 3. Recentelijk is gebleken dat het hoogteverschil tussen het sportpark en de dijk voor een snelfietspad te hoog is om te overbruggen. Bovendien ligt het stuk fietspad (ten zuiden van het sportpark tot aan huis ten Bret) op de cultuurhistorische dijk en qua breedteprofiel past daar geen snelfietspad à 4,5 meter op. Er is dus besloten om het snelfietspad onder langs de Footy en Voetbal te laten lopen. 4. Er zijn nu 12 in plaats van 10 tennisbanen ingetekend in de definitieve situatie voor scenario A. 5. Projectnota: aanvankelijk werden er in de projectnota vier scenario’s gepresenteerd met scenario A als voorkeursscenario. Aangezien de verplaatsing van het afvalpunt mogelijk is gemaakt, is besloten de projectnota te schrijven naar het gekozen schetsontwerp, zijnde scenario A. In scenario A is het volgende georganiseerde sportprogramma opgenomen: 5 ¼ hockeyveld (5 wedstrijd/trainingsvelden en ¼ trainingsveld), 5 kunstgras voetbalvelden, uitbreiding voor Footy, 12 tennisbanen (op het perceel van het afvalpunt). Daarnaast wordt er een sporthal in combinatie met kinderopvang en school gerealiseerd (4.600 m2). Het sportpark heeft behoefte aan meer reuring en gebruik overdag.

Dit komt ten goede aan het verblijfsklimaat en de sociale veiligheid van het sportpark. Door een school in het centrale hart van het park te plaatsen, trekt dat dagelijks honderden kinderen het sportpark in. Waar ze vervolgens vanaf kinds af aan het sporten en ook de natuurwaarden om zich heen zien. Door de school op de plek van de parkeerplaats te bouwen in combinatie met de sporthal blijft de footprint, en dus het verhardingsoppervlak beperkt. Door ook het afvalpunt te verplaatsen blijft het verhardingspercentage binnen 15%. Naast dat er wordt ingezet op intensivering en verbreding van de sport, is scenario A ook het scenario waarin de buurt het beste wordt voorzien in parkbeleving en mogelijkheid tot informeel sporten. In het ontwerp wordt ca. 118.515 m² groenareaal gerealiseerd. Daarmee kan het tekort voor Sloterdijk-Centrum (à 68.875 m² o.b.v. 7.500 woningen) opgelost worden. Sinds de behandeling in de TAC 1.5 jaar geleden is er ook door ecologen meegekeken naar de verschillende scenario’s en door hen is bevestigd dat scenario A voldoende ruimte biedt aan een sterke en rijkgeschakeerde parkstructuur, door het hele gebied met een centraal hart in het

Gemeente Amsterdam

9 november 2021 TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn Pagina 5 van 7

parklandschap, waar mensen kunnen verblijven, ontmoeten en informeel sporten. Tevens wordt de dijk verstevigd en weer teruggebracht als herkenbaar element in het park. De voorgestelde combibouw van sporthal en alles-in-één school zal geïntegreerd in het parkontwerp tot uitvoering worden gebracht en dus ook op enige manier een relatie met het dijklichaam aangaan. Daarnaast wordt op het gebied van ecologie ingezet op versterking van de ecologische randen, verbinding met de Brettenzone én wordt de ecologische structuur binnen het park versterkt.

Advies Op grond van de door u verstrekte informatie (TAC-oplegnotitie 13 oktober 2021, projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn september 2021, memo versterking ecologische structuur 21 september 2021) constateert de TAC dat de projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn niet inpasbaar is in de Hoofdgroenstructuur. Inpassing van een alles in één school (bestaande uit school, sporthal en kinderopvang) voor primair onderwijs op sportpark Spieringhorn past niet binnen de geldende kaders van de Hoofdgroenstructuur. We kunnen niet genoeg benadrukken dat stedelijke functies horen binnen de gebiedsontwikkeling waarvoor ze gerealiseerd worden. Het afwentelen van deze opgave op aangrenzende Hoofdgroenstructuur doet direct afbreuk aan de groene ambities die ook al op deze gebieden rusten. Ook herhalen we onze eerdere constatering dat in deze projectnota met zorg en aandacht aan de herontwikkeling en het toekomstbestendig maken van het sportpark wordt gewerkt. Een sportpark dat op een strategische plek tussen stad en landschap is gelegen. Er is een serieuze poging gedaan om het ontwerp te optimaliseren. Dat geldt voor het behaalde resultaat om de stadswerf te kunnen uitplaatsen naar elders, op basis waarvan dit gedeelte van het sportpark haar oorspronkelijke functie weer terug kan krijgen.

Hetzelfde geldt voor het feit dat het lijkt te lukken om het parkeren buiten het sportpark met een multifunctionele parkeeroplossing te realiseren. Hierdoor ontstaan serieuze optimaliseringskansen voor het park als geheel en de centrale zone van het sportpark in het bijzonder die nu een negatieve annotatie heeft vanuit veiligheidsperspectief en functionaliteit buiten de sporturen. Wel attenderen we op de risico’s die aan de daadwerkelijke uitplaatsing gekoppeld zijn qua planning, garantie voldoende parkeren en financiën. Om de ambities voor het sportpark en de Hoofdgroenstructuur waar te maken, is het noodzakelijk dat uitplaatsing ervan als uitgangspunt overeind blijft. Bovendien vragen we aandacht voor de resterende fietsparkeeropgave op het sportpark en de eventueel daarmee gepaard gaande extra verharding. Een groene landschappelijke wijze van inpassing verdient de voorkeur. Nu van ondergronds parkeren wordt afgezien, getuigt een parkeeroplossing buiten het sportpark van serieuze inspanningen om ruimte te creëren voor de ambities om sportpark en stadspark op deze locatie te combineren. Uit het Grote Groen Onderzoek komt naar voren dat de twee groenidentiteiten qua gebruiksintensiteit in belangrijke mate van elkaar verschillen.

Bovendien wordt aangegeven dat het gewenste sportprogramma qua benodigd oppervlak en ligging feitelijk bepalend is voor de resterende ruimte die ingericht kan worden voor de stadsparkfunctie. De kunst is om de te onderschrijven ambities te realiseren rondom uitplaatsing werf, parkeren en dienstwoning, verduurzaming en toevoegen van de parkfunctie, naast de optimalisatie van het sportpark en sportfunctie zelf. Op voorhand extra bebouwing en verharding toevoegen op het sportpark, zonder dat er zekerheid is over uitplaatsing van de verharde functies op het sportpark, wijst de TAC daarom vanuit haar taakstelling af. Dat er 118.515 m2 aan groenareaal gerealiseerd wordt in de planvorming van Sportpark Spieringhorn klinkt imposant. Echter, wetende dat dit bestaand groen is en wetende dat daarmee tevens een groentekort in Sloterdijk-Centrum wordt gecompenseerd, boet daarop in. Voor ons is

Gemeente Amsterdam

9 november 2021 TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn Pagina 6 van 7

relevant dat in de ambitie om dit sportpark toekomstbestendig te maken in relatie tot de sterk veranderende omgeving, het verhardings- en bebouwingspercentage van het sportpark als geheel daadwerkelijk onder de 15% blijft richting toekomst. We ondersteunen de voorstellen tot verbreding van het sportaanbod op het sportpark. Van een aanbod van voetbal en hockey, is daar inmiddels de mogelijkheid van Footy al toegevoegd en komt daar tennis bij. Hoewel nog niet concreet, worden ook vormen van informele sport, speel- en beweegmogelijkheden, recreatie en leisure aangekondigd. De TAC attendeert in de verdere uitwerking op het inzichtelijk maken van de extra ruimtevraag die hieruit voort kan komen voor extra bebouwde en verharde ruimte en daar een maximum aan te stellen. Er wordt al aangegeven dat de sportverenigingen behoefte hebben aan vervanging/uitbreiding van hun faciliteiten als kleedkamers/ clubhuizen/tribunes. Nieuwe huurders zullen vergelijkbare faciliteren wensen. Met het voorstel om deze locatie te benutten voor de vestiging van een alles in één school voor primair onderwijs kan de TAC niet instemmen. Dit staat los van de behaalde ruimtewinst door parkeren en afvalwerf uit te plaatsen.

Deze voorziening, bestaande uit een school, sporthal en kinderopvang is niet inpasbaar in de Hoofdgroenstructuur en het doorzetten van deze functie op een sportpark schept een precedent waarvoor de TAC nadrukkelijke aandacht vraagt. Recentelijk zijn we meerdere keren benaderd met het verzoek (tijdelijk) huisvesting te bieden aan onderwijs in de Hoofdgroenstructuur omdat er geen alternatieven voor handen zijn om op korte termijn onderdak te bieden aan de programmering ervan. We kunnen niet genoeg benadrukken dat stedelijke functies horen binnen de gebiedsontwikkeling waarvoor ze gerealiseerd worden. Het afwentelen van deze opgave uit Haven-Stad op de aangrenzende Hoofdgroenstructuur doet direct afbreuk aan de groene ambities die ook al op deze gebieden rusten. Dat in het projectgebied Sloterdijk Centrum geen ruimte gevonden is voor deze school, is geen reden om deze in het sportpark te plaatsen. Als er in een projectgebied geen plek is voor noodzakelijke functies, mankeert er ofwel iets aan de ontwerpopgave (het programma), ofwel aan het ontwerp – daarvan mag het groen niet de dupe zijn. Er zal dan op een hoger schaalniveau gekeken moet worden naar oplossingen of er zullen andere keuzes ten aanzien van de programmering gemaakt moeten worden.

In lijn met de opmerking over ontwerpopgave of het ontwerp voor projectgebied Sloterdijk Centrum constateren we dat een deel van het sportprogramma met toevoeging van sportvelden en het voorstel tot watercompensatie voor opgaven elders, als gegeven aan de sportparkopgave hier zijn meegegeven. Terwijl wij een benadering voorstaan waarbij uit de kracht van de plek zelf bezien wordt welke kwaliteitsimpuls deze vereist. Beide hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar op basis van voorliggende stukken kunnen we hier slechts naar gissen. Zo kampt het zuidelijk gedeelte van het sportpark met wateroverlast en kan toevoeging van extra waterpartijen en – gangen hiervoor een oplossing bieden. In de planvorming worden deze gepresenteerd als robuuste waterstructuur met een ecologische kwaliteitsimpuls. Welk aandeel van deze extra vierkante meters water hierop gericht zijn en welke voortkomen uit de watercompensatieopgave vanuit de gebiedsontwikkelingen elders is onduidelijk. Een te onderschrijven keuze in het ontwerp is de versterking van de dijk en de groene routes door het park. De cultuurhistorische waarde van de dijk wordt hiermee onderstreept en de dijk behoudt betekenis in het toekomstig park. De asymmetrie van het water aan de noord- en zuidzijde is in deze gewijzigde projectnota sterker aangezet.

Hiermee is invulling gegeven aan een ontwerpopgave waarin de ecologische waarde van de zone wordt meegenomen en een natuurzone tussen de doorgaande route en de sporters kan worden gemaakt die stil en niet betreedbaar is. Relevant voor de routes door het park zijn de aansluitingen op de directe omgeving. Het vergroten van de toegankelijkheid met een route aan de oostzijde vanaf het bedrijventerrein en de noord-zuidverbinding over de Haarlemmerweg is een prima ontwikkeling.

Gemeente Amsterdam

9 november 2021 TAC-advies projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn Pagina 7 van 7

Een aandachtspunt is wel dat deze laatste de intensief gebruikte fietsroute parallel aan de Haarlemmerweg doorkruist. Dit vraagt om een goede inpassing. Veiligheid blijft een aandachtspunt in dit stadium van het ontwerp, om te voorkomen dat later hekken of extra watergangen hier verschijnen om dit achteraf recht te trekken. Graag worden we binnen een termijn van drie maanden geïnformeerd op welke wijze uw directie zal omgaan met dit negatieve advies.

Hoogachtend,

Dr. M.C. van Schendelen

Drs. ing. N. Bosch

Voorzitter Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur

Secretaris TAC