Bijlage bij raadsinformatiebrief stand van zaken groen in Amsterdam

BIJLAGE BIJ RAADSINFORMATIEBRIEF STAND VAN ZAKEN GROEN IN AMSTERDAM BIJLAGE 1 Stand van zaken van groenprojecten in uitvoering Er wordt volop gewerkt aan de uitvoering van groenprojecten in de openbare ruimte. Ondanks de huidige versnippering in groenbudgetten zijn een flink aantal groene projecten recent opgeleverd en in uitvoering. In deze bijlage een aantal mooie voorbeelden van projecten in de bestaande stad en in nieuwe gebieden verspreid over de stad. In de bijlagen 1a, 1b en 1c vindt u specifieke informatie over het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen, de geplande projecten in het Amsterdamse Bos en de voortgang van Kwaliteitsimpuls Groen. Groen in de bestaande stad In 2023 zijn 29 projecten met Groengelden in uitvoering of al opgeleverd, voorbeelden zijn de opknapbeurt van het Eendrachtspark, de aanleg van het Diereneiland in Noord en de vergroening van het schoolplein aan de Borneokade. Ook is het Sarphatipark opgeknapt, is extra groen toegevoegd aan het Piet Wiedijkpark en is afgelopen jaren veel groen aangelegd in straten in de Rivierenbuurt, Frans Halsbuurt en de Wethouderbuurt. Een voorbeeld van vergroening is het plein in de Jacob Geelbuurt in Nieuw-West dat met betrokkenheid van bewoners en een bijdrage uit verschillende financieringsbronnen is omgevormd tot een mooie groene verblijfsplek.

Foto Jacob Geelplein voor en na Met behulp van de impulsregeling klimaatadaptatie1 worden buurten groener en klimaatadaptiever gemaakt. Ook is op daken en gevels van het gemeentelijk vastgoed groen aangebracht. In 2024 wordt in de bestaande openbare ruimte verder gewerkt aan het weghalen van paden in het Amsterdamse Bos, aan spelen in het groen in Weesp, het vergroenen van de Commelinstraat, aan het vergroenen van de Venserpolder, de aanleg van natuurvriendelijke oevers bij de Erasmusgracht en het vergroenen van een aantal (school)pleinen. 1

Zie pagina 2 van Raadsinformatiebrief Voortgangsrapportage klimaatadaptatie, november 2023

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 2 van 19

Nieuwe groene plekken Met de aanleg van nieuwe groene plekken in de stad verminderen we hittestress, houden we water vast in droge perioden en verminderen we wateroverlast bij hevige regenbuien. In totaal komen op 82 locaties nieuwe groene plekken, in plaats van de oorspronkelijke 100, dit omdat op enkele plaatsen een (zeer) grote vergroening wenselijk bleek. Deze was groter in omvang dan in eerste instantie gedacht. Op het moment zijn 50 locaties afgerond, waarmee ruim 12.000 m2 aan verharding is omgevormd naar groen. Daarbij zijn er circa 150 bomen aangeplant. Zo zijn pleinen, schoolpleinen, straten, speelplekken, kades en gevels vergroend. Voorbeelden zijn: Zonneplein (Noord), Ekingenstraat (Nieuw-West), Veelaan-Cruquiusweg (Oost).

Foto Zonneplein VOOR en NA In het najaar van 2023 zijn daar nog 12 locaties bij gekomen, onder andere in het Stadsgebied Weesp. De laatste 20 groene plekken worden in 2024 uitgevoerd, bijvoorbeeld op Sportpark Ookmeer (NieuwWest) en bij Hoptille-Haardstee (Zuidoost). Bij de uitvoering van deze groene plekken wordt ook geregeld dat de plekken na aanleg nazorg krijgen en worden opgenomen in het dagelijks beheer. Dit is van groot belang om deze plekken voor lange tijd beheerbaar en groen te houden. Groen in de ontwikkeling van nieuwe gebieden In de nieuwe gebieden van de stad is veel aandacht voor een groene openbare ruimte. De afgelopen jaren is bijvoorbeeld in Oost het Bella Vistapark aangelegd, zijn op de Zuidas verschillende straten en pleinen vergroend en is in Noord gewerkt aan het Schegpark dat in 2024 wordt opgeleverd. In Noord zijn ook twee tijdelijke parken geopend: • in 2023 een parkje bij Helling 5 op het NDSM-terrein • in 2023 is in co creatie met de buurt bij Buiksloterham een buurtpark ontworpen en ingericht met hergebruikte materialen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 3 van 19

Foto Hogelandplein op de Zuidas

Foto Schegpark Noord in aanleg Ook zijn in verschillende gebieden groenprojecten in voorbereiding waarvan de uitvoering in 2024 start. Bijvoorbeeld op Strandeiland en op de Zuidas: • de Muidenbuurt wordt aangelegd met erven met groene middenbermen. In deze buurt wordt geen hemelwaterriool aangelegd, maar vindt filtratie van regenwater volledig lokaal plaats. • de Zuidelijke natuurbaai wordt ingericht met een gebied van 5,5 ha ten behoeve van natuurontwikkeling in combinatie met extensieve recreatie. • in de Prinses Irenebuurt zijn afgelopen jaren al groene infiltratiestroken aangelegd en wordt ook in 2024 nog een groene infiltratiestrook opgeleverd. Deze wordt aangelegd in de Prinses Irenestraat met bomen, struiken en vaste planten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 4 van 19

BIJLAGE 1A De voortgang van het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen Een groeiende stad heeft meer groen nodig Groen is belangrijk voor de leefkwaliteit van een stad. Als die stad groeit is er dus meer (en beter) groen nodig. Daarom heeft het college eind 2020 het Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen (SHPBG) opgezet. Met dit fonds van circa € 53 miljoen zijn inmiddels ruim 40 bovenwijkse groene projecten gefinancierd. 40 projecten in voorbereiding of gereed Vrijwel alle projecten zijn in verschillende stadia van voorbereiding of uitvoering. Een flink aantal projecten is in uitvoering en wordt nu gerealiseerd, drie zullen niet meer worden uitgevoerd. In 2021 en 2022 is circa 3,4 miljoen besteed aan SHP BG-projecten. Voor 2023 is de verwachting dat er 7,9 miljoen wordt besteed binnen de SHP BG-projecten. De prognose voor de jaren daarna staat op de volgende pagina in de tabel weergegeven. 10 km paden vergroend in Amsterdamse Bos Enkele projecten zijn gereed, zoals de nieuwe natuur in het Amsterdamse Bos, o.a. door het verwijderen van circa 10 km aan verharde paden kon er in totaal circa 2,3 ha nieuwe natuur bij komen. Hierdoor neemt biodiversiteit en het leefgebied voor flora en fauna toe. Drijvende natuureilanden verbinden natuur Ook de Drijfeilanden bij het Zeeburgereiland zijn recent opgeleverd.

Deze eilanden werken als ‘stepping stones’ en verbinden het Zeeburgereiland met Natuurnetwerk Nederland (NNN). De eilanden zorgen ervoor dat onder andere beschermde diersoorten als waterspitsmuizen, otters, ringslangen en meervleermuizen van en naar verschillende groengebieden kunnen gaan. Hiermee vergroot hun leefgebied en daarmee hun kans op voedsel en voortplanting.

Foto drijfeilanden bij Zeeburgereiland Groenprojecten kennen een lange voorbereidingstijd Het SHP-BG is eind 2020 ingesteld met een raadsbesluit en is dus een relatief nieuw programma. Met name voor groenprojecten geldt in de regel een relatief lange voorbereidingstijd. Dit komt door planten broedseizoen, de aandacht van omwonenden is altijd groot, veel vooronderzoek dat soms nodig is en materialen die niet (of niet tijdig) leverbaar zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 5 van 19

Oorspronkelijk was het fonds gepland voor 2020 t/m 2025. Dat was een erg optimistische planning mede door de lange voorbereidingstijd van groenprojecten. Door het nemen van de verdeelbesluiten in de loop van 2021 en 2022 kon de financiële ruimte wel volledig toegekend worden aan groenprojecten. Inmiddels is het SHP BG ook qua uitvoering en realisatie goed op stoom aan het komen. Financiering Op dit moment bevat de projectenlijst SHP-BG 41 projecten vanuit verdeelbesluiten. Het gaat om de volgende onderverdeling en totaalbedragen: Geannuleerd (3 projecten): Afgerond (4 projecten): Uitvoering (10 projecten): Voorbereiding (24 projecten): Totaal:

€ 1,25 miljoen € 3,53 miljoen € 11,5 miljoen € 36,7 miljoen € 53 miljoen

Van de projecten in voorbereiding zijn er 13 projecten op schema (bedrag van € 28,8 miljoen) en 11 projecten niet op schema (bedrag van € 7,9 miljoen). Verwachte bestedingen De huidige verwachting van de SHP-BG bestedingen in € miljoen voor de komende jaren is als volgt: 2023

2024

2025

2026

2027

2028

7,9

9,9

12,8

10,7

9,1

9,6

Totaal 2023 t/m 2028 60,0

De verdeling over de jaren in dit overzicht is samengesteld op basis van informatie uit de projecten zelf, en is dus ook aan wijziging onderhevig. Soms vertragen projecten of kunnen ze juist sneller dan gepland worden gerealiseerd. Nieuw verdeelbesluit: € 60 miljoen voor 2023 t/m 2028 In de Voorjaarsnota 2023 is voor het SHP-BG een (nieuw) bedrag van € 60 miljoen voor de periode 2023 t/m 2028 voorgesteld. Met het instemmen van de raad met de begroting 2024, zijn per begin 2024 nieuwe middelen beschikbaar gekomen voor het SHP-BG. Compensatie prijsstijgingen Ook de groeninvesteringen ontkomen niet in aan inflatie. Uit de nieuw beschikbare middelen moeten projecten die met onoverkomelijke prijsstijgingen zijn geconfronteerd worden gecompenseerd. Wij zijn nog in overleg op welke wijze we dat het beste kunnen doen. Grofweg zijn de opties: een gemiddelde prijsstijging opnemen voor alle projecten of maatwerk per project.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 6 van 19

Bijlage 1B Amsterdamse Bos Het Bos met een oppervlakte van 1.000 hectare levert als onderdeel van Natuurnetwerk Nederland een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit en is al bijna 90 jaar een populair recreatiegebied voor Amsterdammers. Dit betekent dat het Bos ook goed beheerd moet worden om achterstallig onderhoud te voorkomen en de natuur te beschermen. Het Bos is een plek waar we nieuwe initiatieven en samenwerkingen kunnen uitproberen. In 2024 werken we verder aan: •

• • • • •

Verbeteren van de biodiversiteit. Bijvoorbeeld met realisatie van 600 meter aan natuurvriendelijke oevers, verbeteren van de waterkwaliteit, de realisatie van winterverblijven voor amfibieën bij alle poelen in het Bos en het verminderen van verdroging in het kwetsbare veenmosweidelandschap rondom de Amstelveense Poel. Bos duurzaam op orde brengen door renovatie van paden, baggeren van watergangen, bruggen en beschoeiingen. Bestrijden van ziekten zoals essentaksterfte en plagen, waaronder de Japanse Duizendknoop. Koppeling van klimaatverandering naar opgaven op korte, middellange en lange termijn. Ook de prestaties die het Bos levert in het kader van klimaat en milieu worden daarbij in beeld gebracht. Intensieve samenwerking van het Bos met ondernemers. Onlangs is daarvoor een nieuwe BIZ Amsterdamse Bos opgericht. We maken in Service Level Agreements afspraken over duurzaam en groen ondernemen. Zoeken van dekkingsmogelijkheden voor projecten en activiteiten buiten de gemeentelijke begroting (vooral provincie, HHRS Rijnland en gemeente Amstelveen) en mogelijke nieuwe private financiering zoals door samenwerking met bedrijven via Green Bonds.

Foto voedselbos in het Amsterdamse Bos

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 7 van 19

BIJLAGE 1C De voortgang van Kwaliteitsimpuls Groen Met de Kwaliteitsimpuls Groen (KIG) is gewerkt aan het toekomstbestendig en kwalitatief in stand houden van zes parken om zo een goed stedelijk leefmilieu te verzorgen in een steeds verder verdichtende stad. Hiervoor is in 2019 € 16 miljoen beschikbaar gesteld. De zes parken zijn Noorderpark, Sloterpark, Rembrandtpark, Westerpark, Gaasperpark en Martin Luther Kingpark. Na de eerste aanvragen van de KIG-gelden in de zomer van 2019 zijn in het Martin Luther Kingpark, Noorderpark en Sloterpark werkzaamheden uitgevoerd. In Gaasperpark, Rembrandtpark en Westerpark is nog niet gestart met de uitvoerende werkzaamheden, wel zijn de procedurele voorbereidingen gestart. Alle parken hebben een vorm van vertraging opgelopen. Dit komt onder andere door vertraging vanwege participatie en capaciteit, maar ook door ontdekte beschermde dieren. Alle parken hebben het toegekende budget nog niet geheel besteed. Behaalde resultaten • In Sloterpark Oost zijn een ecologische oever, paddenpoel en grote oppervlakten bloemrijk gras gerealiseerd. Ook is gestart met een pilot om de rietzone te herstellen. Op de grasvelden is gewerkt aan een tijdelijke oplossing voor de waterhuishouding. • In Sloterpark West zijn meerdere herstelwerkzaamheden uitgevoerd van het openbaar groen, in de Natureluur en in de Heemtuin.

• In het Noorderpark Middengebied zijn grasvelden opgeknapt, (drainage, nieuwe bodemopbouw), paden verbeterd, straatmeubilair geplaatst, bomen geplant en zijn natuurlijke speelelementen in het Speelbos geplaatst. • In het Martin Luther Kingpark zijn ten behoeve van de biodiversiteit bosschages en kruidlagen opgeknapt. Ook zijn gazons opgeknapt voor een betere waterhuishouding en het voorkomen van plasvorming. Verder zijn verbeteringen aangebracht op het evenemententerrein, is de toegankelijkheid verbeterd, zijn er bomen en bollen geplant en is het standbeeld van Martin Luther King geplaatst.

Foto Martin Luther Kingpark

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 8 van 19

Verwachte resultaten in komende jaren • Aan de oostzijde van het Sloterpark komen twee recreatieve steigers. Ook worden grasvelden droger gemaakt zodat hier vaker en langer gebruik van kan worden gemaakt. In het Sloterpark worden twee toiletgebouwen gerealiseerd. • In het Noorderpark wordt de entree bij de Buiksloterdijk verbeterd met de aanleg van een nieuw asfaltpad, wandelpaadje, straatmeubilair en aanplant bomen. Ook wordt het circuitpad door het park verbeterd, beter toegankelijk gemaakt voor mensen met een rolstoel of scootmobiel en wordt het circuitpad aangesloten op het pad richting de parkentree bij metrohalte Noorderpark. • Het project Stadsboerderij wordt als deelproject binnen de renovatie van het Rembrandtpark uitgevoerd en omvat de vernieuwing van de kinderboerderij en de schooltuinen. Het gaat om de bebouwing maar ook om de inrichting van het park. In het Rembrandtpark worden watergangen uitgediept en opnieuw aangelegd, wordt verharding vervangen door groen en leggen we natuurvriendelijke oevers aan om het waterbergend vermogen te vergroten. • In het Martin Luther Kingpark worden voetpaden vernieuwd, een bomenrij hersteld, parkeerplaatsen opgeheven voor de verbetering van de ecologische zone en de freerun sportplek gerenoveerd. • Bij het Gaasperpark worden de deelgebieden 1, 2, 3, 4 aan de Noordzijde en de Zuidoosthoek van de plas aangepakt.

• In het Westerpark worden ingrepen uitgevoerd zoals het vergroenen en verbeteren van het groengebied en parkeerstrook Sloterdijkweg, het vergroten van de toegankelijkheid van de volkstuinen, het toegankelijker maken van het Noordelijke deel Haarlemmertrekvaart en het inrichten en openbaar maken van het Noordwestelijke entreegebied. Ook worden ingrepen uitgevoerd om het Groot Westerpark klimaatadaptiever te maken. De verwachting is dat de werkzaamheden voor Westerpark in 2025 afgerond zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 9 van 19

BIJLAGE 2 Vergroenen met en door bewoners, organisaties en bedrijven Amsterdam was niet zo groen als vele bewoners en organisaties zich daar in het verleden en nog steeds zo voor hadden ingezet. Voor de vergroening hebben we ook in de toekomst de hulp nodig van Amsterdamse bewoners, organisaties, stichtingen, andere overheden en bedrijven. Een groot deel van de stad bestaat uit private buitenruimte. Alleen samen kunnen we zowel de private als de openbare ruimte in en om de stad groener, natuurinclusief, toegankelijk en beter bestand maken tegen het veranderende klimaat. Een bijzonder recent voorbeeld van een privaat initiatief is de ontwikkeling van stadsbosje op een kavel in Haven-Stad waarvoor de bestemming woon-werk geldt (behandeld in de raadscommissie ruimtelijke ordening van 15 november 2023). De mogelijkheid voor bewoners om hun groene ideeën voor de buurt te verwezenlijken wordt organisatorisch ondersteund. Bewoners weten de weg goed te vinden in de aanvraag van een geveltuin, boomspiegel, moestuin of groen plein en worden in de realisatie op onderdelen gefaciliteerd. Daarbij is de instemming van medebewoners belangrijk en ook een toetsing op de randvoorwaarden die er zijn in verband met veiligheid, begaanbaarheid, de ruimte in de ondergrond en (on)mogelijkheid van te gebruiken plantsoorten. De stadsdeelorganisaties ondersteunen dit met budget uit “Groen in de buurt”.

Het beheer doen bewoners vervolgens (voor het grootste deel) zelf. Binnen dit kader van minimale toetsing wordt in 2024 gekeken of een regeling kan worden opgesteld zoals aangegeven met het Amendement 627 dubbelaccent, “Tegel eruit, groen erin; het Recht op Vergroening van de openbare Ruimte” van de leden Van Pijpen, Bakker, Noordzij, Norbruis inzake de Begroting 2024. Een voorbeeld van een groen medebeheerproject vanuit “Groen in de Buurt” is de Kalkoenstraat in Noord. Bij een oude school zat een pleintje met veel verharding. Bewoners hebben dit vergroend met verschillen in hoogte en een schelpenpad. De tegels die eruit zijn gehaald zijn hergebruikt in het ontwerp. Er wordt door de buurt volop genoten van het groen voor de deur.

Foto Kalkoenstraat VOOR (Marloes Elbertsen)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 10 van 19

Foto Kalkoenstraat NA (Marloes Elbertsen) Vanuit de netwerkaanpak Rainproof zijn samen met een aantal lokale organisaties, een woningcorporatie en veel vrijwilligers drie grote ‘Onze Straat’ acties uitgevoerd waarmee veel tuinen zijn vergroend. In combinatie met de tegelservice, waarbij bewoners gratis hun tuintegels kunnen laten ophalen, hebben 665 huishoudens gezamenlijk bijna 10.000 m2 aan tegels verwijderd en vervangen door groen. Daarnaast verzorgen groenorganisaties zoals ANMEC en De Gezonde Stad, in opdracht van de gemeente, verschillende digitale en fysieke platforms waar samen wordt vergroend en kennis wordt gedeeld zoals Buurtgroen020, het stedelijk groenpunt en het Voedselbosnetwerk.

Foto Gezonde Stad actie Stadsbos (Tammy van Nerum)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 11 van 19

BIJLAGE 3 Stand van zaken ambities coalitieakkoord Amsterdam heeft in het coalitieakkoord 2022-2026 opgenomen waar deze periode de focus ligt met betrekking tot het realiseren van de groene ambities. We geven aan waar we staan en wat we nog gaan doen: • Groen in de gemeentelijke organisatie wordt minder versnipperd georganiseerd. Groen in stand houden, groen verbeteren en nieuwe aanleg van groen zijn momenteel procesmatig nog niet goed met elkaar verweven. Het zijn verschillende invalshoeken die een andere ambtelijke aansturing hebben. Door het meer integreren van de groene doelstellingen en samenwerking over de directies heen wordt het mogelijk méér groene doelstellingen sneller te realiseren en ze beter te prioriteren. In de raadsbrief is toegelicht hoe we dat doen. • We blijven investeren in groene schoolpleinen. Afgelopen jaren zijn meer dan honderd groene schoolpleinen vergroend, zoals in 2023 een schoolplein aan de Borneokade. In 2024 worden nog enkele groene schoolpleinen bij bestaande scholen opgeleverd. Iedere nieuwbouwschool wordt vanaf 2020 voorzien van een uitdagend en groen plein. Daarvoor ontvangen zij een standaardbudget en een normvergoeding per school. • Amsterdam onderzoekt met partners en andere investeerders de instelling van een Groene dakenfonds. Vanaf 2024 is voor de periode tot 2026 weer subsidie beschikbaar voor de aanleg van groene daken.

Daarnaast werkt de gemeente aan het dakenplan waarmee partijen worden geïnspireerd om daken multifunctioneel en integraal te gaan gebruiken. Denk hierbij aan het inzetten van daken bij de energietransitie, biodiversiteit versterken en het klimaatadaptief maken van de stad. Recent is ook de Handreiking Integraal Daklandschap besproken in de commissie ruimtelijke ordening van 15 november 2023. • Het beheer van groen wordt zo ecologisch mogelijk gedaan. Door steeds meer ecologisch beheer en ecologische omvorming versterken we de waarde voor de natuur (zie bijlage 6). • Biodiversiteit waarborgen en vergroten we. In onderhoud en nieuw aan te leggen groen wordt hiervan een prioriteit gemaakt. In planvorming, ontwerp en uitvoering is steeds meer aandacht voor de natuurinclusieve stad. Hier zijn voor de uitvoering van projecten in de openbare ruimte verschillende producten voor ontwikkeld zoals een Handboek Natuurinclusieve Bruggen en Kademuren en de quickscan natuur. Ook wordt in 2024 aan nieuwe producten gewerkt, zoals het Plan Biodiversiteit en de Basiskwaliteit Natuur (zie bijlage 4). • We plaatsen waar mogelijk kleine stadsbossen in de bestaande stad. De raadsinformatiebrief over Amsterdamse Stadsbossen van 17 oktober 2023 geeft de definitie aan die we hanteren voor stadsbossen in Amsterdam.

In de eerste helft van 2024 wordt de bosstrategie en de resultaten van het locatieonderzoek naar een stadsbos aan de raad aangeboden. • We maken groene verbindingen in de stad tussen bestaande groengebieden. Locaties voor deze verbindingen zijn in kaart gebracht en de uitgangspunten voor het ontwerpen er van zijn voorbereid. De ecologische verbindingen tussen bestaande groengebieden worden steeds vaker meegenomen in de planvorming. In 2024 wordt verkend hoe deze Groene Stratenkaart opgenomen kan worden in het Omgevingsplan. • We gaan meer groen op het water toevoegen en onderzoeken de mogelijkheden voor een drijvend park. Op een aantal plekken in de stad zijn de afgelopen jaren op en aan het water drijvende eilandjes en idylles aangelegd ter bevordering van de biodiversiteit. Bijvoorbeeld bij Zeeburgereiland en een aantal grachten in het centrum. Voor de aanleg van groen op en aan het water is het van belang dat goed rekening wordt gehouden met biodiversiteit, beheer en onderhoud en de invloed van de constructie op waterkwaliteit. Daarom wordt nu een handleiding opgesteld hoe om te gaan met

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

•

Datum 7 december 2023 Pagina 12 van 19

drijvende tuinen en groen op water. Deze wordt opgenomen in de handleiding voor natuurvriendelijke oevers in de stad. Nieuw park in Haven-Stad. Met de ruime aanwezigheid van open water én de talrijke mogelijkheden tot kruisbestuiving tussen dit water en groenvoorzieningen, onderscheidt Haven-Stad zich van de meeste andere delen van Amsterdam. De transformatie naar gemengd woon-werkgebied biedt zo enorm veel kansen voor het realiseren van een hoogwaardige groen- en ecologische structuur. Er wordt daarbij zowel ingezet op nieuw groen, als op het beter inrichten en gebruiken van bestaand groen. Naast de bestaande stadsparken binnen de plangrens van Haven Stad (Westerpark en Noorder IJplas) komt er op termijn een nieuw stadspark bij in het deelgebied Coen en Vlothaven. De ontwikkeling daarvan start als er een aanzienlijke hoeveelheid woningen is gerealiseerd in dit gebied, naar verwachting rond 2040. We voegen meer groen en bomen toe. Over bomen bent u geïnformeerd op 16 juni 2023 via de raadsinformatiebrief ‘Stand van zaken programma bomen’. In het voorjaar van 2024 zal de raad hier wederom een update van krijgen. Over de toevoeging van groen wordt u geïnformeerd via de Monitor Groen 2022 (zie voor meer informatie de raadsinformatiebrief ‘Kennisnemen van de Monitor Groen’ van 11 januari 2024). Voorbeelden van projecten waar groen is toegevoegd worden genoemd in bijlage 1.

Foto Veelaan-Cruquiusweg VOOR en NA

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

•

•

•

•

Datum 7 december 2023 Pagina 13 van 19

We beschermen en behouden het groen in de bestaande stad. Beschermen doen we in Amsterdam via de Hoofdgroenstructuur. Aan het behoud werken we door middel van de programma’s voor groot onderhoud en vervanging en dagelijks onderhoud en (ecologisch) beheer (zie bijlagen 6 en 7). Ook gaan we verder met het groener maken van de stad door de aanleg en verbetering van parken. Dit doen we onder andere door de inzet van middelen uit de Kwaliteitsimpuls Groen (zie bijlage 1C) en Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen (zie bijlage 1A). We ondersteunen zelfbeheer van Amsterdammers, ter bevordering van de sociale cohesie en participatie. Bewoners kunnen groen in de openbare ruimte mede beheren. Dat kan gaan om een moestuin, heemtuin, bloemenweide of een nieuw aan te leggen groenvak of groenstrook. De stadsdeelorganisaties ondersteunen dit met budget uit “Groen in de buurt”. Ook verzorgen groenorganisaties verschillende platforms waar kennis gedeeld wordt zoals Buurtgroen020, het stedelijk groenpunt en het Voedselbosnetwerk. We intensiveren de aanpak om tuinen en de openbare ruimte te onttegelen. Vanuit de netwerkaanpak Rainproof zijn acties uitgevoerd om tuinen te vergroenen en tegels te verwijderen. De mogelijkheid voor bewoners om de openbare ruimte zelf te vergroenen in medebeheer is uitgebreid en wordt organisatorisch ondersteund (zie bijlage 2).

Bewoners kunnen gemakkelijker een geveltuin aanvragen. De Amsterdamse klimplantengids helpt iedereen op weg die aan de slag wil met het vergroenen van de gevel. We kijken voor groen naar publiek-private financieringsmogelijkheden. Hier zijn we mee bezig. Ook naar aanleiding van Motie 465 van november 2022 van de leden Moeskops en Garmy inzake stimuleren private initiatieven groen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 14 van 19

BIJLAGE 4 Stand van zaken van producten waarmee we ambities vertalen naar praktijk Bij deze ontvangt u een toelichting op enkele belangrijke producten: Monitor Groen 20222 De Monitor Groen laat zien hoeveel groen er is in de stad en wat de nabijheid van het groen is. Ook is de waarde van het groen voor mens en dier bepaald. De eerste monitor laat zien dat de publieke buitenruimte van Amsterdam (exclusief het water) voor 61 procent groen is en dat de bestaande tuinen in de stad voor 39 procent uit groen bestaat. Ook zien we een afname van groen aan de randen van de stad door woningbouw. Verder woonden in 2022 negen op de tien Amsterdammers binnen 10 minuten lopen van parkachtig groen. Door de monitor ontstaat meer inzicht in de kansen voor en de behoefte aan groen. Daarmee kunnen streefwaarden voor groen bepaald worden. Ook biedt het de komende jaren een beeld van de ontwikkeling van ambities zoals vastgelegd in de Groenvisie 2020-2050. In opdracht van de stadsdelen wordt de Monitor Groen uitgebreid met verdiepende gebiedsanalyses (gereed in 2e kwartaal van 2024). Deze worden door de stadsdelen gebruikt voor de meerjarenplannen. Bovendien maken de gebiedsanalyses gemeente brede afwegingen mogelijk: zo wordt inzichtelijk op welke locaties het knelt en waar kansen liggen om het groen meer waarde voor mens en dier te geven.

Hierdoor ontstaat meer overzicht in de opgave per locatie in de stad op gebied van groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie. De Monitor Groen en de gebiedsanalyses van de stadsdelen worden opgenomen in de Opgavekaart Groen. De productie van deze kaart start in 2024. Deze is van belang om integraal te gaan programmeren. Plan Biodiversiteit en Basiskwaliteit Natuur Naast de inzet op ecologisch beheer (zie bijlage 6) is er bij de aanleg of inrichting van de openbare ruimte ook meer aandacht voor biodiversiteit. We kiezen waar mogelijk voor natuurinclusieve, groene en biodiverse oevers, kades, bermen, parken, bos-en bosplantsoenen, graslanden, plantsoenen, straten en pleinen. Afgelopen jaren zijn ook verschillende sportcomplexen natuurinclusiever gemaakt. Om hier in de toekomst meer handvatten voor te kunnen bieden wordt momenteel het Handboek natuurinclusief bouwen en ontwerpen geactualiseerd en uitgebreid. Ook het Plan Biodiversiteit en de aanpak Basiskwaliteit Natuur gaan hierbij helpen in de komende jaren. Het Plan Biodiversiteit fase 1 gaat zorgen voor een leidraad voor het werken in ecologische gebieden. Deze wordt in 2024 aangeboden aan de raad. De Basiskwaliteit Natuur die in samenwerking met andere gemeenten en het ministerie van LNV wordt ontwikkeld, gaat ondersteuning bieden bij het faciliteren van een basisniveau aan natuur in de stad.

Beide producten zijn ook input voor de Opgavekaart Groen. Beleidskader Puccinimethode, standaard voor het Amsterdamse staatbeeld + Handboek Groen Sinds 2022 wordt gewerkt aan de actualisatie van het Beleidskader Puccinimethode, de standaard voor het Amsterdamse straatbeeld. In dit beleidskader zijn de inrichtingsprincipes voor gezond, duurzaam groen opgenomen. In het eerste kwartaal van 2024 wordt het geactualiseerde Beleidskader Puccinimethode ter vaststelling aangeboden aan de raad. In navolging daarvan stelt het College van B&W het geactualiseerde Handboek Groen vast.

2

Zie voor meer informatie de raadsinformatiebrief ‘Kennisnemen van de Monitor Groen’ van 11 januari 2024.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 15 van 19

Met het beleidskader en onderliggend Handboek Groen streven we naar het ontwerpen met openbaar groen dat duurzaam in stand gehouden kan worden op het afgesproken beheerniveau, met de afgesproken middelen en de beschikbare mensen. We stellen randvoorwaarden aan de aanleg en de inpassing van groen, zodat het groen zich goed en gezond kan ontwikkelen in de stad. Bij de actualisatie van het beleid is onder andere aandacht besteed aan beheerbaarheid, biodiversiteit en het vergroenen van de zogenaamde “bijzondere plekken” in de stad.

Foto Hugo de Grootkade VOOR en NA

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 16 van 19

BIJLAGE 5 Klimaatadaptatie en de relatie met groen De gevolgen van klimaatverandering hebben steeds meer impact op de kwaliteit van onze leefomgeving. Ook de biodiversiteit wordt hier flink door getroffen. Niet alle planten en dieren kunnen zich snel genoeg aanpassen aan het veranderende klimaat. Terwijl we bomen en andere beplanting juist nodig hebben voor het klimaatadaptief maken van de stad. Planten koelen de stad op hete dagen en helpen bij het opvangen van water van hevige regenbuien. De inzet vanuit de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie (2021) sluit op veel onderdelen en projecten naadloos aan op de groenambities voor Amsterdam. In november 2023 heeft u de Raadsinformatiebrief over de Voortgangsrapportage klimaatadaptatie 2023 ontvangen. Vanwege het effect van groen op het klimaatadaptatief maken van de stad wordt op deze thema’s samen gewerkt. Dat is onder andere de reden geweest om te starten met het vergroenen van nieuwe plekken, het verwijderen van asfalt op een aantal paden in het Amsterdamse Bos en het verwijderen van tegels. Behalve voor schaduw en opvang van regenwater kunnen planten ook zorgen voor het dempen van de effecten van droge periodes op de natuur. Veel planten en dieren ondervinden in eerste instantie schade door een tekort aan neerslag wat ook zorgt voor meer beheerkosten.

Echter door het creëren van meer ruimte voor groen en natuur is het mogelijk om water in tijden van veel regen vast te houden en in tijden van droogte geleidelijk terug te geven. Door daar ook rekening mee te houden bij ontwerp en beheer maken we de stad beter bestand tegen extreem weer. In 2023 is verder gewerkt aan het integreren van klimaatadaptatie in alles wat we doen. Klimaatadaptief denken en handelen moet het nieuwe uitgangspunt worden in alle bestuurlijke en ruimtelijke processen. In 2024 gaan we met groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie meer samenwerken om dit voor de verschillende thema’s goed te organiseren. Vaak is voor deze thema’s een zelfde actie nodig of versterken de maatregelen elkaar. Zo is er behalve een quickscan klimaatadaptatie ook een quickscan natuur die beide in een vroeg stadium inzicht gegeven in de mogelijkheden om klimaatadaptief en met aandacht voor de natuur te werken.

Foto Montelbaan VOOR en NA

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 17 van 19

BIJLAGE 6 Ecologisch beheer In 2024 wordt het nieuwe contract voor het dagelijks onderhoud wijkgroen opgesteld en op de markt gezet. Er wordt onderzocht of het ecologisch beheer hierin kan worden opgenomen. Het contract voor ecologisch beheer loopt namelijk ook af. Op dit moment zien we goede kansen voor een Service Level Agreement Integraal Groen Onderhoud. Dan wordt zowel het ecologisch beheer als het ‘reguliere’ beheer hierin opgenomen. In dit contract kan het areaal ecologisch beheer worden vergroot. Ook zullen er aanpassingen komen in het reguliere beheer, zodat dit beheer natuurvriendelijker wordt. Begin 2024 wordt de inkoopstrategie vast gesteld, dan zijn de voor- en nadelen duidelijk voor het contract Integraal Groen Onderhoud. In 2024 worden stappen gezet om meer gebieden ecologisch te beheren. Ook onderzoeken we wat dit ecologische beheer kost. Hiermee geven we uitvoering aan motie 656 inzake Versterk ecologische inrichting, beheer en onderhoud van openbaar groen van het lid Van Pijpen (zie bijlage 8). De raad wordt daar in 2024 over geïnformeerd. Momenteel wordt het beheersysteem aangepast voor het ecologisch beheer, zodat ook ecologische data ingevoerd kan worden. Dan hebben we de informatie om een goede programmering te maken van de herinrichtingsopgave, het groot onderhoud en het dagelijks onderhoud.

Ook is het streven om een dashboard te ontwikkelen waarmee op ieder moment management overzichten gemaakt kunnen worden. Deze aanpassingen zijn nieuw in de gemeentelijke wereld. Ecologische omvorming In 2024 worden een aantal gebieden omgevormd van regulier naar ecologisch beheer. De opdrachtnemers van de Service Level Agreement Ecologisch beheer hebben hiervoor voorstellen gedaan. Deze zijn beoordeeld en voorbereidingen voor uitvoering hiervan worden getroffen. Ecologische monitoring en inspecties In 2024 wordt het nieuwe contract voor ecologische monitoring en inspecties opgesteld en op de markt gezet. Na vier jaar monitoring en inspecties is nu een goed beeld ontstaan van de huidige kwaliteit van de ecologische gebieden. Hierdoor weten we beter wat de opgave is in deze gebieden ten aanzien van herinrichting, groot onderhoud en dagelijks onderhoud.

Foto bloemenweide Beatrixpark

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 18 van 19

BIJLAGE 7 Stand van zaken onderhoud en vervanging De conditie van het groen in Amsterdam wordt regelmatig geïnspecteerd. Jaarlijks gebeurt dat bij een derde deel van het groenareaal: groen dat in eigendom is van de gemeente Amsterdam en dat de gemeente beheert. Daarbij worden ook de bomen meegenomen, omdat u daar op 16 juni 2023 over geïnformeerd bent via de raadsinformatiebrief ‘Stand van zaken programma bomen’ gaan we daar nu niet op in. In het voorjaar van 2024 ontvangt u weer een update over de bomen. Indien uit de inspectie van groen blijkt dat plantvakken in zeer slechte conditie en/of afgestorven zijn worden deze vakken ingepland voor vervanging. Binnen de daarvoor beschikbare middelen wordt zo jaarlijks een deel van het groenareaal hersteld. De opgave wordt in samenspraak met de stadsdelen opgesteld. Bij vervanging van beplanting worden waar mogelijk verbeteringen van het groenareaal doorgevoerd zoals vergroten van biodiversiteit en klimaatadaptieve beplanting. De totale jaaropgave van ruim €3 miljoen voor dit programma is in 2023 volledig uitgezet voor de aanleg van plantvakken. De programmering voor renovaties van delen van parken is gericht op recreatie en zorgen dat het groen een optimale bijdrage blijft leveren aan een leefbare stad.

Voor vervanging geldt ook dat altijd gekeken wordt of de uitvoering van werkzaamheden in combinatie kan met andere (herinrichting-)werken. De opgave voor 2023 van circa €2 miljoen is grotendeels gerealiseerd. De uitvoering is iets achter gebleven mede als gevolg van vertraging van aanbesteding van bomencontracten. De verspreiding van de iepenspintkever en de eikenprocessievlinder wordt ook gemonitord. Zieke iepen worden z.s.m. verwijderd en herplant en nesten van de eikenprocessierups worden op locaties met een groot risico voor de volksgezondheid verwijderd. De Japanse duizendknoop is een zogenoemde invasieve exoot en kan inheemse vegetatie overwoekeren en schade toebrengen aan gebouwen en constructies in de stad. De verspreiding van de Japanse duizendknoop wordt gemonitord en risicovolle locaties worden aangepakt en geruimd. De totale omvang van dit programma is ruim €3 miljoen en is in 2023 volledig besteed.

Foto onderhoud groen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2023 Pagina 19 van 19

BIJLAGE 8 Toezeggingen, amendement en motie behandeld in deze raadsinformatiebrief Met deze raadsinformatiebrief doen we volgende toezeggingen af: • •

Toezegging MOW, TA2023-001098,“Uitvoering maatregelen kwaliteitsimpuls Westerpark” van 28 september 2023 (zie bijlage 1C) Toezegging MOW, TA2023-000658 “Groenprojecten in de strategische beleidsagenda” van 28 september 2023 (zie pagina 3 van de raadsinformatiebrief)

Met deze raadsinformatiebrief geven we de stand van zaken weer t.a.v. volgende motie en amendement: • •

Amendement 627 dubbelaccent, “Tegel er uit, groen er in. Het recht op Vergroening van de openbare Ruimte” (zie bijlage 2) van de leden Van Pijpen, Bakker, Noordzij, Norbruis inzake de Begroting 2024 Motie 656, TA2023-001349, van de leden Van Pijpen, Bakker, Noordzij, Norbruis en Bobeldijk inzake “Versterk ecologische inrichting, beheer en onderhoud van openbaar groen” (zie pagina 3 van de raadsinformatiebrief en bijlage 6).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl