Bijlage_ Artikel Volkskrant, 20 december 2023.pdf

NIEUWS

‘Het pragmatisme heeft gewonnen’: diep verdeelde EU bereikt akkoord over nieuwe migratiemaatregelen De EU-landen en het Europees Parlement zijn het eens over een nieuw migratiepact dat de ongecontroleerde komst van migranten naar Europa moet inperken. Reacties in Brussel lopen uiteen van ‘trots op constructieve partijen’ tot ‘de slechtst denkbare uitkomst’. Marc Peeperkorn20 december 2023, 13:38

Lidstaten worden door het nieuwe akkoord verplicht om aan de grens direct na te gaan welke migranten kans maken op een verblijfsvergunning, en wie onmiddellijk voor terugkeer in aanmerking komen. Het voorlopige akkoord werd woensdagochtend bereikt na een laatste onderhandelingsronde van ruim twintig uur. Een ‘historische dag’, zei voorzitter Roberta Metsola van het Europees Parlement. De EU-landen waren ruim zeven jaar diep verdeeld over een nieuw migratiebeleid. ‘Dit betekent dat nu Europeanen bepalen wie de EU binnenkomt en niet de mensensmokkelaars’, zei voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. De lidstaten en het Parlement waren zeer gebrand op een deal vóór de Europese verkiezingen in juni volgend jaar. De vrees in Brussel is dat rechtse, nationalistische partijen die verkiezingen winnen als de EU onmachtig blijkt op het politiek zeer gevoelige migratiethema. Metsola:

‘We kunnen trots zijn op wat de constructieve politieke partijen van het midden hebben geleverd.’ CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers spreekt van een evenwichtig akkoord. ‘Dit pact is bedoeld om de controle over onze buitengrenzen terug te krijgen en de druk van migratie eerlijk te verdelen binnen Europa’, aldus de CDA’er. Ook de liberalen en sociaal-democraten zien het als een belangrijke stap in de goede richting. ‘Het is niet het beleid dat mij voor ogen zou staan, en gaat hier en daar fors over de pijngrens’, aldus Sophie in ’t Veld (Volt). ‘Maar de status quo, waarbij het ieder voor zich is in de EU, is onhoudbaar. Gezien de opkomst van extreem-rechts in vele landen is het niet aanvaardbaar om nationale regeringen de vrije hand te geven, met alle te verwachten ellende.’ GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik noemt het akkoord ‘de slechtst denkbare uitkomst’. Volgens haar hebben de lidstaten ‘op alle punten gewonnen, en dat gaat ten koste van de bescherming van vluchtelingen en van betekenisvolle solidariteit’. Ook vluchtelingenorganisaties veroordelen de afspraken. Verkorte asielprocedure Het hoofdlijnenakkoord voorziet in een verplichte screening aan de buitengrenzen van de EU van iedereen die binnenkomt. Dat gebeurt in gesloten centra.

Daar moet binnen enkele dagen niet alleen de identiteit van de migrant worden vastgesteld en of die mogelijk een terrorist is, maar ook of hij of zij uit een relatief veilig land komt. In dat laatste geval gaat de migrant een verkorte asielprocedure in; de meer kansrijken komen in het gewone traject terecht.

De verkorte procedure (eveneens in gesloten centra) duurt in principe niet langer dan drie maanden. Daarna heeft de migrant of een verblijfsvergunning, of hij moet vertrekken. Gezinnen met kinderen en alleenstaande minderjarigen komen zoveel mogelijk in de gewone asielprocedure. Om landen als Italië en Griekenland (waar de meeste migranten arriveren) te ontlasten, komt er een verplichte solidariteit als de migratiedruk daar te groot wordt. Andere lidstaten moeten dan helpen met personeel (voor de opvang en asielprocedures), materieel (tenten, kachels) of geld, of door het overnemen van asielzoekers. In crisissituaties worden de regels aangescherpt. Meer waarborgen Het Europees Parlement eiste aanvankelijk meer waarborgen voor asielzoekers (beroepsmogelijkheden) en verplichte spreiding over de lidstaten. De EU-landen wilden daar echter niets van weten. Ze hielden hard vast aan het compromis dat ze eerder dit jaar onderling met zeer veel moeite hadden bereikt. Het Parlement gaf daar uiteindelijk op veel punten aan toe. ‘Geen enkele deal is perfect, wat heeft gewonnen is pragmatisme’, aldus Metsola. Volharden in het eigen standpunt en een doorbraak blokkeren, speelt volgens haar de rechtse partijen pas echt in de kaart. De scherpe kritiek van vluchtelingenorganisaties doet dat ook, aldus de Parlementsvoorzitter.

De details van het akkoord worden de komende maanden verder uitgewerkt, daarna moeten de lidstaten en het Parlement er definitief mee instemmen. Vervolgens dienen de lidstaten het door te voeren. De effecten zullen dan ook pas over een jaar of twee zichtbaar zijn. Om de komst van

migranten te beperken is het migratiepact alleen niet voldoende, daarvoor zijn ook afspraken nodig met de landen van herkomst.