. Bijlage A. Projectnota herontwikkeling sportpark Spieringhorn.pdf
Tekst van het document
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
Projectnota Herontwikkeling (sport)Park Spieringhorn
Oktober 2021
1
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
Inhoud 1 Samenvatting ....................................................................................................................................... 4 2 Inleiding ............................................................................................................................................... 8 3 Projectvoorstel.....................................................................................................................................10 3.1 Huidige situatie........................................................................................................................................................... 10 3.2 Juridisch planologisch kader ....................................................................................................................................... 10 3.3 Relevante ontwikkelingen........................................................................................................................................... 12 3.4 (Milieu) onderzoeken ...................................................................................................................................................13 3.5 Opgave programmatisch ............................................................................................................................................
14 3.5.1 Sportprogramma, inclusief clubhuizen..................................................................................................................... 14 3.5.2 Het gewenste parkprogramma ................................................................................................................................ 15 3.5.3 Sporthal en alles-in-één school ................................................................................................................................. 17 3.5.4 Optimaliseren van duurzaamheid: proeftuin voor Amsterdam ................................................................................. 17 3.6 Van opgave naar scenario’s ......................................................................................................................................... 17 3.7 Het gekozen schetsontwerp voor de herontwikkeling ................................................................................................. 19 3.8 Risico’s ....................................................................................................................................................................... 21 4 Ontwikkelrichting ................................................................................................................................
23 5 Consultatie, participatie en communicatie .............................................................................................. 25 6 Organisatie ......................................................................................................................................... 26 6.1 Opdrachtgeverschap .................................................................................................................................................. 26 6.2 Bestuurlijke afstemming Nieuw-West ........................................................................................................................ 26 6.3 Projectteam ............................................................................................................................................................... 26 6.4 Overig overleg ............................................................................................................................................................ 27 7 Financiën ............................................................................................................................................ 28 8 Fasering en investeringen .....................................................................................................................
32 9 Projectbesluit ..................................................................................................................................... 36 10 Bijlagen ............................................................................................................................................ 39 Bijlage 0 (a). Scenario A (optimaal ruimtegebruik) ........................................................................................................... 39 Bijlage 0 (b). Beschrijving en afweging scenario’s ............................................................................................................. 39 Bijlage 1. Alternatievenstudie locaties alles-in-één school ................................................................................................ 39 Bijlage 2a. Duurzaam Spieringhorn .................................................................................................................................. 39 Bijlage 2b. Maatregelenpakket duurzaamheid ................................................................................................................. 39 Bijlage 3a. Afwegingsmatrix compact .............................................................................................................................. 39 Bijlage 3b.
Afwegingsmatrix uitgebreid............................................................................................................................ 39 Bijlage 4. Planning ........................................................................................................................................................... 39 Bijlage 5. Participatiedocument ....................................................................................................................................... 39 Bijlage 6. Interne intentieverklaring verplaatsing afvalpunt ............................................................................................. 39 Bijlage 7. Uitgangspunten bouwenvelop gebouwen ......................................................................................................... 39 2
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
3
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
1 Samenvatting
Spieringhorn tot nu toe: een perifeer gelegen sportpark Sportpark Spieringhorn is in de jaren zeventig gerealiseerd om te voorzien in een behoefte aan sportvelden in AmsterdamWest. Het lag tot nu toe aan de rand van de stad, perifeer ten opzichte van de meeste woonwijken. De huidige velden zijn in gebruik door twee voetbalclubs (DWS en SDW), een hockeyclub (AMHC Westerpark) en Footy, een commerciële sportaanbieder. De velden liggen verspreid door het park. Sinds de ontwikkeling van het sportpark heeft de toevoeging/vernieuwing van velden en het beheer van het park vooral ad hoc plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot verrommeling in de inrichting en achterstallig onderhoud. Een deel van de clubhuizen is verouderd of aan uitbreiding toe. Vanwege veiligheid, met name rond de parkeerplaats en langs de dichtbegroeide paden, wordt het sportpark in de avond afgesloten. Ten westen van de sportvelden bevindt zich een afvalpunt en een gemeentelijke werf, eveneens op een afgesloten terrein.
Toekomst: Spieringhorn als onderdeel van de stad Het sportpark bevindt zich niet langer aan de rand van de stad. De verstedelijkingsdruk neemt toe en krijgt rondom Spieringhorn concreet vorm door de bouw van circa 3.500 tot 7.500 woningen en bijbehorende voorzieningen in SloterdijkCentrum en door stedelijke vernieuwing en verdichting in de woonbuurten van Geuzenveld-Slotermeer. Spieringhorn wordt daardoor steeds meer onderdeel van de stad. De naastgelegen woningbouw in Sloterdijk-Centrum vormt onderdeel van de eerste fase van Haven-Stad, maar ook in latere fasen is er sprake van een enorme woningbouwopgave. Hierdoor ontstaat een toenemende behoefte aan sportvoorzieningen, maar ook aan stedelijk groen en parkruimte. Dit vraagt om een andere benadering van Spieringhorn, waarbij het een bredere betekenis krijgt dan tot nu toe. Deze lijn komt overeen met de Structuurvisie Amsterdam 2040 “Door sportparken niet langer als ruimtelijk groen te beschouwen, maar als vrijetijdsvoorziening, liggen er legio kansen om deze uit te laten groeien tot voorzieningen in de stad, iconen, waar iedereen trots op is”. Niet alleen voor de woningbouwopgave geldt dat deze wordt gerealiseerd in een grote functiemenging en dichtheid. Ook de stedelijke (sport)voorzieningen moeten intensiever worden gebruikt.
De afdeling Sport en Bos van de gemeente Amsterdam erkent dit en wil het gebruik van sportparken intensiveren om ze toegankelijker en veiliger te maken. In de Ontwikkelstrategie Haven-Stad, wordt het volgende over Spieringhorn gezegd: “De ambitie is om (…) het gebruik van sportpark Spieringhorn te optimaliseren”.
Opgave De hoofddoelstelling voor Spieringhorn is het creëren van een kwalitatief hoogstaand stedelijk gebruiks- en verblijfsgebied waarbij de beschikbare ruimte optimaal wordt benut voor sport, bewegen en recreatie. Onderdeel van de opgave is het openbaar maken van het sportpark en ook het onderzoek naar de inpassing van een alles-in-één school. Dit betekent dat er niet alleen toegewerkt zal worden naar een optimaal functionerend sportpark. Het moet een gebied worden waar ook bewoners uit de omgeving naar toe komen om hun wandelen, joggen, hond uit te laten, te picknicken; kortom hun vrije tijd te besteden.
Ambities Om zo goed mogelijk aan de opgave te voldoen worden er op Spieringhorn verschillende ambities met elkaar verenigd: 1. Het verbreden en intensiveren van de sport Vanuit de stedelijke opgave is het nodig het gebruik van de sportvelden te intensiveren, een sporthal te realiseren en sport (tennis) toe te voegen. Ook is het gewenst om Footy (commerciële voetbalaanbieder die 5 vs 5, 6 vs 6 en 7 vs 7 voetbal aanbiedt) uit te breiden en de sportieve structuur van het park te versterken door toevoeging van informele sport-, speel- en beweegmogelijkheden in het groennetwerk. Dit leidt tot een intensief en divers gebruik van het park, en een aanbod voor zeer diverse doelgroepen. We gaan uit van 4 of 5 kunstgrasvelden voor voetbal, 5 kunstgrasvelden en een oefenveld voor hockey en waar mogelijk 10 tennisvelden en uitbreiding Footy.
4
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
2.
Het transformeren tot een stedelijk park met ruimte voor recreatie, leisure en informele sport Een stedelijk park kenmerkt zich door een aaneengesloten parkstructuur. In Spieringhorn kan deze structuur bestaan uit een robuuste ecologische rand met water en groen, ruime parkentrees, verschillende plekken met een informeel parkprogramma en een actief parkhart gekoppeld aan de cultuurhistorische dijk, welke weer als herkenbaar element terug wordt gebracht. Hierdoor wordt het park interessant voor omwonenden en sporters en wordt de ecologische verbinding van de Brettenzone versterkt. Met de nieuwe oversteek over de N200 en een logisch en veilig intern routenetwerk wordt Spieringhorn stevig verankerd in de omgeving. 3. Het toevoegen van voorzieningen voor de buurt/stad: een sporthal en een alles-in-één school Vanuit de woningbouwopgave in Sloterdijk-Centrum is er op termijn een tweede alles-in-één school nodig in het gebied. Er wordt gekeken of deze in Spieringhorn kan worden ingepast. Zowel voor de alles-in-één school in Floating Gardens (ontwikkeling Heathrowstraat 10-12) als de tweede alles-in-één school, zijn gymvoorzieningen nodig. Een sporthal (ter grootte van drie gymzalen) past binnen het profiel van Spieringhorn, is beter te exploiteren dan een (kleinere) gymzaal en biedt voor de reeds aanwezige clubs een uitbreiding en verbreding van de mogelijkheden. 4.
Het optimaliseren van de duurzaamheid: proeftuin voor Amsterdam Vanuit het coalitieakkoord wordt hoog ingezet op het verduurzamen van sportparken. We zien hier voor Spieringhorn een legio aan kansen op het gebied van circulaire economie, energie en natuur en water. Spieringhorn wordt een energieneutraal park. Niet alleen het park maar ook de gebouwen kunnen bijdragen aan ecologie en natuurinclusiviteit.
Beperkingen Bij de ontwikkeling moeten we rekening houden met de condities van de huidige situatie. Aanwezige structuren zoals de dijk en de ecologische structuur zorgen voor een aantrekkelijke landschappelijke basiskwaliteit, maar leiden ook tot fysieke beperkingen voor de inpassing van sportvelden. Ook ligt er een ondergrondse hoofdpersleiding (riolering) onder het park, met een ontluchtingsput waarboven geen sportvelden kunnen liggen. Deze structuren definiëren de beschikbare ruimte in het park en beperken de inpasbaarheid van met name hockey- en voetbalvelden. Ook de huidige ligging van het afvalpunt en de werf leidt tot beperkingen in de ruimte en inpassingsmogelijkheden. Naast deze bestaande ruimtelijke condities hebben we te maken met de ligging van Spieringhorn binnen de hoofdgroenstructuur. Hierdoor gelden restricties voor verharding in het gebied; slechts 15% van het sportpark mag verhard zijn. Dit betekent dat er terughoudend en efficiënt moet worden omgegaan met het toevoegen van bebouwing en verharding. Het weghalen van bestaande (parkeer)verharding creëert ruimte voor park en sport.
Maatregelen/keuzes ten behoeve van optimalisatie gebruik beschikbare ruimte De ambities zijn hoog, de ruimte is beperkt en de huidige condities begrenzen de inpassingsmogelijkheden. Het totaal aan ambities voor Spieringhorn is alleen te realiseren door een aantal functies slim te combineren. Het gaat hierbij om de volgende maatregelen die getroffen kunnen worden: 1. Het verschuiven van een aantal sportvelden om aan de oostzijde een voetbalcluster mogelijk te maken, aan de westzijde een hockey- en tenniscluster en om parkruimte te creëren.
Clustering velden
2. Het verplaatsen van het afvalpunt zodat er ruimte ontstaat voor een goede westelijke parkentree en extra sport- en parkprogramma.
Verplaatsen afvalpunt
5
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
3. Het combineren van de sporthal en de alles-in-één school in één gebouw. Door het dubbelgebruik van de footprint van de sporthal voor de realisatie van een school kan met een beperkte hoeveelheid verharding worden voorzien in deze behoefte.
Combinatie school/sporthal
4.
Voor het parkeren wordt gebruik gemaakt van de nog te bouwen parkeervoorziening aan de Naritaweg. Deze wordt gerealiseerd t.b.v. het bezoekersparkeren in Sloterdijk-Centrum. Door ook ruimte te bieden aan de bezoekers van het sportpark ontstaat er een win-win situatie. Deze wordt via een loop-/fietsbrug verbonden met het sportpark. Naast het ruimtelijke voordeel heeft het ook een financieel voordeel, want deze parkeervoorziening wordt gedekt vanuit de grondexploitatie Sloterdijk-Centrum en drukt daarmee niet op het budget voor de herontwikkeling van Spieringhorn.
Het voorkeursmodel Scenario A Optimaal Ruimtegebruik Er zijn vier scenario’s opgesteld (bijlages 0). Deze laten zien welke ambities voor Spieringhorn worden behaald bij toepassing van de verschillende maatregelen. In sommige scenario’s moeten ten aanzien van de ambities concessies worden gedaan vanuit de beperkte ruimte. De combinatie school/sporthal is in elk scenario opgenomen. Er heeft een participatietraject plaatsgevonden, waarbij met verschillende belanghebbenden (clubbesturen, gebruikers van het sportpark, omwonenden en anderen) is gesproken over de scenario’s. Over de invulling en sfeer van de parkstructuur zal nog gesproken worden met de belanghebbenden, in de volgende fase. In alle scenario’s wordt voor parkeren gebruik gemaakt van de nog te bouwen parkeervoorziening aan de Naritaweg. Bij het opstellen van de verschillende scenario’s was nog onzeker of het afvalpunt verplaatst kon worden. Inmiddels is die zekerheid er en is er in de projectnota volmondig gekozen voor het scenario dat het beste beantwoord aan de opgave en ambities.
Scenario A: optimaal ruimtegebruik Dit scenario is opgenomen in de projectnota als HET model voor de herontwikkeling, omdat dit scenario ruimte biedt voor een aaneengesloten robuuste parkstructuur (groen- en waternetwerk), en kansen voor ecologie en recreatie met daarin opgenomen: 5 ¼ hockeyveld (5 wedstrijd/trainingsvelden en ¼ trainingsveld), 5 kunstgras voetbalvelden, uitbreiding voor Footy, 12 tennisbanen (op het perceel van het afvalpunt) en informele sport- en spelelementen. Scenario A vergt de meeste ingrepen, maar biedt ook de meeste mogelijkheden om de verschillende ambities te verwezenlijken.
6
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
-Voldoet aan sportnorm voor Sloterdijk-Centrum (28.578 m² ruimtewinst t.b.v. georganiseerde sport o.a. door intensivering, waarvan 13.578 m² bijdraagt aan de ontwikkeling van Haven-Stad) -Groennorm: Dit ontwerp levert 118.515 m² openbaar groen/park/informeel sport- en spel. Overige modellen De drie overige modellen uit het participatieproces voldoen om verschillende redenen niet helemaal aan de opgave en de gestelde ambities. Uit eerdere staven met meerdere wethouders zijn die modellen al afgevallen. Beschrijving en weging van de scenario’s is te lezen in bijlage 0 (b).
7
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
2 Inleiding
Voor u ligt een aanzet tot een plan voor een bijzonder gebied. Dit plan gaat over een gebied dat tot op heden enkel als sportpark werd beschouwd. Het gaat om het gebied dat de Brettenzone met Sloterdijk-Centrum (fase 1 Haven-Stad) verbindt. Een gebied waar veel sporters vanuit Geuzenveld/Slotermeer en stadsdeel West naar toe komen. De ambitie is om dit gebied verder te ontwikkelen tot openbaar park waarin sport een centrale rol speelt, en zo een krachtig onderdeel te maken van een groeiende stad. Het is een gebied met veel sportvoorzieningen en tussenliggend groen. Station Sloterdijk ligt op een steenworp afstand van het gebied. Kortom, een mooi gebied om sporten en ontspanning samen te laten komen. Aanleiding en opgave Vanuit verschillende invalshoeken is er behoefte aan een herontwikkeling van sportpark Spieringhorn. Het afgesloten karakter en de monofunctionele invulling voldoen niet meer aan de eisen die vanuit de groeiende/verdichtende stad worden gesteld. Daarnaast is het ook niet optimaal gesteld met de sociale veiligheid op het park. Amsterdam staat voor de opgave om het ruimtegebruik in de stad te intensiveren. De ruimte is schaars en het aantal bewoners van de stad neemt in de komende jaren met het huidige woningbouwprogramma fors toe.
Daarmee neemt de behoefte aan sportruimte (zowel binnen als buiten) toe en daarnaast aan plekken om te kunnen bewegen, recreëren, ontspannen en even te ontsnappen aan de hectiek van het stedelijk leven. Er ligt daarom een opgave om sport toe te voegen, te intensiveren en een sporthal (mede ten behoeve van onderwijs) toe te voegen. Naast Spieringhorn ligt SloterdijkCentrum dat zich ontwikkelt naar een stedelijke woon-werkwijk met 3.500 tot 7.500 woningen. Vanuit deze ontwikkeling is sportpark Spieringhorn ook aangewezen als zoeklocatie voor een alles-in-één school (primair onderwijs met kinderdagverblijf). En met de afwaardering van de Haarlemmerweg komt het sportpark beter binnen bereik van Nieuw-West. Sportpark Spieringhorn wordt – voor zowel de bewoners van Geuzenveld/Slotermeer als de (toekomstige) bewoners van Sloterdijk-Centrum – ontwikkeld tot een duurzaam en open park dat zowel uitnodigt tot verblijven, ontspanning en ontmoeten als ruimte voor georganiseerde en informele sport biedt. Open en toegankelijke sportparken staan centraal in het sportbeleid van Amsterdam. Een start is al gemaakt met de herinrichting van de N200 waarbij een nieuwe fietsverbinding wordt gemaakt tussen het sportpark en Geuzenveld/Slotermeer.
En van oost naar west zal een fietsverbinding met de Arlandaweg worden gerealiseerd die het park beter verbindt met aan de oostzijde Sloterdijk-Centrum en Groot-Westerpark en aan de westzijde de Brettenzone en verder. Op 12 februari 2019 is door het College van B&W het principebesluit Herontwikkeling Sportpark Spieringhorn genomen. Hierin is de aanleiding, urgentie van de ruimtelijke opgave, de mogelijkheden en de wenselijkheid van de gebiedsontwikkeling op sportpark Spieringhorn beschreven. Gedurende de afgelopen jaren is het sportpark met incidentele ingrepen werkend gehouden, maar in de verkenning kwam naar voren dat er een integrale aanpak noodzakelijk is om breed gedragen ontwikkelingen in het gebied door te voeren ten behoeve van een vergrote toegankelijk- en veiligheid, sportintensivering en vrijetijdsbesteding. Met het nemen van het principebesluit is ingestemd met de volgende doelstelling: “Het creëren van een kwalitatief hoogstaand gebruiks- en verblijfsgebied waarbij de beschikbare ruimte optimaal wordt benut voor sport, bewegen en recreatie”. Na vaststelling van het principebesluit heeft het project de haalbaarheidsfase doorlopen. Het park kent een aantal beperkingen zoals de ligging in de hoofdgroenstructuur en de ligging van de cultuurhistorische dijk over het sportpark.
Voor het doorlopen van de haalbaarheidsfase is, samen met de belanghebbenden, gekeken naar de (on)mogelijkheden van de inpassing van de gewenste functies. De vertaling van de doelstelling naar ruimtebeslag is daarbij van belang. 8
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
Er moet ruimte komen voor: sport en parkbeleving, informeel sport en spel, een sporthal én alles-in-één school. Met name de haalbaarheid van de verplaatsing van het afvalpunt en de ontwikkeling van een alles-in-één school in het park zijn ingrijpende veranderingen die vragen om bestuurlijke keuzes. De opgave gesteld in het principebesluit kan alleen onder bepaalde voorwaarden gerealiseerd worden. Deze zullen nader toegelicht worden. Leeswijzer In deze nota wordt eerst ingegaan op de huidige situatie, het planologisch kader, onderzoeken, relevante ontwikkelingen, de programmatische opgave en kansen. Vervolgens wordt het toekomstige ontwerp van de herontwikkeling toegelicht. Overige scenario’s zijn in bijlage 0 (b) na te lezen. In hoofdstuk 4 komt de ontwikkelstrategie voor de gewenste ontwikkeling aan bod. Daarna volgen de hoofdstukken over de planning en het proces, de uitkomsten van het participatietraject, de voorgestelde organisatie, de financiële paragraaf en tot slot het projectbesluit.
Station Sloterdijk
Haarlemmerweg
Afbeelding 1: gebiedsgrenzen sportpark Spieringhorn
Afbeelding 2: vogelvlucht sportpark Spieringhorn 9
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
3 Projectvoorstel
Om tot een goede ontwikkelrichting te komen voor Spieringhorn is een aantal zaken onderzocht. Eerst wordt kort de huidige situatie geschetst, waarna het juridisch-planologisch kader, de relevante ontwikkelingen en de uitgevoerde (milieu) onderzoeken worden weergegeven. Daarna wordt de programmatische opgave uiteengezet. Vervolgens wordt ingegaan op de kansen voor het park en vervolgens hoe de afwegingen en kansen zich hebben vertaald tot het voorkeursmodel. Tot slot komen de risico’s aan bod.
3.1 Huidige situatie Sportpark Spieringhorn als schakel tussen stad en landschap. Het Sportpark Spieringhorn, met zijn unieke ligging aan de Brettenzone aan de westkant en Sloterdijk-Centrum aan de oostkant, ligt op een strategische plek tussen stad en landschap. “Door sportparken niet langer als ruimtelijk groen te beschouwen, maar als vrijetijdsvoorziening, liggen er legio kansen om deze uit te laten groeien tot voorzieningen in de stad, iconen, waar iedereen trots op is” (Structuurvisie Amsterdam 2040, pp. 137). In zijn huidige hoedanigheid komt die schakel nog niet tot zijn recht. Op het sportpark zijn momenteel drie clubs actief (voetbalclubs DWS (ca. 475 leden) en SDW (ca. 600 leden, waarvan 500 spelend), hockeyclub AMHC Westerpark (ca. 1600 leden)) en een commerciële sportaanbieder (Footy). Allen hebben een eigen clubhuis in eigendom. De clubs huren velden van de gemeente. Sport en Bos is verantwoordelijk voor verhuur en beheer van het park. Naast de sportvoorzieningen ligt er een afvalpunt, een werf in het bezit van Gemeentelijk Vastgoed, een dienstwoning die antikraak verhuurd wordt en een dienstverblijf voor de beheerder van het sportpark. Er wordt hoofdzakelijk in de avonden en in het weekend gesport.
Door de gesloten structuur (ook gedeeltelijk fysieke afsluiting door hekken) ligt het park er voor de overige uren verlaten bij, waardoor overlast en onveilige situaties kunnen ontstaan. De parkeerplaatsen worden gebruik t.b.v. oneigenlijk parkeergedrag en naast de sportfunctie heeft het sportpark ook een maatschappelijke functie. Zo profileert SDW zich als betrokken sportvereniging en organiseert verschillende activiteiten voor buurtbewoners. Aanwezige structuren zoals de dijk en de ecologische structuur zorgen voor een aantrekkelijke landschappelijke basiskwaliteit, maar zijn in het beheer verwaarloosd en leiden ook tot fysieke beperkingen voor de inpassing van sportvelden. Ook ligt er een ondergrondse hoofdpersleiding voor riolering onder het park, met een ontluchtingsput waarboven geen sportvelden kunnen liggen.
3.2 Juridisch planologisch kader Het sportpark Spieringhorn maakt onderdeel uit van het bestemmingsplan Brettenzone (2013). In het gebied komen de volgende bestemmingen voor:
Het gebied heeft hoofdzakelijk de bestemming sport waarmee het bestemd is voor sportvoorzieningen, maatschappelijke voorzieningen (ondersteunende functies), kleinschalige leisure, aan sport gerelateerde buitenschoolse opvang en fiets- en voetpaden inclusief de daarbij behorende faciliteiten en voorzieningen. De historische dijk midden over het gebied heeft de dubbelbestemming ‘waarde archeologie-2’ en aan de westzijde is de dubbelbestemming ‘Waterstaat – waterkering’ van kracht. Beide dubbelbestemmingen brengen een beperking in de bouwregelgeving en uitvoering van werk met zich mee. 10
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
Het afvalpunt en de werf aan de westzijde hebben een bedrijfsbestemming. Voor een geheel/gedeeltelijk beëindiging van de werf/afvalpunt is voor B&W een wijzigingsbevoegdheid in de regels van het plan opgenomen om de omzetting van de bedrijfsbestemming geheel of gedeeltelijk naar een bestemming voor Sport/Groen/Natuur/Water mogelijk te maken. De groenstrook aan de zuidkant heeft de bestemming natuur en de groenstrook aan de westkant heeft gedeeltelijk bestemming groen en gedeeltelijk bestemming natuur.
Het plangebied bevindt zich in de hoofdgroenstructuur (typologie sportpark en corridor). Dit betekent dat er een maximum zit aan het toe te voegen vierkante meters verharding op het sportpark en aan de toe te voegen functies op het sportpark. Plannen worden getoetst door de Technische Advies Commissie (TAC). De weststrook is onderdeel van de ecologische structuur van Amsterdam.
Afbeelding 3: bestemmingsplan Brettenzone, ter plaatse van sportpark Spieringhorn
Afbeelding 4: Hoofdgroenstructuur (lichtgroen) /Ecologische structuur (donkergroen)
11
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
3.3 Relevante ontwikkelingen Normen Maatschappelijke voorzieningen/sportnorm De gemeente Amsterdam heeft in maart 2018 de “referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen” vastgesteld. Die is bedoeld voor gebieden waar nieuwbouw komt. Het betreft normen voor ruimte voor onderwijs, jeugd, zorg, basisvoorzieningen, kunst & cultuur, groen, spelen en sport. De referentienormen zijn een ruimtelijke vertaling van bestaand beleid. De referentienormen kunnen gezien worden als richtlijn, verdere inkleuring per gebied is altijd noodzakelijk. Deze inkleuring heeft in de scenario’s een verdere uitwerking gekregen. Voor Sloterdijk-Centrum geldt een Centrum Stedelijk woonmilieu. In deze categorie wordt er gerekend met 2 m² veldoppervlak georganiseerde buitensport, 1 m² sport en bewegen in de openbare ruimte per woning en 8 m² gebruiksgroen per woning. Voor het laatste geldt dat 60% levend groen moet zijn en 40% hiervan ingericht kan worden voor paden, sporten en spelen. Raamwerk Openbare Ruimte Haven-Stad Door Haven-Stad wordt gewerkt aan een Raamwerk Openbare Ruimte. Hierin is opgenomen hoeveel ruimte er op welke plekken voor groen en sport moet komen in het toekomstige Haven-Stad. In de ontwikkelstrategie van Haven-Stad wordt bij de inventarisatie van de sportvoorzieningen aangegeven dat bij sportpark Spieringhorn het aantal sportvelden uitgebreid moet worden.
Voor het gebied én haar omgeving is enkel sportintensivering niet wenselijk en moet er geïnvesteerd worden in de ontwikkeling naar een stedelijk sport-, beweeg-, en recreatiegebied, waarbinnen meerdere functies dan sport aangeboden worden. Doel is dus om voor sportpark Spieringhorn te komen tot een duurzaam en toekomstbestendig ontwerp, passend binnen het perspectief van Haven-Stad, maar op zichzelf functionerend. De (sport)opgave van Haven-Stad kan niet alleen op Spieringhorn opgelost worden Agenda Sport en Bewegen/Sportvisie 2025 De Agenda Sport en Bewegen 2019-2022 is door de gemeenteraad vastgesteld. Uitgangspunten hierin zijn dat alle Amsterdammers moeten kunnen sporten en bewegen, wij (gemeente Amsterdam) mensen stimuleren tot zelfstandig, structureel sporten en bewegen en wij (gemeente Amsterdam) een steuntje in de rug geven aan wie dat nodig heeft. De doelen van de Sportvisie 2025 sluiten hier direct bij aan. Deze stelt: “Amsterdam is een alom erkende sportstad die uitnodigt tot (sportief) bewegen door een beweegvriendelijke en stimulerende inrichting van de openbare ruimte, een duurzame en toegankelijke infrastructuur en een rijk en divers aanbod van sport- en beweegactiviteiten voor alle Amsterdammers”.
De sportvisie propageert voort te bouwen op het sportbeleid van de afgelopen jaren, maar wil ook meer gebiedsgericht gaan werken en in de sportstimulering nog meer bij dragen in de aanpak van sociale problemen in de stad. Er worden openingen aan anders georganiseerde en commerciële sportaanbieders geboden die willen bijdragen om meer sport beter te ontsluiten voor de Amsterdammers. Transitieplan werven en stadsbreed onderzoek afvalpunten Onderdeel van de principenota was het onderzoeken van de verplaatsing van het afvalpunt. In het transitieplan werven is opgenomen dat de werf aan de Seineweg gaat verhuizen naar de Den Brielstraat. Tot 2025 zal de locatie nog in gebruik zijn, in afwachting van de realisatie van de werf aan de Den Brielstraat. Om de reeds aanwezige ruimte optimaal te vergroenen en te benutten voor sport, bewegen en recreatie is er ook een scenario uitgewerkt (scenario A) waarin het afvalpunt verplaatst. Op Sloterdijk 3 bevindt zich het kavel M6b. Dit kavel wordt momenteel gebruikt door de afdeling Logistiek van Stadswerken, voornamelijk voor de opslag van materiaal. Voorgesteld wordt om Stadwerken (grotendeels) te verplaatsen van M6b naar L7, zodat hier ruimte vrijkomt voor het afvalpunt. Kavel L7 was hier niet geschikt voor. Om zekerheid te bieden dat het afvalpunt t.z.t.
daadwerkelijk daar gerealiseerd kan worden, is er een interne intentieverklaring opgesteld tussen Gemeentelijk Vastgoed (die de kavels aankoopt), Sloterdijk 3 (die de kavels uitgeeft), Afval en Grondstoffen (huurder M6b), Stadswerken (huurder L7). Zie bijlage 6. In deze intentieverklaring wordt door partijen de intentie uitgesproken om het afvalpunt te verplaatsen naar Sloterdijk 3, welke uitgangspunten hierbij gelden 12
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
en wat de financiële consequenties hiervan zijn. Nadere afspraken zullen worden vastgelegd in een nog nader op te stellen afsprakenbrief.
3.4 (Milieu) onderzoeken Als input voor de projectnota zijn voor sportpark Spieringhorn diverse milieuonderzoeken uitgevoerd. Quickscan flora en fauna Om te controleren of de beoogde ontwikkeling mogelijk effect heeft op beschermde flora en fauna en/of beschermde natuurgebieden is een quickscan flora en fauna uitgevoerd. In het plangebied of de directe omgeving hiervan kunnen diersoorten voorkomen die beschermd worden op grond van de Wet natuurbescherming, zijnde vleermuizen. Daarnaast functioneren de omliggende waterwegen en bomenlanen mogelijk als foerageergebied en/of vliegroute van vleermuizen en ander gevogelte. Naast bomen met mogelijke boomholtes heeft het plangebied geen essentiële betekenis voor beschermde soorten. De planlocatie maakt geen onderdeel uit van een Natura 2000-gebied en de herontwikkeling heeft geen negatieve effecten 0p Natura 2000-gebieden in de omgeving. Watersysteemanalyse Polder Spieringhorn heeft een jaarrond oppervlaktewaterpeil van NAP -1,0 m. Water kan worden ingelaten vanuit de Haarlemmertrekvaart en afgevoerd op polder de Lange Bretten. Het waterschap schat de wegzijging van het oppervlaktewater op 0,25 – 0,5 mm/dag. In polder Spieringhorn is 5% oppervlaktewater aanwezig.
Vanwege de geringe dikte van de freatische toplaag (0,5 m tot 1 m) en de wegzijging van grondwater naar het eerste watervoerend pakket, in combinatie met de relatief grote afstand tussen de sloten, is dit gebied gevoelig voor verdroging. In de winter zal om dezelfde redenen snel wateroverlast ontstaan. Met de verwachte verandering in neerslagpatroon en de relatief geringe hoeveelheid oppervlaktewater, zal het risico op verdroging en wateroverlast toenemen. Door verlegging van de theoretische waterkering aan de westzijde naar de Barajasweg, is een deel van SloterdijkCentrum binnen het peilgebied van polder Spieringhorn komen te liggen. Het gevolg is dat verhardingstoename in dit deel van Sloterdijk-Centrum gecompenseerd dient te worden in polder Spieringhorn. Om de (grond) waterhuishouding en klimaatbestendigheid van sportpark Spieringhorn te verbeteren, wordt geadviseerd water te graven, vast te houden op percelen en vertraagd af te voeren, waterkwaliteit verbeteren, interactie tussen grond- en oppervlaktewater bevorderen en ophoging van het gebied. Voor beoogde ruimtelijke ontwikkelingen moet de toename van verharding en voor demping van water gecompenseerd worden (10% van de toename van de verharding, 100% van het gedempte oppervlaktewater) en moet er rekening gehouden worden met ontwateringsdiepte. Deze maatregelen maken onderdeel uit van scenario’s A, B en C.
Quickscan bomen Er is een Virtual Tree Assessment uitgevoerd om te kijken welke soorten bomen er op het sportpark staan en in wat voor staat van doen deze bomen zijn. In de ontwerpen wordt zoveel als mogelijk rekening gehouden met het behoud van bestaande bomen, maar de inventarisatie geeft ook zicht op de condities van de bomen. Een groot aantal bomen bevindt zich in matige conditie. Ondergrondse infrastructuur Er is een clickmelding uitgevoerd om het gebied te checken op kabels en leidingen. Er zijn twee aandachtspunten: 1) er loopt een hoofdrioolpersleiding door het gebied met een diameter van ruim één meter, en 2) in de knik van die leiding ligt een ontluchtingsput die vrij moet liggen. Beide aspecten hebben hun invloed op de positionering van velden en clubhuizen. Cultuurhistorische waarden Sportpark Spieringhorn ligt op de rand van een voormalig hoogveengebied, dat na afgraving werd ingedijkt. Een restant van de dijk, dat onderdeel uitmaakte van de Spaarndammerdijk, is nog aanwezig. De dijk is onderdeel van de oude zeedijken. Vanuit Monumenten en Archeologie wordt aangeraden het dijklichaam (dus hoogteverschil met omringende 13
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
landschap) herkenbaar te houden en relatie met overige stukken Spaarndammerdijk voor ogen te houden (qua inrichting/profiel maaiveld). Daarbij wordt gedacht aan informele verharding op de dijk, klinkers, shared space en een compacte inrichting. Het dijklichaam moet weer als historisch landschapselement herkenbaar worden. Externe veiligheid/geluidsonderzoek i.v.m. alles-in-één school (Primair Onderwijs) Een alles-in- één school is op grond van de regelgeving voor externe veiligheid een zogenaamd gevoelig object. In de omgeving zijn 2 risicozones gelegen (spoorweg en weg), omdat over deze transportroutes gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Ten aanzien van het plaatsgebonden risico geldt zowel voor de weg als voor het spoor dat de PR 10-6 risicocontour op de as van de transportroute ligt. Dat betekent dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen altijd buiten deze contouren zullen liggen. Ten aanzien van het groepsrisico wegen geldt dat de beoogde locatie in de zone tot 200 meter ligt. Echter over de N200 blijkt weinig vervoer gevaarlijke stoffen plaats te vinden, daarom zal deze route uit het Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen gehaald worden. De risicozone van de N200 komt daarmee te vervallen. Voor de afstand tot het spoor geldt dat de beoogde locatie van de school buiten de gevaarlijke zone voor groepsrisico ligt.
Externe veiligheid staat niet aan de ontwikkeling van de school in de weg. Bodemonderzoek Er is een bodemonderzoek uitgevoerd, waarbij vervuiling is vastgesteld. Deze moet, afhankelijk van de plannen, nader onderzocht en gesaneerd worden. Belangrijk dus om in het vervolgproces in de gaten te houden.
3.5 Opgave programmatisch 3.5.1 Sportprogramma, inclusief clubhuizen De opgave voor het sportprogramma is opgebouwd uit meerdere lagen: zorgen voor de bestaande sportaanbieders, het herschikken van de sportvelden en daarmee (bestaand) gebruik intensiveren, het gebruik intensiveren door te kiezen voor intensief te bespelen ondergronden, vierkante meters sport toevoegen als gevolg van de groei van de stad, een diverser (en daarmee aantrekkelijker) aanbod bieden, ruimte bieden in de openbare ruimte voor informeel sporten/bewegen/spelen, en het toevoegen van een binnensportvoorziening.
Voetbal: 4 of 5 kunstgrasvelden en 1 gezamenlijk clubhuis of twee aparte clubhuizen De voetbalclubs die nu samen ca 850 leden hebben, worden vanuit efficiëntie ruimtelijk geclusterd zodat dubbelgebruik van velden mogelijk is (conform Amsterdams beleid). Ze krijgen in principe samen vijf kunstgrasvelden, goed voor een uitbreiding tot ruim 1.500 leden. Een keuze voor vier velden, zoals uitgewerkt in het parkmodel, betekent een groei tot zo’n 1.200 leden. De clubs hebben aangegeven mee te willen denken over een gezamenlijk clubhuis zolang ze hun eigen identiteit in de vorm van een eigen fysieke ruimte of iets dergelijks kunnen behouden. Hier is een verkenningstraject met de voetbalclubs voor gestart. Hockey: 5 kunstgrasvelden, ¼ trainingsveld en clubhuis Op basis van haar huidige ledenaantal en wachtlijsten heeft hockeyclub AHMC Westerpark een vijfde wedstrijdveld toegezegd gekregen. Zij kunnen hiermee doorgroeien naar een maximaal aantal van 1.800 leden. In alle scenario’s wordt van vijf velden inclusief een kwart trainingsveld uitgegaan. Daarnaast wordt uitgegaan van een groter clubhuis. Tennis: 12 tennisbanen en clubhuis Het toevoegen van tennis maakt een belangrijk onderdeel uit van de opgave voor Spieringhorn. In het westelijke deel van Amsterdam, voornamelijk in de zone langs de ring A10, is een tekort aan tennisbanen (ca.
20 banen, Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020-2023). Met de toevoeging van tennis ontstaat er een diverser sportaanbod en het is een sport die zowel overdag als ‘s avonds voor levendigheid op het park zorgt. Dit verbetert de sociale veiligheid in en het gebruik van het park. Ook kent tennis, net als Footy, een relatief intensief gebruik afgezet tegen een relatief klein oppervlakte. Uitgangspunt bij de uitwerking in de scenario’s is een 14
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
complex van 12 tennisbanen inclusief een clubaccommodatie. Dit is een goede maat voor een gezonde vereniging en nog redelijkerwijs in te passen binnen het totaal. Footy: uitbreiding huidige aantal velden en (uitgebreid) clubhuis Footy is net als tennis een sport met een hoge gebruiksintensiteit op een beperkt oppervlak en zorgt het voor levendigheid. Footy is een compacte urban variant van voetbal en organiseert 5x5, 6x6 en 7x7 voetbal op kleinere veldjes. De bezettingsgraad is hoog en de aanbieder wil graag uitbreiden. Met een relatief kleine uitbreiding van Footy kan veel extra sportgelegenheid geboden worden. Daarnaast wordt een afspraak gemaakt over dubbelgebruik van de 5 kunstgrasvelden t.b.v. voetbal. Hierdoor zullen de velden veel intensiever gebruikt worden. Binnensport: sporthal In het Strategisch Huisvestingsplan Sport 2020-2023 is een sporthal opgenomen op sportpark Spieringhorn, gekoppeld aan de nieuwe alles-in-één school op het sportpark. Een nieuwe sporthal past binnen de volgens de sportnorm berekende behoefte aan binnensportvoorzieningen in Haven-stad. In de avond wordt hij gebruikt voor onder andere verenigingssporten.
Overdag voorziet de sporthal – ter grootte van drie gymzalen, die parallel gebruikt kunnen worden – in de behoefte aan ruimte voor bewegingsonderwijs voor de basisscholen die vanuit de ontwikkelingen in Sloterdijk-Centrum gerealiseerd zullen worden. Een binnensportlocatie is tevens de wens van de zittende clubs op het park. Daarmee kunnen ze hun sportactiviteiten aanzienlijk uitbreiden en verbreden. Tevens zorgt een sporthal ervoor dat het park ook in de winter intensiever bezocht wordt. NB. Als er geen school op het sportpark gerealiseerd wordt, komt ook de realisatie van de sporthal (3 gymzalen) onder druk te staan, aangezien er dan alleen een gymzaal voor de alles-in-één school in Floating Gardens nodig is. In dit geval hoeft er maar één gymzaal gerealiseerd te worden. Informeel sport en spel in het groennetwerk Voor de velen die niet van de georganiseerde sport houden, maar wel ruimte zoeken om te bewegen, bieden de mogelijkheden in de groene ruimte in het park uitkomst. Met de toevoeging van informele sport-, speel- en beweegmogelijkheden in de verbindende groene ruimte van het park wordt de sportieve structuur van het park extra versterkt. Dit biedt ruimte voor het naastgelegen Sloterdijk, waar in hoge dichtheid nieuwbouw wordt gebouwd. Het sluit bovendien aan op en versterkt de bestaande hardlooproute van de Brettenzone.
In de scenario’s wordt de sportopgave op verschillende manieren ingevuld. Het toevoegen van extra ruimte en keuzes voor bijvoorbeeld meer groen hebben consequenties voor het sportprogramma. De scenario’s laten daarmee de mogelijkheden en afhankelijkheden zien. In niet alle scenario’s is er bijvoorbeeld ruimte voor het toevoegen van tennis. Een dergelijk model voldoet daarmee niet aan de bovengestelde opgave. Ten behoeve van de ontwikkeling voor Sloterdijk-Centrum (1e fase Haven-Stad) wordt met het voorliggende sportprogramma de sportnorm gehaald. Tevens draagt het bij aan de opgave voor Haven-Stad. Deze opgave is echter veel groter en kan niet alleen op Spieringhorn opgelost worden. Bij toenemende sportbehoefte vanuit verdere ontwikkeling Haven-Stad moet gekeken worden hoe Spieringhorn daar op dat moment aan kan bijdragen. In de afwegingsmatrix (bijlage 3) wordt per model de adaptiviteit voor de toekomst beoordeeld.
3.5.2 Het gewenste parkprogramma Op dit moment wordt sportpark Spieringhorn vooral gebruikt om georganiseerd te sporten. Het sportpark biedt echter veel meer potentie als schakel in de Brettenscheg en park nabij Sloterdijk-Centrum. Daarom wordt ingezet op een breder gebruik en een groene parkbeleving. Het park wordt publiek toegankelijk en biedt ruimte aan gebruik zoals we dat van een openbaar park kennen: verblijf en ontmoeting, wandelen, hardlopen en informele sport- en spelvoorzieningen. Voor (nieuwe) bewoners van Sloterdijk-Centrum en Nieuw-West, maar ook voor werknemers en toeristen biedt het park het broodnodige tegenwicht tegen de intensieve stedelijke omgeving rondom het station. Bij een park wordt ook gedacht aan horeca. Omdat we te maken hebben met de ligging in de hoofdgroenstructuur en restricties in het aantal vierkante meters verharding, is een losse 15
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
horecavoorziening niet opgenomen in de planning. Wel kunnen de clubs en commerciële sportaanbieders hun kantine openstellen voor een breed scala bezoekers. Omdat de parkopgave uit de principenota zich moeilijk laat vertalen in duidelijke eisen en kaders, is dit vertaald in aspecten die aanwezig moeten zijn om een prettig en waardevol (verblijfs)park te maken voor mens en natuur.
Parkentrees Het openbaar toegankelijk maken van het park vraagt om duidelijke parkentrees, herkenbaar en met voldoende ruimte voor voetgangers en fietsers. Het liefst in alle windrichtingen. Ontsluiting en verbinding door routenetwerk Er wordt gestreefd naar een alzijdige fiets-/voetgangersontsluiting (zowel noord-zuid, als oost-west) met logisch routenetwerk over het park. In verband met de veiligheid van overstekende kinderen wordt er gekozen voor een recreatief fietspad over het sportpark en een snelfietspad ten oosten/zuiden van het sportpark (de exacte aansluiting op de dijk wordt nog onderzocht), waar ook E-bikers, wielrenners en scooters langs kunnen. Ook vanuit het omliggende gebied zijn kansen om de bereikbaarheid te verbeteren. De aansluiting op de Arlandaweg wordt verbeterd en vanuit het project de Nieuwe N200 is reeds een oversteek voor langzaam verkeer gerealiseerd vanuit Geuzenveld richting het sportpark. Bovendien dragen de ontwikkeling en verbeterde verbindingen met de omgeving eraan bij dat het sportpark minder geïsoleerd is. Centrale parkruimte t.b.v. versterken parkkarakter en (sociale) veiligheid Met het openbaar maken van het park wordt ingezet op een breder gebruik en een groene parkbeleving. Een helder routenetwerk gecombineerd met een centrale groene ruimte draagt bij aan het parkgevoel.
Het park biedt ruimte aan gebruik zoals we dat van een openbaar park kennen: verblijf en ontmoeting, wandelen, hardlopen en informele sport- en spelelementen. Momenteel wordt het park - vooral het deel ten zuiden van de dijk - als onveilig beschouwd. Door het sportpark beter te ontsluiten, beplanting zorgvuldig te plaatsen, een heldere routing te introduceren (snel- en langzaamverkeer uit elkaar halen: snelverkeer buitenom, bestemmingsverkeer via de dijk en paden door het park en een separaat voetgangersnetwerk), juiste verlichting toe te passen en sporten en voorzieningen toe te voegen die ook overdag mensen trekken, wordt de sociale controle vergroot. Versterken ecologische natuurwaarde Het park wordt een belangrijke schakel in de water- en groenstructuur van Amsterdam door optimaal invulling te geven aan de ecologische potentie van het gebied. Een brede parkrand en robuuste water- en groenstructuur zorgt niet alleen voor de nodige waterhuishouding, maar versterkt tevens de ecologische verbindingszones, de hoofdgroenstructuur en de natuurwaarde op het park. De groen- en waterstructuur, die nu vooral rondom het park ligt, wordt uitgebreid tot in de kern van het park. Hierdoor wordt de ecologische structuur versterkt, de natuurwaarde verhoogd, de waterhuishouding verbeterd en draagt Spieringhorn bij aan de klimaatbestendigheid van het park en haar directe omgeving.
Maar ook leidt dit tot een sterkere natuurbeleving van het park. Cultuurhistorische dijk De relicten van de Spaarndammerdijk worden als herkenbaar historisch landschapselement in het park hersteld. De dijk wordt niet alleen versterkt als beeldmerk maar krijgt ook een functie als route en sluit aan bij de inrichting van het park door de historische situatie terug te brengen (een land- en een zeezijde).
Ten behoeve van de ontwikkeling van Sloterdijk-Centrum (1e fase Haven-Stad) wordt met het voorliggende parkprogramma de groennorm gehaald. Volgens de Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen moet er per woning 8 m² gebruiksgroen gerealiseerd worden. Voor Sloterdijk-Centrum, waar op termijn 3.500 tot 7.500 woningen verwacht worden, betekent dit een bandbreedte van 28.000 m²-60.000 m² gebruiksgroen. Dit lijkt voorlopig in de scenario’s A, C en D gehaald te worden. Alleen in scenario B (sport) lijkt dit moeilijker te worden. Hier
16
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
moet (in de detailuitwerking) nog nader gekeken naar worden. Tevens draagt het bij aan de opgave voor Haven-Stad. Uit het concept Raamwerk Openbare Ruimte Haven-Stad blijkt dat de groennorm in Haven-Stad gehaald wordt.
3.5.3 Sporthal en alles-in-één school Een sporthal is volgens het Strategisch Huisvestingsplan nodig in Spieringhorn. Ook de sportclubs geven aan behoefte te hebben aan meer zalen. In het kader van dubbel ruimtegebruik en intensivering zal de sporthal – ter grootte van drie gymzalen – dienstdoen als gymvoorziening voor de twee basisscholen die vanuit de ontwikkelingen in SloterdijkCentrum gerealiseerd zullen worden. In het naastgelegen Sloterdijk-Centrum wordt een project met een alles-in-één school gerealiseerd, gecombineerd met ruim 190 woningen. Daarnaast wordt ook in alle scenario’s een alles-in-één school in Spieringhorn meegenomen. Alternatieve locaties in Sloterdijk-Centrum zijn onderzocht (zie bijlage 1). Gekeken is naar nog te tenderen kavels in eigendom van de gemeente of geschikte transformatie kavels die verworven zouden moeten worden. Realisatie van de school in het park lijkt de beste optie, enerzijds vanwege de voordelen die de parklocatie biedt (o.a. goed gebruik van het park overdag, groene speelruimte, veilige routes) en anderzijds vanwege de belemmeringen (vanuit wetgeving (met name Externe Veiligheid) en financieel) ten aanzien van de andere onderzochte alternatieven. Vanuit de hoofdgroenstructuur zit er een maximum aan het toe te voegen vierkante meters verharding op het sportpark en aan de toe te voegen functies op het sportpark.
Een school wordt vanuit dit oogpunt als niet passend gezien.
3.5.4 Optimaliseren van duurzaamheid: proeftuin voor Amsterdam De agenda duurzaamheid geeft verduurzaming een prominente plek in de stad. Duurzame sportparken zouden een enorme boost aan die ambitie kunnen geven, maar toch blijft de inzet van innovaties en duurzaamheidsprojecten achter bij de productontwikkeling van de markt. Een van de belangrijkste redenen hiervoor is ontoereikend budget voor de herbouw en vroegtijdige vervanging van de velden waarmee innovatieve methoden gefinancierd kunnen worden. Vanuit de markt lijkt er animo te zijn om innovatieve methoden om sporten te verduurzamen uit te proberen/pilots te draaien. Het coalitieakkoord wil hier bruggen slaan en benoemt de verduurzaming van sportparken door cofinanciering binnen de gemeente en externe partijen expliciet (p. 64). De herontwikkeling van sportpark Spieringhorn biedt nu kansen om het park het duurzaamste sportpark van Amsterdam te maken en daarbij diverse innovatieve technieken uit te proberen. Positieve ontwikkelingen kunnen daarna elders in de stad worden toegepast. De mogelijkheden zijn op te delen in verschillende onderdelen: een integrale benadering, meervoudig en intensief ruimtegebruik en circulair (ver)bouwen en betrokken belanghebbenden.
Voor elk van deze onderdelen zijn verschillende maatregelen te treffen op verschillende niveaus (clubhuizen, velden, parkinrichting etc.) om tot een zo duurzaam mogelijk park te komen. Een park van de toekomst. Deze zijn nader gespecificeerd in bijlage 2a en 2b.
3.6 Van opgave naar scenario’s Op dit moment staat Spieringhorn synoniem voor sport in Amsterdam Nieuw-West, maar met de transformatie van Sloterdijk naar aantrekkelijke stadswijk zal ook Spieringhorn mee veranderen naar een sportpark/ stadspark van de toekomst. Beter gezegd: een openbaar groen park met alle sportvoorzieningen die passen bij een moderne en bewuste levensstijl. Dit wordt gedaan door het park te openen voor publiek en betere wandel- en fietsverbindingen te realiseren. Op deze manier verandert het gesloten sportpark tot een groene en sportieve schakel tussen Geuzenveld, SloterdijkCentrum en de Bretten. Het wordt een sportieve ontmoetingsplek. Het nieuwe Spieringhorn zal ook de natuur van het omliggende gebied versterken: er zal een rijk water- en groennetwerk worden aangelegd dat bijdraagt aan een gezonde ecocultuur. Daarnaast blijft het park zijn sportidentiteit houden. Sterker nog; er komt meer ruimte voor sport en een 17
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
diverser sportaanbod. De huidige sportverenigingen groeien en zullen de velden intensiever gaan inzetten en in het park komt ruimte voor een tennisclub en een sporthal. Daarnaast krijgt het publieke park een sportief karakter met meerdere informele sport-, speel- en beweegmogelijkheden. Door de verplaatsing en herschikking van de velden en clubhuizen liggen er ook legio kansen voor de verduurzaming van het park. Er liggen veel mogelijkheden en kansen voor de transformatie van het sportpark naar openbaar aaneengesloten park met voldoende (informele) sport- en spelvoorzieningen. Echter ligt er ook een groot programma met veel ruimteclaims op het gebied. Voor een passende vertaling van de opgave naar de scenario’s is er een aantal randvoorwaarden gehanteerd.
Verplaatsing van het afvalpunt (alleen mogelijk in scenario A Optimaal Ruimtegebruik) Gezien de omvangrijke opgave om bij de herontwikkeling van het park gebruiksmogelijkheden en kwaliteit van sporten groenvoorzieningen te verhogen, is verplaatsing van het afvalpunt en een meer passende invulling van deze locatie wenselijk. Enerzijds vanuit de kwaliteitsslag die aan de westkant gerealiseerd kan worden qua groenbeleving, verhoging van de kwaliteit van de ecologische structuur en de parkentree, toevoeging van vierkante meters sport en een betere inpassing van de sportvelden. Anderzijds ten behoeve van de vermindering van m² verharding in de hoofdgroenstructuur. Verharding die elders in het gebied nodig is ten behoeve van de aanleg van fiets/wandelpaden, grotere clubgebouwen, informele sport en spelruimte en de combinatie sporthal/alles-in-één school. Er is een aantal potentiele verhuislocaties in Sloterdijk 3 onderzocht, aanvankelijk kwam daar kavel L7 uit als potentiële locatie voor het afvalpunt. Na uitgebreid onderzoek en vele gesprekken met partijen (directie Afval & Grondstoffen (A&G) en Sloterdijk 3) ten aanzien van kavel L7, heeft A&G aangegeven dat deze kavel geen realistische optie is vanwege logistiek en slecht werkklimaat voor de medewerkers. In Sloterdijk 3 bevindt zich ook het kavel M6b.
Dit kavel wordt momenteel gebruikt door de afdeling Logistiek van Stadswerken, voornamelijk voor de opslag van materiaal. Voorgesteld wordt om Stadwerken (grotendeels) te verplaatsen van M6b naar L7, zodat hier ruimte vrijkomt voor het afvalpunt. Om zekerheid te bieden dat het afvalpunt t.z.t. daadwerkelijk daar gerealiseerd kan worden, is er een interne intentieverklaring opgesteld tussen Gemeentelijk Vastgoed (die de kavels aankoopt), Sloterdijk 3 (die de kavels uitgeeft), Afval en Grondstoffen (huurder M6b), Stadswerken (huurder L7). Zie bijlage 6. In deze intentieverklaring wordt door partijen de intentie uitgesproken om het afvalpunt te verplaatsen naar Sloterdijk 3, welke uitgangspunten hierbij gelden en wat de financiële consequenties hiervan zijn. Nadere afspraken zullen worden vastgelegd in een nog op te stellen afsprakenbrief.
Grasvelden om te zetten naar kunstgrasvelden en clustering van velden Er is ervoor gekozen om de voetbalvelden allemaal om te zetten naar kunstgrasvelden waardoor de bespelingsgraad wordt verhoogd. De verdichting van de stad en de groeiende vraag t.b.v. sport noodzaakt hiertoe. Een volledige omzetting naar kunstgras vraagt wel om een kwalitatieve impuls in de rest van het groen op het park. Juist door de inzet van kunstgrasvelden komt er ruimte vrij om een robuuste water- en groenstructuur te realiseren die al met al tot hogere natuur- en ecologische waarde in het park leidt dan de voetbalvelden.
Parkeren buiten het sportpark realiseren Langzaam verkeer heeft prioriteit in Spieringhorn. Fiets en wandelroutes worden geoptimaliseerd en verspreid in het park komen fietsparkeerplaatsen bij iedere voorziening. De auto-bereikbaarheid heeft minder prioriteit en wordt verplaatst naar buiten het park. Vanwege efficiënt ruimtegebruik is er in de scenario’s van uitgegaan dat de bezoekers van het sportpark gebruik kunnen maken van de nog te bouwen parkeervoorziening aan de Naritaweg, ter hoogte van Naritaweg 30. Deze gebouwde parkeervoorziening is nodig om het bezoekersparkeren van SloterdijkCentrum in de toekomst (2025) op te kunnen vangen. Door ook ruimte te bieden aan de bezoekers van het sportpark ontstaat er een win-win situatie. De mogelijkheid voor een speciale tariefstelling voor bezoekers van het sportpark wordt onderzocht. Uiteraard wordt er gezorgd voor een veilige routing van de parkeervoorziening naar het park. Door gebruik te maken van de nog te bouwen parkeervoorziening aan de Naritaweg wordt er ruimte en kwaliteit voor het park gecreëerd. De huidige ontsluiting aan de Seineweg komt hiermee te vervallen. Dit komt enerzijds de veiligheid en doorstroming op de Seineweg ten goede, die met de afwaardering van de N200 een belangrijkere rol heeft gekregen als stedelijke invalsweg.
Maar ook betekent dit een enorme verbetering van de groen/waterstructuur aan de westkant van het park. Immers, de twee bestaande parkeerterreinen worden groen ingericht en de zuidelijke 18
Gemeente Amsterdam
Versie Oktober 2021
ontsluitingsweg (deel Seineweg) wordt autoluw. Met name het parkdeel ter plaatse van het centrale parkeerterrein gaat het verschil maken als parkhart. Indien het afvalpunt niet verplaatst, blijft er echter een auto-ontsluiting aan de Seineweg noodzakelijk.
Combinatie sporthal en alles-in-één school. Door het combineren van de sporthal en de alles-in-één -school in één gebouw en het dubbelgebruik van de footprint van de sporthal voor de realisatie van een school, kan met een beperkte hoeveelheid verharding worden voorzien in deze behoefte. De plaatsing van het combigebouw van school en sporthal hangt samen met de locatie van de andere functies in het park. Doordat er binnen het park een aantal ruimtelijke condities en beperkingen gelden (zoals de ligging van de dijk en de persleiding) is de plaatsing van grote ruimtelijke eenheden zoals voetbal- en hockeyvelden niet overal mogelijk. Er is gekeken op welke locatie dit combigebouw het beste inpasbaar zou zijn. Daarvoor is naar de onderstaande aspecten gekeken en besloten dat in het parkhart t.h.v. de huidige parkeerplaats de beste optie is. 1. Mogelijkheden voor cluster voetbal en cluster hockey Vanuit het functioneren van de clubs en het efficiënt ruimtegebruik is het gewenst om twee sportclusters te realiseren in het park, één met voetbal (en Footy) en één met hockey (en evt. tennis). Dit scheelt ruimte en zorgt ervoor dat clubs velden (en clubgebouwen) gezamenlijk kunnen gebruiken.
Een oostelijk voetbalcluster is vanuit de sport het meest gunstig, maar dit betekent dat er aan deze zijde van het park geen ruimte is voor een school/sporthal (behalve eventueel in het scenario behoudend). 2. Loopafstand ten opzichte van de alles-in-één school in Floating Gardens Voor de kinderen van de school die naar bewegingsonderwijs moeten, is het van belang dat de loopafstand zo kort en veilig mogelijk is. In de ingetekende modellen is die afstand ongeveer 350 meter. Dat houdt in dat de kinderen 4 tot 5 minuten moeten lopen door het park. Het is een groene en veilige route zonder kruisingen met autoverkeer. 3. Ligging ten opzichte van fietsroutes naar Nieuw-West De nieuwe school is strategisch gelegen ten opzichte van het “afzetgebied” van Sloterdijk-Centrum maar ook van Nieuw-West. Op de centrale plek in het park komen veel fietsroutes bij elkaar is er via de nieuwe oversteek van de N200 een directe koppeling met de routes vanuit Nieuw-West. Hierdoor wordt de nieuwe school óók voor de kinderen uit Nieuw-West een logische en aantrekkelijke keuze. 4. Centrale ligging in het park Door het realiseren van de nieuwe school op een centrale plek in het park, en gekoppeld aan de hoofdroutes, zorgt deze voor reuring en sociale veiligheid in het park en krijgt deze een brede betekenis. Om deze reden worden ook alle clubhuizen aan de hoofdroutes gesitueerd.
De combinatie van de school met de sporthal, centraal in het park, zorgt ervoor dat zowel het hockey- als het voetbalcluster korte loopafstanden hebben tot deze functie en deze als volwaardige faciliteit kunnen gebruiken voor binnensport. 5. Koppeling buitenruimte met centrale parkruimte (parkhart) Door de buitenruimte van de nieuwe school te koppelen aan de centrale parkruimte kunnen functies slim worden gecombineerd, maar kunnen de kinderen van de nieuwe school ook profiteren van een parkachtige omgeving met sport die veel meer mogelijkheden biedt dan alleen de eigen speelplaats. 6. Ruime en groene parkentree De combinatie van schoolgebouw met sporthal zal leiden tot een behoorlijke bouwmassa. Deze is niet gewenst aan de oostelijke parkentree. Na alle dichtheid en drukte vanuit Sloterdijk-Centrum, willen we hier door middel van groen en ruimte de parkentree markeren. Een groot bouwvolume is daarbij niet passend.