BIJLAGE 9b Werkend aan een complete stad; gebiedsontwikkeling in Amsterdam.pdf
Tekst van het document
Werken aan een complete stad; gebiedsontwikkeling in Amsterdam Bijlage Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2023 Vereveningsfonds en reserve Zuidas
Werken aan een complete stad; gebiedsontwikkeling in Amsterdam Bijlage Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2023 Vereveningsfonds en reserve Zuidas Foto op de voorpagina: Nieuwbouw in de Houthaven met doorkijk naar de hoogbouw van het NDSM-terrein in Noord. (foto: Sanne Couprie)
Voorwoord Beste raadsleden, Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2023 (MPG 2023) geeft inzicht in de financiële en programmatische stand van zaken van alle grondexploitaties en de stand van de reserves van het Vereveningsfonds en de Zuidas. De ontwikkelingen zijn nog steeds zeer zorgelijk en alles is erop gericht het Vereveningsfonds robuust te houden. Dit betekent sterke sturing op de kosten van de lopende plannen en scherpe keuzes bij het nemen van nieuwe investeringsbesluiten. Er is geen aanleiding om te verslappen.
Het Vereveningsfonds is belangrijk, maar geen doel op zich. Het gaat uiteindelijk om het maken van een goede en complete stad. In dit document wordt geschetst hoe veelomvattend en veelzijdig de opgave in de stad is en hoe we daarin 2022 aan hebben bijgedragen.
Gebiedsontwikkeling kost veel geld en we kunnen het als Amsterdam niet alleen. Rijk en Vervoerregio Amsterdam leveren concrete bijdragen aan de gebiedsontwikkeling en investeren daarbij ook in bereikbaarheid en infrastructuur.
We werken aan een stad waarin we ons thuis voelen. Waar we invloed hebben op onze omgeving. Waar we zorgen voor de stad en voor elkaar. We werken aan een stad waarin mensen gelijke kansen hebben. We werken aan een complete stad. Die stad kan niet zonder goede openbare ruimte en voorzieningen. We werken hard aan de energietransitie en zetten in op circulair bouwen en zorgen met slimme maatregelen voor veel nieuwe betaalbare woningen.
Na negen goede jaren zijn we in slechtere, onzekere marktomstandigheden terecht gekomen. De vrije ruimte in het Vereveningsfonds staat onder druk. We kijken daarom goed naar de kosten en opbrengsten van bestaande en nieuwe plannen. We gaan wel gewoon door met het bouwen aan onze mooie stad. Gebieden als Overhoeks, Cruquius en Oostenburg zitten in de afrondende fase. Buiksloterham en NDSM krijgen steeds meer vorm en zijn gereed voor de volgende fasen van ontwikkeling. Hamerkwartier, Foodcenter, Klaprozenweg en het Schinkelkwartier staan in de startblokken. En niet in de laatste plaats gaan we door met de aanpak van de ontwikkelbuurten in Nieuw West, Noord en Zuidoost en met ongelijk investeren. Met behulp van de voorstellen en acties in het nieuwe Woningbouwplan 2022-2028 bevorderen we de woningbouw.
In 2022 hebben we voortvarend gewerkt aan de ontwikkeling van de stad. In alle delen van de stad komen er meer woningen bij. Niet alleen aan de IJ-oevers, op IJburg en op de Zuidas, maar ook steeds meer in gebieden waarin voorheen alleen werd gewerkt. Kantorenlocaties als Amstel 3 en Sloterdijk worden getransformeerd tot gemengde woon-werkgebieden.
In 2022 is de inspraak georganiseerd voor de volgende fase van de vernieuwing het Osdorpplein. (foto: Edwin van Eis)
In de woonwijken buiten de ring werken we samen met bewoners aan vernieuwing en ook geven we een extra impuls aan de versterking van stadscentra als Buikslotermeerplein, ArenAPoort en Osdorpplein. Rond het Sciencepark, de Vrije Universiteit, het Academisch Medisch Centrum, het Antoni van Leeuwenhoek en het Marineterrein wordt samen met de betrokken instellingen en het Rijk gewerkt aan de uitbouw van innovatiedistricten.
Samen met andere overheden, marktpartijen en corporaties moeten we in staat zijn om de bouwproductie en de gebiedsontwikkeling zoveel mogelijk op niveau te houden. Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling
Inhoud
1. Vooruitblik op 2023
5
2. Werken aan een bloeiende metropool en een complete stad
6
3. Werken aan gebiedsontwikkeling
10
4. Mijlpalen 2022
22
5. Kerncijfers grondexploitaties 2022
23
6. Kaart met projectgebieden
25
1. Vooruitblik op 2023 Amsterdam groeit en de Omgevingsvisie 2050 geeft de richting van die groei aan. We werken aan een inclusieve, duurzame en bereikbare stad. In alle delen van de stad wordt gewerkt aan projecten in verschillende fasen van ontwikkeling. De woningbouwproductie ligt sinds 2014 op een historisch hoog niveau. De coronacrisis heeft daar verbazingwekkend weinig effect op gehad. Ook in 2022 is een bijzonder groot aantal woningen in aanbouw genomen (8.401 woningen). In de gebiedsontwikkeling is zichtbaar veel bereikt. Vanuit het Vereveningsfonds is de afgelopen vier jaar bovendien 500 miljoen euro afgedragen aan de algemene middelen van de stad. Op dit moment zijn er breed gedeelde zorgen. Niet alleen zorgen over klimaat, energiecongestie, gelijke kansen en wonen. Door de stijgende rente, hoge inflatie en hoge bouwkosten zijn de markt omstandigheden voor stedelijke ontwikkeling verslechterd. De verkoop van woningen dreigt te stagneren en beleggers zijn terughoudender. Er is veel onzekerheid. Er wordt een recessie voorspeld, maar niemand weet hoe lang en diep die recessie zal zijn. De verslechterende economische omstandigheden zijn zichtbaar in de voortgang van de projecten. Meerdere projecten zijn vertraagd. Verslechterende omstandigheden hebben ook effect op de financiële mogelijkheden van de gemeente. Het Vereveningsfonds is zeer gevoelig voor inflatie.
De waarde van de portefeuille staat onder druk.
Maar we hoeven elkaar niet in de put te praten. Hoewel sommige projecten worden uitgesteld, zijn er gelukkig ook nieuwe projecten gestart en nieuwe overeenkomsten gesloten. De gemeente gaat de uitdaging aan om de bouwproductie zo veel mogelijk op peil te houden. Het Woningbouwplan 2022-2028 zet in op de bouw van 7.500 woningen per jaar, in een goede mix. Bovendien gaan we processen versnellen en versimpelen. We gaan door met alle plannen die in uitvoering zijn. In het licht van de financiële mogelijkheden zijn we wel selectief in het vaststellen van nieuwe plannen. Het rekenen en tekenen krijgt een prominentere rol om te komen tot planoptimalisatie. En we kiezen voor meer fabrieks matig en modulair bouwen.
De gebiedsontwikkeling in Amsterdam gaat door, in goede en slechte tijden. Het lange termijn perspectief is goed. Na een eventuele recessie kan de bouwproductie snel worden opgeschaald. Amsterdam beschikt over een planvoorraad van meer dan 100.000 woningen.
De gemeente neemt beheersmaatregelen om het Vereveningsfonds robuust en financieel gezond te houden. Dit betekent dat we meer gaan sturen op de financiële resultaten van de grondexploitaties. We creëren meer bewustzijn voor de kostenconsequenties van stedenbouwkundige uitgangspunten en kwalitatieve eisen bij de planvorming. Er is minder ruimte om nieuwe verliesgevende plannen voor ontwikkel buurten en transformatiegebieden vast te stellen, maar als het noodzakelijk en wenselijk is, dan kan het wel. Het wordt een uitdagend jaar. Hoe de economie zich ontwikkelt is onzeker. Kennisinstituten en banken geven snel opeenvolgende, wisselende signalen af. Amsterdam beschikt over veel vergevorderde plannen en daadkracht. De financiën zijn op orde.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
5
2. Werken aan een bloeiende metropool en een complete stad Groeiende stad Woningbouwproductie in2006 Amsterdam Woningbouwproductie in Amsterdam t/m 2022 2006 t/m 2022 10.000 9.000
De Omgevingsvisie Amsterdam 2050 gaat uit van een verantwoorde groei van minimaal 150.000 woningen voor 250.000 nieuwe inwoners in 2050. Daarnaast mikken we op 250.000 extra arbeidsplaatsen. De stad wil kansen bieden en de woningnood aanpakken.
8.000 7.000 6.000
Om een vitale en compacte stad te blijven, kiezen we voor verdichting binnen de bestaande grenzen van de stad en voor een meerkernige en diverse stedelijke ontwikkeling. Hierdoor versterken we het (sociale) fundament van de stad en dragen we tegelijk bij aan een duurzamer en meer circulaire manier van wonen en werken. De kwaliteit van de bestaande buurten wordt versterkt en open landschappen blijven behouden.
5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0
Amsterdam is een groeiende metropool. Het aantal inwoners, arbeidsplaatsen en bezoekers neemt toe. De stad heeft een enorme aantrekkingskracht omdat bedrijvigheid, wetenschap en kunst en cultuur dicht op elkaar zitten.
2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 start bouw
4-jarig gemiddelde
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
Na de crisisjaren 2009-2013 is de stad sterk gegroeid. In de afgelopen 9 jaar zijn meer dan 63.000 woningen in aanbouw genomen waarvan 8.401 in 2022. Het aantal inwoners is in deze periode met 90.000 toegenomen (exclusief Weesp). Het college streeft naar een productie van 7.500 woningen per jaar.
6
Inclusieve stad Amsterdam wil een gemengde, ongedeelde stad zijn. Uiteraard zijn er verschillen tussen buurten en wijken, maar voor elk type huishouden moet er plek zijn in de stad. Betaalbaarheid is een van de speerpunten. Het beleid van met de 40-40-20 regel (40 procent sociale huur, 40 procent middeldure huur 20 procent vrije sector) voor nieuwbouwprojecten wordt voortgezet. Er wordt zowel gebouwd voor starters als voor mensen die willen doorstromen (ouderen, gezinnen). Een inloopbijeenkomst voor bewoners om vragen te stellen over de nieuwe wijk in de E-Buurt Oost. (foto: eigen collectie)
De bestaande buurten en hun bewoners en gebruikers moeten meeprofiteren van de nieuwe ontwikkelingen. Met de Masterplannen voor Nieuw-West en Zuidoost en de aanpak voor Noord verbeteren we de leefbaarheid in deze buurten. Bij de toewijzing van nieuwe woningen wordt een zekere voorrang gegeven aan buurtbewoners. We bevorderen kansengelijkheid door te investeren in het onderwijs en in maat schappelijke voorzieningen. We geven in praktijk vorm aan de samenwerking met burgers, bedrijven en instellingen. Hoe die eruit komt te zien hangt af van de opgave en van de wensen die er leven. Coöperatieven krijgen meer ruimte om te ontwikkelen en de stad in te kleuren. Gebiedsontwikkeling is een democratisch proces, met inspraak- en participatiemogelijkheden. Samen maken we de stad.
In Zuidoost werken wij samen met de buurt aan een stedenbouwkundig plan voor de K-buurt. Dit is uniek, omdat de mensen uit de wijk vanaf het begin bij de toekomstplannen betrokken zijn. Buurtplatform Hart voor de K-buurt speelt hierbij een belangrijke rol. (foto: Roos van Trommelen)
In 2020 is het stangenpark in Holendrecht opgeknapt. Het stangenpark is een initiatief van buurtbewoner Brian Juan Pedro die de fitnesstoestellen zelf heeft ontwikkeld. Inmiddels zijn er al meerdere stangenparken in Zuidoost. (foto: Roos van Trommelen)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
7
Duurzame stad Amsterdam groeit en de grootste uitdaging is de overstap naar meer duurzaamheid, met andere energiebronnen en met een minder verspillende manier van leven. Deze uitdaging wordt ondersteund door het Amsterdamse raamwerk voor circulaire gebiedsontwikkeling. Het doel is te komen tot vastgoed met een lange levensduur en een lage milieudruk, dat zo veel mogelijk herbruikbaar en demontabel is. We willen daarbij minder primaire grondstoffen gebruiken. Gemeente en meerdere marktpartijen en corporaties hebben zich gecommitteerd aan de Greendeal Houtbouw MRA om 20% van de woningbouw vanaf 2025 te realiseren via houtbouw. Amsterdam wordt aardgasvrij. De overstap naar duurzaam verwarmen gebeurt stapsgewijs. Voor iedere gebiedsontwikkeling stellen we warmteplannen op om de overgang mogelijk te maken van gasnet naar duurzamere systemen, zoals een warmtenet, Warmte Koude Opslag (WKO) of geothermie. Data, warmte en mobiliteit zijn steeds afhankelijker van elektriciteit. De elektriciteitsnetwerken staan daarom onder druk. Er is op piekmomenten meer stroom nodig dan het net aankan. Om de gebiedsontwikkeling in Noord, Zuidoost en West mogelijk te maken moeten door Tennet en Liander tientallen onderstations en honderden middenstations worden aangelegd.
Project Nienke Op Centrumeiland wordt gewerkt aan een bijzonder duurzaam woongebouw met 61 volledig modulaire houten woningen, waarvan een deel bedoeld is voor mensen met cruciale beroepen (zoals juffen en meesters). (foto: Stijn Poelstra)
Het Spoorpark Noord, het gedeelte tussen de Jan Evertsenstraat en de Postjesweg, is sinds juni 2020 klaar. In 2022 zijn we gestart met de voorbereiding van Spoorpark Zuid, het gedeelte tussen de Marius Bauerstraat en de Johan Jongkindstraat (foto: Edwin van Eis).
Amsterdam kiest ook voor rigoureus vergroenen om te komen tot een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving voor mens en dier. Waar het mogelijk is, kiezen we het liefst voor natuurinclusief bouwen. Ook investeren we graag in bomen en planten. Die die nemen ook beter het water op, wat helpt tegen hittestress en zware buien. Andere voorbeelden van klimaatmaatregelen zijn wadi’s boven de grond en infiltratiekratten onder de grond.
Op Strandeiland is in 2022 hard gewerkt aan de bouw van een nieuw onderstation. (foto: Jacques Tillmanns Foto Focus)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
8
Bereikbare stad Om de groei van de stad en de metropoolregio mogelijk te maken, moeten we fors investeren in bereikbaarheid. Niet alleen om de nieuw te ontwikkelen gebieden te ontsluiten, maar ook om de capaciteit van het bestaande mobiliteitsnetwerk te vergroten. We moeten het (regionale) verkeerssysteem daarom drastisch uitbreiden. Maar ook veranderen: meer ruimte voor fietsers en voetgangers, met auto’s die te gast zijn. Amsterdam kiest voor duurzaam en gezond bewegen.
In ArenAPoort (Zuidoost) is de Acanthusbrug geplaatst om een veiligere en toegankelijkere looproute te maken vanaf station Bijlmer ArenA naar de Bijlmerdreef. (foto: Paco Núñez)
De investeringen in het verkeerssysteem zijn een randvoorwaarde voor specifieke ontwikkellocaties als Haven-Stad. Het vraagt om forse investeringen van Rijk, regio en gemeenten. Eind 2022 zijn doorslaggevende stappen gezet: het Rijk heeft € 4,1 miljard aan investeringen toegezegd. Dit is goed nieuws voor de aanleg van het Zuidasdok, de sluiting van de Ringlijn en het doortrekken van de Noordzuidlijn naar Schiphol. Vaste oeververbindingen over het IJ zijn belangrijke bijdragen aan de verdere ontwikkeling van Amsterdam Noord als onderdeel van de stad. De Amsterdamse mobiliteitsplannen geven per gebied aan welke maatregelen noodzakelijk zijn om de geplande gebiedsontwikkeling mogelijk te maken en tegelijk de bestaande wijken en terreinen bereikbaar en leefbaar te houden. Het gaat om investeringen in het netwerk voor auto, openbaar vervoer en fiets. Gemeente en Vervoersregio Amsterdam investeren de komende periode zo’n € 75 miljoen per jaar in dit netwerk.
Op het vroegere parkeerterrein naast station Noord komt een plein met fontein. In overleg met bewoners komen er meerdere groenvakken met zitplekken. (foto: Sanne Couprie)
auto afhankelijk zijn. Multimodaliteit en meer voudig ruimtegebruik staan hier centraal. Meerdere (soorten) hubs zijn in de gebiedsontwikkeling in voorbereiding, zoals de Smart Mobility Hub in Zuidoost, Hub Hamerkwartier in Noord en de Community Hub op Strandeiland.
Strategische keuzes Omgevingsvisie Amsterdam 2050 1.
2.
3.
4.
5.
Groei binnen de grenzen: verdichting door complete en duurzame wijkontwikkeling; Meerkernige ontwikkeling: van uitbreiding centrumgebied naar meerkernige, diverse verstedelijking; Duurzaam en gezond bewegen: heel Amsterdam een ov-, wandelen fietsstad; Rigoureus vergroenen: een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving voor mens en dier; Samen stadmaken: richting geven op hoofdlijnen en ruimte bieden aan initiatief.
Relatief nieuw zijn de mobiliteitshubs, terreinen waar de verschillende soorten vervoer samenkomen. Deze hubs zijn belangrijk om de autoluwe stad te verbinden met de delen van de regio die meer van de
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
9
3. Werken aan gebiedsontwikkeling IJburg en Zeeburgereiland Haveneiland en Steigereiland zijn praktisch klaar. Op Steigereiland is het Sluishuis opgeleverd. Dit iconische gebouw is bekroond tot woongebouw van het jaar (Architectennet Awards 2022). De ontwikkeling van Centrumeiland is goed op gang met het accent op zelfbouw. In 2023 wordt de eerste wooncoöperatie opgeleverd (De Warren). De komende jaren wordt de focus verlegd naar Strandeiland. Het land is opgespoten en het verdeelstation voor stroom is opgeleverd en in gebruik genomen. De eerste woningbouwtender is reeds gegund. De tweede tender wordt binnenkort gepubliceerd. Oplevering van de eerste woningen staat gepland voor 2025. Er komen uiteindelijk 8.000 woningen. Voor de eerste fase worden nu de terreinen ingericht, inclusief de bouw van bruggen waarover ook de IJtram gaat rijden. Op Strandeiland is een groot openbaar strand geopend voor ontspanning, sport en verkoeling. Het naast gelegen Buiteneiland wordt een groen circulair eiland. In 2023 start de aanleg van een ringdijk en een dam naar Strandeiland. De waterbodem onder het Buiteneiland is in 2022 gekocht van het rijk en daarmee is heel IJburg in Amsterdams eigendom.
De Bouwgaard is een bewonersinitiatief voor een tijdelijke buurt(fruit)tuin op Centrumeiland, waar bomen alvast kunnen groeien, waar kinderen kunnen spelen en buren elkaar ontmoeten en (moes)tuinieren. (foto: Sanne Couprie)
Op Centrumeiland waar veel wordt gebouwd krijgen kinderen een 'dode-hoek'-training van een vrachtwagenchauffeur. (foto: Martijn Kruijf)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
Op de voorgrond Centrumeiland waar al de eerste woningen zijn gebouwd. Daarachter Strandeiland met een nieuw elektriciteitsstation. (foto: Your Captain Luchtfotografie)
10
Er is een nieuwe pontverbinding die vaart tussen de Sluisbuurt van het Zeeburgereiland en de kop van Sporenburg van het Oostelijk Havengebied. Goed nieuws voor alle fietsers en voetgangers van en naar deze drukke buurten. (foto: Edwin van Eis)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
11
Op Zeeburgereiland is de Sportheldenbuurt bijna gereed. De woningen zijn opgeleverd. De silo’s worden nog ontwikkeld tot kantoren, horeca, bioscoop en evenementenzalen. De Sluisbuurt is in ontwikkeling genomen. In 2021 is gestart met de bouw van Hogeschool InHolland (die hier 32 opleidingen vestigt) en in 2023 start de bouw van 770 studentenwoningen. In totaal werken we aan 18 kavels in de Sluisbuurt (variërend van voorbereiding tender tot bouw). In 2023 komen meerdere kavels op de markt. In de Baaibuurt zijn 250 tijdelijke woningen opgeleverd volgens het Startblok-concept voor jongeren en statushouders. In januari 2023 is de pont in gebruik genomen die het Zeeburgereiland verbindt met het Oostelijk Havengebied.
Noordelijke IJ-oevers De noordelijke IJ-oevers zijn volop in ontwikkeling. Het gebied staat internationaal op de kaart door aansprekende evenementen, horeca, kunst en cultuur. De transformatie heeft massa gekregen op het westelijk deel van de NDSM-werf en in Buiksloterham rond Distelweg, Grasweg en Papaverweg. Overhoeks nadert zijn laatste fase.
Buiksloterham is een voormalig industriegebied. Op veel plekken werken daarom we eerst aan het verbeteren van de bodem. Op de foto staan kavel 18 en 19. Hier komen in de toekomst ongeveer 1300 woningen, bedrijven, een school en veel groen. (foto: eigen collectie)
Buiksloterham gaat volle vaart vooruit. In 2022 is geïnvesteerd in de verbetering van de ontsluiting en in grondverbetering. We ondersteunen ruim 30 projecten van particuliere eigenaars bij de verdere ontwikkeling (van afsprakenbrieven tot erfpachtovereenkomsten en van schetsontwerp tot omgevingsvergunning). In 2022 zijn ruim 450 woningen in aanbouw genomen. Meerdere projecten zijn opgeleverd. In het Hart van Buiksloterham is een woon/werkgebouw van 13.000 m2 opgeleverd met horeca en groene binnentuin (Factory Plot) en tussen het IJ en het Tolhuiskanaal zijn 2 slanke torens met huurwoningen en kantoren verhuurd (City Icon). Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
Op de NDSM-werf West ontstaat een markant stedelijk gebied. In 2022 is Het Dok opgeleverd met hierin 135 sociale huurwoningen en 314 huurwoningen vrije sector. Begin 2023 volgen SouthDock (woningen en kantoren) en BinnenDok (huur- en koopwoningen). Aan de NDSM Straat komt een markant kantoor gebouw met een knipoog naar het industriële verleden. De openbare parkeergarage met ruim 525 plaatsen en een tijdelijk buurtpark worden eind 2023 opgeleverd. Op de NDSM-werf Oost is er ruimte voor kunst en cultuur en om te experimenteren. We ondersteunen hier tijdelijke initiatieven op het gebied van sport en bewegen. Op Overhoeks is de laatste hoge toren met een mix van sociale huur en middeldure huur in aanbouw genomen (Brinktoren). Ook is gestart met twee blokken sociale huur (288 woningen) en een gemengd blok met geclusterde woningen voor ouderen (the sphinx; “assisted living”).
Amstelkwartier en Weespertrekvaartbuurt In de bocht van de Amstel ligt het Amstelkwartier. Het eerste deel is klaar en het tweede deel is op streek met woningbouw rond het Bella Vista-park en de monumentale watertoren. In 2022 is woontoren Haut opgeleverd, een van de pioniers van houtbouw (BREEAM-outstanding) en is complex de Stads veteraan in aanbouw genomen, een nieuwe vorm van geclusterd wonen voor ouderen. De 3e fase Amstelkwartier kan beginnen na het vertrek van netwerkbeheerder Alliander in 2023. Hier komen de broodnodige winkelvoorzieningen voor de buurt. De eerste tenders zijn in voorbereiding en de projecten kunnen in 2025 in aanbouw zijn. De natuurinclusieve brug over de Duivendrechtsevaart die Amstelkwartier verbindt met de A2 en A10 is in mei 2022 geopend (Amstelstroombrug). Tegelijkertijd wordt gewerkt 12
aan het aanpalende Kauwgomballenkwartier. Het ontwikkelkader voor de transformatie en het ontwerp voor de openbare ruimte zijn vastgesteld. De Spaklerweg wordt in 2022/2023 volledig heringericht. Aan de andere kant van het spoor ligt de Weesper trekvaartbuurt. De woningen op de Kop van de Weespertrekvaart zijn klaar. We werken aan de afronding van de openbare ruimte en het natuurpark. Tevens is met de bouw van de brug naar de Watergraafsmeer begonnen. Het consortium dat het Bajeskwartier ontwikkelt ligt op stoom. De bouw van hotel Jansen en 280 studenten woningen is gestart. Diverse woningbouwprojecten zijn in voorbereiding (The Jay, the Finch, The Robin, The Ruby). De eerste woningen zullen in 2024 klaar zijn. In september 2022 is de Spinoza20firstschool geopend (voortgezet onderwijs). Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de uitwerking van WeespertrekvaartMidden, het hart van de buurt. De tender voor kavel 2 en 3 is inmiddels 2022 gegund. Het winnend ontwerp is een uiterst natuurinclusief plan. In een later stadium volgt Weespertrekvaart-Oost met een mix van wonen en werken.
Amstel III De oude kantoorgebouwen in Amstel III maken stuk voor stuk plaats voor een gemengd groen en stedelijk gebied met maximaal 15.000 woningen. Op de benedenverdiepingen komen diverse voorzieningen en rond de sporen gezondheids- en jongerencentra met buurtkamers. Langs het spoor en tussen de Johan Cruijff ArenA en de Ikea komen parken om te sporten en te ontspannen. Aan de Karspeldreef is The Ensemble in aanbouw genomen. Dit iconisch project bevat torens van 115 en 95 meter hoog. Er komen 592 huurwoningen, kantoren, een gezondheidscentrum en een talentencentrum voor jongeren. Rond de Hettenheuvelweg is zgestart met project BRISK (5 gebouwen met woningen, kantoren en een buurtcentrum) en Amstel Next (een duurzaam kantoorgebouw). De Karsp aan het Hondsrugpark is in 2022 opgeleverd. Het project bestaat uit 2 torens en 274 middeldure en dure huurwoningen. Als projecten klaar zijn vindt de definitieve inrichting van de openbare ruimte plaats. Dit is in 2022 gebeurd voor de Paalbergweg en de Pietersbergweg (rond Our Domain en Trinity buildings).
Langs het spoor en tussen de Johan Cruijff ArenA en de Ikea zijn in Amstel III parken gemaakt om te sporten en te ontspannen. Zoals hier bij het nieuwbouwcomplex Our Domain. (foto: Roos Trommelen)
De nieuwe Amstelstroombrug over de Duivendrechtse Vaart verbindt Overamstel met het Amstelkwartier. Het is daarnaast letterlijk een verbindingsbrug – een soort hub – voor vogels en insecten naar andere parken in de stad. De brug zal daarmee onderdak bieden aan minstens twintig diersoorten. (foto: Edwin van Eis)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
13
Sloterdijk In transformatiegebied Sloterdijk-Centrum is de laatste jaren stevig gebouwd en ontstaat een hoogstedelijk gebied. In 2022 zijn de projecten Lovely Rita en CrossRoads in aanbouw genomen en de eerste bewoners zijn in project The Vertical getrokken. Sloterdijk-Centrum kan inmiddels tegen een stootje. Alle bouwprojecten dragen een groen karakter, ook om de verbinding te verbeteren tussen het Westerpark en natuurgebied de Bretten. Sportpark Spieringhoorn krijgt een volledige make-over als openbaar park en sportpark. Er wordt groen toegevoegd en er komt een tennispark bij. Diverse verenigingen krijgen binnen het geheel een nieuwe plek. De voorbereidingen zijn gestart.
Vertical in aanbouw in Sloterdijk Centrum. (foto: Emre Kanik)
De transformatie van het meer oostelijk gelegen Sloterdijk I Zuid is in voorbereiding. Voor één groot blok is in 2022 een intentieovereenkomst gesloten met de 9 eigenaren en erfpachters Bij het Mediacollege is een nieuw gebouw in gebruik genomen, dat past in de nieuwe ruimtelijke kaders. Het gepresenteerde ontwerp voor het maaiveld, met groene straten, een buurtpark en een groot nieuw plein, is positief ontvangen door de buurt.
Hamerkwartier en Klaprozenbuurt
In 2022 is begonnen met de herinrichting van het Gedempte Hamerkanaal met het oog op de bouwlogistiek en nutsvoorzieningen. (foto: Blake Allen)
De afgelopen jaren zijn in Noord plannen gemaakt voor het Hamerkwartier aan het IJ en de Klaprozenbuurt boven Buiksloterham. Deze gaan nu in uitvoering. Het Hamerkwartier wordt een nieuwe woonwijk met veel ruimte om te werken. De investeringsnota en het ontwikkelkader zijn in 2022 vastgesteld. De gemeente faciliteert de transformatie naar een hoogstedelijke, gemengde wijk. Het gebied staat op de kaart met aansprekende bedrijvigheid, horeca en evenementen. Met een aantal grotere eigenaren en erfpachters zijn overeenkomsten gesloten. De eerste bouwprojecten Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
zijn in voorbereiding. In 2022 is begonnen met de herinrichting van het Gedempte Hamerkanaal met het oog op de bouwlogistiek en nutsvoorzieningen. De Klaprozenbuurt omvat 50 kavels. Het terrein wordt nu extensief gebruikt. De investeringsnota bevat 8 bouwkavels. De gemeente faciliteert en gaat uit van zelfrealisatie. We stimuleren de samenwerking tussen eigenaren en erfpachters. Met meerdere eigenaren en erfpachters hebben we overeenkomsten gesloten. Om de bouw van honderden woningen mogelijk te maken is in 2022 een bestemmingsplanprocedure doorlopen en is begonnen met het verleggen van een gasleiding en het bestaande hoge temperatuur warmtenet. Ook is gewerkt aan het ontwerp voor de inrichting van de openbare ruimte.
Schinkelkwartier Op de grens van Nieuw-West en Zuid staat een grote gebiedsontwikkeling gepland. Het Schinkelkwartier verandert van een relatief geïsoleerd werkgebied tot een levendige, groene stadswijk waar zo’n 20.000 mensen kunnen wonen en 45.000 mensen kunnen werken. De projectnota en het welstandskader voor het Schinkelkwartier zijn vastgesteld. Ook zijn we begonnen met het maken van de investeringsnota’s voor de deelgebieden Schinkelhaven, De Plantijn en Nieuwe Meer Oost. Dit leidt tot een stedenbouwkundig plan, een schetsontwerp voor de openbare ruimte en een grondexploitatie. In de Plantijn hebben zorg- en onderzoeksinstellingen in 2022 een intentieovereenkomst met de gemeente gesloten. Samen werken we dit verder uit. In de Nieuwe Meer Oost zijn verschillende erfpachters en ontwikkelaars bezig met plannen op hun kavels. De bouwenveloppen zijn opgesteld.
14
Er komt een nieuw hoofdkantoor van IBM plus 1.000 woningen en rond B. Amsterdam komen ook circa 1000 woningen. Als eerste wordt daar een bouwblok ontwikkeld met circa 300 woningen, kantoren, sportruimte en horeca. In Schinkelhaven wordt gewerkt aan de eerste drie ontwikkelprojecten en is in 2022 een tijdelijke school voor primair onderwijs is gebruik genomen.
Grote projecten in West; van Houthaven naar Foodcenter en Mercatorpark De Houthaven gaat richting afronding. De laatste contracten voor de woningbouw zijn gesloten en de laatste omgevingsvergunningen zijn aangevraagd. Grachten worden gegraven en de openbare ruimte wordt stap voor stap ingericht. Samen met het COA zijn we de aanbesteding van Cluster 1 gestart, waarin een gemeentelijke parkeergarage en het AZC worden gecombineerd. Project Westerpark West vordert gestaag. In 2022 is de bouw gestart van kavel 2B en is de vergunning voor kavel 3 aangevraagd en verleend. Het Foodcenter Amsterdam komt langzaam tot leven. De renovatie van de Centrale Markthal is bijna afgerond. Hier kunnen we evenementen organiseren. Het WK Padel in 2022 was een publicitair hoogtepunt. In 2022 zijn belangrijke juridisch-planologisch stappen gezet voor de definitieve herontwikkeling. Er komen bijna 2.000 woningen. Voor project Mercatorpark, gelegen tussen Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat, is in 2022 een Investeringsbesluit vastgesteld door de gemeenteraad en zijn de voorbereidingen voor het bestemmingsplan gestart. Er komen 1.000 woningen, voor een deel in het groen voor gezinnen. Hier komt ook een basisschool en een buitenschoolse opvang.
Iris Cannegieter (rechts) is een van de eerste bewoners van de Mahonie op het Memeleiland. In totaal zijn hier in 2022 zo'n 450 betaalbare huurwoningen voor jongeren van 18 tot 28 jaar opgeleverd. Niels Wijk (links) is beheerder bij woonstichting Lieven de Key. (foto: Olivier Middendorp)
Informatieavond Foodcenter. (foto: eigen collectie)
Kunstenaar Marjet Wessels Boer maakte een golvende bank van 170 meter lang in de nieuwe woonwijk Houthaven.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
15
Stedelijke vernieuwing in wijken van Nieuw West, Zuidoost en Noord In Nieuw -West, Zuidoost en Noord werken we samen met bewoners, bedrijven en instellingen aan het verbeteren van de leefbaarheid. Wonen, werken, onderwijs en kansengelijkheid maken daar deel van uit. De vernieuwing houdt nooit op. Een illustratie. In Noord is de stedelijke vernieuwing van de Waterlandpleinbuurt ver gevorderd. In 2023, 2024 en 2025 starten de laatste nieuwbouwprojecten (IJdoornschoollocatie, Entreegebied, Vianneylocatie en Kubus- Katrijp). Bovendien wordt gewerkt aan een nieuw gebouw voor het Ouder- en Kindteam inclusief buurtkamer op de Kompaslocatie aan de Beemsterstraat. In Banne Noord zijn stappen gezet om te komen tot een nieuw hart van de wijk met onder andere een broedplaats en een buurtcultuurhuis met theaterzaal.
In Zuidoost is in opdracht van de gemeente Amsterdam het middenstation opgeknapt met een muurschildering door Munir de Vries (rechts op de foto). (foto: Munir de Vries)
Het schoolgebouw en het plein van De Knotwilg werden in september 2022 feestelijk geopend. (foto: Jim Engelshoven)
Informatiebijeenkomst om in Banne Noord te komen tot een nieuw hart van de wijk met onder andere extra woningen, een buurtcultuurhuis met theaterzaal, broedplaats en werkplekken, en een religieus-cultureel centrum. (foto: eigen collectie)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
In de Bijlmermeer worden meerdere projecten ontwikkeld. Project Echtenstein is in aanbouw genomen en de tender voor de E-buurt is gegund. In de startblokken staat de Nelson (400 woningen rond het Marktplein), de laatste fase van Switi (Gooise Kant) en het Das-Gebouw (Karspeldreef). De plannen voor het Hart van de K-buurt en H-buurt-Midden zijn bestuurlijk vastgesteld. De plannen voor De Venser en het Nelson Mandelapark worden in 2023 ter besluitvorming voorgelegd.
16
In Nieuw-West is de vernieuwing op stoom. In Geuzenveld - Slotermeer en in Slotervaart is afgelopen jaren al veel gebeurd: veel scholen zijn vernieuwd en woningen opgeknapt of gebouwd. Ook in Osdorp is de vernieuwing van de Reimerswaalbuurt en de Wildeman-Blomwijckerbuurt goed zichtbaar. In 2022 is gestart met de sloop van Groenehuysen en in 2023 moet hier de bouw starten van 240 nieuwe woningen, winkels en een nieuw Huis van de Wijk. Ook start in 2023 de bouw van een nieuwe gymzaal aan de Notweg. Wildemanbuurt-noord wordt op initiatief van en samen met bewoners en corporatie versneld vernieuwd. In 2023 start de verbouwing van Station Wildeman. Dit is een plaats voor bewoners, instellingen en startende ondernemers. De komende 10 jaar komen er in Geuzenveld-Slotermeer zo’n 3000 woningen en nieuwe voorzieningen bij zoals een jongerencentrum, basisschool en buurtkamers. Het aantal sociale huurwoningen blijft ongeveer gelijk, terwijl er meer woningen in de middeldure huur of vrije sector bijkomen. Het woningaanbod wordt daarmee steeds diverser. Projecten zitten in verschillende fases. Voor de Van Deysselbuurt en de Thomas a Kempislocatie zijn in respectievelijk 2021 en 2022 investeringsbesluiten genomen en voor de Dichtersbuurt en Couperusbuurt volgen die in 2023. Ook zijn er afgelopen jaar diverse woningen opgeleverd, zoals jongerencomplex de New Beginnings.
Een informatiemarkt om in gesprek te gaan met bewoners over de vernieuwing Van Deysselbuurt. (foto: Marcel Israel)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
In maart 2022 is station Wildeman geopend door Femke Halsema en stadsdeelvoorzitter Emre Ünver. (foto: eigen collectie)
17
Vernieuwing stadscentra in Nieuw-West, Zuidoost en Noord ArenAPoort, Osdorpplein en Buikslotermeerplein zijn straks grootstedelijke stadscentra met een eigen gezicht en bijbehorende voorzieningen (winkels, horeca en cultuur). ArenAPoort West verandert van een groot uitgaanscentrum en kantorengebied in een levendige stadswijk. Cumuluspark ontwikkelt zich tot centrum van talent en innovatie en winkelgebied de Amsterdamse Poort krijgt een update. In ArenAPoort West is de Dreeftoren met 300 woningen in aanbouw genomen en 11 Square staat in de startblokken. In de Amsterdamse Poort zijn in 2022 de woningen in het Zandkasteel en Framebuilding opgeleverd. In gesprek met Osdorpers over de plannen voor het Osdorpplein, ook in andere talen. (foto: eigen collectie)
Het Buikslotermeerplein moet uitgroeien tot een levendig hart van Noord. (foto: Sanne Couprie)
Osdorpplein wordt uitgebreid en vernieuwd tot een compleet stadscentrum voor Nieuw-West. Een plek waar van alles te beleven is en waar iedereen zich thuis voelt. Met meer betaalbare woningen, een plek voor de nieuwe Meervaart, een promenade langs de Sloterplas en meer maatschappelijke voorzieningen. In 2022 is het nieuwe stadsloket in gebruik genomen. De verwachting is dat in 2023 een investeringsbesluit wordt genomen voor de vernieuwingsplannen voor de 2e fase. Het Buikslotermeerplein moet uitgroeien tot het levendige hart van Noord, met meer ruimte voor wonen, werken, groen, winkelen en uitgaan. In het Stationsgebied wordt begin 2023 het laatste woongebouw betrokken. Voor het Buikslotermeerplein zijn flinke stappen gezet om te komen tot een stedenbouwkundig plan voor het centrumplein en tot ontwikkelafspraken met ruim 60 eigenaren van winkelcentrum Boven 't Y. In het nabijgelegen Elzenhagen Zuid is het eerste woongebouw en een integraal kindcentrum opgeleverd. Hier ontstaat een groene, stedelijke buurt met volop sportmogelijkheden. In het Elzenhagen-Noord zijn alle woningen gereed.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
18
Weespersluis Door de fusie met Weesp, heeft Amsterdam er een bijzondere gebiedsontwikkeling bij gekregen. In Weespersluis worden circa 3.500 woningen gebouwd in een landelijke setting. In de wijk komen winkels, gezondheidscentra, scholen en kinderopvang. Natuur en water spelen een belangrijke rol. Slechts een derde deel van het gebied wordt bebouwd. Er komt nieuw water dat in verbinding staat met de Vecht en drie parken die ruimte geven om prettig te spelen, wandelen en fietsen.
Oosterdokseiland en Marineterrein In 2022 is het kantoor voor Booking.com opgeleverd als laatste project van het Oosterdokseiland. Hiermee is het project Zuidelijke IJ-Oevers, dat in de jaren negentig van de vorige eeuw is gestart, klaar. Vanuit het kantoor van Booking.com heb je een groots uitzicht over het gehele centrum van de stad, en ook op het Marineterrein. In 2022 is een Nota van Uitgangspunten voor het Marineterrein opgesteld, samen met het Rijksvastgoedbedrijf en Defensie. Na instemming van het college is de inspraak gestart.
Nieuwbouwwijk bij de Fort Hinderdamstraat in Weesp (foto: Edwin van Eis).
Zuidas De Zuidas begon als een kantorenlocatie voor toonaangevende bedrijven. Inmiddels is het gebied een complete, unieke wijk waar werken, wonen en leven samenkomen. Op verschillende deellocaties zijn projecten in ontwikkeling. In het Kenniskwartier kwam gebouw The Pulse of Amsterdam boven de grond uit, een enorm complex dat naast woningen en kantoren ook bioscoopzalen, winkels en een stadsbos krijgt. De bouw van Stepstone, tot dusverre het grootste sociale woningbouwproject van Zuidas, is daar in volle gang.
Informatieavond Marineterrein. (foto: eigen collectie) Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
19
De VU startte er met het Research & Diagnostiek Centrum ADORE en bouwde voort aan het Onderzoekgebouw aan de De Boelelaan. Het gebied ontwikkelt zich tot een woon-werkgebied, stadscampus en innovatiedistrict. Op de kavel van de gesloopte British School Amsterdam aan de Fred Roeskestraat zijn plannen ontwikkeld voor 180 sociale huur- en seniorenwoningen en is het kantoor Edge Stadium bijna opgeleverd. In het naastgelegen deelgebied Parnas komt een museum voor hedendaagse kunst in de monumentale oude rechtbank. In Verdi is de oplevering van Tripolis-Park aanstaande, het enorme complex langs de A10 waarin twee van de drie monumentale Tripolis-torens zijn geïntegreerd. In deelgebied Strawinsky is veel in aanbouw en daar volgen in 2023 de opleveringen van 3 kantoorprojecten: WTC Tower 10, het Strawinskyhuis en PI59, die samen een flinke bijdrage leveren aan de uitbreiding van het moderne kantoorarsenaal op de Zuidas. In Kop Zuidas verrijst Crossover, een multifunctioneel gebouw waarin ook sociale huurwoningen komen voor starters en statushouders. Daarnaast wordt gebouwd aan The Newton, goed voor 101 vrije sectorappartementen.
Zuidas-markt. (foto: Jan Vonk)
Bij het Beatrixpark werden de plannen afgerond voor twee woon complexen, met 196 vrije sector- en middeldure huurwoningen, en nog eens 94 natuurinclusieve vrijesectorwoningen. Voor de panden van Kapel & Convict in het Beatrixpark wordt in 2023 een nieuwe invulling gezocht met een tender. In de nieuwe woonbuurt Ravel is de tender voor 75 middeldure gezinswoningen gegund. In 2023 wordt verder gewerkt aan onder meer de kindercampus.
Werken aan de Minervapassage voor Zuidasdok. (foto: Marcel Steinbach)
Het Zuidasdok gaat definitief door. In 2022 zijn afspraken gemaakt met het Rijk over de financiering van alle onderdelen van Zuidasdok: de ondertunneling van de A10 Zuid, de verbreding van de A10 Zuid van vier naar zes rijstroken per rijrichting en het scheiden van doorgaand en bestemmingsverkeer. Dit is een belangrijke stap om de bereikbaarheid van de noordelijke Randstad en Amsterdam te verbeteren en voor de leefbaarheid van Amsterdam Zuid.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
20
Opening natuurspeeltuin Kindercampus in Ravel. (foto: Jan Vonk)
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
21
4. Mijlpalen 2022 Investeringsbesluiten
Bestemmingsplannen in werking
Gebiedsontwikkeling is een zorgvuldig proces. De gemeente heeft daarvoor een leidraad ontwikkeld: het Plaberum. Verkenning, haalbaarheid en ontwerp gaan aan de uitvoering vooraf. Met het nemen van een gemeentelijk investeringsbesluit start de uitvoering.
Om daadwerkelijk te kunnen bouwen moet er een onherroepelijk bestemmingsplan zijn.
In 2022 zijn de volgende investeringsbesluiten genomen: n Noord: Hamerkwartier (fase 1) n Noord: IJdoornschoollocatie n Noord: Kubus/Katrijp n Zuidoost: Arenapoort (herziening scope) n Zuidoost: Gaasperdam Reigersbos n Zuidoost: H-buurt (midden) n Nieuw west: Rousseaubuurt (Thomas a Kempis) en Tennispark (Jan Evertsen) n West: Mercatorpark n Ringzone: Greivestraat n Ringzone: Schinkelkwartier (voorbereidingsGREX)
In 2022 zijn de volgende bestemmingsplannen in werking getreden: n Oost: Amstelstation/Amsteloever n Oost: Amstelkwartier 3e fase n Oost: IJburg 1e fase (blok 124) n Oost: Weespersluis (kinderdagverblijf) n Oost: Zeeburgereiland (Woonboten Baaibuurt en reparatie bedrijvenstrook) n Noord: Buiksloterham (herziening kavel 24/25, 37/38 en 39) n Noord: Hamerkwartier (fase 1, Draka en Exclusiva) n Zuidoost: Arenpoort Oost (cluster 7) n Nieuw West: Jacob Geelbuurt Oost n Nieuw West: Sloterdijk Centrum (Gatwickstraat 2) n Nieuw West: Tennispark n Zuid: Havenstraatterrein
Voor het hele Schinkelkwartier en de ontwikkelbuurt Holendrecht zijn projectbesluiten genomen. Deze lopen vooruit op investeringsbesluiten.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
22
5. Kerncijfers grondexploitaties 2022 De kosten en opbrengsten van de meeste gebiedsontwikkelingsprojecten zijn opgenomen in grondexploitatiebegrotingen. Deze grondexploitaties kunnen positieve of negatieve saldi hebben. Deze worden verrekend in het Vereveningsfonds. In het Meerjarenprogramma grondexploitaties gaan we uitgebreid in op het verloop van de grondexploitaties en het Vereveningsfonds. Onder het gemeentelijk Vereveningsfonds vallen 154 actieve grondexploitaties. In 2022 werden 14 plannen afgesloten en 14 nieuwe plannen toegevoegd. Het aandeel transformatie neemt toe ten koste van het aandeel gemeentelijke locaties met nieuw uit te geven kavels in erfpacht. Veel plannen zijn reeds lang geleden bestuurlijk vastgesteld met een woningbouwprogramma van 30% sociaal huur en 70% vrije sectorwoningen. Het aandeel sociale en middeldure huurwoningen in de portefeuille is in de periode 2018-2022 toegenomen van 54% naar 75%. Ontwikkeling vindt niet alleen plaats binnen de grondexploitaties, maar ook op gronden van derden (als Oostenburg) en door gebouwtransformaties.
Gronduitgifte In 2022 is binnen de grondexploitaties grond uitgegeven voor 4.300 nieuwbouwwoningen, 89.000 m2 commercieel vastgoed en 33.000 m2 maatschappelijk vastgoed en overige bestemmingen. Dit is minder dan verwacht en dat komt door verslechterende marktomstandigheden. De meeste gronduitgiften zijn gerealiseerd bij Amstel 3, Cruquiusgebied, Sloterdijk Centrum, Centrumeiland IJburg, Amstelkwartier fase 2, Overhoeks, Reimerwaardbuurt en Buiksloterham.
Opbrengsten In 2022 is voor € 338 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd binnen de grondexploitaties, waarvan € 246 miljoen door gronduitgiften. De gronduitgiften liggen op het niveau van het langjarig gemiddelde voor de laatste twintig jaar, maar zijn laag vanuit het perspectief van de recente bloeiperiode 2014-2022 en al helemaal ten opzichte van het absolute topjaar 2021 met ruim € 500 miljoen aan gronduitgiften.
Omvangrijke investeringen in 2022 n Verwerving waterbodem Buiteneiland & Strandeiland, de laatste fase van het landmaken van Strandeiland fase 2 en aanvangen inrichting van Strandeiland n Sanering grote kavels in Buiksloterham n Inrichting openbare ruimte Houthaven n Overstijgende werken (waterkering) Zeeburgereiland n Inrichting en verwerving Amstel kwartier fase 2 n Tijdelijk sportpark in de Nieuwe Kern Zuid in Amstel 3 n Bijdrage aan sporthal Elzenhagen Zuid
Een deel van de grondopbrengsten in 2022 bestaat uit rijksbijdragen. Het gaat om € 28 miljoen vanuit de Woningbouwimpuls, waarmee een belangrijke bijdrage is verleend voor de continuïteit van de productie.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
23
Kosten In 2022 is voor € 366 miljoen aan kosten gerealiseerd binnen de grondexploitaties, waarvan € 270 miljoen uitvoeringskosten en € 96 miljoen proceskosten. Uitvoeringskosten zijn vooral kosten voor bouw- en woonrijp maken, openbare werken, civiele constructies, bodemsanering en verwervingen. In de periode 2014-2022 is er gemiddeld voor circa € 250 miljoen per jaar geïnvesteerd binnen grondexploitaties. De proceskosten zijn bedoeld voor vastgestelde grondexploitaties en voor plannen in voorbereiding. In 2022 is € 13 miljoen besteed aan toekomstige plannen.
Waarde van de Portefeuille De actieve grondexploitaties hebben ultimo 2022 een netto contante waarde van circa 1 miljard. D it is een verslechtering van € 260 miljoen exclusief risico’s. Inclusief de toename van de risico’s is de waarde van de portefeuille verslechterd met € 400 miljoen De lopende plannen zijn met name verslechterd door de hoge inflatie. Daar komt bovenop dat de nieuwe plannen vaker negatief zijn (transformatie en ontwikkelbuurten). De Meerjarenperspectief Grondexploitatie 2023 laat zien dat de vereveningsruimte voor gebieds ontwikkelingsplannen is verminderd en dat de waarde van de portefeuille flink is verslechterd. Dit komt door de extreem hoge prijsstijgingen in het afgelopen jaar en het grote risico op een grondprijsdaling. Op dit moment is de vereveningsruimte € 38 miljoen, wat ingezet kan worden voor nieuwe plannen met een financieel tekort. Om na 2023 voldoende investeringsruimte te behouden, zijn scherpe keuzes nodig bij nieuwe investeringsbesluiten, sturen we sterk op uitvoeringskosten in lopende plannen en zijn
structureel nieuwe plannen met een positieve grond exploitatie nodig. Op deze manier kunnen we ook na 2023 blijven investeren in gelijke kansen (ontwikkelbuurten) en bijdragen aan een inclusieve, bereikbare en duurzame stad.
Mede door het erfpachtstelsel lukt het de gemeente Amsterdam om te sturen op het gebruik van de grond. Met erfpacht realiseert de gemeente belangrijke doelstellingen, zoals de zelfbewoningsplicht, blijvende middel dure huurwoningen, betaalbare koopwoningen, duurzame gebouwen en de transformatie van gebouwen en gebieden. Daarnaast investeert de gemeente dankzij erfpacht de grondwaarde ontwikkeling weer terug in de stad. De belangrijkste doelen van het erfpachtstelsel zijn: 1. 2. 3. 4.
Het regelen van het gebruik van de grond en wat erop wordt gebouwd; De waardevermeerdering van de grond ten bate van de gemeenschap laten komen; Tegengaan van grondspeculatie; Het weer kunnen beschikken over de grond om redenen van algemeen belang door beëindiging van de erfpacht.
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
24
6. Kaart met projectgebieden Team GO Projectenkaart - Managers Gebiedsontwikkeling. Jeffrey Teeuwen. 4 april 2022. Status: vastgesteld 1
15
9
16
11
8 3
12
4
6
6
6
4
6
26
7 15
11
6
2 14 13
13
10
19
6
5
25 22 24 23 20 21
8
55
1
17
1
14
2
7
13
1
3 9
25
18
1
10
2
12
10
12
14
8
5
11
2
4 21
3
17
8
6
3
7
9
20 16
2
1
1
7
5
3
6 15
4
19 18
2 1
4
3
5
8
6
9
7
11 10
9
12
12
14
15 13 10 11 24 16 23
10
1
14
6
22
15
2 16
3
17
13
7 4
8
18
11
9 5
12
Werken aan een complete stad | gebiedsontwikkeling in Amsterdam
Centrum Amsterdam Noord
1
Delflandpleinbuurt
2
NDSM-werf Oost
2
Koningin Wilhelminaplein
3
NDSM-werf West
3
Lelylaan
4
Klaprozenweg Noord
4
Schinkelkwartier
5
Buiksloterham
5
Overtoomse Veld
Managers Martijn Overmulder Marice de Lange Sandra Thesing
6
Overhoeks
6
Pieter Calandlaan
7
Hamerkwartier
7
Verdichtingszone Lelylaan
8
De Bongerd
8
Geuzenveld / Slotermeer
9
Twiske (zuid)
9
Reinier Engelmanstraat
10
Waterlandpleinbuurt
10
Greivestraat
11
Banne Noord
11
CNW - De Nieuwe Meervaart
12
Banne Centrum
12
CNW - Osdorpplein
13
Sixhaven
14
CNW - Zuidwestoever
14
Klaprozenbuurt
15
Nieuw -West overig
15
Molenwijk
13
Stadsdeelprojecten Nieuw-West
16
Cornelis Douwesterrein
1
ZBE - Sluisbuurt
1
Houthaven
2
ZBE - Sportheldenbuurt
2
Laan van Spartaan
3
ZBE - Baaibuurt
3
Foodcenter Amsterdam
4
ZBE - Bedrijvenstrook
4
Sloterdijk 1 Zuid
5
IJburg I
5
Westerpark West
6
6
Entreegebied Gulden Winckel
7
IJburg II - Strandeiland
7
Sloterdijk Centrum
8
IJburg II - Buiteneiland
8
Ellen Nieuweboer Nabila Bouabbouz Dries Drogendijk Monique Soe-Agnie
IJburg II - Centrumeiland
OA - Amstelkwartier I
Oosterbeer
9
9
Oosterdokseiland
10
OA - Amstelkwartier II
10
Marineterrein
11
OA - Amstelkwartier III
11
Spieringhorn
12
12
Mercatorpark
13
Weespertrekvaart -Midden
13
OLVG
14
Weespertrekvaart - Oost
14
Locatie Tennispark
15
15
Havenstraatterrein
16
Kauwgomballenkwartier
16
Archiefterrein
17
Cruquius
17
Bredius
18
Amstelstation
18
Fridtjof Nansenhof
19
19
IJ-oevers Barentszplein
20
Oostpoort
20
Jan van Schaffelaarplantsoen
21
Oostp unt
21
Kolenkitbuurt Middengebied
22
Weespersluis
22
Kolenkitbuurt Noord en Midden
23
J. Muyskenweg / A2-zone
23
Kolenkitbuurt Ringspoorzone
24
Weespertrekvaart -Zuid
24
Piggelmeewoningen Bosleeuw
1
Verdi
25
Ringspoorzone Noord
2
Fred Roeskestraat
26
Spaarndammerschool
3
Parnas
1
Amstel Business Park Zuid
4
Kenniskwartier
2
De Nieuwe Kern
5
Strawinsky
3
Weespertrekvaart -Kop
Bajeskwartier
Amsteloever - Oostzijde
ArenA Poort
6
Mahler
6
Bijlmer Centrum
7
Gershwin
7
H-buurt
8
Beethoven
8
Gaasperdam / Driemond
9
Ravel
9
Stadsdeelprojecten Zuidoost
10
Vivaldi
10
Samenwerking gemeente Ouder-Amstel
11
RAI
11
Holendrecht
12
Kop Zuidas
12
Reigersbos
1
13
K-midden
2
Lutkemeer III
14
E/ G buurt
3
Sciencepark
15
Randen Nelson Mandelapark
4
Amstel III - Bedrijventerrein
16
Marktplein Anton de Komplein
5
AMC Medical Business Park
17
D-buurt projecten (WoF, N -Dstein & Jongerenhuisvesting)
6
Sloterdijk West
18
Amstel III
De Plantijn
25
Colofon Werken aan een complete stad; gebiedsontwikkeling in Amsterdam Bijlage Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2023 Vereveningsfonds en reserve Zuidas Deze bijlage is samengesteld door Grond en Ontwikkeling amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/ruimte-economie/grond-en-ontwikkeling/ Publicatiedatum April 2023 Tekst Frank Bonfrer Ontwerp Lassooy Design BNO Foto Aangegeven in het fotobijschrift van iedere foto.
LAS23046