Bijlage 9. TAC advies Investeringsvoorstel De Nieuwe Kern.pdf

Bezoekadres Weesperplein 8 1018 XA Amsterdam Postbus 2758 1000 CT Amsterdam amsterdam.nl/TAC

Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC) Retouradres: Postbus 2758, 1000 CT Amsterdam

B&W - voor deze de directie van het Projectmanagementbureau t.a.v. de heer N.M. Huis Postbus 1269 1000 BG Amsterdam

Datum

31 december 2024

Behandeld door Secretariaat TAC Telefoon

06 23457013 / 06 53878566 secretariaatTAC@amsterdam.nl

Onderwerp

TAC advies Investeringsvoorstel De Nieuwe Kern

Beste meneer Huis, Op 8 juli 2024 heeft u de TAC om advies gevraagd in het kader van het concept investeringsvoorstel De Nieuwe Kern, te Ouder-Amstel. Dit betreft geen reguliere adviesaanvraag. De Nieuwe Kern, een Gebiedsontwikkeling gelegen binnen de gemeentegrens van de gemeente Ouder Amstel, maakt immers geen onderdeel uit van de Hoofdgroenstructuur. U heeft aangegeven vanuit zorgvuldigheid toch graag gebruik te willen maken van de onafhankelijke groen expertise van de TAC.

Plan In navolging op het in maart 2024 vastgestelde Stedenbouwkundig Raamwerk, ligt het concept Investeringsvoorstel met uitgewerkt stedenbouwkundig plan voor de Gebiedsontwikkeling van De Nieuwe Kern voor. Het gaat om het gebied in de ‘Amstel corridor’ binnen de gemeentegrens van Ouder Amstel, ingesloten tussen Over Amstel, Station Duivendrecht, de Johan Cruijff Arena en de A2. Gekozen is voor een investeringsvoorstel in plaats van een investeringsnota, omdat de gemeente Amsterdam hier fungeert als grondeigenaar en ontwikkelaar. De benodigde financiële middelen om de ontwikkelstrategie en het stedenbouwkundig plan tot uitvoering te brengen staan hierin beschreven. Ze zijn gericht op de realisatie van onder meer 6.200 woningen in een levendige, groene stadswijk en een betere verbinding van Amsterdam Zuidoost met de rest van de stad. Belangrijke elementen in het stedenbouwkundig plan zijn de verbindende fietspaden, een centraal park, groen-blauwe structuren en een variatie in bouwhoogten. Het doel is een leefbaar stadsdeel te creëren met verschillende wijken, elk met een eigen karakter, en een goede inrichting van openbare ruimtes zoals parken en oevers.

Gemeente Amsterdam

31 december 2024 TAC advies Investeringsvoorstel De Nieuwe Kern Pagina 2 van 4

De Nieuwe Kern zal een scala aan verschillende parken bevatten, elk met een eigen unieke functie en uitstraling. Het centrale stadspark vormt het groene hart van het gebied en biedt ruimte voor ontspanning, sport en sociale interactie. Aan de noordrand is ruimte voor enkele horecagelegenheden. Daarnaast is er het polderpark, die ecologische routes, groene oevers en landschappelijk groen combineert om een natuurlijke buffer te vormen rondom het gebied. Het sportpark De Toekomst en de volkstuinenparken, inclusief de ingepaste tuinen die plaats moeten maken voor woningbouw, worden dusdanig aangepast dat ze passen binnen de totale planontwikkeling. De groen- en waterstructuren vormen het fundament van het ruimtelijk plan. Ze zijn door het hele gebied verweven en dragen de identiteit van De Nieuwe Kern. De groenstructuur biedt kansen voor natuur om stedelijke biotopen met de Amstelscheg te verbinden. Hoewel er vanwege de ophoging tijdelijke habitat en gebiedsfuncties voor dier- en plantensoorten verloren gaan, zullen er op de lange termijn meer diverse gebieden worden gecreëerd. De huidige waterkwaliteit is slecht vanwege het kwelwater en door de peilverhoging wordt de waterkwaliteit verbeterd. Dit heeft een positief effect voor de ecologie op lange termijn. In het gebied zijn verschillende flora en fauna onderzoeken uitgevoerd.

Om te beoordelen of de beoogde ontwikkeling in lijn is met de Wet natuurbescherming (Wnb) is, als onderdeel van de planuitwerking naar omgevingsplannen, nader onderzoek naar boom-en steenmarter, kleine marterachtigen, vleermuizen, boomvalk, buizerd, havik, ransuil en sperwer nodig.

Advies Op basis van de toegezonden informatie (TAC formulier (18 juni 2024), Stedenbouwkundig Raamwerk De Nieuwe Kern (maart 2024) en het concept investeringsvoorstel De Nieuwe Kern (18 juni 2024) en gezien de ligging buiten de begrenzing van de Hoofdgroenstructuur, geeft de TAC een neutraal advies. Desondanks spreekt de TAC haar complimenten uit over de wijze waarop het groen (inclusief blauw) als ruimtelijk structurerend element is gehanteerd bij de planvorming en integraal en prominent onderdeel uitmaakt van de Gebiedsontwikkeling De Nieuwe Kern. Sterker nog: we zien het stedenbouwkundig plan als voorbeeld hoe de verdichtingsopgave samen kan gaan met een kwalitatief groen openbare ruimte ontwerp. Hoewel de TAC formeel geen toetsrol heeft bij voorliggend investeringsvoorstel, waarderen we het dat deze toch voor advies aan ons is voorgelegd. Het getuigt van de waarde die de gemeenten Ouder-Amstel en Amsterdam hechten aan borging van een kwalitatieve groenstructuur in De Nieuwe Kern. Bovendien is deze illustratief voor het gegeven dat de Hoofdgroenstructuur niet stopt bij de gemeentegrens, maar de Kop van de Amstelscheg hier haar weg vervolgt via een robuust groen netwerk de wijk in. Het stedenbouwkundig plan voor De Nieuwe Kern is ambitieus als het om de groenambitie gaat.

Gekozen is voor een bouwdichtheid die aansluit bij de gewijzigde betekenis van dit gebied voor Amsterdam en Ouder-Amstel: met hogere dichtheden nabij het station en afnemende dichtheden ten zuiden daarvan. Met op elk schaalniveau serieuze aandacht voor groen. Bovendien heeft het een divers karakter: variërend van natuurlijk speelgroen tot stadspark. Dit helpt bij het meegeven van een eigen identiteit aan de ‘kwartieren’. Een centraal stadspark vormt de groene centrale as van De Nieuwe Kern. Aangevuld met een polderpark, bestaande uit een ring van groenstroken rondom het gebied met een gecombineerde functie voor mens en dier. Ook is er aandacht voor groene fiets- en wandel routes binnen De Nieuwe Kern en ter verbinding met de omgeving. De voorgestelde groenstructuur heeft een robuust karakter en wordt van meet af aan beschouwd en ingericht als een ecologisch netwerk. Ook maken een bomeninventarisatie en -balans al onderdeel uit van dit investeringsvoorstel. Bovendien wordt er gewerkt met vernieuwende en ruimte efficiënte bouwconcepten, zoals sporten op het dak van een Smart Mobility Hub en inbreiding van volkstuinen op bestaande tuinparken.

Gemeente Amsterdam

31 december 2024 TAC advies Investeringsvoorstel De Nieuwe Kern Pagina 3 van 4

Dat alles zonder dat er een groennorm aan te pas hoefde te komen. Het overgrote deel van de benodigde investeringen in de (groene) openbare ruimte maakt al onderdeel uit van het exploitatieplan, waaraan alle bij deze Gebiedsontwikkeling betrokken grondeigenaren zich gezamenlijk committeren. De TAC vraagt in deze slechts aandacht voor het stevig waarborgen van deze groenambitie in het verdere planproces en richting uitvoering, wetende dat de financiële borging in langjarige projecten als deze risicovol is. Specifiek voor de niet toerekenbare onderdelen waarvoor de Gemeente Amsterdam zelf verantwoordelijk is, zoals de volkstuineninpassing. Het feit dat er zittende functies en voorzieningen voor de ontwikkeling van De Nieuwe Kern moeten wijken lijkt onvermijdelijk. Wel is de TAC benieuwd in hoeverre er (financieel en ruimtelijk) rekening is gehouden met zittende (sport)voorzieningen waarvoor nog vervangende ruimte geboden moet worden. In het kader van voorliggend investeringsvoorstel zou wat ons betreft inzichtelijk moeten zijn of dit gepaard gaat met verzoeken tot herhuisvesting in de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur. Eventuele verzoeken hiertoe krijgt de TAC graag tijdig langs voor advies. De TAC is verheugd om te constateren dat het volkstuinencluster grotendeels behouden blijft, ondanks het forse woningaantal dat hier naar verwachting gerealiseerd wordt.

Het lijkt een breekpunt met een decennialange werkwijze om dit soort groene locaties volledig te benutten voor stedelijke herontwikkeling. De bestaande en toekomstige groenwaarde van deze groenvoorziening voor Amsterdam, Ouder-Amstel en De Nieuwe Kern specifiek is in deze erkend en als uitgangspunt genomen. Dit neemt niet weg dat er toch een aantal volkstuinen opgeheven moeten worden. De keuze om deze een nieuwe plek te bieden binnen het resterende volkstuinencluster in De Nieuwe Kern onderschrijft de TAC. Vanuit het belang van de Hoofdgroenstructuur geredeneerd heeft dit de voorkeur boven het aanwijzen van een nieuwe locatie in de Hoofdgroenstructuur, welke ten koste gaat van een ander groentype. Bovendien getuigt dit voorstel van daadkracht om de hobby van het volkstuinieren binnen de resterende ruimte voor meer mensen beschikbaar te stellen. Hetzelfde geldt voor het voorstel van een doorgaande fietsroute over het volkstuinencluster, waardoor deze een logischer onderdeel van het beleefbare groen binnen de Nieuwe Kern gaat uitmaken en een breder publiek ervan kan genieten.

Bij de verdere uitwerking hiervan vraagt de TAC aandacht voor het waar mogelijk aansluiten bij oorspronkelijke verkavelingsstructuren, bestaande wandelpaden en werk met werk te maken in het kader van opgaven waarbij grondwerkzaamheden plaats moeten vinden (zoals opgaven rondom bodemdaling, wateroverlast en de rioleringsopgave). Ten aanzien van de inpassingsopgave van volkstuinen binnen het resterende volkstuinencluster is de TAC wel benieuwd naar de consequenties voor de bestaande groenwaarden en de daar nog uit te voeren bomenbalans. Evenals de tools die daadwerkelijk vanuit de gemeente aangereikt kunnen worden om tegenwicht te bieden aan de inbraakgevoeligheid en het gevoel van sociale onveiligheid die dit voor huurders met zich meebrengt. Dit is helaas een realiteit, die op passende wijze in deze opgave aan de orde dient te komen en ook om nadere uitwerking en garanties vraagt. Als ontwerp- en beheeropgave is daarbij aandacht voor het onderscheid publiek en privégebied van belang; dit vraagt om vertrouwen en samenwerking tussen partijen. Iets wat trouwens niet typerend is voor de volkstuinverenigingen, maar eigen is aan semi openbare voorzieningen. Gezien de slechte grondwaterkwaliteit en de benodigde dijkverhoging om hier een goede wijk te kunnen maken, vraagt de TAC tot slot aandacht voor borging van het principe van water en bodem sturend.

In het plan zijn diverse maatregelen opgenomen. Er komt een groter aaneengesloten peilgebied wat leidt tot een robuust waterstructuur in een ‘éénpoldersysteem’. Ook vindt substantiële ophoging plaats, wat leidt tot veel grondverzet. Het lijkt in de tekst alsof dit ook vooral ten behoeve van de 1e orde bomen gebeurt. Is grondophoging nodig of kan er op een andere manier worden geanticipeerd op het bestaande watersysteem in de polders? En dan: hoe robuust is het nieuwe systeem op de lange termijn? Uit de stukken maakt de TAC niet op dat er over de lange termijn van het watersysteem is nagedacht. De TAC heft een voorkeur voor een klimaatadaptief watersysteem dat 100 jaar meekan en rekening houdt met aspecten als

Gemeente Amsterdam

31 december 2024 TAC advies Investeringsvoorstel De Nieuwe Kern Pagina 4 van 4

mogelijke grondwaterpeilstijging door een stijging van bijvoorbeeld de zeespiegel in de loop ter tijd of met de gevolgen van sterk wisselende weersystemen met extreme regenval direct gevolgd door langdurige droogte. Kortom hoe robuust is het systeem in het licht van klimaatverandering? Richting verdere uitwerking zijn dit elementen die de specifieke aandacht verdienen.

Hoogachtend,

Dr. M.C. van Schendelen Voorzitter Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur