Bijlage 9 Nota van Beantwoording inspraakreacties+wijzigingen Afwegingskader.pdf

Nota van beantwoording inspraakreacties Ruimtelijk afwegingskader flitsbezorging vanuit een darkstore College van Burgemeester en Wethouders Amsterdam, 21 maart 2023

1. Inleiding Ruimtelijk afwegingskader flitsbezorging vanuit een darkstore (nu: Beleidsregel darkstores 2023) Op 17 mei 2022 is het Ruimtelijk afwegingskader flitsbezorging vanuit een darkstore (verder te noemen: Afwegingskader) door het college vastgesteld. Dit Afwegingskader is tot stand gekomen onder druk van het voorbereidingsbesluit in relatie tot snelle toename van darkstores eind 2021 en de behoefte om daarvoor ter regulering snel meer handvatten voor te geven in de praktijk. In de loop van 2022 is het ontwerp paraplubestemmingsplan Darkstores opgesteld en heeft er een verdere ontwikkeling plaatsgevonden in de juridische inkadering van het Afwegingskader mede in relatie tot het bestemmingsplan. Dat heeft onder andere geleid tot de nieuwe naam: Beleidsregel darkstores 2023. Paraplubestemmingsplan Darkstores Het paraplubestemmingsplan reguleert de vestiging van darkstores. Er geldt een zogenaamd algemeen gebruiksverbod, waarvan bij omgevingsvergunning door het college afgeweken kan worden. Daarbij wordt beoordeeld of een darkstore op de gewenste locatie niet leidt tot een onevenredige aantasting van het woon- en leefklimaat, de gebruiksmogelijkheden van de openbare ruimte en de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden (voorwaarden uit het paraplubestemmingsplan).

In artikel 2.4 van de regels van het paraplubestemmingsplan wordt naar de Beleidsregel darkstores 2023 verwezen. Bij de beoordeling van aanvragen omgevingsvergunning die in strijd zijn met het bestemmingsplan, maar waarvan binnenplans kan worden afgeweken (artikel 2.4), wordt deze beleidsregel toegepast die dient als uitleg van de afwijkingsregel. Die beoordeling zal er uit bestaan of een darkstore niet leidt tot een onevenredige aantasting van het woon- en leefklimaat, de gebruiksmogelijkheden van de openbare ruimte en de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden. Procedureel Tegelijk met het ontwerpbestemmingsplan heeft ook het Afwegingskader ter inzage gelegen van donderdag 5 januari 2023 tot en met woensdag 15 februari 2023. Gedurende de periode van terinzagelegging kon eenieder een inspraakreactie geven over Afwegingskader bij het college. In deze nota worden de inspraakreacties na een korte samenvatting inhoudelijk beantwoord. Ontvangen inspraakreacties De volgende inspraakreacties zijn ontvangen: 1. Getir en Gorillas; 2. Flink; 3. E-commerce Nederland; 4. Adressanten 4; 5. Adressanten 5; 6. Adressant 6.

Inhoudelijke behandeling Omdat het ontwerp paraplubestemmingsplan en afwegingskader in elkaars verlengde liggen en bovendien tegelijk ter inzage lagen, zijn een aantal inspraakreacties ofwel inhoudelijk identiek aan de door dezelfde persoon ingediende zienswijze tegen het bestemmingsplan, ofwel gaan de inspraakreactie en zienswijze in elkaar over. Om de leesbaarheid, strekking en context van de inspraakreactie te behouden heeft dat in een aantal gevallen geleid tot dubbelingen in de beantwoording in zowel deze Nota als in de Nota beantwoording zienswijzen. Voor een compleet beeld van alle ‘bezwaren’ zouden beide Nota’s gelezen moeten worden. De inspraakreacties zijn samengevat weergegeven. Dit betekent niet dat onderdelen van de inspraakreacties, die eventueel niet expliciet worden genoemd, niet bij de beoordeling zijn betrokken. De reacties zijn in hun geheel en in onderlinge samenhang beoordeeld (hoofdstuk 2). De inspraakreacties zijn als bijlage bij deze nota gevoegd.

Wijzigingen Het herschrijven van het afwegingskader naar de Beleidsregel darkstores 2023 heeft niet geleid tot grote inhoudelijke wijzigingen. Desondanks zijn er wel aanpassingen gedaan aan de opzet, leesbaarheid en toepasbaarheid van het stuk. Door het stuk te herschrijven naar beleidsregels is duidelijker geworden wat de status er van is en de relatie tot het bestemmingsplan. Zo is ook de binnenplanse afwijkingsbevoegdheid van artikel 2.4 gewijzigd, waardoor er een directe verwijzing is naar de Beleidsregel darkstores 2023. Bovendien is deze ook dynamisch. Dat wil zeggen dat indien gedurende de planperiode de Beleidsregel darkstores 2023 wordt gewijzigd, deze gewijzigde versie in acht moet worden genomen. Verder zijn in beide documenten dezelfde definities opgenomen. Tenslotte is de titel van de beleidsregel gewijzigd in ‘Beleidsregel darkstores 2023’, zodat het aansluit op de naam van het paraplubestemmingsplan. In hoofdstuk 3 van deze nota worden inhoudelijke wijzigingen beschreven.

2.

Beantwoording inspraakreacties

a. Getir en Gorillas a. Getir en Gorillas menen dat het Afwegingskader meer ruimte zou moeten bieden voor darkstores in gemengd gebied. Het Afwegingskader staat in geen verhouding tot de te dienen doelen en is dus niet proportioneel, terwijl detailhandel, supermarkten (ook in combinatie met bezorgdiensten) en bezorghoreca (pizzeria’s, sushiketens) wel rechtstreeks zijn toegestaan. Het houdt te weinig rekening met locatiespecifieke kenmerken en gaat veel verder dan strikt noodzakelijk. De huidige ‘nee, tenzij’-benadering in combinatie met onhaalbare criteria creëert rechtsongelijkheid en is disproportioneel streng. Reactie Het parapubestemmingsplan gaat uit van een gebruiksverbod dat voor elke gebiedstypering geldt. Via de afwijkingsregel van artikel 2.4 geeft het Afwegingskader (nu: Beleidsregel darkstores 2023) inzicht in welke situaties (ook het gebiedstype gemengd gebied) en onder welke voorwaarden kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. Specifiek voor het gebiedstype gemengd gebied geldt dat dit een pluriforme omgeving is. Dat betekent dat in de ene situatie het gemengd gebied meer lijkt op een woonomgeving en in de andere situatie bedrijven relatief gezien de overhand hebben. Beleidsmatig is het bovendien wenselijk dat een representatieve en veilige omgeving voor bezoekersstromen geborgd kan worden in een op publiek gerichte (bedrijfs)omgeving.

Dat wil niet zeggen dat een darkstore in gemengd gebied op voorhand onmogelijk is. Aan de hand van de weging van de criteria uit de Beleidsregel Darkstores 2023 afzonderlijk en in samenhang met elkaar bezien, kan rekening worden gehouden met lokale omstandigheden. Het geeft de mogelijkheid om maatwerk te leveren om zo controle te houden over een aangenaam woon- en leefklimaat. Voor wat betreft de vergelijking met andere detailhandel en horeca geldt het volgende. Gelet op het bedrijfsmodel, zitten darkstores bij voorkeur zo dicht mogelijk op de klant, de bewoners dus. Uit de praktijk is gebleken dat de bedrijfsvoering van darkstores bovengemiddeld meer overlast veroorzaakt voor omwonenden, dan bijvoorbeeld detailhandel. Vandaar dat meer ruimtelijke sturing nodig is dat enerzijds de bewoners beschermt tegen overlast en anderzijds mogelijkheden biedt voor darkstores op locaties waar overlast voor bewoners en ondernemers niet of minder aan de orde is. Wij merken daarbij op dat het gebruiksverbod voor darkstores ook geldt voor bestaande detailhandel en supermarkten. Dat wil overigens niet zeggen dat deze bedrijven niet aan flitsbezorging mogen doen, maar wel dat het ook voor hun niet is toegestaan om in hoofdzaak aan flitsbezorging te doen. De bezorging van op locatie bereide maaltijden is uitgesloten van de definitie van darkstore.

De reden hiervoor is dat deze vorm van bedrijfsvoering op dit moment vanuit verschillende type locaties en in uiteenlopende situaties plaatsvindt. Het kan gaan om bezorging vanuit restaurants of maaltijdbereiding vanuit een detailhandelbestemming. Zo is veel afhaalhoreca door de jaren heen een vertrouwd beeld geworden in de stad. Daarmee is niet gezegd dat deze locaties ideaal zijn en geen overlast veroorzaken. In geval van strijd met het bestemmingsplan zal een nieuw initiatief niet altijd wenselijk zijn. Een belangrijk verschil echter tussen op locatie bereide maaltijden en een darkstore is dat deze laatste intensiever wordt benut en vaker moet worden aangevuld dan voor maaltijdbereiding nodig is. Bij opslag gaat er net zoveel in als uit. Bij maaltijdbezorging is dat niet het geval. Er zijn dus meer verkeersbewegingen van en naar een darkstore nodig. Wij menen al met al dat de Beleidsregel darkstores 2023 wel proportioneel is en dat de criteria niet onnodig streng zijn. Van rechtsongelijkheid ten opzichte van andere bedrijfsfunctie is naar onze mening ook geen sprake, vanwege het feit dat niet gesproken kan worden van gelijke gevallen. b. Getir en Gorillas doen het voorstel om in het Afwegingskader de mogelijkheid van tijdelijke vergunningen op te nemen in zogenaamde herontwikkelingsgebieden. Reactie:

Het Afwegingskader, nu Beleidsregel darkstores 2023, sluit die mogelijkheid ook niet uit. Bij een aanvraag omgevingsvergunning zal onder andere inzichtelijk moeten worden gemaakt of er toekomstplannen van de directe omgeving of het gebied zijn. Die plannen moeten dan vastgelegd zijn in een bekend gemaakt beleidsdocument van de gemeente. Is de locatie of het bedrijventerrein bijvoorbeeld aangewezen als transformatiegebied of ligt er een gemeentelijke ruimteclaim, dan moet beoordeeld worden in hoeverre een darkstore daarbinnen past. Zo niet, dan zou overwogen kunnen worden of in een dergelijk geval een tijdelijke omgevingsvergunning uitkomst kan bieden. c.

Getir en Gorillas stellen voor om in het Afwegingskader rekening houden met leegstand en ruimte voor pilots.

Reactie: Ook in geval van leegstand zal bij de beoordeling van een aanvraag omgevingsvergunning die in strijd is met het bestemmingsplan, maar waarvan binnenplans kan worden afgeweken (artikel 2.4), de Beleidsregel darkstores toegepast moeten worden. Deze dient als uitleg van de afwijkingsregel. Ook in een dergelijk geval zou een tijdelijke omgevingsvergunning uitkomst kunnen bieden. Wij zijn niet bereid om aan de Beleidsregel darkstores 2023 de mogelijkheid van pilots toe te voegen, omdat dat afbreuk zou doen aan het doel en strekking van de systematiek van het paraplubestemmingsplan. d. Volgens Getir en Gorillas zou het Afwegingskader ook rekening moeten houden met de huidige functie van een gebouw, vooral als dit gebruik meer negatieve impact heeft dan een darkstore. Reactie: Uit de praktijk is gebleken dat de bedrijfsvoering van darkstores bovengemiddeld overlast veroorzaakt voor omwonenden. Vandaar dat meer ruimtelijke sturing nodig is dat enerzijds de bewoners beschermt tegen overlast en anderzijds mogelijkheden biedt voor darkstores op locaties waar overlast voor bewoners en ondernemers niet of minder aan de orde is. Mocht een andere functie met eveneens een grote of grotere impact verdwijnen dan is daarmee nog niet gezegd dat een darkstore zou moeten worden toegestaan.

Elke aanvraag om een darkstore te vergunnen in afwijking van het gebruiksverbod zullen wij op zijn eigen merites beoordelen. Wij nemen deze suggestie dan ook niet over. e. Getir en Gorillas doen het voorstel om de beoordeling op blokniveau te vervangen door een beoordeling van de direct omliggende percelen Reactie: De keuze voor een beoordeling op blokniveau blijkt tot verwarring te hebben gezorgd. Het hele begrip blokniveau is derhalve geschrapt en komt niet terug in de Beleidsregel darkstores 2023. De beoordeling van de impact van een darkstore op de omgeving is casuïstisch. Afhankelijk van aard, omvang en situering zal voor de beoordeling van een darkstore een gedeelte van de straat, hele straat of aangepaste omgeving worden betrokken. De suggestie van Getir en Gorillas om de beoordeling te beperken tot uitsluitend de direct omliggende gronden nemen wij niet over. f.

Getir en Gorillas stellen voor om participatie in de buurt een verplicht onderdeel te laten zijn van de vergunningprocedure.

Reactie: De afweging vindt plaats op basis van de voorwaarden die zijn gekoppeld aan de binnenplanse afwijkingsmogelijkheid waarbij de Beleidsregel darkstores 2023 in acht wordt genomen. Op dit moment is participatie niet voorgeschreven bij vergunningverlening. Dat neemt niet weg dat het aanvragers vrij staat om zelf participatie te organiseren. Zo worden initiatiefnemers straks onder de Omgevingswet ook gestimuleerd om na te denken over participatie. Het college vindt participatie, nu en straks onder de Omgevingswet heel belangrijk, maar ook dan zal het niet zo ver gaan dat het bevoegd gezag mag weigeren om een aanvraag in behandeling te nemen, omdat er geen participatie is geweest.

g. Getir en Gorillas doen de suggestie om ook het gebruik van eigen terrein te benoemen in het Afweginskader. Reactie: Uitgangspunt in het paraplubestemmingsplan is dat er overal een gebruiksverbod geldt. Slechts met toepassing van de binnenplanse afwijkingsbevoegdheid, waarbij de Beleidsregel darkstores 2023 in acht moet worden genomen, kan een darkstore worden toegestaan. Omdat het belangrijk is dat de bedrijfsvoering van darkstores, waaronder het inladen en parkeren van alle transportmiddelen voor het bezorgen, inpandig plaatsvindt, zal dat indien nodig door middel van voorschriften in een omgevingsvergunning worden vastgelegd. Voor het laden en lossen, nodig voor het aanvullen van de voorraad, is een laad- en losplek nodig. Indien geen plek op eigen terrein beschikbaar is, kan dat alleen indien daarvoor ruimte beschikbaar is in de openbare ruimte. Ook kunnen voorschriften worden verbonden aan de omgevingsvergunning opdat gebruik van eigen terrein niet zorgt voor aantasting van een aangenaam woon-en leefklimaat of gebruik van aangrenzende ronden. h. Getir en Gorillas stellen voor om de term “city stores” in het Afwegingskader te gebruiken. Reactie: Wij zien geen aanleiding om het woord darkstore te vervangen in het paraplubestemmingsplan Darkstores en de Beleidsregel darkstores 2023.

Hoewel het concept darkstore in ontwikkeling is, hebben we vanaf het begin kennis kunnen maken met flitsbezorging vanuit opslagruimtes. Tot op heden is ook nog niet vastgesteld dat een darkstore aan te merken zou zijn als een hoofdzakelijk op publiek gerichte functie, iets dat een city store suggereert te zijn. Verder valt niet uit te sluiten dat toekomstige nieuwe aanbieders en/of een aantal vestigingen van bestaande aanbieders terugkeren naar het oorspronkelijke bedrijfsconcept. Wij menen dat het woord darkstore nog steeds het meeste recht doet aan datgene wat het bestemmingsplan en daarmee ook de Beleidsregel darkstores 2023 beogen te regelen. Wij nemen dit voorstel daarom niet over.

2. Flink a. Uit het Afwegingskader is voor Flink niet op te maken wanneer afgeweken kan worden van het gebruiksverbod uit het paraplubestemmingsplan. Het Afwegingskader heeft een overvloed aan regels welke niet eenduidig en begrijpelijk zijn voor een gewone burger en grote onzekerheid oproept of een aanvraag omgevingsvergunning verleend zal worden. Volgens Flink is het Afwegingskader daardoor in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel. Reactie: Het afwegingskader is herschreven naar de Beleidsregel darkstores 2023. Deze titel sluit beter aan op de naam van het paraplubestemmingsplan. Alhoewel dit niet heeft geleid tot grote inhoudelijk wijzigingen, zijn er wel aanpassingen gedaan aan de opzet, leesbaarheid en toepasbaarheid van het stuk. Door het stuk te herschrijven naar beleidsregels is duidelijker geworden wat de status er van is en de relatie tot het bestemmingsplan. Verder zijn in beide documenten dezelfde definities opgenomen. Tenslotte maakt de beleidsregel nu ook onderdeel uit van het paraplubestemmingsplan omdat uit artikel 2.4 van de regels uit het paraplubestemmingsplan volgt dat de beleidsregel in acht moet worden genomen bij de beoordeling of aan de voorwaarden kan worden voldaan om van het bestemmingsplan te kunnen afwijken.

Dit maakt dat de toepassing van de beleidsregel niet vrijblijvend is en dat komt de eenduidigheid en consistentie bij de beoordeling van aanvragen ten goede. Aanvragen om van het bestemmingsplan af te wijken zullen daardoor juist, eenduidig en consistent kunnen worden beoordeeld door alle stadsdelen. Daardoor zal de kans dat een omgevingsvergunning verleend (of geweigerd) zal worden voor een ieder inzichtelijker worden. Het is niet gezegd dat alle effecten vanzelfsprekend van toepassing zijn bij de beoordeling van een aanvraag om omgevingsvergunning. De beoordeling van lokale omstandigheden en betrokken belangen zijn inherent

aan ruimtelijke ordeningsvraagstukken. Lokaal maatwerk brengt met zich mee dat op voorhand geen zekerheid kan worden gegeven of een omgevingsvergunning kan worden verleend. b. Het is volgens Flink niet uit te leggen waarom de darkstore aan de Pieter Callandlaan 228B wel positief is bestemd en die aan de Helmholzstraat 55A niet. Reactie: De darkstore aan de Pieter Calandlaan 228B is positief bestemd, omdat deze ook past binnen het geldende bestemmingsplan Zuidwest Kwadrant. Uitgangspunt is dat legaal bestaand gebruik ook als zodanig in een opvolgende paraplubestemmingsplan bestemd dient te worden. De darkstore op de locatie Helmholszstraat 55A is in strijd met het bestemmingsplan Middenmeer I en II omdat een darkstore niet toelaatbaar is onder de bestemming Gemengd-3. c. Volgens Flink is het Afwegingskader in strijd met de Diensterrichtlijn. De benodigde vergunningprocedure bemoeilijkt de dienstverlening van Flink, nu in de praktijk op basis van het afwegingskader alleen locaties die geografisch ver van klanten liggen in de ogen van de gemeente mogelijk voor vergunningverlening in aanmerking komen, terwijl geen vergunningsplicht wordt gesteld aan dienstverlening van andere (flits)bezorgers. Verder zou de vergunningprocedure een ontmoedigend effect hebben en vertragend werken.

Dit zou in strijd zijn met artikelen 10 en 13 van de Diensterrichtlijn, nu de criteria de gemeente niet belet om de beoordelingsbevoegdheid op willekeurige wijze uit te oefenen. Reactie: Wij betwisten dat wij onze bevoegdheid willekeurig uitoefenen. Wij verwijzen in dit verband naar de reactie hiervoor onder 2a. Voor wat betreft de vergelijking met andere detailhandel en horeca geldt het volgende. Gelet op het bedrijfsmodel, zitten darkstores bij voorkeur zo dicht mogelijk op de klant, de bewoners dus. Uit de praktijk is gebleken dat de bedrijfsvoering van darkstores bovengemiddeld meer overlast veroorzaakt voor omwonenden, dan bijvoorbeeld detailhandel, die al dan niet ook bezorgen. Vandaar dat meer ruimtelijke sturing nodig is dat enerzijds de bewoners beschermt tegen overlast en anderzijds mogelijkheden biedt voor darkstores op locaties waar overlast voor bewoners en ondernemers niet of minder aan de orde is. Wij merken daarbij op dat het gebruiksverbod voor darkstores ook geldt voor bestaande detailhandel en supermarkten. Dat wil overigens niet zeggen dat deze bedrijven niet aan flitsbezorging mogen doen, maar wel dat het ook voor hun niet is toegestaan om in hoofdzaak aan flitsbezorging te doen. De bezorging van op locatie bereide maaltijden is uitgesloten van de definitie van darkstore.

De reden hiervoor is dat deze vorm van bedrijfsvoering op dit moment vanuit verschillende type locaties en in uiteenlopende situaties plaatsvindt. Het kan gaan om bezorging vanuit restaurants of maaltijdbereiding vanuit een detailhandelbestemming. Zo is veel afhaalhoreca door de jaren heen een vertrouwd beeld geworden in de stad. Daarmee is niet gezegd dat deze locaties ideaal zijn en geen overlast veroorzaken. In geval van strijd met het bestemmingsplan zal een nieuw initiatief niet altijd wenselijk zijn. Een belangrijk verschil echter tussen op locatie bereide maaltijden en een darkstore is dat deze laatste intensiever wordt benut en vaker moet worden aangevuld dan voor maaltijdbereiding nodig is. Bij opslag gaat er net zoveel in als uit. Bij maaltijdbezorging is dat niet het geval. Er zijn dus meer verkeersbewegingen van en naar een darkstore nodig. Dat een beoordeling van een omgevingsvergunning lokale omstandigheden en belangen moeten worden gewogen en dat daardoor niet op voorhand zekerheid kan worden gegeven of een omgevingsvergunning kan worden verleend, maakt niet dat dat in strijd zou zijn met artikel 10 of 13 van de Dienstenrichtlijn. De procedure waarbinnen dat gebeurt valt namelijk binnen de regels van de Wabo en Awb. d. Flink stelt dat de beschrijving en betekenis van darkstores op de omgeving onjuist is of onvoldoende is onderbouwd in het Afwegingskader.

Daarbij gaat Flink in op de criteria zoals die nu beschreven zijn in artikel 2 van de Beleidsregel darkstores 2023, waaronder verkeersaantrekkende werking, verkeersveiligheid, gesloten uitstraling, milieuhinder, gebruik openbare ruimte en representativiteit.

Reactie: Vooropgesteld dat de criteria uit artikel 2 van de Beleidsregel darkstores 2023 slechts een opsomming inhouden waarmee bij de beoordeling van een aanvraag om omgevingsvergunning of casus rekening mee dient te worden gehouden, betekent dit niet dat vanzelfsprekend de genoemde overlast aan de orde is. De criteria moeten afzonderlijk en in samenhang met elkaar bezien worden om te beoordelen of een darkstore al dan niet passend is in een bepaald gebied. e.

Flink is van mening dat onvoldoende is gemotiveerd waarom een darkstore in gemengd gebied leidt tot de conclusie van ‘nee, tenzij’. Geldende bestemmingsplannen kennen in gemengde gebieden verschillende bestemmingen op grond waarvan kopers en huurders van een woning in een gemengd gebied weten wat mogelijk is. Deze locaties zijn bestemd voor een verscheidenheid aan bedrijven, gericht op publieksaantrekkende functies en niet-publieksaantrekkende functies. Niet valt in te zien waarom een darkstore daar niet in zou passen.

Reactie:

Het parapubestemmingsplan gaat uit van een gebruiksverbod dat voor elke gebiedstypering geldt. Via de afwijkingsregel van artikel 2.4 geeft de Beleidsregel darkstores 2023 inzicht in welke situaties (ook het gebiedstype gemengd gebied) en onder welke voorwaarden kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. Specifiek voor het gebiedstype gemengd gebied geldt dat dit een pluriforme omgeving is. Dat betekent dat in de ene situatie het gemengd gebied meer lijkt op een woonomgeving en in de andere situatie bedrijven relatief gezien de overhand hebben. Beleidsmatig is het bovendien wenselijk dat een representatieve en veilige omgeving voor bezoekersstromen geborgd kan worden in een op publiek gerichte (bedrijfs)omgeving. Dat wil niet zeggen dat een darkstore in gemengd gebied op voorhand onmogelijk is.

3. E-Commerce a. E-Commerce wijst op een aantal wijzigingen in de bedrijfsvoering die in het afgelopen jaar zijn doorgevoerd. Zo is er inmiddels een gedragscode om overlast te voorkomen, vindt recreatie en het wachten van personeel binnen plaats, zijn gevels niet meer ‘gesloten’, is het dagelijkse aantal leveringen teruggebracht en is geïnvesteerd in verkeersveiligheid en verkeersveiligheidstraining. E-Commerce meent dat de beschreven situatie over de ruimtelijke impact van flitsbezorgers in het paraplubestemmingsplan en afwegingskader achterhaald is en dat deze verbeteringen daarin niet zijn terug te vinden. De Vereniging E-commerce Nederland vraagt om de inhoud en bewoordingen van het afwegingskader te actualiseren op basis van de huidige, feitelijke situatie. Reactie: Wij ontkennen niet dat het concept darkstore in ontwikkeling is. Maar daarbij is nog onvoldoende duidelijk wat de eindsituatie zal zijn. Zo zijn een aantal darkstores opengesteld voor klanten, maar op andere locaties zijn nog altijd darkstore die in de oorspronkelijke opzet (flitsbezorging vanuit een magazijn) opereren.

Dat een darkstorebedrijf werkt aan eigen gedragscodes en actief werkt aan verminderen van overlast voor omwonenden doet niets af aan de mogelijkheid dat een toekomstig (ander) darkstorebedrijf weer terugvalt op het oorspronkelijke concept dat uitgaat van flitsbezorging vanuit een opslagruimte met bovengemiddelde overlast. De kern is dat de komst van een darkstore een groot risico op veel overlast betekent voor omwonenden en omgeving. Wij menen dat het woord darkstore nog steeds het meeste recht doet aan datgene wat het bestemmingsplan beoogt te regelen. b. Door alleen nieuwe locaties van darkstores toe te staan op bedrijventerreinen, wordt volgens ECommerce onvoldoende recht gedaan aan een grote hoeveelheid locaties die ook in ‘gemengde gebieden’ gevonden kan worden, zonder dat omwonenden last hebben van die locatie. Reactie: Het parapubestemmingsplan gaat uit van een gebruiksverbod dat voor elke gebiedstypering geldt. Via de afwijkingsregel van artikel 2.4 geeft de Beleidsregel darkstores 2023 inzicht in welke situaties (ook het

gebiedstype gemengd gebied) en onder welke voorwaarden kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. Specifiek voor het gebiedstype gemengd gebied geldt dat dit een pluriforme omgeving is. Dat betekent dat in de ene situatie het gemengd gebied meer lijkt op een woonomgeving en in de andere situatie bedrijven relatief gezien de overhand hebben. Beleidsmatig is het bovendien wenselijk dat een representatieve en veilige omgeving voor bezoekersstromen geborgd kan worden in een op publiek gerichte (bedrijfs)omgeving. Dat wil niet zeggen dat een darkstore in gemengd gebied op voorhand onmogelijk is. c. E- Commerce is van mening het paraplubestemmingsplan in strijd is met het gelijkheidsbeginsel, omdat bedrijfsactiviteiten van darkstores niet wezenlijk verschillen van bijvoorbeeld supermarkten, slijterijen en ander bedrijven binnen de detailhandelsector die (snel) thuisbezorgen. Dit geldt ook voor (bezorg)pizzeria’s en sushi zaken. Reactie: Flitsbezorging als zodanig is inderdaad op velerlei gebieden al praktijk. Te denken valt aan de bezorging vanuit detailhandel door supermarkten of bezorging vanuit restaurants. Over die vorm van flitsbezorging gaat dit bestemmingsplan niet. De rechtvaardiging om dit nu voor darkstores te regelen is dat deze, gelet op het bedrijfsmodel, bij voorkeur zo dicht mogelijk op de klant, de bewoners dus, zitten.

Uit de praktijk is gebleken dat de bedrijfsvoering van darkstores bovengemiddeld overlast veroorzaakt voor omwonenden. Vandaar dat meer ruimtelijke sturing nodig is dat enerzijds de bewoners beschermt tegen overlast en anderzijds mogelijkheden biedt voor darkstores op locaties waar overlast voor bewoners en ondernemers niet of minder aan de orde is. Wij merken daarbij op dat het gebruiksverbod voor darkstores ook geldt voor bestaande detailhandel en supermarkten. Dat wil overigens niet zeggen dat deze bedrijven niet aan flitsbezorging mogen doen, maar wel dat het ook voor hun niet is toegestaan om in hoofdzaak aan flitsbezorging te doen. De bezorging van op locatie bereide maaltijden is uitgesloten van de definitie van darkstore. De reden hiervoor is dat deze vorm van bedrijfsvoering op dit moment vanuit verschillende type locaties en in uiteenlopende situaties plaatsvindt. Het kan gaan om bezorging vanuit restaurants of maaltijdbereiding vanuit een detailhandelbestemming. Zo is veel afhaalhoreca door de jaren heen een vertrouwd beeld geworden in de stad. Daarmee is niet gezegd dat deze locaties ideaal zijn en geen overlast veroorzaken. In geval van strijd met het bestemmingsplan zal een nieuw initiatief niet altijd wenselijk zijn.

Een belangrijk verschil echter tussen op locatie bereide maaltijden en een darkstore is dat deze laatste intensiever wordt benut en vaker moet worden aangevuld dan voor maaltijdbereiding nodig is. Bij opslag gaat er net zoveel in als uit. Bij maaltijdbezorging is dat niet het geval. Er zijn dus meer verkeersbewegingen van en naar een darkstore nodig.

4. Adressanten 4 a. Adressanten 4 ervaren overlast door de darkstore aan de Karperstraat 15-17hs. Overlast wordt, samengevat, veroorzaakt door verkeersbewegingen als gevolg van de levering (aanvulling) van de voorraad en verkeersbewegingen door bezorging van de producten. Het gaat dan om geluid en luchtvervuiling (o.a. door onnodig draaiende motoren van vrachtwagens), onveilige verkeerssituaties door veelvuldig en langdurig blokkeren van de rijbaan door vrachtwagens en te zwaar geladen karren die schade aan auto’s hebben veroorzaakt, omdat deze niet in bedwang gehouden kunnen worden. Iedere dag worden vuilcontainers opgehaald. Door bezorgers wordt veelvuldig (met hoge snelheid) over de stoepen gereden. Dit levert gevaar op voor voetgangers. Geluidoverlast is er door bezorgers die buiten staan te eten of roken (blowen) en bezorgers die na 23.oo uur, na hun dienst luid staan te praten onder slaapkamerramen van omwonenden. De woningen aan de oneven kant van de straat zijn verouderd en slecht geïsoleerd tegen geluid. Daarom wordt in de woningen boven de darkstore geluidsoverlast ervaren. Ook was er geluidsoverlast van de koelunit, deze is inmiddels verwijderd. De vrees is dat Getir na de overname van Gorillas niet alleen met fietsen rijdt maar ook met brommers, die wellicht lastiger binnen te stallen zijn dan fietsen.

Reactie: Deze verschillende vormen van overlast voor omwonenden hebben mede geleid tot het reguleren van darkstores, waaronder een gebruiksverbod in het paraplubestemmingsplan. Meldingen van overlast hebben bijgedragen aan het vergroten van inzicht in mogelijke overlast die darkstores kunnen veroorzaken. Ook zijn mede op basis hiervan afwegingscriteria opgesteld. De rechtvaardiging om dit nu te regelen is dat darkstores, gelet op het bedrijfsmodel, bij voorkeur zo dicht mogelijk op de klant, de bewoners dus, zitten. Uit de praktijk is gebleken dat de bedrijfsvoering van darkstores bovengemiddeld overlast veroorzaakt voor omwonenden. Vandaar dat meer ruimtelijke sturing nodig is dat enerzijds de bewoners beschermt tegen overlast en anderzijds mogelijkheden biedt voor darkstores op locaties waar overlast voor bewoners en ondernemers niet of minder aan de orde is. b. Adressanten 4 menen dat de darkstore aan de Karperstraat 15-17hs niet in lijn is met het Afwegingskader. De darkstore veroorzaakt veel overlast in de voorheen relatief rustige straat en hoort volgens hun daarom niet thuis in een dergelijke omgeving. Deze conclusie is in lijn met de toelichting op gebiedstypes en de beoordeling van de ruimtelijke impact uit het Afwegingskader.

Reactie: Het paraplubestemmingsplan voorziet in een gebruiksverbod op darkstores en daarvan is voor de locatie Karperstraat geen uitzondering gemaakt. Een darkstore is daar dus niet toegestaan. Wel zou de gemeente van dat gebruiksverbod binnenplans kunnen afwijken en een darkstore toestaan. In de beleidsregel Darkstores 2023 zijn de afwijkingsregels uitgewerkt. Ondanks het feit dat de betreffende ondernemer (nog) geen aanvraag om af te wijken heeft ingediend, lijkt het er op dat de darkstore aan de Karperstraat niet voldoet aan de afwijkingsregels en de Beleidsregel darkstores 2023.

5. Adressanten 5 1. Volgens adressanten beperkt het afwegingskader en daarin opgenomen criteria zich alleen tot overlast door flitsbezorging voor de directe omgeving. Hierdoor wordt het beoordelen van toelaatbaarheid van een darkstore versmald tot het woongenot van de direct omwonenden en wel de omwonenden op blokniveau. Ook de overlast door fietskoeriers (op hele snelle e-bikes) die onder tijdsdruk onveilig gedrag vertonen komt niet terug in het afwegingskader. Verder is de (negatieve) impact van flitsbezorgbedrijven op de bestaanszekerheid van kleinschalige buurtwinkels (op het gebied van alledaagse gebruiksgoederen en levensmiddelen) en de bijdrage die deze buurtwinkels vervullen met betrekking tot de sociale cohesie en leefbaarheid van de buurt onvoldoende onderzocht. Reactie: Allereerst merken wij op dat het paraplubestemmingsplan een algemeen gebruiksverbod voor darkstores kent. Het bevoegd gezag kan van dat verbod afwijken indien dit niet leidt tot een onevenredige aantasting van het woon- en leefklimaat, de gebruikersmogelijkheden van de openbare ruimte en de gebruikersmogelijkheden van de aangrenzende gronden. In de Beleidsregel darkstores 2023 zijn de afwijkingsregels nader uitgewerkt. Het bestemmingsplan zal uiteindelijke door de rechter getoetst worden aan de wettelijk voorgeschreven norm van ‘goede ruimtelijke ordening’.

Met de komst van de Omgevingswet die naar verwachting op 1 januari 2024 in werking zal treden, zal dat dit verruimd worden naar de ‘fysieke leefomgeving’. Onderwerpen die breder zijn (verder gaan) dan een goede ruimtelijke ordening zoals verkeersveiligheid in de hele stad of sociale thema’s worden besproken en/of opgelost middels andere maatregelen, instrumenten of regels, eventueel in aanvulling op de ruimtelijke ordening. 2. Adressanten menen dat door het ontbreken van een definitie wat onder goede ruimtelijke ordening wordt verstaan, het ontbreken van een toelichting op de keuze voor beoordeling op blokniveau en het ontbreken van een objectieve maat voor het meten van overlast, een negatief oordeel niet onderbouwd zal kunnen worden voor de rechter. Dat zou volgens hen met een goede branchering van de detailhandel wél objectief te onderbouwen zijn waar, getuige de

uitputtende overzichten van functies hiervan in bestemmingsplannen, darkstores (on)aanvaardbaar zijn. Reactie: De toelichting op de keuze voor beoordeling op blokniveau blijkt tot verwarring te hebben gezorgd. Het hele begrip blokniveau is derhalve geschrapt. De beoordeling van de impact van een darkstore op de omgeving is casuïstisch. Afhankelijk van aard, omvang en situering zal voor de beoordeling van een darkstore een gedeelte van de straat, hele straat of omgeving worden betrokken. Bij vergunningverlening (of weigering) om van het bestemmingsplan af te kunnen wijken is het gebruikelijk om aan de hand van de casus en beoordeling van criteria maatwerk te leveren qua onderbouwing of er wel of geen sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Daar zijn harde objectieve maatstaven voor te geven. Wij delen de vrees van adressanten niet dat een eventuele weigering enkel vanwege het ontbreken van objectieve criteria, geen stand zal houden bij de rechter. Het Ruimtelijk afwegingskader (nu: Beleidsregel darkstores 2023) is voldoende duidelijk en geeft met name criteria waarvoor tijdens de beoordeling van een casus onderbouwing moet komen. Uit de Beleidsregel darkstores 2023 wordt voldoende duidelijk dat in een woongebied geen darkstores zijn toegestaan. Bij een gemengd gebied is voldoende duidelijk dat naast, onder of nabij woningen geen darkstores zijn toegestaan.

De uitzonderingen zijn ook echt uitzonderingen en hebben betrekking op situaties dat een darkstore en de woning(en) qua omgeving niet in elkaars invloedsfeer zitten. Wat onder nabijheid wordt verstaan is afhankelijk van aard, omvang en situering van de darkstore. Daar waar adressanten voorstellen om een branchering van detailhandel in te voeren als onderbouwing merken wij op dat volgens de huidige jurisprudentie darkstores niet zijn aan te merken als detailhandel. Bovendien is met het paraplubestemmingsplan juist beoogd om darkstores (overeenkomstig de definitie van het paraplubestemmingsplan) niet toe te staan. Een darkstore kan alleen worden toegestaan door toepassing te geven aan de regels van de binnenplanse afwijkingsmogelijkheid. De systematiek van het paraplubestemmingsplan komt met andere woorden tegemoet aan deze zienswijze van adressanten. 3. Adressanten brengen naar voren dat het aantal meldingen van overlast niet representatief is voor het werkelijke aantal overlastgevallen. Mensen zijn naar verloop van tijd steeds minder bereid tot het melden van overlast. Het melden van klachten wordt daarmee een instrument dat niet alleen bot wordt, maar ook contraproductief. Reactie: Meldingen van overlast hebben bijgedragen aan het vergroten van inzicht in mogelijke overlast die darkstores kunnen veroorzaken.

Ook zijn mede op basis hiervan de afwegingscriteria in de Beleidsregel darkstores 2023 geformuleerd. Het is niet zo dat bij weinig of geen actuele overlastmeldingen een darkstore vergund kan worden. Voor vergunningverlening moet worden voldaan aan de voorwaarden uit het paraplubestemmingsplan die zijn uitgewerkt in de Beleidsregel darkstores 2023. 4. Adressanten vrezen voor willekeur vanwege de te ruime definitie van gemengd gebied bij het toepassen van maatwerk. Adressanten denken dat het ruimtelijk afwegingskader de deur openzet voor vergunningen in gemengd gebied en dat het ‘nee, tenzij’ een lege letter wordt. Het toekennen van een omgevingsvergunning voor een darkstore op locatie Admiraal de Ruyterweg is daar een voorbeeld van, omdat deze locatie door de gemeente als gemengd gebied wordt beschouwd. Dit leidt tot willekeur als gevolg van het toepassen van maatwerk. Het is immers maar hoe de pet staat van het bevoegd gezag bij de afweging. Om voldoende zekerheid te kunnen bieden aan burgers en ondernemers van de stad, is bij gebrek aan effectiviteit van het ruimtelijk afwegingskader volgens adressanten maar één optie realistisch: een verbod op flitsbezorgbedrijven in zowel woon- en gemengd gebied. Reactie: Het afwegingskader (Beleidsregel darkstores 2023) is voldoende duidelijk (zie de reactie onder b).

Aanvragen om omgevingsvergunning voor een darkstore in afwijking van het paraplubestemmingsplan kunnen nu door alle stadsdelen (dagelijkse besturen namens het college) worden beoordeeld aan de

hand van dezelfde beleidsregel. De beleidsregel draagt derhalve bij aan een eenduidige en consistente beoordeling van aanvragen. Voor wat betreft de locatie aan de Admiraal de Ruijterweg 21 merken wij op dat deze locatie valt binnen het gebiedstype gemengd gebied en deze past binnen de Beleidsregel darkstores 2023. Zo is het pand te duiden als een solitair pand op voldoende afstand van woningen en is het gelegen aan een verkeersplein. Het geluid en de verkeersbewegingen dat door deze darkstore wordt veroorzaakt gaan op in het grotere geheel. Verder is er voor het pand een laad- en losplek aanwezig en bovendien geldt voor alle darkstores het uitganspunt dat de bedrijfsvoering (stalling en bevoorrading van de bezorgfietsen) inpandig moet plaatsvinden. Een absoluut verbod op darkstores in zowel woon- als gemengd gebied zou tenslotte een te vergaand middel zijn (niet evenredig) en juist dat zou een risico zijn dat geen stand zal houden bij de rechter. 5. Volgens adressanten bieden het ruimtelijk afwegingskader en paraplubestemmingsplan eerder een verruiming voor darkstores dan een beperking. Zo kan het ruimtelijk afwegingskader van de ene op de andere dag gewijzigd worden. Alleen het paraplubestemmingsplan is juridisch bindend, maar dat is zeer algemeen geformuleerd.

Burgers hebben dus geen (juridische) zekerheid dat een flitsbezorger er ook daadwerkelijk niet komt (in een woongebied of gemengd gebied).Verder wijzen adressanten er op dat de geldende bestemmingsplannen nu al in de meeste gevallen geen ruimte bieden voor flitsbezorgers. Ook zou er geen afwijkingsmogelijkheid zijn. Het ruimtelijk afwegingskader en het paraplubestemmingsplan laten dit nu juist wel toe. Dat impliceert paradoxaal genoeg eerder een verruiming van de mogelijkheden om een locatie voor een flitsbezorger vergund te krijgen dan een beperking. Reactie: Er is geen sprake van een verruiming van mogelijkheden voor de vestiging van een darkstore omdat het paraplubestemmingsplan uitgaat van een totaalverbod op darkstores (weliswaar met een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid) terwijl het tot op heden juridisch onzeker is of darkstores op grond van de huidige bestemmingsplannen niet passen binnen een detailhandelsbestemming. De gemeente heeft zich overigens wel altijd op het standpunt gesteld dat een darkstore geen detailhandel is en dat wordt ook nog steeds ook door de rechter bevestigd. Dat betekent daarentegen niet dat er automatisch een verbod geldt voor darkstores onder alle bestemmingen. Anders dan adressanten menen is het verder zo dat het college ook nu van de geldende bestemmingsplannen gemotiveerd (buitenplans) kan afwijken voor een darkstore.

Door in het paraplubestemmingsplan een binnenplanse mogelijkheid op te nemen om van het bestemmingsplan af te kunnen wijken, zijn nu tenminste duidelijke voorwaarden gesteld onder welke omstandigheden van het bestemmingsplan kan worden afgeweken. De Beleidsregel darkstores 2023 moet daarbij in acht worden genomen en werkt die voorwaarden uit. Deze systematiek van paraplubestemmingsplan in combinatie met beleidsregels biedt derhalve meer zekerheid en kaders dan de huidige situatie.

6. Adressant 6 a. Adressant 6 meent dat geen nieuw paraplubestemmingsplan of ruimtelijk afwegingskader nodig is. Darkstores voldoen ook niet aan de regels van geldende bestemmingsplannen. Er kan dus nu al worden gehandhaafd. Daarnaast kan met gebruikmaking van andere maatregelen en bestaande wettelijke kaders de overlast worden aangepakt. Denk bijvoorbeeld aan een andere inrichting van de straat of handhaving op (verkeers)gedrag middels de APV. Volgens adressant zijn deze maatregelen en regels al voldoende. Reactie: Hoewel het standpunt van de gemeente is dat darkstores niet passen onder een detailhandelsbestemming, betekent dat niet dat darstores automatisch verboden zijn onder andere bestemmingen van de bestaande bestemmingsplannen. Bovendien heeft de hoogste bestuursrechter hier nog geen eindoordeel over uitgesproken.

Het klopt dat met gebruikmaking van andere maatregelen en bestaande wettelijke kaders de overlast (deels) kan worden aangepakt. Alleen het paraplubestemmingsplan en de daarin opgenomen binnnenplanse afwijkingsbevoegdheid voor het college (verduidelijkt door de Beleidsregel darkstores 2023) is bepalend voor de locatie zelf. b. Adressant wijst op de ongelijkheid tussen de aanpak van de gemeente van darkstores enerzijds en van de meer dan 10.000 winkels, horecazaken, pakketafhaalpunten, fietsverhuurders en fitnessentra die voor vergelijkbare overlast zorgen anderzijds. Paraplubestemmingsplan en ruimtelijk afwegingskader roepen een beeld op van willekeur. Amsterdam gaat ook veel verder dan andere gemeenten, zoals Utrecht en Den Haag. Adressant vreest voor een ideologie waarbij straks de Amsterdammers alleen nog maar bij staatswinkels mogen kopen. Volgens hem doet de gemeente de Amsterdammers die met plezier kopen bij flitsbezorgers tekort met deze maatregelen. Reactie: De gemeente heeft te maken met een nieuwe ontwikkeling. Darkstores zitten, gelet op het bedrijfsmodel, bij voorkeur zo dicht mogelijk op de klant, de bewoners dus. Uit de praktijk is gebleken dat de bedrijfsvoering van darkstores bovengemiddeld overlast veroorzaakt voor omwonenden.

Vandaar dat meer ruimtelijke sturing nodig is dat enerzijds de bewoners beschermt tegen overlast en anderzijds mogelijkheden biedt voor darkstores op locaties waar overlast voor bewoners en ondernemers niet of minder aan de orde is.

3. Inhoudelijke wijzigingen De inhoudelijke wijziging hebben betrekking op het schrappen van het begrip ‘blokniveau’, omdat in de praktijk de uitleg van dit begrip meer verwarring dan duidelijkheid schepte. Verder is in de toelichting op gemengd gebied beter uitgelegd wat bedoeld wordt met ‘niet wonen in de directe omgeving van een darkstore’. Zo is in gemengd gebied een darkstore alleen toegestaan als de woningen boven een darkstore afgekeerd zijn gesitueerd t.o.v. een darkstore. Er zijn namelijk situaties denkbaar dat woningen op de hoger gelegen bouwlagen en een darkstore als onderdeel van een bedrijvenplint op de begane grond van hetzelfde (appartementen)gebouw, elkaar niet in de weg zitten, bijvoorbeeld wanneer de centrale ingang van de woningen is gesitueerd aan de achterzijde of om de hoek, in een andere straat dan een darkstore op de begane grond van hetzelfde (appartement)gebouw.