Bijlage 8. Resultaten participatie (geanonimiseerd).pdf

WOMEN MAKE SOUTH EAST | AMSTERDAM

EVEN VOORSTELLEN WOMENMAKESOUTHEAST

Stephany  Biezen  

Ik ben Dija Kabba, een jonge vrouw uit Amsterdam Zuidoost. Kort geleden heb ik me aangesloten bij het kerntteam van WMS als producent en projectmanager! Als freelancer maak ik radio en podcasts, via deze weg verzamel ik allerlei mooie verhalen uit ons stadsdeel. Daarnaast studeer ik Cognitiewetenschappen en Kunstmatige Intelligentie aan de Universiteit van Amsterdam.

Agoog  en  cultureel  ondernemer Eigenaar  Projectbureau  Going  Social www.going-­social.nl Ik  ben  een  ondernemer  met  een  passie  voor mensen.  Sinds  2004  realiseer  ik  programma’s  op het  snijvlak  van  cultuur  en  maatschappij  op  eigen initiatief  en  in  opdracht  van  derden,  waaronder Gemeente  Amsterdam  Stadsdeel  Zuidoost.  Ik richt  mij  hierbij  op  kinderen,  jongeren  en volwassenen,  met  extra  focus  op  vrouwen. Speerpunten  binnen  mijn  programma’s  zijn  het verbinden  van  mensen,  het  bevorderen  van talentontwikkeling  en  het  vergroten  van  de maatschappelijke  participatie  van  verschillende Stephany Biezen Als betrokkendoelgroepen.  Op  deze  manier  wil  ik  bijdragen  aan en gedreSaskia Bosnie heeft een  divers  en  inclusief  Amsterdam. Agoog en cultureel onderven bewoner van Zuidruim 8 jaar werkervaring nemer. Eigenaar Projectoost, help ikKernactiviteiten graag ons bij een Amsterdamse (Project)management,  evenementenproductie,  advies,  coaching bureau Going Social Zuidoost ontwikkelen woningcorporatie. Daar Lopende  programma’s,  opdrachten  en  samenwerkingen www.going-­social.nl. naar een Zuidoost voor hield ze zich bezig met Mind  Your  Business,  Mind  Your  Future,  Sister  Circle,  Medialessen  voor  ROCvA  i.s.m.

 JTSZO,  management Buurtsalon  Spinnewiel  in  opdracht  van  Stichting  Buurtsalon  Zuidoost,  fotoplatform  ZO!ZijnWij  i.s.m. Ik ben een ondernemer iedereen. Oud en nieuw. de ontwikkeling van ZuidoostPartners  en  Jonge  Reporters. met een passie voor menJong en oud.  Kwaliteiten woningen en de rol van Ondernemend,  enthousiast,  sociaal,  creatief,  verbindend,  flexibel,  resultaatgericht,  daadkrachtig,  eigenzinnig sen. Sinds 2004 realiseer Mijn naam is Glainess bewoners hierin. Ook en  een  tikkeltje  nieuwsgierig. ik programma’s op het Adely Copra. werkte ze aan het splitsen snijvlak van cultuur en Jurist in hart en nieren. van complexen om deze

Daarnaast betrokken bij het cultuur onderlegd maken van de volgende Surinaamse generatie. Lid van de Vrouwenadviesraad Women Make the City. Trainer in bestaanszekerheid. Kortom een enorm gedreven en krachtige vrouw.

voor de verkoop gereed te maken. Saskia studeerde af aan de Universiteit van Amsterdam op een project over bewonersparticipatie binnen het bouwproces als stadssociologe.

Saskia’s bureau Sabo Advies is een adviesorganisatie voor bewonersparticipatie die bruggen slaat tussen bewoners, woningcorporaties, projectontwikkelaars, beleggers, gemeente, bouwbedrijven VvE-beheerders en overige partijen.

maatschappij op eigen initiatief en in opdracht van derden, waaronder Gemeente Amsterdam Stadsdeel Zuidoost. Ik richt mij hierbij op kinderen, jongeren en volwassenen, met extra focus op vrouwen. Speerpunten binnen mijn programma’s zijn het verbinden van mensen, het bevorderen van talentontwikkeling en het vergroten van de maatschappelijke participatie van verschillende doelgroepen. Op deze manier wil ik bijdragen aan een divers en inclusief Amsterdam.

Maartje Bos Waar ik van droom en wat ik wil bereiken Ik droom van een veerkrachtige, inclusieve, duurzame en innovatieve stad en samenleving. Een stad die bouwt aan haar veerkracht en toekomstbestendig is Waar het niet uitmaakt waar je vandaan komt, in welk milieu je bent opgegroeid of hoe lang je er woont Een stad waar het gaat om wat je te bieden hebt als mens en welke waarde je toevoegt Wie ik ben en waar voor ik sta • Resilient city expert, co creator facilitator • Woon en werk in Zuidoost e.o. • Bouwer van living labs samenwerkingsverbanden • Inclusief en verbindend

Jacintha Curwen 43 jaar. ZPP-er op financieel gebied. 16 jaar woonachtig in Amsterdam Zuidoost, waarvan 2 jaar in de K-buurt. Opleiding: Bedrijfseconomie, master in Financial accounting & reporting Actief op het gebied van bewustwording duurzaamheid en recycling met onze stichting RecyQ. We hebben meerdere projecten gedaan in Amsterdam Zuidoost (Glas in het Bakkie project Zuidoost een project omtrent afval scheiden in Gein, Holendrecht, H-buurt, Venserpolder en Bijlmer-centrum). Tevens projecten in Dominicaanse Republiek gedaan met Stichting Kroy omtrent WOMEN zonnepanelen be- MAKE schikbaar stellen SOUTH EAST voor scholen. WOMEN MAKE SOUTH EAST | AMSTERDAM

EVEN VOORSTELLEN vervolg

Ching-ling Hsiao Geboren in China. Ontwikkeld in Nederland. Woonachtig in Amsterdam Zuidoost.Zij staat in de zomer periode met haar theebus op de Bullewijkpad. Uit de theebus wordt Aziatische hapjes en Chinese pure thee verkocht. Voor haar theebus ontstaan mooie ontmoetingen tussen de buurtbewoners, Ikea gangers, kantoormensen en vakantiegangers. Zij is als sociaal ondernemer actief om connecties en verbindingen te leggen. Daarnaast denkt en doet zij graag mee met ontwikkelingen die deel uitmaken om stadsdeel Amsterdam Zuidoost mooier te maken. Waarin de oude bewoners als nieuwe bewoners zich welkom voelen.

Mijn naam is Madelon Timmers, 33 jaar en sinds 3 jaar woon en werk ik als in Amsterdam Zuidoost. Mijn speelveld is breed en divers. Als ondernemer kan je me tegenkomen in de rol als schrijver, sociaal organisatie psycholoog, muzikant, vormgever, kunstenares, projectontwikkelaar, coach en/of trainer. Met mijn bedrijf Concreate Productions breng ik generaties, culturen en disciplines samen in het maken van projecten, programma’s en events in en met de community. Mijn missie? Meebouwen aan een verbonden, zelfredzame en creatieve community! Voor meer info kijk (vanaf 2021 vernieuwd) op: www.concreate.info

Ik ben Rachella Vorm, directrice van RV Exclusive, coach, begeleid, breng publieke en zakelijke belangen bij elkaar. Ik ben gewend om in gesprek te gaan met regeringsleiders, commissarissen en DGA’s en te bemiddelen. Dit alles maakt mij tot een invloedrijke netwerker, die op succesvolle en innovatieve wijze partijen aan elkaar verbindt. In dit kader zie ik mezelf ook als lobbyist, omdat ik in het contact met bestuurders, vertegenwoordigers en mensen uit het bedrijfsleven zowel lokaal als internationaal, aandacht probeer te vragen voor zaken en belangen van diverse groepen mensen en invloed probeer uit te oefenen.

Jean Stuger Mijn kwaliteiten : Ik ben betrokken, empatisch, nieuwsgierig en oplossingsgericht. Mijn ambitie is mensen begeleiden, adviseren en ondersteunen privé en in hun loopbaan in de breedste zin van het woord. Mijn werkzaamheden: Voor de gemeente Amsterdam heb ik het Programma Hervorming Stedelijke Vernieuwing 2013-2014 gedaan. Dit heb ik gedaan door debatten te organiseren voor bewoners in Holendrecht. Het doel was de zelfredzaamheid van bewoners te vergroten. Het thema dat ik hierbij behandeld heb was armoede bestrijding. Het instrument dat ik hierbij gebruikte was het organiseren van film- en documentaire middagen.

Valerie Paulina Ik ben een enthousiaste en gedreven producer met een brede interesse op het gebied van media en maatschappij. Mijn ambitie is om mijn creatieve vaardigheden in te zetten om mijn gemeenschap te helpen ontwikkelen naar een hoger niveau. En ook om een voorbeeld te zijn voor jonge vrouwen om mij heen die niet zo snel in een hokje geplaatst kunnen worden en toch veel te bieden hebben met hun creatieve vaardigheden.

Joy-Ann Sibelo, 26 jaar geboren en getogen in Amsterdam Zuidoost. Werkzaam in broedplaats Kazerne Reigersbos als programmacoördinator en administratief medewerker. Zit in haar laatste jaar van de opleiding communicatie en is nu bezig met haar scriptie.

WOMEN MAKE SOUTH EAST

WOMEN MAKE SOUTH EAST | AMSTERDAM

EVEN VOORSTELLEN vervolg

RESERVE ADVIESRAADSLID

RESERVE ADVIESRAADSLID

RESERVE ADVIESRAADSLID

RESERVE ADVIESRAADSLID

RESERVE ADVIESRAADSLID

RESERVE ADVIESRAADSLID

Debbie Keijner Ik ben co-creator van soul.com. Mijn vreugde en focus in het leven is om mensen te helpen capaciteit op te bouwen en om waarde toe te voegen aan onze omgeving en maatschappij. Ik ben begonnen als wetenschapper in de celbiologie, heb daarnaast de dansacademie gevolgd, als directeur van een Amsterdamse basisschool gewerkt. Al deze ervaring heb ik meegenomen als entrepreneur. Nu ben ik aan het opbouwen van capaciteit binnen soul.com. Dit richt zich op organisaties en de mensen die daar werken. Mijn purpose is om bij te dragen aan een omgeving van vertrouwen waar samen gewerkt kan worden om de maatschappij zogoed mogelijk achter te laten voor de volgende generatie.

Ik ben Rosanne Eijzinga een 26-jarige Amsterdamse die sinds anderhalf jaar in Zuidoost woont (in de K-buurt, om precies te zijn). Ik voel me er helemaal thuis en wil graag bijdragen aan een beter Zuidoost voor iedereen. Hierbij vind ik het extra belangrijk dat de ‘oude’ Bijlmer en haar inwoners niet over het hoofd worden gezien. Van beroep ben ik freelance (documentaire) fotograaf en Bims tour guide.

Mijn naam is Farida Hensen, 40 jaar oud moeder van 2 zonen en partner. Owner van IForPublic met de rol van groei facilitator dat zich uit in de functies coach, trainer en consultant. Woonachtig in Amsterdam Zuidoost.

Josephine van den Bogaard Ik woon sinds 12 jaar in de Bijlmer en ben op verschillende manieren actief in de buurt. Ik ben van oorsprong andragoog (veranderkundige) en de rode draad in mijn werkleven is: werken aan ontwikkeling van mensen en organisaties, m.n. op het gebied van diversiteit. Ik geef o.a. cursussen Persoonlijk Leiderschap aan vrouwen in Zuidoost. Een van mijn grootste drijfveren is het (samen) creëren van een wereld waar plaats is voor iedereen, en waarin ieders unieke potentieel tot bloei kan komen. Een wereld die werkt voor iedereen. En daar kan de stad van de toekomst een belangrijke rol in spelen.

Inet Dunnewind Bouwjaar 1971, twee kinderen, een hond en een partner. Sinds 2009 woon ik in de Bijlmer. Ik beheer Moestuin Evergreen in de E buurt. Dit is een tuin voor de buurt en door de buurt. Hier organiseer ik vanuit mijn bedrijf Natuur voor Kinderen o.a. activiteiten voor kinderen uit de E,G,K buurt.

Ik ben Sheela Vyas, als antropologe en social ondernemer lever ik graag mijn bijdrage op diverse niveaus van de samenleving. Als trainer, coach en projectleider werk ik op het gebied van diversiteit en inclusie in arbeidsorganisaties en community building. In Amsterdam Zuidoost werken wij al jaren met vele stakeholders aan educatieve preventie projecten op thema’s als psychiatrie, opvoeden en huiselijk geweld/kindermishandeling. Mijn drijfveer is om, samen met gelijkgezinden, een constructieve en vruchtbare bijdrage te leveren aan de wereld transformatie.

RESERVE ADVIESRAADSLID

Ik ben Sabra Dahhan, 36 jaar, moeder van drie dochters en werkzaam in het AMC als gynaecoloog in opleiding. Ik woon sinds 3 jaar in Amsterdam Zuidoost, waar ik mij graag voor wil inzetten. Ik geloof in feminiene waarden, in inclusiviteit en in een open samenleving waar voor iedereen ruimte is.

Het stadsdeel Zuidoost is een dynamische wijk. Ik wil me inzetten om bewoners te betrekken bij de ontwikkelingen in Zuidoost. Hierbij wil ik graag de vrouwelijke kant laten laten zien en horen, omdat er vaak al masculien wordt gedacht. Ook wil ik de kinderen een stem geven, zodat zij hier in de toekomst hun kinderen kunnen en willen laten opgroeien.

WOMEN MAKE SOUTH EAST

WOMEN MAKE SOUTH EAST | AMSTERDAM

2. De werkmethode De visie van WMS geven we vorm door middel van een werkmethode voor het ontwikkelen van een rechtvaardige stad, The Just City Index (JCI). De JCI is ontwikkeld door Dr. Toni Griffin, in eerste instantie om de grootstedelijke problematiek in Detroit aan te pakken. De JCI is gebaseerd op twaalf universele waarden (zie figuur 1). Pas als er in voldoende mate aan deze twaalf waarden wordt voldaan, is te spreken van een rechtvaardige stad. Deze twaalf waarden worden meetbaar gemaakt door de 50 bijpassende indicatoren. Zo horen bij de waarde welvaart de indicatoren voorspoed, veiligheid, bescherming, geborgenheid en gezondheid. De mate waarin de bestaande bewoners kunnen mee profiteren van de voorspoed die een ontwikkeling met zich meebrengt, bijvoorbeeld, geeft aan in hoeverre deze ontwikkeling de welvaart in het stadsdeel als geheel bevordert. Hetzelfde geldt voor de mate van veiligheid die de bewoners ervaren in de openbare ruimte van een te ontwikkelen gebied. Deze werkmethode is eerder toegepast in onder andere Rotterdam en Amsterdam en heeft geleid tot concrete adviezen voor een rechtvaardige stad. Ter voorbereiding van de werksessie kregen de leden van de vrouwenadviesraad een JCI-training van JCI-expert en onderdeel van het WMS kernteam, Ria Braaf-Fränkel.

Hierdoor is de vrouwenadviesraad in staat om de plannen voor Amstel III te bekijken vanuit hun expertise in combinatie met de erkende JCI-werkmethode. Een begrippenlijst van alle waarden en indicatoren van de JCI is te vinden in de tweede paragraaf van dit hoofdstuk. Uit huidige ontwikkelperspectief zijn door het kernteam van WMS zeven uitgelichte onderwerpen gehaald; Visie en ambitie, Mobiliteit, Openbare ruimte, Programma, Social return, Ontwikkelproces en Communicatie en Participatie. Via een online questionnaire is aan de WMS vrouwenadviesraad gevraagd welke zes waarden uit de JCI bij elk van de onderwerpen het meest van belang zijn, dat wil zeggen dat ze het meeste aandacht verdienen als het gaat om dat onderwerp. Vervolgens vroegen we ze hoe goed die centrale waarden scoorden in het ontwikkelperspectief voor Amstel III. Die scores vormden de leidraad van de gesprekken tijdens de werksessie op 18 november jl. Tijdens de werksessie werd elk uitgelicht onderwerp in breakout rooms in groepen van 3-4 WMS leden en 1-2 ambtenaren onder de loep genomen. In de volgende hoofdstukken zullen alle onderwerpen individueel belicht worden.

THE JUST CITY INDEX DE JUST CITY INDEX BESTAAT UIT TWAALF UNIVERSELE WAARDEN EN VIJFTIG INDICATOREN DIE DEZE WAARDEN BESCHRIJVEN.

VEILIGHEID GEBORGENHEID

E EIG

IJ

TH IE

BI MO

IN UU MACHT V LITEIT EER GSVER R M KR AC O H

D UU RZA LEV AMH AAN EN PA S SD EID S

EIT

B

IT

EIT

ID

ER

TRANSPARA NTIE VERDIENST E

SC

VIT S P IRI ALIT TU A EI TR LIT OT KA RA S

T EI

GELIJKHEI D GELIJKWAAR GHEI D

T

H

GEZONDHEID Een staat van lichamelijk, mentaal en sociaal welbevinden dat het uitblijven van ziekte of zwakte bevordert. Ontwerpen voor gezondheid onderzoekt in hoeverre de openbare ruimte een positieve invloed heeft op de volksgezondheid. Dit wordt zichtbaar in de mate waarin: • Mensen geprikkeld worden om te bewegen; • Er mogelijkheden zijn om je te vermaken en ontspannen; • Er genoeg groen in de openbare ruimte is; • De openbare ruimte veilig is en/of voelt; • Bewoners graag buiten komen, betrokken raken in hun buurt en verbindingen maken met andere bewoners; Daarnaast meet ontwerpen voor gezondheid ook of gebouwen en woningen van binnen van een goede kwaliteit zijn zodat mensen gezonder en gelukkiger worden. Dit is zichtbaar in de mate waarin er sprake is van: • Een goede luchtkwaliteit; • Genoeg licht; • Genoeg ventilatie; • Weinig geluidsoverlast van buiten, van de buren of van installaties; • Een goede temperatuurregeling. Dit is belangrijk zodat mensen zo goed en fijn mogelijk functioneren en presteren, zowel privé als op het werk of op school. Bron:https://www.gezondeleefomgeving.nl/gezondontwerp/openbare-ruimte; https://www.gezondeleefomgeving.nl/planfasen

Ö

D HE I RIG HO AT AM CIP IE SA ART RAT P PE AP

WELVAART

I NB R E N G/S STAKE TE M HOL D E R S CH PR O T AP

THE JUST CITY INDEX

KT HO SC CO A U EN TH ONH EID EERLIJKHEID ME E EN GE ENH ID T E KK NT IC RO IT ET

VERANTWOORDING

ER B

H VAA N WEL RT ACCE OREN E T N PT CH GE AT RE IE T

E A TI PIR INS OOP H

DAADKRACHT

VOORSPOED GEZONDHEID

AS

IT IVITE ECT N N CO GANG TOE

NIS KEN ID E IJH VR

BESCHERMING

EST SPONTANITEIT DEB LUK AT GE IVERSITEIT CONF IE D NOT T LICT GE OVA IN N VE K E U ZE DE M O C TIE RAT ATIE EA CR IE PIR

REPRESENTATIE EMPOWERMENT

N

AP SCH AAR

VE R TR TOL OUW EN ER RES ANTI E VER PECT Z OE N INC L US I NG EM I E PA

WOMEN MAKE THE CITY

VOORSPOED Succesvol zijn en opbloeien op sociaal, economisch, maatschappelijk, cultureel en gezondheidsgebied. Ontwerpen voor voorspoed meet de mate waarin het ontwerp een buurt kan laten bloeien. Hierbij wordt gekeken naar of er genoeg voorzieningen en allerlei soorten bedrijven en organisaties zijn voor bewoners om gebruik van te maken en om verbinding met elkaar te vinden. Er wordt dan bijvoorbeeld gekeken of er: • Ruimte is voor verschillende type werkzaamheden en ideeën; • Genoeg verschillende kennisinstellingen (zoals universiteiten en hogescholen) zijn waarmee er kan worden samengewerkt bij het maken van de stad/buurt; • Genoeg werkgelegenheid is en er verschillende soorten (kennis)banen te vinden zijn; • Betaalbare ruimte is voor sociaal, circulair1 en cultureel ondernemers, zodat zij (duurzame) maatschappelijke meerwaarde kunnen creëren; • Genoeg verschillende voorzieningen zijn (sociaal, maatschappelijk, cultureel, gezondheid); • Genoeg verschillende soorten woningen zijn, voor verschillende doelgroepen (starters, doorstromers, sociale huur, huur en koopwoningen voor middensegment, vrije sector). 1

Zie definities

>

BESCHERMING Worden beschermd tegen schade of verlies in sociale of ruimtelijke omstandigheden. Bij het ontwerpen voor bescherming wordt onderzocht: • In hoeverre gebruikers van de openbare ruimte zich vrij kunnen bewegen zonder angst voor of blootstelling aan bedreigingen en criminaliteit; • In hoeverre gedrag dat hinder, overlast of gevoelens van onbehagen bij medeburgers veroorzaakt wordt bemoeilijkt; • De mate waarin de beleving en de behoefte van alle groepen en typen gebruikers zijn meegenomen bij het ontwerp van de openbare ruimte. Bron: https://www.omgevingspsycholoog.nl/sociaal-veilig-ontwerpen/

Een duidelijk voorbeeld van wanneer er bepaalde groepen zijn vergeten in het ontwerp van openbare ruimte zijn hangjongeren die speeltuinen gebruiken. Dat wordt door anderen vaak als overlast ervaren, maar het laat zien dat er eigenlijk een plek voor deze specifieke groep ontbreekt.2 GEBORGENHEID Een omgeving waarin lichamelijke en emotionele kwetsbaarheid tot een minimum worden beperkt. VEILIGHEID Sociale en ruimtelijke voorwaardes scheppen die helpen gevaar en uitsluiting tegen te gaan. De manier waarop de openbare ruimte is ingericht kan bij mensen het gevoel van veiligheid en bereidheid om een ​​ruimte te gebruiken direct beïnvloeden. Ontwerpen voor (sociale) veiligheid meet de mate waarin de openbare ruimte: • De gelegenheid biedt om: • Elkaar te ontmoeten; • Controle te kunnen uitoefenen; • Verschillende type gebruikers op verschillende manieren gebruik te laten maken van de ruimte; • Qua grootte, schaal en aanbod een aanvulling vormt op bestaande openbare ruimtes en activiteiten; • Aantrekkelijk is: voorziet in recreatieve activiteiten en voorzieningen zoals zitplaatsen, water- en drinkfonteinen en openbare toiletten; • Toegankelijk is: zorgt dat er geen afgelegen ingangen van ruimtes, zoals parkeerterreinen, zijn zonder dat er enige vorm van controle plaatsvindt.

• Voorziet in risico-verlagende ingrepen zoals: • Goede verlichting; • Duidelijke en overzichtelijke indeling; • Het afscheiden van plekken om ongelukken, gevaar of geluidsoverlast te voorkomen; • Goed zicht; • Goede toegang tot hulp; • Plekken waar verkeerd gebruik niet kan worden verborgen; • Goed onderhoud; • Sociale controle waardoor de kans op vandalisme laag is; • Aanwezigheid van “ongewenste” gebruikers ontmoedigen door te zorgen dat er voor iedereen passende openbare ruimtes zijn • Openingen tussen struiken en boomtoppen om ​​duidelijk zicht mogelijk te maken. Bronnen: http://www.aucklanddesignmanual.co.nz/design-subjects/ design-safety/designingforsafety/guidance/safetydesignsummarybysitetype/publicspaces;https://tbiveilig.nl/toolbox/veiligheid-in-het-ontwerp/sociale-veiligheid; https://www.pps.org/article/what-role-can-design-play-in-creatingsafer-parks 2

Childress, 2004.

ACCEPTATIE ERBIJ HOREN Zich in een omgeving geaccepteerd en comfortabel voelen ongeacht leeftijd, geslacht, gender, kleur, seksuele voorkeur, fysieke staat en/of inkomen. Bij het ontwerpen voor (het vergroten van het gevoel van) erbij horen wordt bekeken in welke mate de openbare ruimte: • Het gevoel van acceptatie en gevoelens van veiligheid verbetert bij de gebruikers (ongeacht hun verschillen); • Verschillende typen gebruikers uitnodigt om er te zijn. EMPATHIE Het vermogen om het gevoel en zienswijze van een ander te herkennen en te begrijpen. INCLUSIE De acceptatie van verschillen en het doel om verschillende meningen, houdingen en verschillend gedrag een plek te geven. Bij ontwerpen voor inclusie wordt bekeken: • In hoeverre er bij het ontwerpen verschillende perspectieven worden meegenomen en verschillen worden geaccepteerd; • In welke mate verschillende typen mensen (met verschillende opleidingen, gezondheid, genders, culturele achtergronden en sociaal-economische statussen), een plek hebben in het ontwerpproces; • In hoeverre ruimtes integratie, gemeenschapszin en veiligheid kunnen verzorgen. VERZOENING Het vinden van een manier om twee verschillende ideeën, feiten of zienswijzen naast elkaar te kunnen laten bestaan of beiden voor waar aan te kunnen nemen.

RESPECT Een wederzijdse waardering van de verschillende meningen, gedragingen en culturele uitingen die mensen brengen. TOLERANTIE De acceptatie van verschillen. VERTROUWEN Het versterken van het vertrouwen tussen mensen en instituties door het zichtbaar nakomen van beloftes.

ASPIRATIE CREATIEVE INNOVATIE Stimuleren van het vinden van nieuwe en originele oplossingen voor problemen die het gebruik van de publieke ruimte verbeteren. Creatieve innovatie van het ontwerp wordt zichtbaar in de mate waarin de publieke ruimte unieke en creatieve manieren biedt om plekken op verschillende manieren en door verschillende mensen actief te laten gebruiken. (Plekken waar dit het geval is worden ook wel ‘actieve open spaces’ genoemd.) GENOT Het creëren van plekken, ruimtes en processen die geluk en vreugde brengen. Genot in het ontwerp van de openbare ruimte is meetbaar door te kijken naar of plekken de mogelijkheid bieden om vreugde te beleven en/of aangename zintuiglijke ervaringen te hebben. GELUK Een staat van welbevinden die vreugde, tevredenheid en/of gemak tot stand brengt. HOOP De mogelijkheid om een verlangen, aspiratie, positieve uitkomst of staat van geluk tot stand te brengen. INSPIRATIE Het resultaat van creatief denken en samenwerking dat de potentie heeft om nieuwe en innovatieve oplossingen te bieden.

KEUZE KEUZE De mogelijkheid - voor welke community dan ook - om keuzes te maken uit een verscheidenheid aan opties, bijvoorbeeld bij programma’s, beslissingen, voorzieningen en plekken. Keuze in het ontwerp is meetbaar door te kijken naar of een publieke ruimte verschillende opties biedt voor hoe die gebruikt kan worden en of die kan worden omgebouwd voor verschillende activiteiten. DIVERSITEIT Een toestand waarin bewust gekozen is voor een gemengde populatie en een mix van verschillende instituties en culturele normen. Ontwerpen voor diversiteit meet of de openbare ruimte een keuze aan activiteiten en programma-opties biedt die een afspiegeling zijn van de culturen in de buurt en/of van de gebruikers. Het meet ook of het plein een diverse populatie van gebruikers aantrekt. SPONTANITEIT De potentie om het ongeplande toe te staan, waarbij mensen alleen of als groep vrij zijn om activiteiten te organiseren of een proces te beïnvloeden.

DEMOCRATIE DEBAT Het accepteren en zorgen dat discussie tussen verschillende stemmen mogelijk is. Zo wordt gezorgd dat besluitvorming zo inclusief mogelijk is. CONFLICT De acceptatie van onenigheid of tegenstand bij het nastreven van veranderingen of verbeteringen. PROTEST Het publiekelijk kunnen protesteren of demonstreren. STAKEHOLDERSCHAP De (georganiseerde) bewoner is als volwaardig partner/stakeholder erkend en werkt in die rol (co- creatief ) mee aan gebiedsontwikkeling. INBRENG/STEM Zorgen dat de ideeën van verschillende mensen met verschillende zienswijzen en culturele achtergronden worden verwoord en deel uitmaken van besluitvorming.

BETROKKENHEID COMMUNITY/GEMEENSCHAP Een groep van individuen of collectieven met gedeelde of gemeenschappelijke belangen. Ontwerpen voor de gemeenschap meet in hoeverre en in welke mate: • Het ontwerp tot stand is gekomen samen met de bewoners; • De bewoners uit de buurt en de buurten eromheen zich betrokken en verbonden zullen voelen met het nieuwe ontwerp en de gevolgen ervan; • Er bij het creëren van een nieuwe buurt, inwoners van nabijgelegen buurten worden betrokken; • Er bij het creëren van een nieuwe buurt, woningzoekende bewoners van nabijgelegen buurten voorrang krijgen bij het toewijzen van (betaalbare huur) woningen; • De openbare ruimte mensen die er naartoe verhuizen het gevoel geeft dat ze een nieuw thuis en nieuwe gemeenschap krijgen waarmee ze in verbinding kunnen komen; • Er aantrekkelijke gemeenschappelijke ruimtes zijn waar iedereen zich thuis kan voelen; • Er betaalbare voorzieningen zijn die in het geval van nieuwe wijken ook toegankelijk zijn voor bewoners en sociaal ondernemers uit de (naburige) buurt;

• Er betaalbare woningen zijn die in het geval van nieuwe wijken ook toegankelijk zijn voor bewoners uit de (naburige) buurt; • Ervoor is gezorgd dat mensen zo makkelijk mogelijk verbinding met elkaar kunnen maken; • De ruimtelijke infrastructuur uitnodigt om er actief in te bewegen en er comfortabel te zijn. COÖPERATIE Het proces waarbij individuen of collectieven samenwerken om iets te bereiken. PARTICIPATIE Accepteren dat verschillende mensen en gemeenschappen actief meedoen met en beslissen over zaken die van invloed zijn op het sociaal en ruimtelijk welbevinden. Participatie bij het ontwerp meet: • Hoe en hoe vaak mensen gebruik maken van de publieke ruimte; • Of bewoners betrokken zijn bij het ontwerp, de programmering, beheer en onderhoud van de publieke ruimte. SAAMHORIGHEID Een gevoel van solidariteit tussen bewoners.

EERLIJKHEID GELIJKWAARDIGHEID Het op gelijke of gelijkwaardige manier verdelen van middelen, status, rechten, macht en voorzieningen. Gelijkwaardigheid bij het ontwerpen van de publieke ruimte kijkt (ter vergelijking) naar: • Hoe middelen verdeeld worden in andere vergelijkbare buurten in de stad; • Hoeveel (sociale, economische, financiële en duurzame) investeringen er in de openbare ruimte worden gedaan in vergelijkbare buurten in de stad; • Wat voor status (van leven, wonen en ondernemen) vergelijkbare publieke ruimten zoals pleinen en straten hebben in vergelijkbare buurten in de stad3; • De rechten en de macht die verschillende typen stakeholders (ook bewoners) in het ontwerpproces hebben in vergelijkbare buurten in de stad. GELIJKHEID Goederen en diensten zo verdelen dat het grootst mogelijke voordeel voor de gemeenschap/buurt wordt behaald. Gelijkheid bij het ontwerpen van de publieke ruimte kan je meten door te kijken naar hoeveel algemene ruimtes en budgetten er voor de buurt beschikbaar zijn in vergelijking met andere buurten VERDIENSTE Een proces, resultaat of kenmerk van de buurt dat van waarde is. TRANSPARANTIE Open zijn over regels, rechten en procedures door het delen van informatie.

IDENTITEIT AUTHENTICITEIT Fysieke en sociale eigenschappen die kenmerkend zijn voor een specifieke plek of cultuur. Ontwerpen vanuit het oogpunt van authenticiteit kan worden gedaan door te zorgen dat de publieke ruimte past bij het lokale karakter van de buurt. SCHOONHEID Iedereen heeft recht op een goed ontworpen en kwalitatieve leefomgeving. 3 Denk bij status aan een hogere verblijfskwaliteit (van wonen en leven) of kwaliteit en kansen voor ondernemers in en rondom bepaalde straten en pleinen. Dit soort plekken bieden meer groeikansen voor (kleine en lokale) ondernemers en ook voor een sterke wijkeconomie (zie de verklarende woordenlijst).

Ontwerpen vanuit het oogpunt van schoonheid kan worden gemeten door te kijken naar in hoeverre de publieke ruimte de fysieke aantrekkelijkheid van de buurt verhoogt. KARAKTER Het naar voren brengen van de opvallende kwaliteiten van een plaats. TROTS Goede gevoelens en zelfverzekerdheid over een handeling, een plaats of een relatie. SPIRITUALITEIT De aanwezigheid van plaatsen en opvattingen die religieuze expressie en geloofspraktisering ondersteunen. VITALITEIT Een energieke, geïntegreerde gemeenschap/ buurt waar verschillende mensen, functies, plekken en gebouwen dicht bij elkaar bestaan. Door culturele en economische betrokkenheid ontstaan er voor bewoners meer kansen. Er is ook ruimte voor bezinning en experiment. Bij het ontwerpen van een vitale stad/buurt wordt gekeken in welke mate: • Sociaal contact en ontmoetingen tussen verschillende bewoners en groepen gebruikers van de openbare ruimte mogelijk wordt gemaakt; • Het mogelijk of makkelijker wordt gemaakt dat mensen als groep samen de ‘eigenaar’ kunnen zijn van plekken of ruimtes, bijvoorbeeld om er samen te werken, sporten, klussen en/of koken; • Er wordt gezorgd dat er in de buurt geen zaken zijn die delen ervan kunnen afscheiden, zoals sporen, bruggen of kades. Hierdoor kan de buurt namelijk uit elkaar vallen of kunnen sommige delen van de buurt zich (onnodig) geïsoleerd voelen.

Bron :https://vastgoedjournaal.nl/news/8708/vitale-steden-duurzaam-vastgoed; Ir. De Bois P.G. De Stad, duurzaam vitaal, Meervoudig Intensief (duurzaam) Ruimtegebruik voor stedelijke vitaliteit, HVA, openbare les 15 juni 2011.

MOBILITEIT TOEGANG De mate waarin er in de omgeving op handige wijze toegang is tot basisbehoeften. Ontwerpen voor toegang is meetbaar in de mate waarin de openbare ruimte gemakkelijk en veilig kan worden betreden zonder fysieke hinder of beperkende regelgeving. CONNECTIVITEIT De fysieke of sociale netwerken die mensen en plaatsen bij elkaar brengen waardoor contact ontstaat en kansen ontstaan die nodig zijn voor sociaal welbevinden. Ontwerpen voor connectiviteit is meetbaar door te kijken of de openbare ruimte voldoende is verbonden met verschillende vervoersmogelijkheden en voorzieningen, en te kijken naar hoeveel gebruikers van het plein zich verbonden voelen met elkaar, met elkaar uitwisselen en/of relaties met elkaar aangaan.

MACHT VERANTWOORDING De acceptatie van verantwoordelijkheid door individuele mensen of collectieven om bij te dragen aan rechtvaardigheid. DAADKRACHT Het mogelijk maken dat individuen en groepen namens hun eigen belangen kunnen handelen. EMPOWERMENT Het geven van formeel gezag of macht aan een persoon of collectief door actie of invloed te bevorderen. REPRESENTATIE De mate waarin een gemeenschap haar verlangens en diversiteit vertegenwoordigd ziet in het besluitvormingsproces.

VEERKRACHT AANPASSINGSVERMOGEN De mogelijkheid om te veranderen. Bij het ontwerpen voor aanpassingsvermogen wordt onderzocht in hoeverre: • De stad/buurt de mogelijkheid heeft en plekken biedt om de steeds veranderende behoeftes en activiteiten van mensen en groepen te huisvesten; • Het voor gebruikers duidelijk en zichtbaar is hoe een plek kan worden aangepast en de verschillende opties natuurlijk of makkelijk voor hen aanvoelen. Bron :https://vastgoedjournaal.nl/news/8708/vitale-steden-duurzaam-vastgoed

LEVENSDUUR Sociale en fysieke systemen voor een lange tijd in een goede staat behouden. Bij het ontwerpen voor levensduur van de openbare ruimte is toekomstbestendigheid belangrijk. Ontwerpprincipes die kunnen helpen bij het vormgeven van een toekomstbestendige openbare ruimte zijn: • Integraal: De openbare ruimte is klimaatbestendig en ook senior-, jeugd-proof, etc.; • Flexibel en aanpasbaar: De openbare ruimte is flexibel en aanpasbaar en kan meegroeien met veranderende wensen en behoeftes. Als bij het ontwerp van de openbare ruimte rekening wordt gehouden met de veranderlijkheid op relatief korte termijn, kunnen andere keuzes worden gemaakt: geen inrichting voor de eeuwigheid. Denk aan speelplekken die makkelijker mee kunnen groeien met opgroeiende kinderen; • Verplaatsbaar: Objecten zijn in zekere mate verplaatsbaar zodat deze relatief gemakkelijk op andere plekken in te zetten zijn wanneer trends en ontwikkelingen daarom vragen; • Multifunctioneel: De openbare ruimte en objecten zijn multifunctioneel zodat meerdere functies op dezelfde vierkante meter een plek krijgen.

Denk aan lantaarnpalen als oplaadpunt voor elektrische auto’s, maar ook aan multifunctionele sportvoorzieningen op het dak van bijvoorbeeld een supermarkt (zie Haarlem Schalwijk : DAK https://youtu.be/THbCAfqwhgo) ; • Hergebruik: Elementen en objecten kunnen elders worden hergebruikt of nieuwe functies krijgen; • Contextgericht: Bij (her)inrichting wordt rekening gehouden met de (potentiële) kwaliteit van een plek en het (gewenste) gebruik. Gebruikers worden in het ontwerpproces betrokken; • Blanco canvas: Laat ‘gaten’ in het ontwerp van de openbare ruimte en nodig mensen uit er zelf invulling aan te geven. Bron: F. Liebrand et.al., Verkenning Toekomstbestendige openbare ruimte, Kennisplatform CROW, 2016.

DUURZAAMHEID Het voorkomen van handelen op een manier die schadelijk is voor het sociale en fysieke welbevinden of het aantasten van (natuurlijke) bronnen. Op lange termijn is het doel het vinden van een balans tussen het sociale en het ruimtelijke. Duurzaamheid in het ontwerp kan worden gemeten door te kijken naar of deze zes duurzaamheidspijlers zijn meegenomen bij het ontwerpen van de openbare ruimte • CO2: het beperken van de CO2 uitstoot door middel energiebesparing, lokale energieopwekking en het gebruik van groene energie. • Materiaal: materiaalgebruik beperken door recycling, efficiënt ontwerpen en milieuvriendelijke alternatieven.

• Bodem, Water & Lucht: het verbeteren van de lucht, bodem en waterkwaliteit en het voorkomen van watertekort en wateroverlast. • Ecologie: het verbeteren van de biodiversiteit en ecologische structuren. • Mens: het verbeteren van de capaciteit om te voorzien in menselijke behoeften, zoals werkgelegenheid, gezondheid, veiligheid en vrijheid. • Profijt: winst of langetermijn geldbesparing.

Bron: D. Huitema, Masterscriptie; Duurzaamheid in de openbare ruimte: ‘Een kwantitatief onderzoek naar duurzaamheid bij openbare ruimte afdelingen van de gemeente Arnhem en andere gemeenten”, Radboud Universiteit Nijmegen, 2016.

RECHTEN VRIJHEID De mogelijkheid om te handelen of vrijuit te spreken zonder dreiging of externe beperkingen KENNIS De mogelijkheid om informatie in te winnen of bewustzijn te creëren via educatie en/of ervaring. EIGENAARSCHAP De mogelijkheid voor mensen uit de community om eigenaar te zijn van bezit en/of deel te hebben aan het proces en de uitkomst (stakeholders zijn) (tijdens de sessies mogelijk onder te brengen bij: democratie) Eigenaarschap is meetbaar in de mate waarin het ontwerp van de publieke ruimte, mensen ervan overtuigt dat de ruimte bij hun buurt hoort en in de mate waarin individueel rentmeesterschap wordt bevorderd voor de activiteiten en het onderhoud van de ruimte.

Verklarende woordenlijst: Openbare/publieke ruimte: Het geheel van alle voor publiek vrij toegankelijke ruimtes zoals straten, pleinen, parken, parkeerplaatsen, winkelcentra en sportvelden. Circulair ondernemen: Circulair ondernemen is ondernemen op een manier die het hergebruik van producten en grondstoffen maximaliseert en hun waardeverlies minimaliseert. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat bedrijven bij ontwerp en materiaalkeuze al nadenken over het hergebruik van (delen van) hun producten. Misschien kunnen ze deze weer als volwaardig product op de markt brengen. Of misschien als onderdeel van – of grondstof voor – een ander product. Deze nieuwe manier van werken en denken heeft minder impact op het milieu en stopt de grootschalige kapitaalvernietiging. Ook biedt het veel ondernemerskansen. www.circulairondernemen.nl Wjkeconomie: is een onderdeel van de stedelijke economie en bestaat uit de kleinschalige economische bedrijvigheid die plaats heeft in een wijk. Denk bijvoorbeeld aan winkels (detailhandel), (thuiswerkende) zelfstandigen en sociaal, cultureel en creatief ondernemers. Er is vandaag de dag steeds meer aandacht voor de wijkeconomie, omdat men het belangrijk vindt dat een wijk en haar bewoners zoveel mogelijk uit zichzelf halen. Of dit gebeurt kan je terugzien in de economische vitaliteit en de leefbaarheid van een wijk.

3. Visie en Ambitie Wat is ons toekomstbeeld voor Amstel III ? Wie gaat er over die toekomst? Welke rol spelen bewoners in het vormgeven van dat toekomstbeeld? Hoe maken we Amstel III tot een creatieve en innovatieve stadswijk? Het onderwerp Visie en Ambitie (P. 20-23) gaat over welke toekomst we voor Amstel III voor ogen zien. Herkennen de vrouwen van de WMS adviesraad zich in de visie voor het gebied? En is die toekomst die geschetst wordt terug te lezen in het huidige ontwikkelperspectief? In het volgende hoofdstuk zullen de adviezen van WMS op gebied van Visie en Ambitie uiteengezet worden aan de hand van analyses over de waarden uit de JCI die bij dit onderwerp centraal staan. Uit ons vooronderzoek is gebleken dat volgens WMS de zes belangrijkste waarden op gebied van Visie en Ambitie Identiteit, Keuze, Betrokkenheid, Welvaart, Aspiratie en Mobiliteit zijn. In het huidige ontwikkelperspectief van Amstel III, scoren de zes centrale waarden als volgt; De scores op de centrale waarden op gebied van Visie en Ambitie in het huidige ontwikkelperspectief liggen allen tussen de 2.5 en 3.4. De scores voor de waarden Betrokkenheid, Keuze en Identiteit zijn het laagst. Het hoofdstuk Visie en Ambitie werd in het plenaire gedeelte van de werksessie kort besproken.

3.1 Betrokkenheid gemeenschap, coöperatie, participatie, saamhorigheid De werksessie wordt ingeluid met de vraag “Waarom scoort de waarde Betrokkenheid zo laag?’’ Uit het eerste antwoord blijkt dat het taalgebruik in de formulering van ambities niet geheel aansluit bij de verwachtingen van de bewoners, deze is nog niet concreet genoeg. “Ik kijk kritisch naar hoe smart dingen geformuleerd zijn.” In het ontwikkelperspectief wordt benoemd dat er vanuit de gemeente al allerlei plannen zijn wat betreft de visie voor het gebied. Hierin zijn ze echter afhankelijk van de eigenaren van het gebied. Dit houdt in dat de onderhandelingen over de ambities gehouden worden door de eigenaren en de gemeente. “Dit betekent eigenlijk dat de bewoners wat betreft de onderhandelingen nog niet aan tafel

zitten, maar dat staat er niet in.’’ Deze uitspraak werd door een ander lid aangevuld met een vraag aan het projectteam; “In het ontwikkelperspectief hebben jullie het vaak over bewoners, maar wie zijn dat dan? ” Als we het hebben over bewonersparticipatie is het goed om te benoemen wat er al is aan georganiseerde bewoners en bewonerscollectieven. Als het bijvoorbeeld gaat over groen in de buurt in samenwerking met bewoners is het GroenPlatvorm Zuidoost al een mooie aanvulling. ‘’Denk bij het maken van zo’n document na over welke partijen je benoemt in het proces.” Een uitspraak zoals deze is in lijn met de indicatoren Coöperatie en Gemeenschap uit de JCI. Om een gevoel van Saamhorigheid en Betrokkenheid te creëren in een gebied is het belangrijk om samen te werken met bestaande collectieven. “Als je het hebt over bewonersparticipatie denk dan ook na hoe je dat vanuit een andere hoek kan omschrijven.” Verder wordt toegelicht dat de rol van bewoners als stakeholder in het proces heel klein aanvoelt. Deze rol als stakeholder zou volgens WMS vervuld kunnen worden door de al eerder benoemde bewonerscollectieven.

3.2 Keuze diversiteit, spontaniteit De tweede waarde die tijdens de werksessie aan bod kwam was Keuze. Hoewel er veel ideeën worden genoemd in het Visie en Ambitie hoofdstuk, wordt er te weinig gedaan met de huidige Diversiteit aan culturen, ondernemers en initiatieven die aanwezig zijn in Zuidoost. “Diversiteit is de kracht van Zuidoost.” De diversiteit die we kennen in de cultuur van Zuidoost zouden we ook graag terugzien in de ambities voor Amstel III. Diversiteit in het aanbod mist bijvoorbeeld op het gebied van wonen, huurprijzen en voorzieningen. “We willen dat het aanbod een afspiegeling is van het bestaande Zuidoost.” Het projectteam van Amstel III reageerde daarop door toe te lichten dat in het huidige stadium van het plan nog weinig aanpassingen gedaan kunnen worden aan het fysieke ontwerp en dat er nu weinig tot geen ruimte is voor voorstellen zoals deze, wat de lage score voor Keuze natuurlijk bevestigd. In essentie laat dit zien dat de toepassing van de JCI-werkmethode voor het ontwikkelen van een rechtvaardige stad dus te laat is toegepast. Het projectteam laat wel weten het de moeite waard te vinden hierover in gesprek te gaan met WMS aangezien adviezen altijd doorgegeven kunnen worden aan de bestuurders. “Jeetje… die JCI gaat hier dus juist over!’’ Wil je een rechtvaardig ontwerp creëren dan zullen bepaalde keuzes herzien moeten worden.

3.3 Identiteit authenticiteit, schoonheid, karakter, trots, vitaliteit, gezondheid De waarde Identiteit kwam tijdens het bespreken van de waarden Betrokkenheid en Keuze al duidelijk terug. Het woord ‘diversiteit’ werd al meerdere malen genoemd en blijkt een groot 16

onderdeel te zijn van de identiteit van Zuidoost. De identiteit van Zuidoost als een wijk met een diversiteit aan culturen is niet terug te zien in het ontwerp voor Amstel III. Als we bijvoorbeeld de indicatoren Authenticiteit, Karakter en Trots in het fysieke ontwerp willen verbeteren zouden bewoners vanaf het begin betrokken moeten zijn bij het proces. Hoewel we aan dat stadium voorbij zijn, is in het kader van de visie 1Zuidoost, toch reden om de waarden van de JCI toe te passen. Hierdoor zullen er suggesties komen vanuit WMS die niet direct door het projectteam Amstel III op te lossen zijn maar wellicht wel politiek gedragen kunnen worden om de identiteit of het DNA van Zuidoost te bewaken. ‘’We moeten nadenken over hoe we echt tot een vernieuwende gemengde stadswijk komen en wat vraagt dat dan aan keuzes?’’ Omdat de huidige identiteit van Zuidoost nu nauwelijks wordt benut ontstaan er bij WMS zorgen over of de nieuwe wijk wel bedoeld is voor de huidige bewoners van Zuidoost: “Ik mis een lange termijn perspectief en visie, zoals het nu eruit zien lijkt het met name op de langere termijn een elitewijk te worden.” Motie 1Zuidoost

3.4 Aspiratie creatieve innovatie, genot, geluk, hoop, inspiratie De waarde Aspiratie kwam ook aan bod op gebied van Visie en Ambitie. ‘’Ik mis aspiratie en innovatieve keuzes. Ik begrijp de uitleg dat het een redelijk 'kale ontwikkelstrategie' is, juist om ruimte open te laten aan bewoners. Alleen dan zou je ook van de scratch moeten beginnen om gezamenlijk te bouwen aan een visie en ambitie.’’ Uit het gesprek met WMS blijkt dat Aspiratie op veel plekken in het ontwerp gemist wordt. Als het gaat om de Visie en Ambitie voor een wijk van de toekomst is dit de kans om het grotere plaatje neer te zetten en te spreken van verbeeldingskracht. In het huidige ontwikkelperspectief lijkt het alsof er veilige en conservatieve keuzes worden gemaakt wat betreft in type woningen en voorzieningen. ‘’Ik zie hier geen vernieuwende elementen in 17

Door segregatie tussen Amstel III en de Bijlmer tegen te gaan - op fysiek, sociaal en economisch vlak - wordt invulling gegeven aan de ambitie ‘1Zuidoost’. Realisatie van dit streven bekent het stellen van duidelijke randvoorwaarden voor succes. Dit geldt ook voor realisatie van de ambitie om het spoor in de toekomst te laten fungeren als ruggengraat van verbinding. Het spoor vormt tot nu toe nog een fysieke barriére tussen het westelijk gelegen Amstel III en het oostelijk gelegen, oude deel van Zuidoost. Deze tweedeling wordt niet alleen fysiek ervaren, maar heeft ook grote impact op sociaaleconomisch gebied. Bewoners aan het oostelijk deel het spoor profiteren niet mee van de bedrijvigheid en welvaart van het westelijk gelegen Amstel III. _________________________________ Motie 1Zuidoost ‘1Zuidoost’ en de opdracht om: “segregatie tussen Amstel III en de Bijlmer tegen te gaan: op fysiek, sociaal en economisch vlak”.

terugkomen die het gebied onderscheidend en uniek maken.’’ WMS geeft aan dat in de Visie en Ambitie meer geanticipeerd moet worden op toekomstige trends en ontwikkelingen waar we ons als Amstel III bij aan willen sluiten. Kijk hiervoor bijvoorbeeld naar elementen die terugkomen in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 en redeneer vanuit daar terug. Dit is in lijn met de indicator Creatieve innovatie. In de Visie en Ambitie moet ook nagedacht worden over multifunctionele openbare plekken zodat forenzen en verschillende typen bewoners elkaar daar kunnen ontmoeten. “Ook zie ik een spanningsveld in het grote kantoren gebied versus er een woonwijk van willen maken.” Door deze aspiratie blijft er weinig ruimte over voor groen en openbare ruimtes. Als er dan toch voor wordt gekozen om er kantorenpark van te maken, dan kan dit ook innovatiever door er bijvoorbeeld innovatie district van te maken, denk hierbij aan bijvoorbeeld Brainport Eindhoven.

3.5 Welvaart gezondheid, geborgenheid, veiligheid, bescherming, voorspoed De waarde welvaart kwam uit het vooronderzoek terug met een score van 3.1. Deze score kan volgens WMS omhoog als er meer aandacht wordt besteed aan met name de indicatoren Geborgenheid en Bescherming. Dit kwam terug in het advies om een aantal Kangoeroewoningen te implementeren in Amstel III, woningen waarin twee gezinnen komen te wonen. “Bijvoorbeeld een ouder echtpaar en een jong gezin. Tegenwoordig leven gepensioneerden langer. Zo is er oppas dicht bij huis en zo kun je vereenzaming tegengaan.” Aan de indicator Voorspoed kan ook meer aandacht besteed worden. In het ontwikkelperspectief komt naar voren dat er ruimte komt voor lokale ondernemers maar met name in de tijdelijkheid. WMS vreest dat lokale ondernemers slechts worden ingezet voor placemaking en dat ze de huren in de permanente situatie niet kunnen betalen. Het is belangrijk om ervoor te zorgen dat er betaalbare bedrijfsruimtes komen voor die ondernemers, zodat hun kansen niet slechts in tijdelijke voorzieningen liggen.

3.6 Mobiliteit toegang, connectiviteit De waarde Mobiliteit scoorde het best op gebied van Visie en Ambitie. Dit komt omdat, in het kader van de indicator Connectiviteit, Amstel III hartstikke goed verbonden is met de omliggende buurten, Zuidoost en de rest van Amsterdam. Er is een metrolijn, goede fietspaden en nabije autowegen. Dit sluit wel aan bij de eerdergenoemde Motie 1Zuidoost, in de zin dat de metrolijn moet fungeren als een ruggengraat die de gebieden verbindt in

18

plaats van scheidslijn. Op wat voor manieren de mobiliteit in Amstel III verbeterd kan worden wordt uitvoerig ingegaan in het hoofdstuk ‘Mobiliteit’.

3.7 Belangrijkste adviezen Visie en Ambitie Denk na over het concreter formuleren van de ambities; Bekijk bewonersparticipatie vanuit een andere hoek door het netwerk van de gemeente uit te breiden met bewonerscollectieven met verschillende expertises; Geef bewoners een grotere rol in de vorm van bestaande bewonerscollectieven als volwaardig stakeholder in het ontwerpproces; Laat de diversiteit die Zuidoost kent, terugkomen in het aanbod van Amstel III; Betrek georganiseerde bewoners in het ontwerpproces; Laat professionele bewoners participeren in het ontwerp om de authenticiteit van Zuidoost te bewaken; Overweeg sommige keuzes te herzien om tot een echte vernieuwende en gemengde stadswijk te komen. Benoem toekomstige trends en ontwikkelingen waar Amstel III zich bij wil aansluiten, bijvoorbeeld uit de omgevingsvisie 2050; Benoem de visie op lange termijn en hoe de bewoners hierin betrokken worden; Denk na over manieren om de geborgenheid te vergroten, bijvoorbeeld met Kangoeroewoningen.

19

4. Programma Segregatie versterkers en afbrekers Kleine huizen Nieuwe scholen Plek voor MBO’ers en gezinnen uit Zuidoost Functiemenging ‘De Zuidoost-touch’ In de programmering (p. 40-57) wordt beschreven vanuit welk perspectief het wonen, werken en voorzieningenniveau en de verkeersinfrastructuur in Amstel III wordt vorm gegeven. Hier gaat WMS met name in op het belang van het aantrekkelijk en betaalbaar maken van Amstel III voor diverse categorieën Zuidoost bewoners, zodat er ook voor hen plek komt om te wonen, werken en recreëren. De WMS Vrouwenadviesraad vindt de volgende zes waarden het allerbelangrijkst als het gaat om de ‘Programmering’: Identiteit, Aspiratie, Betrokkenheid, Veerkracht, Acceptatie, en Mobiliteit. Deze waarden die centraal staan op gebied van de programmering voor Amstel III, scoren als volgt: De scores op de centrale waarden op gebied van ‘Programmering’ in het huidige Ontwikkelperspectief liggen allen tussen de 2.5 en 3.4. De scores voor de waarden Acceptatie, Betrokkenheid, Identiteit zijn het laagst.

Hieronder volgt een beschrijving en analyse van deze zes JCI Waarden scores op de programmering, met behulp van een aantal relevante indicatoren. Dit gebeurt op score volgorde van laag naar hoog.

20

4.1 Acceptatie vertrouwen, tolerantie, respect, verzoening, inclusie, empathie, erbij horen De mate waarin diverse type mensen en huishoudens worden geaccepteerd, dan wel zich geaccepteerd (zullen) voelen in Amstel III, wordt hier vastgesteld aan de hand van de JCI Indicatoren Inclusie en Erbij horen. De urgentie om Amstel III en de Bijlmer op sociaaleconomisch en maatschappelijk gebied te verbinden wordt al jaren gevoeld. Bewoners van de Bijlmer profiteren niet of zeer weinig van van de welvaart aan de andere kant van het spoor. Deze uitdrukking van de andere kant van het spoor draagt in zichzelf al mee dat er geenszins sprake is van een gevoel van Inclusiviteit en van Erbij horen. “Voor een inclusief Amstel III is het van belang, een divers en toegankelijk aanbod van voorzieningen, wonen, werken, ondernemen en recreëren te realiseren en dat verschillende soorten mensen3 hiertoe toegang hebben - ook die uit Zuidoost - en dat zij zich in dat aanbod kunnen herkennen en zich uitgenodigd voelen om erbij te horen.” Ondermeer door integrale programmering van voorzieningen, wordt beoogd dat de mensen aan beide kanten van het spoor profijt zullen ondervinden van de transformatie. Dit voornemen om sociaaleconomische segregatie tegen te gaan, klinkt veelbelovend en sluit helemaal aan bij de ontwikkeling naar 1Zuidoost.

“Om het 1Zuidoost beleid succesvol te kunnen realiseren zijn voorrangsregels nodig voor woningtoewijzing die goed aansluiten op de opleidings- en inkomenssituatie en behoeften van diverse typen huishoudens uit Zuidoost”. Analyse van arbeidskansen tijdens en na de transformatie van Amstel III, laat zien dat er vooral vraag zal zijn naar kenniswerkers4. De kansen voor de hoger opgeleiden op een passende stage of baan zijn in grote mate aanwezig, terwijl die voor middelbaar tot lager opgeleiden aanzienlijk lager zijn. Daarnaast zijn er ook zorgen dat hoogopgeleiden het werk van middelbaar en laagopgeleiden rechtstreeks zouden overnemen5. Dit gebeurt vaker tijdens een recessie of door een stijgend aanbod van hoogopgeleiden die dan steeds vaker onder hun niveau moeten werken. Zo vertelt een gefrustreerde moeder uit Zuidoost: “Mijn zoon is een MBO-er, kan je je voorstellen dat Pathé Arena mijn zoon afwijst voor het verkopen van popcorn omdat hij geen HBO-er is?” Veruit het grootste deel van de jongeren uit Zuidoost heeft een MBO opleidingsniveau (van niveau 2 4). Dit beeld sluit aan bij een recent onderzoek in grote steden w.o. Amsterdam, waaruit blijkt dat 51,6% van de jongeren met een migratieachtergrond van 21 jaar en ouder geen onderwijs meer volgt. De overgrote meerderheid van deze groep jongeren heeft een MBO-opleiding of lager voltooid (92,9 procent)6.

3

Verschillende soorten mensen op het gebied van leeftijd, gender, etnisch-culturele afkomst, geloof, seksuele voorkeur, fysieke en/of mentale staat, inkomen, opleiding en huishoudsamenstelling.

4

Werknemers met meestal academische achtergrond die werk verrichten waarbij kennis en opleiding een belangrijk vereiste is.

5

Centraal Planbureau / Sociaal en Cultureel: Verdringing op de arbeidsmarkt, beschrijving en beleving, p. 52, Den Haag, 2018.

6

De Winter-Koçak, S.;Badouet M; Schoolloopbanen van jongeren met een migratieachtergrond, p.20; Kennisplatform Integratie en Samenleving, januari 2020.

21

Uitdagingen in de kansenontwikkeling van jongeren in Zuidoost Van een relatief grote groep jongeren uit Zuidoost blijft het scholingsniveau hangen op MBO niveau 3 of lager. Bij een deel van hen blijken problemen in de thuissituatie, maar ook onderschatting en verwaarlozing op school te zorgen voor een leerachterstand en een lager schooladvies. De gedeelde ervaringen van diverse maatschappelijke initiatieven en particuliere bijleskrachten uit Zuidoost bevestigen dit beeld. In een recent onderzoek spreken ook onderwijskundigen en pedagogen over vooroordelen en het daarnaar handelen van leerkrachten als factor voor het oplopen van leerachterstanden bij leerlingen met een migratieachtergrond7. Veel van deze jongeren zijn gedemotiveerd geraakt, hebben een geschaad zelfvertrouwen en laag zelfbeeld. De zorgen om deze groep blijven groot en vragen om een aanpak die gericht is op het ontwikkelen van een aantal belangrijke kernkwaliteiten z.a.: herstel van zelfvertrouwen; vergroten van het zelfbewustzijn; geloof in eigen kunnen; sociale skills; talentontwikkeling; maatschappelijke en arbeidsintegratie. Daarnaast is het van belang om onderdeel van het kwaliteitsbeleid, te investeren in diversiteit skills en cultuursensitiviteit van onderwijskrachten.

Uit het (toekomstig) woningmarktaanbod van Amstel III is goed zichtbaar dat deze meer is afgestemd op hoge inkomensgroepen van jonge mensen zonder gezin of met <1 kind. Er wordt aan de ene kant vooral gebouwd voor hoger opgeleide jonge mensen met perspectief op doorstroming naar een ruimere woning in het middeldure of dure segment. Terwijl er aan de andere kant, een grote behoefte is aan een betaalbare woning bij voornamelijk middelbaar opgeleide jongeren uit Zuidoost. Om jongeren die aangeven graag in Zuidoost te willen blijven wonen, is een voorkeursbeleid voor woningtoewijzing afgesproken met projectontwikkelaars. Tot nu toe blijkt uit de praktijk van eisen voor woningtoedeling, dat alleen hoger opgeleide jongeren kans hebben op een woning. “Sociale huurwoningen in Amstel III dienen ook voor jongere Zuidoostenaren met een MBO opleiding toegankelijk te zijn; tot nu toe worden zij uitgesloten!” In de plannen wordt ook gesproken over een discotheek waar jongeren uit de muziekscene van Zuidoost ook aansluiting zouden kunnen vinden voor werk en ontspanning. Hierover geeft WMS mee dat deze veronderstelling alleen bewaarheid zal worden als het DNA van Zuidoost echt is verweven in het gebied. Dat betekent o.a. dat: “Jongeren uit Zuidoost zullen ook zelf tot de doelgroep van de discotheek moeten horen en hun muziekstijl en -smaak zal daar ook een moeten plek krijgen.

Kan dat ook realiteit worden als de Amstel III populatie niet 7

De Winter-Koçak, S.;Badouet M; Schoolloopbanen van jongeren met een migratieachtergrond, p.10; Kennisplatform Integratie en Samenleving, januari 2020.

22

gemengd is en een andere stijl en smaak heeft? Voelen jongeren uit Zuidoost zich uitgenodigd om erbij te horen?”

4.2 Betrokkenheid saamhorigheid, participatie, coöperatie, gemeenschap De mate waarin de programmeringskeuzes effect hebben of in de toekomst kunnen hebben op betrokkenheid, zal hier worden vastgesteld aan de hand van de Indicator Gemeenschap. Tijdens de werksessie werd in dit verband voornamelijk gesproken over wonen en schoolvoorzieningen en de invloed van de keuzes op de huidige gemeenschappen van Zuidoost en toekomstige van Amstel III. Ook hier vormen de politiek-bestuurlijke ambities van “1Zuidoost” en “Het spoor als ruggengraat van verbinding” een belangrijk uitgangspunt. “Betaalbare woningen en voorzieningen zijn nodig en dienen toegankelijk te zijn voor bewoners en ondernemers uit Zuidoost zodat er een fysieke en sociale verbinding kan ontstaan tussen bewoners van beide delen van Zuidoost.” In Zuidoost lijkt de anti-segregatie doelstelling voor Amstel III te botsen met belangen van investeerders. Daarnaast lijkt het erop dat gezinnen met meer dan 1 kind uit middeninkomens, niet zoveel keus hebben uit het woningaanbod.“Men denkt dat de ruime en betaalbare woningen zullen vrijkomen voor gezinnen in Zuidoost omdat ouderen zullen doorstromen naar een iets minder ruim appartement in Amstel III, maar dat is niet realistisch. Ouderen uit Zuidoost kunnen doorgaans geen huur van 900 euro of meer betalen; ze zullen dus blijven zitten waar ze zijn!”

Feiten en cijfers: ➢

Er worden tot 2040 in Amstel III, veel kleinere woningen gebouwd, gericht op starters en 1 persoonshuishoudens; van de kleinste woningen < 70 m2 wordt het meest gebouwd (8.500 van de 15.000). Daarvan is 4.500 sociale huur, 3000 middeldure huur en 1000 middeldure koop.

➢

Van de middelgrote woningen van 70 - 85m2 is 1.500 sociale huur (10%), 1000 middeldure huur en 1000 middeldure koop.

➢

Het aantal ‘grote’ woningen van > 85 m2 blijft tot 2040 hangen op 1.750, waarvan allemaal dure koop of huur zijn.

Er wordt primair gemikt op het huisvesten van studenten, jonge en hoogopgeleide starters en op doorstarters met een hoog inkomen. Sociale huurwoningen zijn voornamelijk afgestemd op

23

1

persoons

of

2

persoonshuishoudens

met

maximaal

1

kind.

Opvallend is dat men expliciet zorgwerkers en leerkrachten wil aantrekken en dat men min of meer ervan uitgaat dat deze groep geen gezin heeft. De woningen zijn namelijk behoorlijk aan de kleine kant voor gezinnen. “Het is de vraag of de relatief kleine 3-kamer woningen, zullen aansluiten bij de woonbehoeften van zorgmedewerkers en leerkrachten met meer dan 1 kind en bij andere gezinnen met middeninkomens.” Ervan uitgaande dat deze twee beoogde bewonerstypen tot de middeninkomensgroepen behoren, dan zullen zij kandidaat zijn voor de 1000 ‘middelgrote’ huurwoningen van gemiddeld 78m2. Woningzoekenden met een middeninkomen (€ 39.055 tot € 43.574) verdienen al snel te veel voor een sociale huurwoning, maar te weinig voor een koopwoning. Dit, terwijl de maandlasten van een koopwoning (vooral door de nog een poos aanhoudende, extreem lage rente), veel lager liggen dan dat bij een huurwoning uit hetzelfde segment. “Het streven om bewoners uit het bestaande deel van Zuidoost voorrang te geven bij woningtoewijzing, is in zekere mate aanwezig is. Helaas is de weg ernaar toe nog niet vrij van uitsluitingsmechanismen zoals opleidingseisen, gezinsgrootte en minimale inkomenseisen.” Tijdens de werksessie wordt door WMS opgemerkt dat er een relatief groot aantal (5) nieuwe basisscholen wordt gebouwd tot 2040.

De gemeente heeft zich sterk uitgesproken tégen segregatie en juist vóór 1Zuidoost met een sterke fysieke, sociale en economische verbinding tussen het westelijk en oostelijk deel van de Bijlmer. Een van de belangrijke pijlers van segregatie is het ontstaan van witte (en rijke) vs. zwarte (en arme) scholen. WMS pleit er dan ook voor om het voornemen om (5) nieuwe scholen te bouwen te heroverwegen: “Investeer in de fysieke uitstraling, kwaliteit en (maximale) groeicapaciteit van bestaande scholen en maak ze zo aantrekkelijk voor nieuwe bewoners. Voor huidige bewoners is dit ook zeer gewenst; hun kinderen hebben ook recht op goed onderwijs. En zo 24

kan er worden gewerkt aan een gezonde integratie en verbinding van oude en nieuwe bewoners.” Tijdens de werksessie wordt op de vraag waarom er zoveel scholen worden gebouwd als er nauwelijks of geen ruimere eengezinswoningen worden gebouwd. Er wordt meegegeven dat de gemeente verplicht is om per elke 2000 woningen, 1 school te bouwen. En dat Amsterdam heeft geleerd van het Oostelijk Havengebied; allemaal appartementen waarvan verondersteld werd dat daar geen mensen met kinderen zouden gaan wonen. Het bleek niet zo te zijn en er ontstond een probleem omdat er geen scholen waren gebouwd. Situationeel-specifieke benadering en belang van 1Zuidoost WMS onderschrijft het belang van een verbonden oosten en westen van Zuidoost. Alles wat het het gevaar van (verdergaande) tweedeling kan versterken dient vermeden te worden. “Het belang van verbonden woon- en leefmilieus tussen oud en nieuw staat voorop. Een een situationeel-specifieke benadering voor voor de programmering van Amstel III is daarom essentieel.” Zetten we de hierboven genoemde argumenten voor het bouwen van 5 scholen af tegen de toekomstige woonsituatie in Amstel III af, dan valt het volgende op: ¨ De gemiddelde grootte van de woningen in Amstel III is ongeveer 71m28. Het gemiddelde woonoppervlakte in het (met Amstel III vergeleken) Oostelijk Havengebied is 101m29.