Bijlage 7. DNK Toekomstschets 2035 en samenvatting Investeringsvoorstel.pdf

1. Toekomstschets De Nieuwe Kern anno 2035 Wie in het jaar 2035 uitstapt op het vernieuwde station Duivendrecht en dan het Stationskwartier in loopt, voelt er meteen de levendige, grootstedelijke sfeer. Op het stationsplein is het een komen en gaan van mensen onderweg naar of van het station. Cafés en terrassen nodigen de voorbijganger uit voor koffie of lunch en midden op het plein sprankelt een fontein. Blikvanger is het hotel, een opvallend gebouw met hoge ramen waardoorheen een groene binnentuin zichtbaar wordt. Welkom in De Nieuwe Kern, de nieuwe stadswijk van Amsterdam. Vroeger was dit gebied, dat wordt omsloten door Werkstad Over-Amstel, station Duivendrecht, de Johan Cruijff ArenA en de A2, een onderbenut terrein, gelegen binnen de grenzen van de gemeente Ouder-Amstel. Groen en waterrijk Anno 2035 is De Nieuwe Kern behalve een grootstedelijk gebied ook een groen en waterrijk stuk stad, dat mensen uitnodigt tot veel buiten zijn. Neem alleen al het centrale park dat als een langgerekte groene long door het stadsdeel en over de Holterbergweg loopt. Mensen kunnen er genieten van de natuur, ze kunnen er picknicken en bootje varen, en je vindt er een theehuis en een pluktuin. Daarnaast zorgen de (polder)parken voor veel groen, net als de woonbuurten ofwel kwartieren, met hun gemeenschappelijke binnentuinen en gevelbedekking.

En ook de openbaar toegankelijke volkstuinenparken maken De Nieuwe Kern tot een groen stadsdeel. Sport en talentontwikkeling Sport en sportbeoefening zijn een belangrijk kenmerk van De Nieuwe Kern, dankzij meerdere (sport)parken en zeker ook dankzij het grote dak van de multifunctionele parkeervoorziening Smart Mobility Hub, waarop een sportpark is aangelegd. In het Sportkwartier biedt De Nieuwe Toekomst, met het nieuwe stadion en het oefencomplex van AFC Ajax, volop ruimte voor talentontwikkeling. De sporters kunnen van daaruit de Johan Cruijff ArenA als wenkend perspectief zien liggen. Het vlakbij gelegen, mooie clubhuis van golfclub Amsterdam Old Course (een monument!) is omgetoverd tot restaurant. Kunst en cultuur Ook op cultureel vlak is er van alles te doen in De Nieuwe Kern, zoals het onlangs geopende nieuwste museum van Amsterdam. Deze kunsthal annex galerie en atelier toont werk van jonge kunstenaars uit de hele wereld, met als aantrekkelijke bijkomstigheid dat de kunstwerken te koop zijn. Ook kunnen kinderen er deelnemen aan creatieve workshops. Daarnaast is er in het gebied ruimte voor street art, bijvoorbeeld in het Bogenkwartier. Daar onder de bogen van het hoge spoorwegviaduct kunnen jongeren excelleren in onder meer skate boarding en street dance. En om de hoek liggen de grote podia waar wereldberoemde artiesten graag komen optreden: Ziggo Dome en AFAS Live.

Toegankelijk en bereikbaar Anno 2035 komen in dit deel van Amsterdam verschillende werelden en sferen samen, want de Nieuwe Kern is toegankelijk voor iedereen. Mensen van alle rangen en standen kunnen er wonen, werken, studeren en ontspannen. Binnen het gebied hebben fietsers en voetgangers voorrang en liggen er vele verbindende fiets- en voetpaden. Daarnaast is De Nieuwe Kern uitstekend bereikbaar met ov, auto en fiets, en sterk verbonden met omliggende gebieden. Binnen een kwartier reis je naar Amsterdam, Utrecht, de Zuidas of Schiphol. Met De Nieuwe Kern heeft Amsterdam er een bruisend en inspirerend stadsdeel bij gekregen, dat circulair en energie neutraal is, niet of nauwelijks CO2 uitstoot, waar woningen (een deel ervan uit hout opgetrokken) en voorzieningen als winkels, scholen en wegen duurzaam en toekomstbestendig zijn aangelegd.

De Nieuwe Kern, een nieuwe wereld voor nu en straks, voor huidige en toekomstige generaties. 2. Samenvatting Inleiding Dit is een investeringsvoorstel voor De Nieuwe Kern, het gebied dat zich uitstrekt van Werkstad OverAmstel en Station Duivendrecht tot de Johan Cruijff ArenA en de A2. Het is een relatief onderbenut terrein binnen bestaand stedelijk gebied en daarom bij uitstek geschikt voor stedelijke verdichting. Juridisch-planologisch ligt De Nieuwe Kern binnen de grenzen van de gemeente Ouder-Amstel, maar van de 190 ha die het gebied groot is, is een flink deel in eigendom van de gemeente Amsterdam. Bij de ontwikkeling van het gebied fungeert Amsterdam als grondeigenaar en ontwikkelaar. Als privaatrechtelijke partij wil Amsterdam samen met de andere grondeigenaren de ontwikkelstrategie verder van de grond tillen. Vandaar dit investeringsvoorstel, waarmee wij de gemeente Amsterdam verzoeken om financiële middelen toe te kennen voor de ontwikkeling van De Nieuwe Kern. Daarmee kunnen we de ontwikkelstrategie en het stedenbouwkundige plan ten uitvoer brengen. Amsterdam staat immers voor een aantal grote opgaven. De aantrekkingskracht van de stad zet de leefbaarheid onder druk, en ruimte om verder te groeien is schaars.

Om te kunnen voldoen aan deze opgaven wordt in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 (2021) en de Ontwikkelstrategie 2035 (2025) onder andere ingezet op het bouwen binnen de bestaande stedelijke omgeving, en op verdichting en transformatie van bestaande gebieden. De Nieuwe Kern wordt in deze beleidsstukken al aangemerkt als locatie voor een gemengde stadswijk. De plannen voor het gebied sluiten goed aan bij beleid zoals dat is neergelegd in o.a. de Woonagenda 2025 en het initiatief ‘Amsterdam maakt ruimte’. Het ontwikkelen van De Nieuwe Kern maakt het mogelijk om dat beleid waar te maken, en kan bovendien zorgen voor een betere verbinding tussen Amsterdam Zuidoost en de rest van de stad. Situatieschets De Nieuwe Kern ligt binnen de gemeentegrens van Ouder-Amstel, tussen de historische kernen Duivendrecht en Ouderkerk. Het gebied heeft een zeer goede bereikbaarheid. De ontwikkeling van De Nieuwe Kern zou dit gebied een sterke identiteit kunnen geven. Hier kan langs een groene oostwestroute tussen de oorspronkelijke kernen een stadskwartier worden opgebouwd met een mix van wonen, verblijven, werken en voorzieningen. Uitdagingen zijn o.a. de slechte bodemgesteldheid (veengrond), verschillende maaiveldhoogtes plus geluid van spoorlijnen, de A2 en vliegroutes van en naar Schiphol. Amsterdam bezit, om precies te zijn, 100 van de 190 hectare.

Overige grondeigenaren zijn NS Vastgoed B.V., VolkerWessels Vastgoed, AFC Ajax, Ouder-Amstel en Rijkswaterstaat. Omdat De Nieuwe Kern valt onder de gemeente Ouder-Amstel, worden de Amsterdamse gronden ontwikkeld binnen de kaders van Ouder-Amstel. Dit is voor Amsterdam een afwijkende vorm van gebiedsontwikkeling. Daarbij zijn alle risico’s van de zogeheten bovenplanse investeringen voor de grondeigenaren en ligt het opdrachtgeverschap bij deze partijen. Ouder-Amstel en de grondeigenaren hebben in 2017 een samenwerkingsovereenkomst gesloten en gewerkt aan een passend programma voor De Nieuwe Kern. Het gebied moet een aantrekkelijke stadswijk zijn voor iedereen en goed bereikbaar zijn voor alle modaliteiten. Er komt veel groen en veel water en de autoluwe wijken, kwartieren genaamd, krijgen alle een eigen karakter. Daarvoor is het nodig om meerdere (bovenplanse en binnenplanse) voorzieningen te realiseren. Denk aan: geluidsschermen langs spoor en A2, een fietsbrug over de A2, opnieuw ophogen van delen van de bodem. Een belangrijk raakvlakproject is de Smart Mobility Hub (SMH).

De opgave voor Amsterdam Nu er overeenstemming is tussen gemeente Ouder-Amstel en de grondeigenaren over het vastgestelde Stedenbouwkundig Raamwerk kan Amsterdam zich gaan richten op de ontwikkeling van haar grond. Het programma voor de Amsterdamse gronden komt neer op: • •

• • • • • • •

2.830 woningen (260.000 m2 bvo) 30.400 m2 bvo kantoor en bedrijvigheid (incl. 30.000 m2 kantoor SMH, reeds vastgesteld in investeringsbesluit De Nieuwe Kern Zuid, en excl. m2 bedrijfsruimte die bij investeringsbesluit Joan Muyskenweg is gerealiseerd) 5.770 m2 bvo maatschappelijke voorzieningen circa 950 m2 bvo commerciële voorzieningen 35.100 m2 bvo sport gerealiseerd voor Ajax (in zijn geheel begroot in investeringsbesluit DNK Zuid) 16.880 m2 overig sport 0 m2 hotel/short-stay 8.000 m2 leisure 0 m2 P&R.

Ouder-Amstel realiseert de maatschappelijke voorzieningen: • Een alles-in-één basisschool • Een VO-school • Sociaal-maatschappelijke voorzieningen zoals een kinderopvang, een buurtkamer en dagbesteding. Het is echter nog niet zeker of dit volledig komt op grond van Amsterdam. Financieel raamwerk In de samenwerkingsovereenkomst van 2017 hebben Ouder-Amstel en de grondeigenaren afgesproken om samen een stedenbouwkundig raamwerk op te stellen. De bijbehorende financiële opzet is uitgewerkt in een exploitatiemodel. Dit model biedt inzicht in kosten, opbrengsten, fasering, parameters en de financiële haalbaarheid van het project. De belangrijkste kostenposten zijn onder meer het ophogen en inrichten van het gebied inclusief proceskosten en engineering. Uiteraard brengt de uitvoering van een project als De Nieuwe Kern, met een looptijd van meer dan 20 jaar, risico’s met zich mee, zoals het niet halen van de fasering, de nog onbekende verleggingskosten van het 150 kV-tracé en de eerder genoemde geluidsbelasting door spoor, lucht- en autoverkeer. Stedenbouwkundig plan Het doel is om een integraal stedenbouwkundig plan te maken voor het hele gebied, inclusief woningen en werkgebieden, gebaseerd op het stedenbouwkundig raamwerk. Daarin ligt de nadruk op samenhang en kwaliteit.

Kwartieren, parken, architectuur De wijken ofwel kwartieren krijgen elk een eigen sfeer, karakteristieke elementen en licht onderscheidende kleuren. De kwartieren rond het park krijgen een centrale ontmoetingsruimte en hebben verschillende bouwhoogten, tussen de vier en acht lagen. De kwartieren rondom station Duivendrecht bieden ruimte aan winkels, cafés, restaurants, hotels en werkruimtes. Levendige plinten en pleinen bieden gelegenheid voor ondernemen en initiatieven. Er komen verbindende fiets- en voetpaden en, behalve het centrale stadspark, meerdere parken voor ontspanning, sport, ontmoeting en verkoeling, plus groene oevers, ecologische routes en

landschappelijk groen. Over de hele linie komt er in De Nieuwe Kern veel groen en water, waarbij elk woonblok altijd aan één kant aan park, ander groen of water grenst. Hieronder volgt een globale opsomming van belangrijke uitgangspunten van het stedenbouwkundig raamwerk. • Waterstructuur en ophoging: het realiseren van een toekomstbestendige waterstructuur waarbij integrale ophoging een waterveilige toekomst kan garanderen; verlegging van de dijk in combinatie met de verlegging van het 150 kV-tracé; ophoging van het gebied met 0,5 tot 3,0 m tot een peil van ca. NAP-0,7 m voor een klimaatbestendig woongebied. Voor dieren en planten ontstaan op de lange termijn meer diverse gebieden. • Waterpeilen: het realiseren van een klimaat adaptieve ondergrond. Omwille van de waterkwaliteit en de doorstroming is in het stedenbouwkundig raamwerk een aaneengesloten waterstructuur uitgewerkt. • Groen en ecologie: groen- en waterstructuren zijn het fundament. Ze zijn door het hele gebied verweven. • Duurzaamheid en duurzame energie: het streven is om de regio zo duurzaam mogelijk te laten groeien met zo min mogelijk CO2-uitstoot. Bij energiezuinig bouwen speelt de warmte- en koudevoorziening een belangrijke rol. • Circulaire economie en circulair bouwen: doel is om in 2030 de helft minder nieuwe grondstoffen te gebruiken. In 2050 wil Amsterdam kunnen bogen op een volledig circulaire economie.

We bouwen klimaat adaptief en flexibel. • Klimaatadaptatie: de focus ligt op het voorkómen van oververhitting en isolatie. Tenminste de helft van de daken in De Nieuwe Kern moet warmte absorberend of verkoelend zijn. Ook moet begroeiing zorgen voor 40% schaduw. • Uitstootvrije mobiliteit en schone lucht: voetgangers en fietsers hebben voorrang. De verbinding van De Nieuwe Kern met omliggende gebieden is uitstekend, dankzij goed openbaar vervoer en aantrekkelijke en veilige fietsverbindingen. • Er is ruim plaats voor fietsen in gebouwen en openbare ruimte, autodelen is een mogelijkheid. Er komen voldoende oplaadpunten voor elektrisch vervoer. • Kabels en leidingen: het masterplan Kabels en leidingen is leidraad bij het verwezenlijken van een robuust systeem. In woonwijken hebben we voldoende ruimte ondergronds gereserveerd. In het stedenbouwkundig raamwerk staat een integraal ontwerp van de boven- en ondergrondse inrichting. • Kwaliteit van de leefomgeving: we hebben aanbevelingen gedaan om het geluidsniveau naar beneden te brengen en nemen geluidwerende maatregelen bij snelweg en woningen. • Openbare ruimte: ontwikkeling daarvan verloopt via de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte Ouder-Amstel. Deze leidraad lijkt veel op de Amsterdamse Puccini-methode.

• Langzaam verkeer en openbaar vervoer: er komen doorlopende routes van noord naar zuid en van oost naar west, plus een uitgebreid netwerk van looproutes door de centrale parkzone. Goede verlichting plus routes bij voorkeur langs de voorkanten van woningen zorgen voor sociale veiligheid. • Auto en de Holterbergweg: de autoverkeerswegen bestaan uit een rijbaan waarop auto’s en fietsers rijden. Overige wegen zijn erftoegangswegen. De Holterbergweg, of S111, loopt straks als stedelijke boulevard langs De Nieuwe Kern. Het profiel van de weg blijft voorlopig ongewijzigd. Als de weg toch wordt aangepast kan de S111 2 x 2 rijstroken krijgen. Deze blijft dan een binnenstedelijke stroomweg.

•

Parkeren, laden en lossen: hoeveel parkeerplaatsen er nodig zijn, stellen we vast aan de hand van de normen van de gemeente Ouder-Amstel. In de woonstraten komen multifunctionele zones op langsparkeervakken, bestemd voor onder meer (deel)auto’s, laden en lossen, mindervaliden- of bezoekersparkeren. Ook komen er zichtbare en sociaal veilige lokale parkeergarages.

Organisatie, planning en participatie Project De Nieuwe Kern is al geruime tijd de gezamenlijke ambitie van Ouder-Amstel, Amsterdam en andere grondeigenaren. Dankzij o.a. de Structuurvisie en het Stedenbouwkundig Raamwerk is dit project beter planbaar en daardoor beter uitvoerbaar geworden en gebeurt er inmiddels veel in De Nieuwe Kern. Dat laat onverlet dat de gebiedsontwikkeling een kwestie van lange adem blijft. Een compact team vult hierbij de rol van de gemeente in, waarbij de focus ligt op bijdragen leveren op het vlak van stedenbouwkunde, technologie, financiën en samenwerking. Na goedkeuring van het investeringsvoorstel vervolgt deze organisatie haar werk. Dan ook komen zaken als bouwrijp maken, tenderprocessen en stedenbouwkundige en maaiveldontwerpen aan de orde. De gemeente Ouder-Amstel zorgt als bevoegd gezag voor de gebiedscommunicatie en de participatie. De grondeigenaren zijn verantwoordelijk voor de communicatie naar huidige en toekomstige gebruikers en voor de communicatie over de verkoop van gronden. Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor de participatie op hun deel van het gebied. In 2020 heeft Ouder-Amstel een uitgebreid participatietraject rond de concept-structuurvisie opgezet. Veel van de opgehaalde informatie is gebruikt om de Structuurvisie aan te vullen. Deze structuurvisie is te vinden op www.denieuwekern.nl.

Voorjaar 2023 heeft stedenbouwkundig bureau West8 een concept stedenbouwkundig raamwerk opgeleverd. Op 7 juni 2023 vond een informatiebijeenkomst hierover plaats. Van de reacties daarop is een verslag en een nota van beantwoording gemaakt. Beide zijn te vinden op www.denieuwekern.nl. Voor het ontwikkelen van De Nieuwe Kern moet een aantal volkstuinen worden verplaatst en ingepast in het middengebied. Ook moeten de volkstuinparken meer toegankelijk worden voor bewoners van De Nieuwe Kern. Honderden tuinders hebben meegewerkt aan het advies en plan De Groene Kern. Daaruit kwam o.a. naar voren dat de voorkeursroute van de tuinders volledig over bestaande paden kan lopen en dat er geen bomen of huisjes hoeven te sneuvelen. Het plan behelst ook het zorgvuldig inpassen van tuinen voor volkstuinders van Nieuw Vredelust en Ons Lustoord, van wie de tuin moet wijken voor woningbouw. Met de tuinders wordt afgestemd over de verdere plannen en over een compensatieregeling. Over het Stedenbouwkundig Raamwerk heeft in 2023 participatie plaatsgevonden. Sommige uitkomsten heeft Amsterdam verwerkt in het stedenbouwkundig plan. De afronding van het stedenbouwkundig plan is niet het einde van de participatie. Belanghebbenden en geïnteresseerden worden andermaal betrokken bij het omgevingsplan. Dat gebeurt ook zodra ontwikkelaars de plannen verder gaan uitwerken.

Op de projectwebsite www.denieuwekern.nl is actuele informatie en documentatie te vinden over de voortgang van De Nieuwe Kern.