Bijlage 6_Onderzoeksrapport discriminatie LBTQI+ vrouwen en non binaire mensen.pdf

Dat haar ouders hun schoondochter niet erkenden als de andere moeder van het kleinkind heeft invloed gehad op de relatie van respondent 1 met haar ouders. “Dat is een andere generatie, die moet je de tijd geven om mee te groeien.” […] “Maar door de bank genomen doen ze het hartstikke goed die oudjes, daar wil ik niet al te moeilijk over doen”. Of de IVF-arts die adviseert dat de respondent geen seks moet hebben, omdat dat gevaarlijk is” en zo laat blijken dat hij heteronormatief denkt. “Je bent gewoon even 1 patiënt tussendoor, wat ik me overigens heel goed kan voorstellen, maar ik denk ook, ja, dit kan ook eigenlijk helemaal niet.” 4. Respondent 2 meldt periodes van depressie. Met behulp van therapie en antidepressiva is ze er uitgekomen. Ze heeft een suïcidepoging gedaan. Een depressie heeft weer invloed op hoezeer je oplet op je eigen veiligheid. “Door een depressie”, zegt ze, “kunnen dingen je niet zoveel schelen.” Meer drank- en drugsgebruik maken dat je minder scherp bent. “Dat je te laat alleen op straat loopt. Of echt de verkeerde gasten ontmoet en daar ook mee afspreekt.” “De kans dat je een incident overkomt wordt groter omdat je denkt, ik ben het toch allemaal niet waard. “Als trans vrouw van kleur moet je altijd buiten op je hoede zijn. De stad is al gauw heel onveilig.”

- 24 -

4.. Welke ervaringen hebben de respondenten met discriminatie door overheden, overheidsinstanties en politie? 1. Insensitiviteit en onwetendheid van en discriminatie door gemeente-ambtenaren Respondent 1 en haar ex-partner krijgen pas later, na de bezegeling, door dat ze zonder het te weten een geregistreerd partnerschap hebben gekregen, terwijl ze bij de gemeente hadden verteld te willen trouwen. Bij de aangifte van hun kind hadden de ouders een voorgesprek gevoerd, juist omdat zoiets fout kan gaan. Alles leek oké, totdat de aangifte plaatsvond (11,5 jaar geleden). De partner van respondent 1 was nog niet zijn ouder en moest eerst nog naar de rechtbank. Dit was een grote teleurstelling, een koud glas water in het gezicht. 2. UWV verklaarde genderdiverse mensen arbeidsongeschikt (2004) Respondent 6 vertelt “ Toen ik voor het eerst [bij het UWV] begon te praten over mijzelf als gender diverse persoon, rond 2004, werd er eigenlijk besloten dat ik op basis daarvan niet geschikt zou zijn om als een volwaardig persoon in deze samenleving te functioneren. Dat uitte zich in een volledige arbeidsongeschiktheid verklaring op basis daarvan.” 3. Gemeenteambtenaren spannen iemand uit een minderheidsgroep voor hun karretje Respondent 6: “ Ik heb meerdere malen, ook buiten Amsterdam, meegemaakt dat ik voor het karretje gespannen word.

Dat ik word ingezet als iemand uit een minderheidsgroep waar op dat moment handig gebruik van gemaakt kan worden. Dat is natuurlijk gewoon abject. Een ambtenaar of wie dan ook zou gewoon nooit op die manier zijn eigen politieke agenda moeten willen bewerkstelligen over de rug van mensen in een kwetsbare positie. 4. Gemeenteambtenaren hebben soms niets met de doelgroep waarmee ze moeten werken. “Het andere wat speelt”, meldt respondent 6, “is dat ik ook heb meegemaakt dat ambtenaren in een bepaalde functie zitten van waaruit ze moeten omgaan met bepaalde groepen, waarmee ze helemaal niet weten te dealen. Waar ze helemaal eigenlijk niks voor voelen. Dan is er geen intrinsieke motivatie of zelfs een afkeer om met die groep om te gaan.” 5. Gemeenteambtenaren volgen de protocollen niet altijd. Respondent 12 koos voor de wijziging van M naar V in haar paspoort voor de het loket op de Stopera in plaats van een loket in het stadsdeel waar zij woont. “De heer achter de balie pakte het formulier en zegt: “Ik pak uw paspoort er even bij.” Dus ik sta daar druipend te wachten. Komt er een vrouw, die loopt me voorbij en die biedt een tissue aan. “Wilt u een tissue, meneer”. “Ja hoor graag.” “Alstublieft meneer.” “Dankuwel.” I don’t care. Ik zeg altijd “I’ve got bigger fish to fry.” Ik ga niet op iedere slak zout leggen, bovendien ik stond er als een verzopen katje.

Verzopen poesje moet je dan zeggen, eigenlijk [lacht]. Die vrouw gaat weer zitten op haar plek, die daarnaast was. Ze had geen cliënt op dat moment. Die man komt terug met die papieren en die zegt: “Alstublieft mevrouw {Achternaam}. En ik zie dat die vrouw achter de balie daarnaast dat hoort. Ze zegt: “Ohoh, sorry sorry, SORRY, dat ik eheh”. Ik zeg heel duidelijk en beslist: “Don't worry about it, geeft niet, laat maar zitten” en ik concentreer me op die man. Zegt ze: “Ja, nee, nee”, en ze blijft maar aandacht vragen. Nu komt het, zegt ze tegen mij het was echt zo’n moment van, mijn mond zakte open - zegt ze: “Weet u”, en ze keek me zo [respondent werpt een aandachtig bestuderende blik op de onderzoeker] aan, “als u nu uw haar wat meer zo in het gezicht doet [stilte] lijkt u wat vrouwelijker." Really? This is supposed to be a very joyous occasion. Ik ben niet zo iemand die daar meteen daar een gender reveal party aan vastplakt en dit en dat. Ik stond daar in mijn eentje weg te druipen. Maar she was really tainting [aantasten, bederven]

- 25 -

het moment ook, dat voor mij héél belangrijk is. En gaat vervolgens míj op dat moment verwijten, dat haar vergissing mijn schuld is, dat zij mij als kerel ziet, “want je kan beter…” Terwijl ik daar voor mijn paspoort kom. Ik vond dit zo insensitive. Dit was zo ongevoelig. En nou komt ie, want dit is een double whammy [twee klappers in één] Zegt die man, de ambtenaar die mij hielp: “Ja, zij heeft daar heel verstand van, over gezichten en haar” [barst in lachen uit]. Dit was gewoon slapstick. Hij had gewoon geeneens door hoe verschrikkelijk beledigend dat was.” En dit heeft blijvend effect. “Iedere keer als ik het paspoort nu zie, moet ik toch weer daaraan denken. Je bent toch ook onzeker, dat je dit allemaal doet en dat je dan weer wordt afgerekend op je uiterlijk.” 6. De structuren binnen overheden zijn ingericht op de normen. Respondent 14: “Ze zijn ingericht op mensen zonder beperking, op witte mensen, dus op alle normen. En dan kunnen we wel zeggen dat we intersectioneel moeten zijn alleen is het systeem niet daarop gebouwd. We moeten bijvoorbeeld een persoon van kleur in de gemeenteraad hebben. Oké. Helaas spreken we niet over personen met een beperking in de gemeenteraad. Maar goed, daar zou wel de discussie over moeten gaan, maar dat is weer een heel ander ding. Het systeem is er niet op gebouwd.

De persoon zal zich altijd onderdrukt blijven voelen en ook niet zoveel verschil kunnen maken. En eigenlijk – ook al doen ze heel erg hun best – maken ze wel het verschil bínnen hun community, maar daarbuiten eigenlijk niet, als we heel eerlijk zijn. Want die systemen zijn er niet op gebouwd. Dus wat je dan veroorzaakt op dit moment zijn burn outs en nog meer problemen in de community. Dit is heel eerlijk. Het is een groot systeem waartegen je vecht. Dus, hoe je dit zou kunnen oplossen, ja. Het enige is radicáál. Met deze kleine stapjes komen we er op een gegeven moment ook wel. Maar, ik vind dat je eerst het systeem moet aanpakken…”

- 26 -

5. Wat is er nodig voor een ideale wereld – in het algemeen? 1. Respondent 1 wil graag acceptatie in plaats van tolerantie, dus dat het filter dat je in eerste instantie wordt gezien als homoseksueel en dan pas als jij, verdwijnt. Hoe dit moet is onduidelijk. Op dit moment lijkt een “homo- of vrouwenenclave” de enige oplossing. 2. Respondent 3: “In een ideale wereld zijn vrouwen gelijkwaardig aan mannen en is er een bewustwording over seksisme en genderongelijkheid. Educatie.” 3. Respondent 6: “En ik denk dat onze emancipatie haar doel heeft bereikt als iedereen zijn haar hun eigen persoonlijke seksuele en genderidentiteit kan omarmen. Dan is diversiteit dus de norm geworden. Van daaruit krijg je dan ook dat we automatisch in een hele andere sociale structuur terechtkomen. Als het ware het banen van nieuwe wegen.” 4. “In een ideale wereld kun je zijn wie je wil zijn”, zegt respondent 8. In die wereld denken mensen niet meer in hokjes. 5.

Respondent 10 “In de ideale wereld zou iedereen, maar mannen iets meer, vanaf hun opvoeding met de paplepel ingegoten krijgen dat het echt geen ene fluit uitmaakt wie je leuk vindt, waarom je die leuk vindt, wat je seksueel interessant of fijn of prettig vindt, of met wie je dat op wat voor manier ook zou willen uitoefenen en of daar nu een piemel of vagina aan hangt of iets wat oorspronkelijk een piemel was, maar nu een vagina is of iets wat erop lijkt omdat het niet helemaal gelukt is, of whatever. Tieten geen tieten, halve tieten, baard, geen baard, in de keel of niet.” En respondent 11: “Dan zouden kinderen al heel vroeg de keus krijgen in wat ze op dat moment willen zijn en hoe ze zich willen presenteren. Dat is heel ingewikkeld natuurlijk omdat ze misschien soms te jong zijn om daar antwoord op te geven. Ook hebben ze als ze heel jong zijn, ook al dan gedrag. En dat je dan ook mag veranderen van identiteit, of van zelf beschrijving of hoe je het maar wil noemen. Ik zou willen dat het zichtbaarder is hoeveel mensen niet standaard zijn.” 6. Respondent 14: Een ideale wereld zou er voor mij uitzien als fluïde. En onderdeel van het leven. In plaats van iets wat afgewezen kan worden of iets wat geaccepteerd moet worden. 7.

Meerdere respondenten benoemen dat mensen die discrimineren zélf kennis zouden moeten verwerven, zodat de betrokkenen zichzelf niet telkens hoeven uit te leggen zonder dat de mensen zonder het probleem enige inspanning hoeven verrichten. Respondent 15: Mensen uit de doelgroep hoeven niet degenen te zijn die dingen ter sprake brengen. Ik ga het niet doen. Ik ga niet weer míjn vrije middag, twee uur lang... Want dat is het ook, mensen verwachten weer dat jij dingen gaat uitleggen. Jij staat ook wel eens met een biertje in de hand, maar iemand heeft helemaal de geest gekregen en die gaat het opeens met jou dààrover hebben. En ik heb nu ook wel eens geleerd om te zeggen, “Ik pass hem effe [geef hem even door]. Ik heb niet het idee dat jij wil leren.” Dus ik sta mezelf in de rondte gefrustreerd theorie met jou te bespreken en jij stapt straks de deur uit en denkt er geen twee keer meer over na en mijn hele middag is naar de maan. Dat is het ook. Mensen vragen zoveel van je vrije tijd. Dit kost heeeel veel tijd [lacht], écht.

- 27 -

6. Adviezen van de respondenten aan overheden en overheidsinstanties 1. Wees je als gemeente bewust van de impact van intersectionaliteit Respondent 14: Stel je behoort tot meerdere gemarginaliseerde groepen, dan moet je bijna je andere identiteit weglaten om daar geaccepteerd te worden. En de gemeente kan daar volgens mij niets aan doen, maar ik denk wel dat awareness hierover wel belangrijk is. Dat ook de gemeente meer bewust is, daar kan wel wat verbeterd.” 2. Maak meer campagnes met een goede representatie van LBTQI+ vrouwen en non binaire mensen Respondent 9 geeft aan meer campagnes van de overheid te willen. “Niet alleen in straatbeeld, maar ook in communicatie van de overheid. In taalgebruik, dus een neutraler woord als partner, en dat soort dingen. Ik denk dat voor 90% van de mensen die dingen roepen, dat die niet doorhebben wat het met iemand doet. Daar zou een campagne aan kunnen bijdragen. Niet alleen op dit gebied, ook racisme, ook het hele spectrum. Omdat het niet altijd duidelijk is, wat het met mensen doet. Meer persoonlijk maken. Ik ken de campagne waarin Amsterdam mensen oproept om voor een ander op te komen. Ik vraag me af zo’n oproep dan bij de juiste personen terecht komt. Ik denk dat dit soort campagnes meer op buurtniveau werken, met bekenden uit de buurt. Het wordt vaak zo anoniem als je een paar personen kiest en die voor de hele stad doet.

Amsterdam is zo groot, dus dat je het meer op buurt- of wijkniveau zou kunnen doen, zodat het meer ons kent ons.” […] Want kijk, homomannen worden natuurlijk volop gepresenteerd in de media en zijn heel zichtbaar; als je alleen maar al kijkt naar de Reguliers[dwarsstraat] bijvoorbeeld. Dat zijn over het algemeen toch homomannen. En vrouwen of non binaire mensen worden vaak toch een beetje vergeten in het hele verhaal. Ze integreren zo goed, ze gaan mee met de stroom en je bent een stuk minder zichtbaar. 3. Laat in het straatbeeld zien dat Amsterdam het hele jaar door “gay gapital” is Respondent 10: “Met Gay Pride tuigen we die stad even op tot gay capital en daarna moet het allemaal weer uit het straatbeeld te verdwijnen.’ Het hoeft niet op iedere hoek op iedere straat, maar ik vind het een beetje naïef – maar dat is mijn veronderstelling misschien – om te denken dat je dan tijdens de gay Pride, waar pro gay mensen op afkomen, dat je in die periode zo’n tramhalte optuigt, maar dan is het een beetje preken voor eigen parochie. Maar op het moment dat al die potentiële homohaters de stad in komen, dan is het allemaal weer weg. Dus ik denk, ‘laat lekker hangen die vlaggen. Laat duidelijk zijn dat Amsterdam het hele jaar door Regenboog Capital is.’ 4. Maak een goed werkende app om incidenten (en andere zaken) te melden Respondent 9: Een goed werkende app, zou voor mij werken.

Als het de bedoeling is om meer inzicht te krijgen en informatie te vergaren, kan dit op eenzelfde manier zoals je bijvoorbeeld een melding maakt over een kapotte lantaarnpaal. Dat zou voor alle vormen van discriminatie een goed systeem zijn. Respondent 16: Ik vind bellen spannend. Iets van vertrouwen. En als ik dan nadenk over de politie. Het is niet dat ik ze niet vertrouw, maar het is ook niet dat het woord vertrouwen meteen bij me op komt. Dan denk ik aan een telefoonlijn die ertussen zit, iets persoonlijker dan de politie. Dat voelt minder persoonlijk. Dat zou misschien een meldpunt discriminatie kunnen zijn. Als ik had geweten van een app, zou ik die misschien wel hebben gebruikt.” 5. Zorg ervoor dat ambtenaren de regels kennen en protocollen volgen Respondent 12 vertelt dat “waar het vaak om gaat is, met betrekking tot discriminatie en dat soort dingen, hoe je mensen bejegent. Wat ik fijn zou vinden is dat men óf de protocollen strikt volgt, óf dat men nadenkt waar het over gaat, waar zo’n protocol toe dient. Het is namelijk niet alleen ménsenwerk, het is gevoelig werk.” Toch neemt ze de ambtenaar die kwetsende woorden zei in bescherming. “En

- 28 -

daarom vind ik dít, dit platform, zonder dat dit consequenties voor de desbetreffende persoon heeft dit een soort trickle down effect en komt het wel op de juiste plek terecht, bij de protocollen. Ik heb ook veel nagedacht over waarom heeft dit zo'n impact gemaakt. Ik bedoel, ik heb wel voor hetere vuren gestaan. Dat komt omdat het uit onverwachte hoek komt. Je denkt dat je in een soort safe place bent, dat wordt gegarandeerd door die protocollen vanuit de gemeente. Je weet, ik ben veilig. In andere landen als je aangifte van verkrachting doet als vrouw, word je zelf beschuldigd. Dus, wij weten dat we wanneer te maken hebben met ambtenaar of politie dat je ervan uit kunt gaan dat je veilig bent. En ik denk dat het daarom zo'n grote impact op me heeft gehad.” Respondent 1 dacht jaren terug, na de openstelling van het huwelijk, te gaan trouwen. Zij en haar expartner krijgen pas later door, na de bezegeling, dat ze zonder het te weten een geregistreerd partnerschap hebben gekregen, terwijl ze bij de gemeente hadden verteld te willen trouwen. Ook bij de aangifte van hun kind hadden de ouders een voorgesprek gevoerd, juist omdat zoiets fout kan gaan. Alles leek oké, totdat de aangifte 11,5 jaar geleden plaatsvond. De partner van respondent 1 was nog niet zijn ouder en moest eerst nog naar de rechtbank.

“Dit was een grote teleurstelling, een koud glas water in het gezicht.” Respondent 2 heeft ervaren dat wit privilege en structureel racisme bij ambtenaren mede tot verlies van haar werk heeft geleid. Ook werden trans personen van kleur door de ambtenaren uitgesloten van een reis naar San Fransisco waar witte trans personen wel een project als waar respondent 2 aan werkte en mee samenwerkte bezocht. Uiteindelijk is dit met de komst van het huidige college en verbeterd. “Dan merk je dat er mensen weggaan en dingen veranderen.” En “Er is nu een safe space gekomen in een samenwerking met een sekswerkers-organisatie van kleur.” 6. Doe onderzoek naar validisme in Amsterdam Respondent 14 (part time rolstoelgebruiker) meldt dat 85% van Nederland nog steeds ontoegankelijk is voor rolstoelgebruikers. “Dus dat is verschrikkelijk gewoon.” En met betrekking tot 5 onderzoeken naar discriminatie zegt ze: “Als we het over discriminatie in Amsterdam hebben, waarom praten we dan niet over validisme? Het is gewoon systematisch, net als racisme, seksisme, en LHBTI+ haat.” 7. Zorg dat straatintimidatie strafbaar wordt Minister Grapperhaus, kabinet en parlement, hebben hier een rol in. Op 8 maart 2021 heeft Grapperhaus een wetsvoorstel ingediend dat nog moet worden behandeld.

Amsterdam heeft een APV tegen straatintimidatie die op een plank ligt, omdat deze niet werkt, zolang het niet landelijk is geregeld. Respondent 6: “Het systeem is er überhaupt niet voor de persoon die bijvoorbeeld te maken krijgt met seksuele intimidatie. Want op het moment dat je aangifte doet is er op dat formulier geen hokje waarop je “seksuele intimidatie” kunt aanvinken. Dit betekent eigenlijk dat het incident dat zich heeft afgespeeld, niet wordt erkend als een incident. En ik dus ook niet erkend wordt als zijnde slachtoffer van dat incident.” 8. Bevorder een echte scheiding van kerk en staat In Nederland hangt de scheiding van kerk en staat samen met het beginsel van gelijke behandeling, het neutraliteitsbeginsel, en de vrijheid van levensbeschouwelijke of godsdienstovertuiging uit artikel 1 en artikel 6 van de Nederlandse Grondwet. Dit blijkt lang niet altijd uit uitingen van politieke partijen en ministers, staatssecretarissen en Kamerleden. Respondent 1 kaart aan dat het “natuurlijk echt niet kan” dat een volksvertegenwoordiger mag zeggen dat scholen de vrijheid moeten hebben om hun denkbeelden over huwelijk en seksualiteit uit te dragen. Dit zou wat respondent 1 betreft strafbaar moeten zijn. Respondent 8: “En zo’n SGP die beweert dat je wel homo mag zijn, maar het niet mag consumeren.

Wat kun je daar als overheid aan doen? Aan de ene kant prijs je hier de mensenrechten

- 29 -

hoog, maar als puntje bij paaltje komt, heeft dus iedere religieuze club het recht om dit met voeten te treden. Ik weet niet wat je daaraan kunt doen.” 9. Het educatiesysteem en artikel 23 moeten op de schop Wat respondent 1 “betreft mag artikel 23 op de schop. Het is de bron van een hoop onnodige narigheid.” […] “Voor het onderwijs blijft ook die rol liggen, want de verandering moet van onderop komen. “ Respondent 9 wil alleen nog openbare scholen en dat het onderwijs op de schop gaat. Religie moet het onderwijs uit. Respondent 8 vindt voorlichting op scholen erg belangrijk, dat Paarse Vrijdag en Gender Sexuality Alliances (GSA) worden omarmd. Respondent 9: “Ik denk dat het [educatiesysteem] in Nederland echt fundamenteel verkeerd is. Als jij klein bent hier; we weten allemaal dat Sinterklaas bestaat, inclusief ik. Ik ben aan het werk. Vervolgens vraagt een kind aan zijn moeder “Is dat Zwarte Piet?” en die moeder reageert daar niet eens op. Snap je waar de fout zit? Fundamenteel is dat. Die moeder had moeten zeggen: “Schatje, dat mag je niet zeggen. Dit is gewoon een donkere mevrouw die haar werk doet.” Daar is al het probleem. En ook het feit dat we allemaal voor de gek worden gehouden over het verleden van het land, hier in Nederland.” 10.

De publieke en regionale omroep moeten meer inclusief worden Diversiteit in de bevolking moet meer in beeld komen in series en stereotypering van mensen van kleur moet stoppen. Respondent 9: Als je kijkt naar series, naar films die Nederlands zijn. Die zijn overwegend wit. Het zwarte of gekleurde personage is vaak de crimineel, de slechterik. Dat creëert natuurlijk ook een beeld, want deze mensen kijken allemaal tv. Heel Nederland volgt GTST en dat soort dingen, maar als elke keer de donkere persoon of de moslim de crimineel is, die kattenkwaad uithaalt, dan heeft dat veel effect.” […] “En daarom ben ik blij met zoiets als Omroep Zwart die gewoon echt diversiteit wil gaan verbeelden en positieve dingen willen uitstralen.” 11. Zorg voor genderinclusie als norm in de communicatie, bijvoorbeeld in de handtekening Respondent 10 zou standaard in correspondentie een handtekening willen zien met erachter de voornaamwoorden (zij/haar hij/hem die/diens) waarmee de betreffende persoon wordt aangesproken. Ze ziet soms mailtjes voorbij komen “van met name vrouwen die onder hun handtekening schrijven wat hun genderidentiteit is, dus vrouwennaam en dan she. En dat vind ik eigenlijk heel goed. Het betreft geen mensen die in die zin afwijken van de norm, maar die bij organisaties werken die hier bewust mee bezig zijn. En de reden dat ik het positief vind is dat ze hiermee twee dingen zeggen.

Eén, ik ben een vrouw. Maar ook mensen bewust maken van we nemen aan door een naam of hoe ze eruitzien dat mensen een bepaalde genderidentiteit hebben, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Denk even na voor je een bepaalde vooronderstelling doet.”[…] 12. Roep operaties op intersekse kinderen een halt toe In Nederland worden nog steeds operaties verricht op intersekse kinderen om ze in een bepaalde sekse te dwingen. Dit moet afgelopen zijn. 13. Organisaties moeten kiezen om zich bewust te zijn van discriminatie Respondent 11: “Organisaties moeten eigenlijk kiezen om zich bewust te zijn van alle bedoelde en onbedoelde discriminatie en uitsluiting die plaatsvindt. En dat kiezen is eigenlijk de kunst. En ook dit te behouden, of als je het fout doet, dat je ook kan leren en het wel beter kan doen. Een veilige werksfeer maakt dat mensen beter werken en beter werk leveren.” 14. De gemeente moet de veroorzakers van incidenten aanpakken Respondent 13: Ik hoop dat er echt iets goeds met dit [onderzoek] gedààn wordt en niet weer van die domme posters langs de kant van de weg van “heb je wat meegemaakt, bel dan een vriendin.” Weet je wel. Jezus christus, wat een domme actie was dat. Daar heb ik toch de gemeente niet voor nodig. De gemeente hebben we nodig om dit soort dingen aan de kaak te stellen.

- 30 -

15. Gebruik de term enableism in plaats van validisme Respondent 14: We noemen ons disabled people omdat we worden disabled door de maatschappij. Het privilege daarvan was eerst able bodied people en daarna werd het non disabled. Maar waar het echt om gaat is dat mensen zonder een beperking enabled worden door de maatschappij, dus eigenlijk is het enableism. Dus als je kan, gebruik deze term!” 16. Taalgebruik moet minder gegenderd worden (bijvoorbeeld in vacatures) Respondent 10: “Het zit in ons collectieve bewustzijn dat de mannelijke vorm ’normaal' is en de vrouwelijke bungelt daar een beetje onder. Nu zou je kunnen denken: nou en? Maar als je het beestje gewoon even bij z’n (daar ga je al..) naam noemt, dan zeggen we eigenlijk gewoon met elkaar op subtiele wijze (en daardoor des te eng want het valt niet direct op en roept niet direct op tot nadenken of protest): de mannelijke vorm (mannen) is belangrijker dan de vrouwelijke vorm (vrouwen). Geen wonder dat de gemiddelde man geneigd is zich in den beginsel wat superieur te voelen aan vrouwen en de gemiddelde vrouw ondergeschikt aan mannen. Met alle sociale en emotionele gevolgen van dien.” Respondent 12: “Ik heb wel eens samengewerkt met wetenschappers die waren gespecialiseerd in hoe gegenderd taal is. Hoe vacatureteksten worden gemaakt en hoe mannen en vrouwen op hetzelfde woord totaal anders gewaardeerd werden.

Als een vrouw assertief is, dat het dan bitchy is en als een man assertief is dan is die juist goed bezig.” 17. Zorg ervoor dat het OV en taxi ‘s veilig zijn voor iedereen. Respondent 2 heeft op een metrohalte meegemaakt dat 5 jongens om haar heen gingen staan en met een fietsketting op het bankje naast haar gingen slaan. Niemand deed iets. Zowel respondent 2 als respondent 6 hebben ervaring met taxichauffeurs die ongevraagd voorstellen voor seks doen. “ Vanaf de Lellebel tot de brug staan de taxi's. De bezoekers van het café worden feitelijk in twee categorieën ingedeeld: Je bent aantrekkelijk of je bent het niet. Ben je het niet heb je de kans dat je een taxi geweigerd krijgt of dat je wordt uitgescholden of wat dan ook. Ben je aantrekkelijk dan word je bij wijze spreken de taxi ingelokt. Er ontstaat in de taxi al heel snel een heel persoonlijke benadering en er worden al heel snel opmerkingen over je uiterlijk gemaakt of intieme vragen gesteld. Dus er ontstaat al heel snel een geladen sfeer waarin meteen duidelijk wordt wat voor bedoelingen die persoon heeft. Dit kan op verschillende manieren gaan. Er kunnen voorstellen komen of je misschien niet zin hebt om mee te rijden naar een afgelegen parkeerplaats.

Of de intieme opmerkingen en vragen gaan steeds verder of er kan een poging tot fysiek contact zijn of die persoon kan zijn intenties nog duidelijker proberen te maken door zichzelf aan te raken of zichzelf bloot te geven.” 18. Pak online intimidatie aan Waar dit onderzoek gaat over ervaringen met discriminatie in Amsterdam, noemt respondent 11 ook online intimidatie en het belang dat dit niet wordt vergeten. Amsterdam heeft hier al een stap in gezet (https://www.parool.nl/a-b4bedde9) 19. De politie moet stoppen met etnisch profileren Het Parool schrijft Paul Vugts op 9 april “Volgens de laatste cijfers heeft landelijk 17 procent van de nieuwe politiemensen ‘een dubbele culturele achtergrond’ (het taalgebruik blijft op dit thema behelpen). Amsterdam steekt daarbij maar ietsje gunstiger af. Dat betreft de instroom. Wijselijk gaat het in de jaarverslagen niet over de uitstroom. Zo geven zelfs die zorgwekkende cijfers een te rooskleurig beeld. In delen van Amsterdam ligt het aantal inwoners met een niet-westerse afkomst

- 31 -

(ver) boven de 60 procent, maar de agenten zijn er nog steeds voornamelijk wit en komen eerder uit Purmerend dan uit Nieuw-West of Zuidoost” 26 Monitor etnisch profileren door Controle Alt Delete: De resultaten laten zien dat het vangstpercentage per herkomstgroep even hoog is. Jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond geven even vaak als Nederlands-Nederlandse jongeren aan dat zij als gevolg van het politiecontact een boete kregen, gewaarschuwd werden of mee moesten naar het bureau. (foto’s etnisch profileren). 27

1 2 3 4 5 6

Respondent 9 werd etnisch geprofileerd. “Ik vertrouw de politie alleen als ik aan het werk ben. Ik werd natuurlijk wel woedend en ik voelde me gediscrimineerd door mensen die me zouden moeten beschermen, dus ja, eh... het is gewoon een onveilig gevoel. Ik denk dat heel veel niet-witte mensen hier heel veel last van hebben als politie je staande houdt. Dat je jezelf bij voorbaat heel erg rustig houdt omdat je weet dat je gewoon vrij snel wordt meegenomen”. 20. Zorg ervoor dat mensen in Amsterdam zichtbaar zichzelf kunnen zijn. Vrijwel alle respondenten maken zich om allerlei redenen en op allerlei manieren en plekken onzichtbaar maken om waar mogelijk micro-agressies en erger te voorkomen. Dit heeft negatieve gevolgen op het welbevinden van burgers.

26

https://www.parool.nl/cs-b7c252fe5

27 https://www.controlealtdelete.nl/monitor#de-uitkomst

- 32 -

Profielen van de 16 respondenten

- 33 -

Toelichting: Omdat de Amsterdamse scene relatief klein is, is de kans op herkenning groot. De gesprekken zijn dan ook in nauwe samenspraak met de respondenten geanonimiseerd. Zij hebben het eigen interview gelezen, waarna in een aantal gevallen enkele aanpassingen tot anonimiseren zijn doorgevoerd, waarna het interview werd goedgekeurd. Wat kan worden gezegd over de rol en intersectionaliteit van sekse, gender, gender expressie, kleur, afkomst, sociaal economische positie, eventuele fysieke of verstandelijke beperking, eventuele psychische aandoening, werk- en denkniveau en de intersectionaliteit van dit alles? Bij het vragen naar de volgende gegevens ben ik uitgegaan van hoe mensen zichzelf zien (zelfbenoeming). Zo kan het voorkomen dat in een interview iemand zichzelf niet als een trans persoon beschrijft, maar dat uit het interview blijkt dat er een transgender verleden is. De geijkte hokjes (LBTQI) waarmee men in onze community worden geduid, bleken vaak niet te voldoen, vandaar dat ik al vrij snel in het proces hierop ben gaan doorvragen. Het gebeurt ook dat respondenten vallen onder de + in LBTQI+. Ook verschilt de persoonlijke invulling van wat eenzelfde gekozen hokje betekent voor de verschillende respondenten. A.

Woonplaats 2 wonen in een stad in het midden van Nederland en werken in Amsterdam 1 woont zowel in een dorp in Noord-Holland als in Amsterdam 13 wonen in Amsterdam B. Leeftijd ten tijde van de interviews Toelichting: Uit alle generaties van 20 tot en met 71 jaar zijn er een of meerdere mensen geïnterviewd. 1949 1954 1962 1970 1972 1974 1974 1975 1980 1980 1981 1985 1988 1992 1995 2000

71 66 58 50 48 46 46 45 40 40 39 35 32 28 25 20

- 34 -

C. Seksuele oriëntatie 5 lesbisch 1 lesbisch met een vraagteken 1 semi lesbisch, meer queer 1 hetero 2 queer of panseksueel 2 queer 1 biseksueel (denk ik) 1 panseksueel 1 weet ik niet Lesbisch Lesbisch? Hetero Semi lesbisch, meer queer. Ik word verliefd op vrouwen en ik heb seks met mensen Lesbisch Ik zit in een lesbische relatie. Ik heb ook wel met mannen een relatie gehad. Net hoe het valt. Queer of pan zou ook zullen passen. Oudere generaties begrijpen die begrippen niet zo. Ik heb er niet zoveel mee. Queer omdat ik nu een vriendje heb. grootste deel leven relaties met vrouwen. Vrouwen nu man. Mensen die trans waren. Persoon, geslacht eerste interesse Lesbisch Lesbisch Lesbisch Biseksueel, denk ik. Ik merk dat ik het lastig vind. Omdat ik me identificeer als non binair. Vroeger heb ik me altijd geïdentificeerd als lesbisch. Ik voel me vooral aangetrokken tot vrouwen en nonbinaire personen en soms tot mannen. Dat weet ik niet. “Voor mijn transitie had ik ook al 20 jaar geen seks gehad omdat ik niet wist hoe of wat. En daardoor is het vlammetje eigenlijk gedoofd. Dat ging altijd gepaard met allerlei rare... wat wil ik nou, hoe of wat. Toen dacht ik ‘Aan mijn lijf geen polonaise meer’. Ik weet niet, ik hoop dat het op een gegeven moment weer terugkomt. Ik weet niet wat ik mis, maar ik weet wel dat het een gemis is.” Biseksueel Panseksueel, panseksualiteit.

Ik zie het de laatste tijd een beetje los. Ik gebruik de term panseksualiteit meer als politiek statement. Toen dat hele ding met biseksualiteit en panseksualiteit ging, toen dacht ik, nou dan ga ik wel naar panseksualiteit want ik accepteer alles en ik geloof niet in die normen. Terwijl ik mezelf juist meer als cis vrouw zie, maar dat komt meer voort uit die normen. Queer, niet hetero. Ik zie het politiek, als een soort van teruggrijpen en ik vind het voor mij prettigst omdat het wel een label is. Maar het label is nog niet zo gedefinieerd. Met termen als lesbisch (alhoewel dat ook heel politiek is) heb ik het idee dat mensen buiten de community – als die er al is – heel erg op zoek zijn naar houvast aan termen en ik heb daar niet zoveel zin in, want dan zit je weer zo vast in iets. Queer, Panseksueel

- 35 -

D. Genderidentiteit Toelichting: Voor wat betreft de zoektocht naar lesbische, biseksuele, trans, queer en intersekse kandidaten binnen de community, is dit grotendeels gelukt. Er heeft zich geen persoon met een intersekse conditie gemeld. 6 vrouw 2 cis vrouw 3 non-binair 1 trans vrouw 1 vrouw met een transgender verleden 2 fluïde 1 gender fluïde Vrouw Cis vrouw Trans vrouw Non-binair. Dat is de afgelopen 10 jaar langzaam meer gevoeld. Meer over nagedacht. Niet allen buiten maar ook binnen. Zomer mannelijk, winter vrouwelijk type Vrouw Vrouw Vrouw non binair Gender fluïde Fluïde. “Ik voel me zeker geen vrouw, nog minder heb ik me ooit een meisje gevoeld. Ooit jongensachtig gevoeld. En nu is het allemaal opgeheven. Ik vind wel dat ik behandeld word als iemand met een gender, maar ik geef er geen naam aan. En als ik van die vragenlijstjes krijg, of op invulformulieren online mijn geslacht in moet vullen, zet ik als het kan categorie overig.” Non binair. Dat betekent dat ik het niet fijn vind om in het hokje man of vrouw geplaatst te worden. Ik ben mens en zo wil ik worden gezien. Dat kan voor mij zijn soms dat ik me soms man én vrouw voel, en soms allebei niet. Vrouw (“Female” met een transgender verleden) Vrouw Cis vrouw Vrouw, zij / haar Fluïde

- 36 -

E. Opleidingsniveau 7 wetenschappelijk 6 HBO 1 wetenschappelijk / academisch 1 MBO4 1 “ Ik heb geen diploma's omdat ik dakloos ben geweest. Ik heb allemaal instellingen gehad, geestelijke mishandeling en daarna dus dakloosheid, dus ik heb nooit mijn diploma kunnen halen. Ik weet niet goed wat er met werk- en denkniveau wordt bedoeld. Ik vind het lastig om het op die manier te benoemen. Liever zeg ik dat ik overstijgend kan denken (helicopterview), dat ik kan plannen en organiseren. Ik ben talig, heb een grote woordenschat. Ik heb empathisch vermogen. Deze kenmerken hebben veel meer waarde en vertellen meer over mijn persoon.” F. Etnische afkomst(en) 7 Nederlands 1 Nederlands (wit, kaaskop) 1 Nederlands, wit 1 Nederlands (“Holland, land van Maas en Waal, Nederlandsch”) 1 Nederlands, wit, van vaders kant Joods 1 Indonesisch, Turks 1 Moluks 1 Geboren Antilliaan, mengeling Europees, Native Indian en Afrikaans 1 Joods, Indonesisch, Nederlands 1 moeder dubbelbloed Surinaams Creools, vader Nederlands G. Eventuele religieuze achtergrond 6 Nee / geen 1 Nederlands Hervormd 1 Nederlands Hervormd, als volwassene tijdje Jesus People 1 Gereformeerd 1 Christelijk en Islamitisch 1 Rooms Katholiek (vader). Ook wel op de openbare basisschool, maar daar ontkwam je niet aan op die school in dat dorp. 1 Rooms Katholiek / Joods 1 Joods (via vader).

Dit heb ik als religie niet meegekregen, ook vanuit schaamte. 1 Joods 1 Katholiek / Pinkstergemeente 1 Heidendom H. Eventuele religieuze overtuiging 8 Nee / niet / geen 1 Islam 1 Joods 1 Spiritueel 1 Spiritueel, pagan 1 Humanistisch 1 Heidendom 1 Boeddhist 1 Christelijke Boeddhist

- 37 -

I. 7 1 2 1 1 1 1 1 1

Eventuele fysieke of verstandelijke beperking nee chronische ziekte, hiv chronisch ziekte / aandoening (zonder nader te benoemen) chronische ziekte, hernia chronische ziekte, endometriose chronische ziekte, progressieve bindweefselaandoening hartafwijking niet aangeboren hersenletsel hoogbegaafdheid

Nee Chronisch ziek, endometriose. Chronische ziekte hiv nee Nee chronische ziekte een chronische aandoening Iets aan mijn hart. Hartafwijking, mijn hartklep sluit niet dus ik moet alert zijn Chronische hernia Die heb ik wel, maar die zie je niet. Ik heb hersenletsel. Dit heb ik overgehouden van een ongeluk dat 6 jaar geleden plaatsvond en het beperkt me in mijn dagelijks bestaan. Ik heb daardoor veel minder energie en ik heb minder vertrouwen in mijn vermogens en in mijn lichaam überhaupt. Want ik sportte heel veel daarvoor en daardoor voelde ik me sterk en had ik heel veel zelfvertrouwen. Sporten kan nu niet, omdat ik mijn energie nodig heb om geld te verdienen. Ik ben minder sterk, minder alert, en ik ben veel meer thuis. Op straat voel ik me kwetsbaarder en daarom is het relevant om het hier te noemen. Het heeft ook opgeleverd dat mijn sociale leven heel erg is veranderd. Ik heb nu veel minder mensen in mijn leven, en kom daardoor minder in de openbaarheid, en dat draagt ook bij aan het gevoel aan onveiligheid in de wereld. Ik heb bijvoorbeeld een veel minder homoseksueel leven, omdat dat deel van mijn sociale leven het meest is veranderd. Ik voel me ook eenzamer als niet-hetero, of niet m/v. Maar ook precies die vriendengroepen zijn meest uitgedund.

In een nieuwe setting zeg ik het niet gauw omdat ik dan meestal tot kleine minderheid behoor en ik die mensen niet zo goed ken, of ik ken ze korter. Dan kijk ik het heel erg aan. Niet overal trouwens, maar wel vaak. Als ik de omgeving veilig vind, is dit makkelijker. Ik werk ergens waar dit oké is. Dan maak ik grapjes. Of ik zeg het gewoon, dat dit helder is.

Nee Nee [Lacht] Hoogbegaafdheid; is dat een beperking? Ik kan wel functioneren op een normale manier in de maatschappij, maar het levert wel dingen op die niet iedereen tegenkomt, waar echt wel speciaal aandacht voor moet zijn, vind ik, omdat mensen gewoon niet weten hoe ze met je moeten omgaan en ik ook soms niet goed weet hoe ik met anderen om moet gaan. Ik heb een chronische progressieve bindweefselaandoening. Wat dit met me doet vind ik belangrijker dan de diagnose. Ik ben hierdoor part time rolstoelgebruiker en part time stokgebruiker. Dat vertelt meer over mij dan de diagnose. De diagnose heeft meer te maken met later.

Nee. Nee

- 38 -

J. Eventuele psychische aandoening Toelichting: Sommige respondenten benoemen meerdere aandoeningen, vandaar dat het aantal hieronder hoger dan 16 uitkomt. Eenmaal wordt er in een interview verteld over voorbijgegane depressies, maar benoemt de respondent dit niet als een eventuele psychische aandoening (Interview 2). 8 4 2 2 1 1 1 1

nee, waarvan 1 “Sinds 1973 niet meer. Toen verdween homoseksualiteit uit de DSM4” depressie(s) PTSS (gehad en behandeld) gevoeligheid voor stress / tegen muur aanlopen “als ik te veel doe” officieel autisme, maar geen last van officieel autisme, maar liever neurodivers 4 persoonlijkheidsstoornissen met hieraan gelinkte dingen als dwang, eetstoornissen sociale angst

Nee Nee. Nee nee Nee. Sinds 1973 niet meer. Toen verdween homoseksualiteit uit de DSM4 Nee. Ik ben 2 keer in mijn leven behoorlijk depressief geweest. Gelukkig nu niet en gelukkig al een tijdje niet meer. Dat zou een aanleg kunnen zijn”. last van depressies PTSS uit het verleden, wordt aan gewerkt en gaat goed Officieel heb ik autisme, maar daar heb ik geen last van, dus dat vind ik geen probleem. Je kunt al een diagnose krijgen als je het een heel klein beetje hebt. Ik heb wel veel depressies gehad en gevoeligheid voor stress. Dat ik sneller overbelast ben, hangt daar vast mee samen.” Ik zit in therapie voor sociale angst. Het woord aandoening vind ik lastig. Dan krijg ik een idee dat er iets mis is, of zo. Misschien omdat er iets definitiefs hangt aan het woord ‘aandoening’. Nee Heb ik gehad. Aantal jaren depressie. En PTSS heb ik gehad en heb ik, maar behandeld, dus daar heb ik niet echt last nog van. Gecombineerd met de hoogbegaafdheid gaat het hele zaakje als het ware in zijn werk. En dan stort je in. Ik loop altijd tegen een muur aan als ik teveel doe. Bij mij uit zich dat sneller dan bij een gewoon iemand. Ik moet goed plannen en overal rekening mee houden. Dingen veel eerder beginnen en uitsmeren over langere tijd. En als het echt fout gaat, dan zou ik in een extreem stressvolle situatie een paniekaanval kunnen krijgen.

Maar dat is nog maar 2 keer in mijn leven gebeurt. Ik doe veel verschillende dingen, maar ik ben heel efficiënt. Ik weet heel goed waar de onzin zit en waar de efficiëntie in zit en wat ik moet doen om geen last te hebben van de belasting. En alles wat dus in mijn hoofd speelt, dat schrijf ik allemaal direct op. Dat doe ik wel vaker, want dan hoef ik er niet meer aan te denken. Als samenwerkingen me niet bevallen, ben ik sneller weg. Soms trap ik nog wel eens in een valkuil, maar ik ben sneller weg als ik merk dat het niet gaat werken, of wanneer het zou werken wanneer ik heel veel energie zou steken in een bepaalde manier van omgaan. Pick your battles. Ik ben heel zorgvuldig daarin en zo zorg ik goed voor mezelf. En ik heb geen gezin. Het heeft zeker de doorslag gegeven. Ik had al nooit echt een kinderwens. Je wordt 30, 1,

- 39 -

2, 3 richting 35. En dan ga je als vrouw er wel degelijk over nadenken van misschien, hè, want straks mis je de boot. Mensen zeggen autisme, maar ik vind dat niet iets. Ik heb een andere vorm van mens zijn en ik ben daar heel trots op. Ja. Ik heb een neurodivers denkvermogen. Ik vind het belangrijk om dit te zeggen omdat het heel goed aangeeft hoe ik verder denk. En niet in een neurotypische wereld pas. En daardoor komen er problemen. Dat komt dus niet zozeer door mijn neurodiversiteit. Dat is ook dat je niet van liegen houdt, je bent heel erg direct. Je denkt met duizend woorden tegelijkertijd en je bent aan alle kanten, zeg maar. Ik denk dat neurodivers dan ook wel een goede omschrijving is. Er is bij mij is een paar jaar geleden vastgesteld dat ik 4 persoonlijkheidsstoornissen heb. Veel dingen die daaraan gelinkt zijn, heb ik wel ervaring mee. Dwang, eetstoornissen, dat. Nee

- 40 -

De vier slotvragen van het interview Hierna volgt een presentatie van het overzicht hoe men de al dan niet toegenomen discriminatie op vijf onderwerpen de afgelopen vijf jaar ervaart. Toelichting 1. De vier slotvragen over de al dan niet toegenomen antisemitisme, racisme en intolerantie tegen moslims en LHBTQI+ personen worden aan alle respondenten gesteld die deelnemen aan één van de vijf actie-onderzoeken die momenteel (2020-2021) op deze thema’s worden gerealiseerd. Àlle antwoorden zullen in een later stadium, door wie en wanneer te bepalen door de gemeente Amsterdam, naast elkaar worden gelegd en worden geanalyseerd. 2. Deze slotvragen zijn ook terug te lezen bij 16 individuele interviews zodat ze eventueel in verband met de eerder gegeven antwoorden kunnen worden bezien. 3. Bij de open vragen (de b-vragen “Kunt u dat toelichten?”) zijn vaak herhalingen te lezen. Dat heeft in voorkomende gevallen ermee te maken dat voor de respondent de argumentatie bij de vier vragen (bijna) gelijk is. Met toestemming van de respondent heb ik daarom in voorkomende gevallen de antwoorden gecopypastet. 4. Iedere vraag begint – in het blauw - met geciteerde bevindingen en bijbehorende illustraties uit de Monitor 2019 Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam Politie-eenheid Amsterdam.

Opvallend Veel mensen hebben aangegeven in de toelichting op de verschillende discriminatiegronden dat de situatie al erg was of is en dat 1. of het vanuit die slechte positie is afgenomen, gelijk is gebleven of is toegenomen. 2. of het niet is verergerd, maar dat het alleen veel zichtbaarder is geworden.

- 41 -

Antisemitisme “In 2019 was er bijna een verdubbeling in het aantal meldingen over antisemitisme. In totaal ontving het Meldpunt Discriminatie 19 meldingen in de regio Amsterdam. Ook in de rest van Nederland is sprake van een toename in het aantal meldingen over anti- semitische incidenten. Zo registreerde het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) in 2019 het hoogste aantal meldingen ooit, met een stijging van 35% ten opzichte van 2018. Anti-Joodse discriminatiemeldingen bij het Meldpunt Discriminatie gingen vaak om beledigen, stigmatiseren en pesten. In een groepchat van een basisschoolklas werd bijvoorbeeld door leerlingen gezegd: ‘Ben jij Joods? Alle Joden moeten dood’. Op straat werd vaak gescholden met antisemitische beledigingen en was zelfs sprake van een gewelddadige aanval waarbij een man werd bekogeld. Bekladdingen met hakenkruizen en haatdragende leuzen werden ook gemeld, inclusief de bekladding door ADO-supporters van ‘De Dokwerker’, een monument ter nagedachtenis aan de Februari- staking.”

1b. Kunt u dat toelichten? Net als elke andere vorm van discriminatie is het van alle tijden. Waar antisemitisme staat kun je moslim invullen of vrouw, homo of gehandicapte, maar het principe blijft hetzelfde. Daarom denk ik niet dat dat sterk veranderd zal zijn. Als ik om mij heen kijk… Het was al erg en het is nu misschien een ietsje minder erg. Omdat het nog steeds ingebed en inherent in de Nederlandse cultuur, het antisemitisme, waardoor heel veel andere groepen en nieuwkomers dit over hebben genomen voor een deel. Dat het normaal is om zo te spreken erover. En ook dat media daar heel veel invloed op hebben uitgeoefend. Wat is antisemitisme? Ik kan voor antisemiet worden uitgemaakt. En voor anderen weer niet. Ik ben tegen het zionisme, het zionismestelsel en wat in Israël gebeurt. Maar ik heb geen hekel aan joden of zo, het zijn mensen als jij en ik.

- 42 -

Omdat ik wel Joods leef, merk ik dat ik daar minder open over kan zijn. Ik heb het zelfs laatst in een interview verzwegen. Dit is wel verschrikkelijk, want dit is precies wat mijn opa benoemde van hoe het begon. Ik heb de mezoeza niet teruggehangen op de deur nadat deze werd geschilderd. Mensen worden ook uitgescholden voor de sjoel. Ik ben een van de oprichters van Salaam Shalom. Tegenwoordig zeg ik niet altijd meer dat ik Joods leef (ik ben niet Joods). Ook door dingen die gebeuren in het buitenland vind ik het steeds enger om er zelf open op te zijn. Je kunt zomaar iemand tegenover je hebben die niet goed van zin is. Ik vind het ook heel ingewikkeld. Binnen Salaam Shalom kon ik altijd zeggen dat Israël voor mij fijn is als een plek waar ik naar toe kan als het hier niet meer goed gaat. Ik durf dit nu bijna niet meer hardop te zeggen want er zijn zoveel mensen die dat zo polariseren en daar zo ontzettend, vaak zonder kennis van zaken, “de Palestijnse zaak” bij betrekken. Want ik ken ook ontzettend veel Arabische Israëlieten die leven en wonen in Israël. Die ook zeggen, ik zou nooit aan de andere kant kunnen leven. Als LHBT'er is het best bijzonder om te leven in het Midden-Oosten. En die discussie kun je bijna niet meer voeren. Anti Israël. En daar wordt antisemitisme dan weer aan gelinkt. Dan ben je ook zo’n Jood en ook zionistisch.

Hier is het nog niet zo eng als in Parijs, maar het gaat wel die kant op. Wat ik echt naar vind, ook binnen de LHBT-gemeenschap dat mensen het dan niet zeggen, maar dan hebben ze altijd commentaar als je bijvoorbeeld goede dingen doet. We krijgen weer een internationale subsidie en dan wordt er gezegd, dat zijn allemaal joden onder elkaar. Ik had een sekswerkersfonds opgericht. Toen kreeg ik ook allerlei mailtjes van mensen: vieze Jodin. Jullie hebben allemaal dat geld, dus dan kun je dat wel doen, terwijl je altijd fraudeert. Als het gaat om geld, fraude of rijk zijn, dan hangt dat altijd samen met je Joods zijn. Dat is antisemitisch. Ik merk dat ík een beetje berusting in heb. Veel van mijn familie en vrienden in Frankrijk en Amsterdam denken naar Israël te gaan. En omdat het in Polen en Hongarije zo rommelt... een herhaling van zetten kan zo maar weer gebeuren. Ik weet hoe de geschiedenis gegaan is. Wat ik ook heel veel heb gehoord, de Joodse genderlobby. Dan ben je directeur bij een internationale organisatie en zit je in de EU en dan ben je een van de Jodinnen die de wereld verschmutzt met die smerige gender ideologie. Ik zou kiezen voor een optie tussen een beetje en sterk toegenomen als het kon. Omdat er incidenten zijn in Amsterdam. Omdat er antisemitische incidenten zijn.

Omdat politiek er incidenten zijn omdat het zich antisemitisch uitspreken meer socialer geaccepteerd is en dus meer boven tafel komt. Dit komt mede door het politiek klimaat en sociaal klimaat. Het heeft te maken met incidenten in het buitenland (dat is al de afgelopen 20 jaar aan de gang). Ik besef me dat ik 26 was dat de Twin Towers naar beneden kwamen. Daar is nog steeds nog steeds de anti-moslim tendens en die anti-anders tendens. En daar zit ook een Antisemitisch geurtje aan. Het restaurant dat meerdere keren is bekogeld en waarvan de ruiten zijn ingeslagen. Op de Amstelveenseweg. Ik weet vanuit mijn joodse familie weet ik dat er meer beveiliging van scholen is in Amsterdam zichtbaar en niet zichtbaar. De Portugese synagoge wordt meer beveiligd, niet alleen door de politie maar ook op andere manieren. Het dreigingsniveau ís er. Uit mijn omgeving van ik dit op en vraag ik ook uit. Ik denk dat het nu hier en daar wat manifester is, maar het is er altijd geweest. Ik denk wel dat het openlijker is. Voor alle onderwerpen, antisemitisme, racisme, waardoor een Baudet en engigheid ruimte krijgen. “Jij zegt het, wij denken het”. Het is een soort van salonfähig om het te zeggen, wànt we mógen het zeggen. Dat wil dus niet zeggen dat het er ineens is.

De manier waarop er aandacht wordt besteed aan buitengewoon rechtse politici in praatprogramma’s bij de reguliere media, met interviewers die echt niet doorvragen, dat maakt het vaak heel ongenuanceerd. Er wordt nu ineens gedaan alsof die Forum voor Democratie, is natuurlijk om je helemaal dood te schamen. Die jongen zegt niets nieuws. Hij is ongelooflijk rechts, ontkent de holocaust, gaat met de meest enge mensen om en nu ineens zegt iedereen ohohoh [https://www.nrc.nl/nieuws/2020/11/26/baudet-deedantisemitische-uitspraken-a4021532]. Wat een bullshit. Dat is gewoon wat hij al jaren uitdraagt.

- 43 -

Het komt door meer zichtbaarheid in de media. De acties tegen de Joodse restaurants of mensen de ik wel eens spreek of vrienden van mij dat ik merk dat het is toegenomen. Ik behoor niet tot de doelgroep, de joodse gemeenschap. Ik krijg het niet uit eerste hand mee. Ik denk dat alle vormen van discriminatie op grond van religie toe zijn genomen. Mijn indruk is dat ook antisemitisme is toegenomen. Ik weet niet of het een beetje sterk of heel sterk is toegenomen. Omdat ik het hoor van Joodse mensen. Dat ze meer last hebben. Dat ze uitgescholden worden of geen keppeltje durven dragen. Ik wandel graag op straat en dan kijk ik graag om me heen en dan merk wel dat je ineens bepaalde graffiti ziet. Opeens zie je weer swastika's voorbijkomen. En dat vind ik echt raar, gezien het verleden van Nederland. Het kan vele verschillende vormen aannemen. Dit gaat over Amsterdam, maar het echte schelden gebeurt online, niet in iemands gezicht. Als ik afga op de berichtgeving. Op WhatsApp en andere social media gaat er van alles rond. In een anoniemere wereld durven mensen veel te zeggen. Niet van toepassing Ik heb het gevoel dat het er altijd is. Of het nou meer toegenomen is? Dat is wat anders dan zichtbaarheid. Ik heb het gevoel dat er weinig is veranderd. Of het zichtbaarder is van je eigen ervaring of van wat je ervan meekrijgt via de media of iets dergelijks.

Het komt nu meer aan de oppervlakte, voorgrond. Het wordt meer aan de kaak gesteld. Mensen komen meer voor zichzelf op, maar ook omdat - en dit zeg ik als iemand die jaren in een synagoge heeft gewerkt - er zijn joodse mensen die kritiek op Israël meteen scharen onder antisemitisme. En de antisemitismedefinitie die een aantal jaren geleden is gepubliceerd, wordt gewoon misbruikt door conservatief identiteitspolitieke bewegingen (in tegenstelling tot de progressieve), de slachtoffergroepen. Terwijl vechten tegen antisemitisme is zó, zó hard nodig. Maar kritiek op Israël valt daar níet onder. Ik weet vanuit mijn professionele achtergrond van de geschiedenis van antisemitisme. Hoe gruwelijk en racistisch die altijd is geweest. Dus het lijkt erop sinds we af zijn van de holocaust dat we minder antisemitisme hebben. Het is dus veel beter geworden, anderzijds weten we wel degelijk dat er ook nog steeds veel stil antisemitisme en antisemitisme uit nieuwe bevolkingsgroepen is. Dan kom je toch weer gelijk uit, denk ik. Het is niet zo erg als vroeger, dat je je achternaam moest veranderen om een baan te krijgen. Dan zou ik dus moeten zeggen “minder”, maar dan vind ik het geen recht doen aan het vele antisemitisme dat toe is genomen. Door de situatie in Palestina. Het activisme. Ik zeg ik weet het niet vanwege het volgende. Ik heb een onderzoek gedaan.

Uit cijfers van 2019 kun je stijging zien sinds 2018 met de Anti Discriminatie Voorzieningen en de meldpunten en bij de politie. Maar ik heb niet goed genoeg contact met de Joodse gemeenschap, dat ik zou kunnen zeggen dat het is toegenomen. Of nee, ik weet het gewoon eigenlijk niet. Mijn gevoel zegt van wel. Maar ik weet de cijfers daar niet van. Het voorbeeld is wat ik hierover kan geven, wat nu ook binnen jongerenpartij van Forum voor Democratie is gebeurd [antisemitische berichten in meerdere WhatsApp-groepen] Ik heb het hier wel eens over met een Joodse vriend. Voor mij ligt dat eigenlijk zo. Ik denk dat als je partijen hebt of groepen die zich tegen een andere groep uitspreken, bijvoorbeeld PVV en FvD zijn aardig anti-moslim. Zijn gewoon ontzettend discriminerend racistisch. Dan zie ik dat dat ook antisemitisme is. Het een kan het ander voor mij niet uitsluiten. Dat er een soort van verrassing is van [zet hoog verbaasd stemmetje op] “Oh, antisemitisme bij de jongerenpartij van de FvD?” Nou, nu gaan we aan de bel trekken, nu gaan we eens eventjes... Dan denk ik echt ‘wat dacht je dan? Ja. Duhuh!’. Progressief links activistische kringen zijn ook vaak pro Palestina. Het spanningsveld wat ik heel moeilijk vind, wanneer

- 44 -

slaat het over op mensen? Wanneer verandert kritiek geuit op de staat Israël in kritiek op de mensen van Israël et cetera? Dat vind ik een heel interessant, maar ook heel moeilijk spanningsveld. Ik weet het niet, dus niet van toepassing.

- 45 -

Racisme

“Herkomst is de discriminatiegrond waar het Meldpunt Discriminatie jaarlijks de meeste meldingen over binnenkrijgt (316 meldingen in 2018, 318 in 2019). Ook de landelijke cijfers van alle discriminatievoorzieningen tezamen tonen dit aan, evenals de cijfers voor de politie-eenheid Amsterdam (282 meldingen). Zo hing een autoverhuurbedrijf een briefje op met de mededeling dat Marokkanen die pinnen worden geweigerd. Ook discriminatie in de eigen buurt wordt gemeld. Zo vertelde een melder herhaaldelijk te worden lastiggevallen door een buurvrouw die de volgende uitspraak deed: ‘We moeten hier geen Marokkanen in de straat.’ In 2019 speelde bedreiging en geweld vaker een rol in de meldingen dan het jaar ervoor. Bijna veertig procent van deze meldingen gaat specifiek over anti-zwart racisme (123 meldingen), gericht tot mensen van Afrikaanse herkomst. De voorvallen variëren van het weigeren van diensten of goederen, discriminatoir schelden en extra worden gecontroleerd in winkels (etnisch profileren). Zo kreeg een melder te horen dat het niet mogelijk was om in de winkel haar OV-chipkaart op te laden, maar zag ze even later dat dit bij een witte klant wel mogelijk was. Daarnaast meldde een werknemer van Surinaamse afkomst dat een collega tegen haar zei dat Surinamers lui zijn en het liefste thuis zitten.

Vervolgens greep een andere collega dit moment aan om de melder na te doen en verder belachelijk te maken. Rondom de Sinterklaasperiode ontving het Meldpunt Discriminatie verscheidene klachten over de racistische figuur Zwarte Piet, waarbij is samengewerkt met KOZP.”

2b. Kunt u dat toelichten? Ik kan gewoon niet 1 ding zeggen. Er zijn teveel gedachten in mijn hoofd. Ik denk dat het gelijk gebleven is, maar dat mensen het zich veel meer dan voorheen permitteren om dit te uiten en dan ook op een heel nare manier te uiten; dit heeft al die jaren aan de oppervlakte liggen koken en ineens

- 46 -

voelt men zich geroepen om allerlei nare dingen te zeggen. Opgehangen aan een rare Zwarte Pietdiscussie of wat dan ook. Het is heel verhard. Dat is wel toegenomen. Dat baseer ik op the Black Lives Matter. Het was er al en nu is het zichtbaarder geworden. Kan nog veel dingen noemen. Concreet. Naast BLM ook Black Pride. Ik was bij die demonstratie tijdens Pride 2020. Wat me pijn deed was dat ik heel veel mensen niet heb gezien die ik ken. Weet je hoe hoog en hoe groot mensen praten over de Pride walk, hoe mensen massaal daarin meelopen elk jaar. Waar waren deze mensen met Black Pride? Want dat gaat over exact hetzelfde. Waar waren de organisatoren van de Pride Walk? Omdat er meer bewustwording is bij mensen van kleur. Nu met de veranderingen meer terrein wordt gewonnen, komt er meer haat, meer xenofobie en meer agressie ook naar mensen van kleur. Aan de ene kant stappen vooruit, maar de prijs is de veiligheid van mensen van kleur. Rot maar op naar je eigen land. Naar je eigen apenrots... Dat heb ik best vaak gehoord. Hier kun je niks mee. Toch heel verdrietig. Ik zou kiezen voor een optie tussen een beetje en sterk toegenomen als het kon. Omdat er incidenten zijn in Amsterdam. Omdat er antisemitische incidenten zijn. Omdat politiek er incidenten zijn omdat het zich antisemitisch uitspreken meer socialer geaccepteerd is en dus meer boven tafel komt.

Dit komt mede door het politiek klimaat en sociaal klimaat. Het heeft te maken met incidenten in het buitenland (dat is al de afgelopen 20 jaar aan de gang). Ik besef me dat ik 26 was dat de Twin Towers naar beneden kwamen. Daar is nog steeds nog steeds de anti-moslim tendens en die anti-anders tendens. En daar zit ook een Antisemitisch geurtje aan. Het restaurant dat meerdere keren is bekogeld en waarvan de ruiten zijn ingeslagen. Op de Amstelveenseweg. Ik weet vanuit mijn joodse verre familie weet ik dat er meer beveiliging van scholen is in Amsterdam zichtbaar en niet zichtbaar. De Portugese synagoge wordt meer beveiligd, niet alleen door de politie maar ook op andere manieren. Het dreigingsniveau ís er. Uit mijn omgeving van ik dit op en vraag ik ook na. Het is niet erger dan het al was. Ik denk dat het nu meer manifest is, maar het is er altijd geweest. Ik zie het ook. De agressie vorig jaar rond om Sinterklaas, daar ben ik enorm van geschrokken. De hele Sinterklaasdiscussie. Vorig jaar werd toch weer blackface gedaan in de buurt. Waar gaat dit over, geen idee. Ik heb 2 afro-Amerikaanse neefjes. Die zijn altijd blij geweest als Sinterklaas voorbij was.

En dat heeft eigenlijk… dat ik me dat eigenlijk dat nooit zo had gerealiseerd vanaf het moment dat mijn neefjes naar school gingen, dat ik dacht ‘Nou ja, het is ook vaak onwetendheid, maar we lijken zo racistisch als de neten. Dit was dan in Bussum, in het Gooi, maar ik denk dat het in Amsterdam niet veel beter is. Voor alle onderwerpen, antisemitisme, racisme, waardoor een Baudet en engigheid ruimte krijgen. “Jij zegt het, wij denken het”. Het is een soort van salonfähig om het te zeggen, wànt we mógen het zeggen. Dat wil dus niet zeggen dat het er ineens is. De manier waarop er aandacht wordt besteed aan buitengewoon rechtse politici in praatprogramma’s bij de reguliere media, met interviewers die echt niet doorvragen, dat maakt het vaak heel ongenuanceerd. Er wordt nu ineens gedaan alsof die Forum voor Democratie, is natuurlijk om je helemaal dood te schamen. Die jongen zegt niets nieuws. Hij is ongelooflijk rechts, ontkent de holocaust, gaat met de meest enge mensen om en nu ineens zegt iedereen ohohoh [https://www.nrc.nl/nieuws/2020/11/26/baudet-deed-antisemitische-uitsprakena4021532]. Wat een bullshit. Dat is gewoon wat hij al jaren uitdraagt Het is toegenomen, mensen kunnen zich meer bewust zijn van hun positie daarin en hoe ze zich hierover voelen; dat het eerst meer afgewimpeld werd. Dus ik denk dat het in de loop van de jaren best wel is toegenomen.

Mensen spreken zich meer uit dan voorheen. Daardoor denk ik dat het algemene gevoel is dat het ook meer is. En of het dan werkelijk meer is, dat weet ik niet. Ik heb geen cijfers. Het is heel ingewikkeld met het hele Black Lives Matter dat natuurlijk voorbijgekomen is. Dus je zou bijna wel moeten zeggen dat het toegenomen is. Ik denk echter dat de bewustwording vooral is

- 47 -

toegenomen en dat het er altijd al is geweest. En dat het nu eindelijk een keer belangrijk genoeg wordt gevonden om in het nieuws te verschijnen. Het was altijd al zoals het was, zoals het is. Mensen zijn mensen racistischer geworden, maar er zijn ook meer mensen zich bewust van racisme. Daarom zeg ik “gelijk gebleven”. Over bijvoorbeeld Zwarte Piet. Ik had vriendinnen die dat 4 jaar terug helemaal oké vonden, en nu vinden ze dat ook niet meer oké. Dus ik denk ik dat dat wel veranderd is. Terwijl andere mensen weer vreselijke dingen zeggen over mensen die tegen Zwarte Piet zijn. Jammer genoeg. Ik merk het aan de gedragingen van mensen. Mensen zijn asociaal aan het worden, Nederland is asociaal aan het worden. Gewoon, heel snel nare opmerkingen gewoon die je krijgt. Zelfs nu met de 1,5 meter afstand regel en dat soort dingen, dat mensen verwachten dat jij voor hen opzij gaat. Of je juist vermijden omdat je donker bent. Dat heb ik ook meegemaakt. Ik ben sinds het begin heel voorzichtig, ik droeg al vanaf het begin van de Coronatijd een mondkapje. Misschien ligt het aan het kapje of aan mijn huidskleur, maar ik hoorde dit ook van veel andere vrienden en collega’s. Dat wanneer je langs een groep witte mensen loopt, dat ze ineens uiteen schieten. Alsof jij de Corona verspreidt, terwijl jij juist met een mondkapje loopt. En zij zonder mondkapje dicht bij elkaar staan.