Document · PDF

Bijlage 4b. Creatief perspectief - culturele bijdragen aan Amsterdamse opgaven - appendix Berenschot - 12 november 2024.pdf

Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit 5 december 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Vaststellen Kunstenplan 2025-2028 (VN2024-016562)12.221 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Creatief perspectief voor Amsterdam Appendix met voorbeelden van culturele bijdragen aan de maatschappelijke opgaven van de stad

Separate bijlage bij het rapport In opdracht van de gemeente Amsterdam Bastiaan Vinkenburg, Lotte van Zuijlen, Sam Branten en Emma Fuchs 12 november 2024

INHOUDSOPGAVE – APPENDIX MET VOORBEELDEN

Creatief perspectief voor Amsterdam - appendix A. Sociaal / Maatschappelijk A1. Educatie en Kansengelijkheid

A5. Inclusie en Antidiscriminatie

•

Cirkels – Poldertheater / MusicalMakers

•

Untitled – Toneelmakerij en Theater LeBelle

•

MOED – PS|theater

•

A Seat at the Table – Black Sheep Can Fly

•

Klassen - Sarah Sylbing en Esther Gould

•

The Black Archives – New Urban Collective

•

Collecting the City – Amsterdam Museum

A2. Jeugdhulp en Jeugdzorg •

De roze olifant – Museum van de Geest

A6. Sociale veiligheid

•

Educatieve projecten – KiKiD

•

Camping Kafka – Academie voor Beeldvorming

•

Schaduwwolf – Leen Braspenning

•

XTC-winkel – Poppi Drugs Museum

•

Culture Shock – Karen de Wit

•

SCHADUW – Marte Boneschansker

•

Psst, hé schatje – Lous van Noordwijk / Theater Ins Blau

A3. Publieke gezondheid en Preventie •

Dansen met Parkinson – Dans op Recept

A7. Democratie

•

Mental Health Art Tour – Hush Hour

•

Gaming for the Commons – De Waag Futurelab

•

Outsider Art Galerie – Cordaan

•

Live Journalism – De Balie

•

Mag ik je kussen? – Theatermakers Radio Kootwijk

•

Hallo Hannah – Firma MES

A4. Opvang en Vluchtelingen •

Verhalen van Aankomst – Amsterdam Museum

•

Kunstkameraden – De Cultuurkantine

Wij hebben ons ingespannen om de rechthebbenden te vermelden bij

•

What Design Can Do – UNHCR / IKEA

het getoonde beeldmateriaal. Foto voorpagina: Het Zomeroffer © Amsterdamse Bostheater en de Warme Winkel / Sofie Knijff 2

INHOUDSOPGAVE – APPENDIX MET VOORBEELDEN

Creatief perspectief voor Amsterdam - appendix B. Fysiek / Economisch B1. Duurzaamheid

B5. Woningbouw en Ruimtelijke Ordening

•

Plastic Crush – Wereldmuseum Amsterdam

•

De gouden vierkante meter – RAAAF

•

Het Zomeroffer – De Warme Winkel

•

Het Verhalenhuis – MRP

•

Broodje Poep – Fides Lapidaire

•

Kunstprogramma rondom De Tafelberg – TAAK

B2. Energie

B6. Openbare Ruimte en Leefbaarheid

•

De zaak Shell – Bureau Vergezicht

•

Natuurgebied Noord – Tolhuistuin

•

Ontwerpende aanpak Aardgasvrij in Reyeroord

•

Mural Tilburg Noord – Paul Watty / Kings of Color

•

Energy meets the Arts – Kunstloc Brabant

•

Bosk – Arcadia / Bruno Doedens en Joop Mulder

B3. Economie en Vestigingsklimaat

B7 Toerisme

•

Impuls Bibliotheken Brainport Eindhoven - ASML

•

SmartCulTour – ENSUT

•

Suikerterrein – De Suikerzijde B.V.

•

Manifesta 15 Barcelona

•

Future Citizens – New Dutch Connections

•

Stadslabatorium Brugge

•

Het Beelddepot – Stichting Zwerfjongeren Nederland

B4. Gebiedsontwikkeling

B8. Verkeer & Vervoer en Mobiliteit •

World Design Embassies – Dutch Design Foundation

•

Bodega Radio – The Niteshop

•

Grote Beerstraat – Kickstad / Gemeente Zwijndrecht

•

Living Lab – Bureau Marineterrein

•

De reis van de toekomst – Springtime Design

•

Zoöp Amstelpark – Zone2Source

INHOUDSOPGAVE – APPENDIX MET VOORBEELDEN

Creatief perspectief voor Amsterdam - appendix C. Stadsdelen C1. Binnenstad

C2. Noord

•

Red Light Arts & Culture

•

Werkplaats Molenwijk – Framer Framed

•

Warmoesstraat Biënnale – De Schans

•

Productiehuis Noord – Verdedig Noord

•

Ongekend Zeedijk – Amsterdam Museum

•

Het Loket – Tolhuistuin

C3. Nieuw-West

C4. Zuidoost

•

Meervaart Theater

•

Bijlmer Parktheater

•

Cascoland

•

ADE Zuidoost – The Gospel Agency

•

West Side Stories – MAQAM / FOAM

•

Kids of the Bims – Mr. Frank / I AM HERE

A) Sociaal / maatschappelijk

A1) EDUCATIE EN KANSENGELIJKHEID

Cirkels – wie heb je om je heen en wat geven ze je mee? Cirkels is een muziektheatervoorstelling van het Poldertheater in samenwerking met MusicalMakers. De voorstelling ging gepaard met workshops en werd naast in theaters ook in de klas voor pro/vmbo-leerlingen gespeeld. Voor deze voorstelling werd inspiratie gehaald uit het model the circles of care, dat ervan uitgaat dat ieder mens omringd wordt door verschillende cirkels. In het midden sta jij en in de eerste cirkel om je heen staat je familie, je bron. Als je verder uitzoomt, zie je je vrienden, school, werk, stad en uiteindelijk het hele universum. Met deze voorstelling streven de makers ernaar te laten zien hoe je iedere dag, vrijwillig en onvrijwillig, in aanraking komt met meerdere cirkels, waarbij de vraag wordt gesteld in hoeverre deze cirkels invloed op je hebben en wat je van de ene naar de andere cirkel meeneemt.

Makers

Kiki Jaski en Jan Groenteman

Partners

Poldertheater, MusicalMakers, OpusOne

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Pro/vmbo-leerlingen

Discipline

Theater

Opgave

Kansengelijkheid in en door onderwijs stimuleren

Aanpak

Voorstelling met workshop in de klas

Vorm(en)

Bewustwording creëren, perspectiefwisseling

Financiering

AFK, Jongeren Cultuurfonds Amsterdam, FCP e.a.

A1) EDUCATIE EN KANSENGELIJKHEID

MOED – welke verhalen vertellen we elkaar? In de theatersolo MOED neemt acteur en docent Mahfoud Mokaddem je mee naar zijn klaslokaal op het mbo 1. Hij stelt je voor aan Reza, Dayenne, Teun en al die andere leerlingen voor wie niemand ooit een vlag hijst. Mahfoud herkent zich in hen. Want ooit was hij ook zo: een jongen die altijd achterin zit. In de klas, in de bus, in de maatschappij. MOED is stand-up storytelling en vertelt het verhaal van die ene docent die jou wel ziet, van leerlingen die een hand in de rug verdienen en collega’s die je niet begrijpen. Een voorstelling vol hiphop beats, videokunst en verhalen van leerlingen en hun docent die weinig aansluiting vinden bij het onderwijssysteem en zich afvragen: waar doe ik het voor? De indringende voorstelling dwingt het publiek van geïnteresseerden en professionals tot reflectie op kansenongelijkheid in ons onderwijs, door het systeem en door mensen.

Makers

PS|theater met Mahfoud Mokaddem

Partners

Studio Moio

Stad / regio

Leiden

Betrokkenen

mbo-1-leerlingen en onderwijskundigen

Discipline

Theater

Opgave

Kansengelijkheid in en door onderwijs stimuleren

Aanpak

Voorstelling met vooraf een introductiespel en achteraf gesprekken tussen makers en publiek

Vorm(en)

Bewustwording, perspectiefwisseling

Financiering

VSBfonds, afnemers van inhouse-voorstellingen © PS|theater

A1) EDUCATIE EN KANSENGELIJKHEID

Documentaireserie Klassen Klassen volgt groep 8-leerlingen op verschillende scholen in Amsterdam Noord. Hun niveau-advies voor de middelbare school zal de rest van hun levens beïnvloeden. De middelbare scholieren die in dezelfde serie gevolgd worden, hebben hun kaarten al eerder geschud gekregen. Zonder steun vanuit huis en dure bijlessen staan deze kinderen er helemaal alleen voor. Betrokken docenten, mentoren bestuurders en wethouders proberen te helpen en voor deze kinderen te strijden, maar is dat genoeg? In deze geroemde documentaireserie vragen makers Sarah Sylbing en Esther Gould, o.a. bekend van hun eveneens bekroonde serie Schuldig (2016), zich af of het school lukt om het verschil te maken en of de scheiding tussen sociale klassen ooit wel echt doorbroken kan worden. De serie heeft in 2020 het onderwerp kansengelijkheid in het onderwijs op de politieke agenda gezet.

Makers

Sarah Sylbing en Esther Gould

Partners

HUMAN (omroep), Stichting Een van de jongens (productie), Gelijke Kansen Alliantie (hoofdpartner)

Stad / regio

Amsterdam (Noord)

Betrokkenen

Leerlingen op het primair en voortgezet onderwijs

Discipline

Film (documentaireserie)

Opgave

Kansengelijkheid in en door onderwijs stimuleren

Aanpak

Documentaireserie, gevolgd door lesmateriaal en programma’s voor scholen, podcast en meer

Vorm(en)

Bewustwording, perspectiefuitwisseling, handelsperspectief bieden

Financiering

o.a. VSBfonds, Fonds 21, Humanistisch Verbond © Jean Counet

A2) JEUGDHULP EN JEUGDZORG

Mentale gezondheid is de roze olifant Het gaat slecht met de mentale gezondheid van jongeren, zeker sinds de coronacrisis. Er wordt echter weinig onderling over gesproken. De olifant in de kamer is van oudsher het beeld van zwijgzaamheid en ontkenning. Tabu de roze olifant, onderdeel van de vaste tentoonstelling van Museum van de Geest in Haarlem, staat voor openheid over lastige onderwerpen. Ahmet Türkmen, kunstenaar en herstelcoach, bestrijdt op creatieve wijze stigma, uitsluiting en vooroordelen, met kunstwerken en het boek Taboe, waarin hij zijn eigen herstelervaring deelt. Zijn visie is dat verslaafden geholpen kunnen worden door professionele hulp, maar ook door ervaringsdeskundigen. Het Museum van de Geest is een plek waar jongeren worden gestimuleerd om ervaringen over hun mentale gezondheid bespreekbaar te maken, met kunstwerken, kunstroutes en lespakketten.

Makers

Ahmet Türkmen, Museum van de Geest

Partners

GGZ-instellingen, onderwijs

Stad / regio

Het Dolhuys Haarlem

Betrokkenen

Jongeren en ervaringsdeskundigen

Discipline

Museum

Opgave

Mentale gezondheid bespreekbaar maken

Aanpak

Onderlinge gesprekken aanmoedigen

Vorm(en)

Bewustwording, interventies

Financiering

Vele. De publieke financiering staat onder druk.

A2) JEUGDHULP EN JEUGDZORG

KiKiD maakt educatieve projecten over pijnlijke thema’s KiKiD voert projecten in het po en vo uit om écht in gesprek te komen met jongeren over voor hen belangrijke thema’s, zoals relaties en seksualiteit, social media en (cyber)pesten, drankgebruik, geld en schulden en mentale gezondheid. Weerbaarheid en zelfbeeld vormen een rode draad door alles heen. KiKiD zet theater in als middel om de jonge doelgroep te bereiken. In de theatervoorstellingen wordt er aan de hand van korte scènes en stellingen over de thema’s gepraat. Daarin kenmerken de projecten van KiKiD zich ook doordat er gewerkt wordt met jongerenexperts (18-24 jaar). Zij staan zelf nog dicht bij de doelgroep waardoor er snel een veilige sfeer ontstaat waarin er open en eerlijk met elkaar wordt gepraat. De aanpak van KiKid is onderzocht door TNO en Movisie. Hierdoor zijn het project Benzies & Batchies en de training Ik hou van mij opgenomen in de Databank

Effectieve Jeugdinterventies van het NJi en in het loketgezondleven.nl van het RIVM. Makers

KiKid, Jongerenexperts

Partners

Onderwijs, RIVM, Buurts Haarlem

Stad / regio

Noord-Holland, Zuid-Holland, elders

Betrokkenen

Leerlingen in po en vo

Discipline

Theater

Opgave

Thema’s voor jeugdhulp bespreekbaar maken

Aanpak

Onderlinge gesprekken aanmoedigen

Vorm(en)

Bewustwording, interventies

Financiering

VSBfonds, Nationale Postcode Loterij, Stichting Achmea Slachtoffer en Samenleving © Daniel Maissan / KiKid

A2) JEUGDHULP EN JEUGDZORG

Schaduwwolf – jongeren over hun ervaring in jeugdzorg Schaduwwolf is een voorstelling door jongeren over hun ervaringen en emoties in jeugdzorg. Op het toneel krijgen de jongeren de vrijheid om te zeggen wat ze willen, zonder dat duidelijk is wat de waarheid is en wat verzonnen. Theatermaker en dramadocent Leen Braspenning vertelt in de Cultuurkrant van LKCA dat jongeren trots zijn dat ze zo’n project tot een goed einde brengen, en dat ze zich gezien voelen als mens, en niet als probleem. Op het podium kunnen ze hun persoonlijke verhaal vertellen, zonder onderbrekingen. Jongeren zijn het vaak zat maar over hun problemen te moeten vertellen: ze zitten vast in telkens weer hetzelfde verhaal. Kunst kan hun gedrag misschien niet direct veranderen, maar het kan helpen er afstand van te nemen en erop te reflecteren, zich op een andere manier uit te drukken, en dit misschien zelfs om te zetten in een nieuw verhaal.

Makers

Leen Braspenning en jongeren

Partners

Cirkant, jeugdzorginstelling

Stad / regio

Vlaanderen, België

Betrokkenen

Jongeren in jeugdzorg

Discipline

Theater

Opgave

Jeugdzorg verlichten

Aanpak

Samen theatervoorstelling ontwikkelen en spelen

Vorm(en)

Culturele interventies

Financiering

Cirkant

A2) JEUGDHULP EN JEUGDZORG

Culture shock – muzikale interventies in de (jeugd)zorg Muziek biedt de mogelijkheid emoties te benoemen, diep contact te maken en culturele verschillen te overbruggen. Om het welzijn van jongeren te verbeteren organiseert Culture Shock muzikale interventies door professionele musici in onder meer GGZ-instellingen, hospices, jeugdzorginstellingen en gevangenissen. Door de inzet van klassieke muziek en interactie streven de musici naar een verschuiving in de gemoedstoestand. Muziek wordt niet alleen gewaardeerd als kunstvorm, maar ook erkend als een krachtig middel tot positieve verandering. Tijdens de interventies voelen de jongeren zich gehoord en gezien. Culture Shock bereikt ook ernstig zieke kinderen en jongeren in ziekenhuizen. Het is prachtig en ontroerend om te zien hoe kinderen, die erg ziek zijn, even worden opgetild en afgeleid door de muziek die de musici speciaal voor hen komen spelen.

Makers

Stichting Culture Shock, Karen de Wit

Partners

Willem Alexander Kinderziekenhuis (onder andere)

Stad / regio

Zuid-Holland / Nederland

Betrokkenen

Jeugdige patiënten die onder behandeling zijn

Discipline

Muziek

Opgave

Verbreding van zorgverlening

Aanpak

Interactieve concerten

Vorm(en)

Culturele interventies

Financiering

VSBfonds, Fentener van Vlissingenfonds, Gemeente Leiden © Stichting Culture Shock

A3) PUBLIEKE GEZONDHEID EN PREVENTIE

Dansen met Parkinson Dans op Recept is een van de aanbieders van danslessen voor deelnemers met de ziekte van Parkinson. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de danslessen een gunstig effect hebben op het zelfvertrouwen, de kwaliteit van leven en de motorische symptomen van Parkinson. Dans verbindt zowel sociaal, medisch als cultureel. Dat geldt niet alleen voor de deelnemers. De missie van Dans op Recept is de verschillende domeinen van zorg, cultuur en welzijn met elkaar te verbinden en samen te werken aan de verbetering van de levenskwaliteit van ouderen en mensen met een chronische ziekte. De organisatie streeft naar meer normalisering in het medisch domein, de zorgsectoren en bij de overheid van het doorverwijzen van langdurig zieke mensen naar cultuurparticipatie. Bijzonder aan Dans op Recept is dat zorgverzekeraar De Friesland deze lessen vergoedt.

Makers

Dans op Recept

Partners

De Friesland, Revalidatie Friesland, Sally e.a.

Stad / regio

Noordelijke provincies

Betrokkenen

Patiënten en mantelzorgers

Discipline

Dans, cultuurparticipatie

Opgave

Langer gezond blijven binnen langdurige zorg

Aanpak

Zorg, welzijn en cultuur werken direct samen

Vorm(en)

Culturele interventies

Financiering

De Friesland (zorgverzekeraar), diverse fondsen

A3) PUBLIEKE GEZONDHEID EN PREVENTIE

Mental Health Art Tour De Mental Health Art Tour presenteert tien indrukwekkende levensverhalen van bekende persoonlijkheden, waaronder Isa Hoes, Dylan Haegens, Thomas Dekker en Jörgen Raymann. Het zijn inspirerende portretten van mensen die op innerlijke kracht door het leven laveren. want het leven komt in vele gedaanten. Je kunt ziek worden, dierbaren verliezen, of te maken krijgen met andere tegenslagen. Zij geven handvatten om het leven veerkrachtig te vieren. Bezoekers krijgen de kans om bij elk kunstwerk het persoonlijke verhaal van de betreffende persoon te beluisteren. Door hun verhalen te delen, hopen zij anderen te inspireren om taboes te doorbreken, open te zijn over hun geestelijke gezondheid en het gesprek daarover aan te moedigen. De expositie is met een mentaal muzikaal moment geopend en reist langs OBA-vestigingen in de verschillende stadsdelen.

Makers

Hush Hour, Museum van de Geest, H’Art Museum

Partners

Thrive Amsterdam mentaal gezond, GGD, OBA

Stad / regio

Amsterdam, stadsdelen

Betrokkenen

Inwoners van Amsterdam met mentale problemen

Discipline

Museale expositie, informatievoorziening, podcasts

Opgave

Geestelijke gezondheid agenderen

Aanpak

Zichtbaar en bespreekbaar maken

Vorm(en)

Bewustwording

Financiering

Alles is Gezondheid, Stichting Durf te Vragen

A3) PUBLIEKE GEZONDHEID EN PREVENTIE

Cordaan maakt werk van kunst & zorg met Outsider Art In de Outsider Art Galerie in H’Art Amsterdam kunnen outsider art kunstenaars hun werken maken, exposeren en verkopen. De kunstenaars van de Outsider Art Galerie zijn vaak een beetje ‘anders’. Soms hebben ze een verstandelijke of psychische beperking. Hun werk is boeiend, veelzijdig en heel puur. De Outsider Art Galerie biedt een volwaardig kunstpodium voor deze kleurrijke kunstenaars. Niet binnen de muren van de zorgorganisatie maar in een inspirerende museale omgeving. Cordaan speelt wel een belangrijke rol in het organiseren van initiatieven als deze tussen kunst en zorg. Met 30 tot 40 projecten op vele locaties wordt kunst, beeldend maar ook theatraal, ingebed en ingezet in zorgverlening. Ambulante kunstteams spelen niet in op zorgvragen maar op levensvragen. Cordaan baant hiermee nieuwe wegen binnen hardnekkige systemen van zorg en gemeente.

Makers

Cordaan

Partners

Kenniscentrum Kunst & Zorg, Erasmus Universiteit

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Kunstenaars met andere dan professionele basis

Discipline

Beeldende kunst

Opgave

Kunst als verrijking van zorgverlening

Aanpak

Platforms, podia en werkplaatsen bieden

Vorm(en)

Culturele interventies en participatie

Financiering

Gemeente via WMO, VWS via WLZ

A3) PUBLIEKE GEZONDHEID EN PREVENTIE

Mag ik je kussen? – voorstelling over de zorg van morgen Mag ik je kussen? is een theatervoorstelling over de toekomst van zorg. De voorstelling geeft inzicht in de keuzes en dilemma’s waar zorgmedewerkers dagelijks mee worden geconfronteerd. Deze voorstelling is speciaal ontwikkeld voor iedereen die werkt in de verpleging, verzorging en thuiszorg en heeft als doel om het gesprek over de toekomst van het werk in de zorg aan te jagen. Dat gesprek is nodig, want de samenleving wordt steeds ouder en de vraag naar zorg stijgt. Tegelijkertijd is er steeds minder personeel beschikbaar. Dit vraagt om anders te kijken naar de zorg en hoe het werk wordt ingericht. De vraag hoe zorgmedewerkers in de toekomst goed voor zichzelf kunnen zorgen om met dezelfde passie en aandacht voor hun cliënten te blijven zorgen, staat hierbij centraal.

Makers

TheaterMakers Radio Kootwijk

Partners

A+O VVT, diverse zorgaanbieders

Stad / regio

Landelijk

Betrokkenen

Medewerkers verpleging, verzorging en thuiszorg

Discipline

Theater, dans, muziek, film

Opgave

Zorg van de toekomst vormgeven

Aanpak

Voorstellingen in theaters en zorginstellingen, nagesprekken

Vorm(en)

Bewustwording, perspectief creëren

Financiering

Ministerie van SZW, VVT-sector © TheaterMakers Radio Kootwijk

A4) OPVANG EN VLUCHTELINGEN

Migranten delen hun Verhalen van Aankomst Migratie naar Amsterdam is van alle tijden. Bijna 60% van de Amsterdammers heeft een migratieachtergrond. Een deel van hen is gevlucht, bijvoorbeeld vanwege oorlog, religieuze overtuigingen, of etnische afkomst. In de buurttentoonstelling Verhalen van Aankomst in AZC Willinklaan worden migratieverhalen uit het verleden en heden met elkaar verbonden. Als onderdeel van de programmalijn Collecting the City van het Amsterdam Museum zijn in het AZC activiteiten en workshops georganiseerd waaraan bewoners konden deelnemen. Op de tafels en muren van hun gemeenschappelijke ruimtes worden verhalen verteld over de geschiedenis van migranten in Nederland door de eeuwen heen. In de tentoonstelling is vooral ruimte voor bewoners om hun echte eigen verhalen te vertellen. Een deelnemer noemde het samen maken van een muurschildering “de

mooiste 3 dagen van mijn verblijf hier.” De omgang van Amsterdam Museum met verhalen van migranten is door dit project ook veranderd. Makers

Amsterdam Museum, Community Manager Aleyna Yildiz, Asielzoekerscentrum Willinklaan

Partners

Bewoners

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Asielzoekers uit heden en verleden

Discipline

Fotografie

Opgave

Maatschappelijke kijk op migratie veranderen

Aanpak

Workshops, muurschilderingen, tentoonstelling

Vorm(en)

Bewustwording, culturele interventies

Financiering

Financiers van Amsterdam Museum © Verhalen van Aankomst / Francoise Bolechowski

A4) OPVANG EN VLUCHTELINGEN

Kunstkameraden – kunst door vluchtelingen Het project Kunstkameraden is een initiatief van Stichting De Cultuurkantine uit Breda. Het koppelt jonge vluchtelingen uit het azc in Breda aan professionele kunstenaars. Samen maken ze een kunstwerk. Het leven van de kinderen in het azc draait veelal om zorgen, procedures, regels, angsten en problemen. De kunstenaar neemt de jongere mee naar een andere (en fijne) wereld, ze gaan op ontdekkingstocht naar verborgen talenten, krachten en passie. Het maken en exposeren van een kunstwerk geeft een gevoel van eigenwaarde en trots.

Makers

Kunstenaar en vluchteling samen

Partners

Stichting De Cultuurkantine

Stad / regio

Breda

Betrokkenen

Vluchtelingen

Discipline

Beeldende kunst

Opgave

Begrip en een podium voor het verhaal van een vluchteling

Aanpak

Samen kunst maken

Vorm(en)

Bewustwording, culturele interventies

Financiering

Profincie Noord-Brabant, Fonds voor Cultuurparticipatie, VSB Fonds, gemeente Breda en gemeente Tilburg © Cultuurkantine / Mohammed en Claudette

A4) OPVANG EN VLUCHTELINGEN

What Design Can Do – innovatief ontwerp What Design Can Do is een wereldwijde competitie, uitgeschreven door UNHCR en Ikea. Hierin worden ontwerpers opgeroepen innovatieve

oplossingen te bedenken voor grote maatschappelijke problemen. Het is een organisatie in Amsterdam met locaties in São Paulo, Mexico City, Delhi, Nairobi and Tokyo. Een van de vijf finalisten van de eerste Refugee Challenge in 2016 was Makers Unite. Destijds was het plan van Makers Unite om vluchtelingen en EU-inwoners met elkaar te verbinden door samen boeiende producten en verhalen te ontwerpen, te beginnen met het upcyclen van reddingsvesten en boten die aan de Griekse kusten waren verzameld. De oprichters begonnen in Amsterdam en Athene en bedachten een platform dat nieuwkomers en langdurige bewoners in staat zou stellen om zinvolle relaties op te bouwen en tegelijkertijd producten te creëren die de circulaire economie ondersteunen. Vijf jaar later is het een zelfvoorzienende sociale onderneming met 15 Creative Lans en 187 deelnemers o.a. door samenwerkingen met partijen als Ben & Jerry, Bas Kosters, Pieces en het Stedelijk Museum. Makers

De deelnemers zijn de makers

Partners

Ikea, Secrid, Ministerie van buitenlandse zaken

Stad / regio

Basis Amsterdam met wereldwijd verschillende locaties

Betrokkenen

Bij de Refugee Challenge: vluchtelingen

Discipline

Design

Opgave

Maatschappelijke kijk op migratie veranderen

Aanpak

Door middel van design maatschappelijke opgaven oplossen

Vorm(en)

Bewustwording, culturele interventies, effect bewerkstelligen

Financiering

CLICKNL, Fonds voor Creatieve Industrie, Nationale Postcode Loterij, Amsterdam Fonds voor de Kunst

A5) INCLUSIE EN ANTIDISCRIMINATIE

Untitled – toekomstbeeld voor mensen met Down De videoinstallatie Untitled in H’Art Museum blikt vooruit op een tijd waarin mensen met het syndroom van Down alleen nog in een museum te zien zijn. Hoe kijk je naar mensen met een verstandelijke beperking? Van halfgod tot duivelskind, clown, knuffelbeer of creatief genie. “Ik knuffel jou dwars door de tijd heen,” zegt toneelspeler Esrah van Rooij wanneer ze tijdens de repetities hoort hoe mensen met een beperking vroeger werden behandeld. De videoinstallatie is een onderdeel van de tentoonstelling Who Cares in H’Art Museum. Who Cares vertelt het verhaal van vergeten slachtoffers en verborgen helden binnen de psychiatrie en verstandelijke gehandicaptenzorg tijdens de Tweede Wereldoorlog. De verhalen gaan over wanhoop, veerkracht, angst en volharding. Untitled laat zien dat ook tegenwoordig onzeker is hoe de maatschappij omgaat met kwetsbare mensen.

Makers

Toneelmakerij, Theater LeBelle

Partners

Cordaan, H’Art museum, Museum van de Geest

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Mensen met syndroom van Down

Discipline

Video, theater

Opgave

Samenleving waarin iedereen mee mag doen

Aanpak

Productie, tentoonstelling en intentieverklaring

Vorm(en)

Bewustwording en culturele interventies

Financiering

BankGiro Loterij Fonds, Stichting SPZ, Stichting Het R.C. Maagdenhuis, Van Bijleveltstichting, Pier de Boer Stichting en het Cultuurfonds © H’Art Museum

A5) INCLUSIE EN ANTIDISCRIMINATIE

A Seat at the Table – voorstelling over alledaags racisme A Seat at the Table is een voorstelling van het Amsterdamse productiehuis Black Sheep Can Fly over alledaags rascisme. De theatermaers verwerkten hun eigen pijnlijke ervaringen die te maken hebben met racisme in de voorstelling. Ervaringen soms zo absurd, dat het lachwekkend wordt. Door humor is de voorstelling niet zwaar, maar de subtiliteit zorgt er wel voor de toeschouwer, die veelal wit is, zich bewust wordt van (de impact van) vele haast onzichtbare racistische opmerkingen in het dagelijks leven. De voorstelling geeft daarmee veel stof tot nadenken. Het werk van Black Sheep Can Fly heeft ook impact buiten de theaters: bij de politie, het gevangeniswezen en diverse ministeries.

Makers

Productiehuis Black Sheep Can Fly

Partners

Coproductie met Het Nationale Theater en Likeminds

Stad / regio

In theaters door heel Nederland, maar ook bij de Politieacademie

Betrokkenen

Theaterbezoekers en politiemensen

Discipline

Theater

Opgave

Antidiscriminatie

Aanpak

Bewustwording creëren

Vorm(en)

Alledaags racisme bespreekbaar maken via theater

Financiering

O.a. Fonds21, Fonds Podium Kunsten, Bankgiro Loterij Fonds © blacksheepcanfly.nl

A5) INCLUSIE EN ANTIDISCRIMINATIE

The Black Archives – onderbelichte boeken in het licht The Black Archives vormen een historisch archief en cultureel centrum waar je terecht kan voor inspirerende gesprekken, inhoudelijke activiteiten en boeken vanuit zwarte en andere perspectieven die elders onderbelicht zijn. De collectie bestaat uit meer dan 10.000 boeken, archieven en artefacten die de nalatenschap zijn van zwarte schrijvers en wetenschappers. De boeken in de collectie gaan over racisme, slavernij en (de)kolonisatie, gedender en feminisme, sociale wetenschappen, Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen, Zuid-Amerika, Afrika en meer. Op basis van die collectie ontwikkelen de makers exposities, organiseren ze events en geven ze advies en lezingen. De makers streven ernaar om middels The Black Archives zwarte literatuur, kennis en informatie toegankelijk te maken.

Makers

New Urban Collective (NUC)

Partners

Verschillen per project, voorbeelden: Patta, Stadsschouwburg, De Correspondent en FunX

Stad / regio

Amsterdam – locatie Zuidoost

Betrokkenen

Discipline

Collectie (beheer), exposities, events, podcats etc.

Opgave

Antidiscriminatie

Aanpak

Toegankelijk maken van archief en organiseren van evenementen

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

Amsterdams Fonds voor de Kunst, Stichting Democratie & Media

A5) INCLUSIE EN ANTIDISCRIMINATIE

Collecting the City – tentoonstellingen in co-creatie Collecting the City is een initiatief van het Amsterdam Museum waarin in tentoonstellingen de stad wordt ‘verzameld’ en gepresenteerd. Dit altijd in samenwerking met verschillende partijen en groepen in de stad. Elk halfjaar worden nieuwe makers uitgenodigd. Een vaste partner is de stichting Museum om de Hoek, met 23 buurtmusea. De makers streven naar een gelijkwaardige manier van samenwerken en het brengen van vernieuwende perspectieven op het verleden, heden of de toekomst. Voorbeelden van edities zijn Kazerne Reigersbos en Ongekend Zeedijk. Het Amsterdam Museum heeft een handboek geschreven voor co-creatie en participatie (https://www.amsterdammuseum.nl/publicaties/publications/5195).

Makers

Amsterdam Museum met een partner

Partners

Vaste partner is Museum om de Hoek, per editie zoekt het Amsterdam museum nieuwe partners

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Amsterdammers en bezoekers van de stad

Discipline

Tentoonstelling

Opgave

Door middel van samenwerking een inclusievere totstandkoming van het aanbod van het museum

Aanpak

Co-creatie

Vorm(en)

Bewustwording creëren en handelingsperspectief bieden

Financiering

Gemeente Amsterdam, Founder Vrienden Loterij en Hoofdpartner Educatie ELJA Foundation. Per editie worden aanvullende financiers gezocht. © Kazerne Reigersbos / Francoise Bolechowski

A6) SOCIALE VEILIGHEID

Camping Kafka – over bewoners van een vakantiepark Steeds meer zomerhuisjes, stacaravans en vakantiebungalows worden permanent bewoond door burgers. Minstens 150.000 mensen leven in deze omstandigheden – op de rand van de georganiseerde samenleving. Zij komen hier terecht omdat ze na een relatiebreuk, schuldencrisis, huisuitzetting, vanwege laaggeletterdheid of onzeker werk vastlopen in onze samenleving. Met Camping Kafka zoekt de Academie van Beeldvorming samen met campingbewoners naar alternatieven. De installatie Camping Kafka laat het campingvraagstuk anders dan gebruikelijk zien: hier geen

foto’s met politie-uniformen voor verkrotte caravans, nadruk op criminaliteit of ‘asocampings’. Kern is een grote banner die toont hoe mensen op campings in vicieuze cirkels terecht komen. Hieromheen tonen emoji’s de karakters, gevoelens en gebeurtenissen die bewoners van vakantieparken treffen. Een glijbaan sluit aan bij campingesthetiek. In de installatie vond publieksprogramma plaats. Tijdens zogenoemde Testcases werd telkens vanuit een ander perspectief gekeken naar het campingvraagstuk. Steeds meer stakeholders sloten zich aan, en zo ontstond een brede beweging. Makers

Academie voor Beeldvorming

Partners

GGD West-Brabant, Provincie Noord-Brabant

Stad / regio

West-Brabant

Betrokkenen

Bewoners en omgeving van vakantieparken

Discipline

Grafische vormgeving

Opgave

Veiligheid, sociale veiligheid

Aanpak

Via een installatie gesprek en beweging aanjagen

Vorm(en)

Culturele interventies

Financiering

Gemeente Breda, The Art of Impact, Graphic Matters, GGD West-Brabant, Provincie Noord-Brabant, VSBfonds © Academie voor Beeldvorming / Ruben Pater 24

A6) SOCIALE VEILIGHEID

Publieksexperiment rond regulering verkoop van XTC Wethouder Scholtes opende op 15 oktober 2024 de XTC-winkel van het Poppi Drugs Museum in het Meterhuisje in Cultuurdorp Westergas in Amsterdam. In de winkel wordt geen echte XTC verkocht of getest. De bezoekers ervaren verschillende verkoopsettings die op creatieve manier zijn nagebouwd. Zij krijgen niet alleen een kijkje in deze hypothetische toekomst, maar mogen ook meedenken: onder welke voorwaarden zou XTC op een verantwoorde manier verkocht kunnen worden? Via interactieve tools kunnen bezoekers hun mening geven en bijdragen aan het publieke debat. Poppi voert in en rond de XTC-winkel publieksonderzoek uit samen met de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. Het experiment laat zien hoe regulering er in de praktijk in verschillende vormen uit kan zien, en welke rol de overheid kan spelen in toezicht en voorlichting.

Makers

Poppi Drugs Museum, ontwerpers en onderzoekers

Partners

Gemeente Amsterdam, Universiteit Utrecht, Universiteit Amsterdam, Westergas, Mainline

Stad / regio

Amsterdam, eerder in Utrecht, Enschede en Gent

Betrokkenen

Bezoekers, beleidsmakers

Discipline

Museum, ontwerp

Opgave

Omgang met en regulering van harddrugs

Aanpak

Creatieve confrontatie en publieksonderzoek

Vorm(en)

Bewustwording, experiment

Financiering

Diverse, waaronder aandeelhouders van Poppi © Poppi Drugs Museum

A6) SOCIALE VEILIGHEID

SCHADUW – een anonieme biecht in de schemering In het duister is het onzichtbaar en in het licht gitzwart. Met SCHADUW onderzoekt theatermaker Marte Boneschansker de donkere kanten en rafelranden van de mens. SCHADUW maakt onderdeel uit van een compleet programma, Het Jaar van Schaduw, waarin een aantal actieonderzoeken plaatsvindt. De aankondiging daagt het publiek uit: hoe zit het met jouw schaduw? Ben jij een dief? Wanneer was de laatste keer dat je loog? Droom je soms over gruweldaden? Wat in jou mag het daglicht niet zien en wat brengt de duisternis ons? SCHADUW is een collectieve oefening in het delen van je donkere kant. In SCHADUW luister je – in de veiligheid van een schemercocon – naar de schaduwkanten van de ander en word je uitgenodigd om anoniem je eigen rafelranden te delen. Durf jij te spreken over je schaduwzijde? Omarm tijdens deze ode aan de schaduw jouw volledige zijn en ga mee op een reis langs licht en donker.

Makers

Marte Boneschansker, Maureen de Jong, Simomo Boujara, Guillermo Blinker

Partners

Diverse theaters zoals Frascati en Bostheater

Stad / regio

Amsterdam (en omstreken)

Betrokkenen

Bezoekers worden deelnemers

Discipline

Theater, muziek

Opgave

Ieders eigen rol in sociale veiligheid

Aanpak

Interactieve voorstelling en randprogrammering

Vorm(en)

Culturele interventie

Financiering

AFK, Fonds21, VSBfonds, Fonds Podiumkunsten © Schaduw / Bowie Verschuuren

A6) SOCIALE VEILIGHEID

Psst, hé schatje! – theatrale route over straatintimidatie ‘Psst, hé schatje’ is een opstelling in de openbare ruimte, met een route waarin de bezoeker individueel door gangen en kamers loopt. Door middel van acteurs, audio, informatie over het onderwerp en meer, ervaart de bezoeker seksuele intimidatie. Lous van Noordwijk zet hiermee haar gevoel van onmacht, angst, boosheid en verwarring om in de preventie van dit maatschappelijke probleem. Zij richt zich op hen die seksuele intimidatie hebben ervaren maar ook en vooral voor hen die erlangs leven, het niet doorhebben en het daarom niet begrijpen. Iedereen is welkom om deze unieke aanpak waarbij bezoekers worden geconfronteerd met de realiteit van seksuele straatintimidatie. Tijdens en na de route kunnen deelnemers met elkaar in gesprek gaan om een mogelijk antwoord te vinden op de vraag: “hoe draag jij bij aan een veilige openbare ruimte voor iedereen?”

Makers

Lous van Noordwijk, Theater Ins Blau

Partners

Stichting Emancipator, Stichting Fairspace

Stad / regio

Leiden / Arnhem / tournee

Betrokkenen

Mensen met en zonder ervaring met intimidatie

Discipline

Theater, straattheater

Opgave

Seksuele intimidatie, openbare veiligheid

Aanpak

Directe confrontatie en uitwisseling

Vorm(en)

Culturele interventie

Financiering

Gemeente Leiden, Stichting Achmea Slachtoffer en Samenleving, Janivo Stichting © www.heschatje.nl

A7) DEMOCRATIE

Gaming for the Commons – serious gaming Common Labs gaat in verschillende programma’s uit van het concept commons: een gedeelde hulpbron die door een gemeenschap beheerd wordt. Daarbij staan duurzaamheid en inclusiviteit voorop. Los van de staat en de vrije markt creëren commons waarde die niet enkel in financiële middelen uit te drukken is. Deze manier van beheren wordt onderzocht en toegepast door het Commons Lab van De Waag. Een voorbeeld hiervan is Gaming for Commons. De Waag onderzoekt hiermee het potentieel van serious gaming om de stedelijke commons terug te winnen en politieke- en economische systemen te herontwerpen. Tijdens de Common Play With Us!-spelavonden willen ze het potentieel van (bord)spellen ontdekken om de stad te helpen de stedelijke commons terug te winnen. Spellen met een sociaal-politieke insteek kunnen worden gebruikt om mensen aan het denken te zetten over de samenleving en de wereld waarin ze willen leven. Diverse spellen worden gespeeld, besproken en van context voorzien om hun praktische toepassing in co-creatieve omgevingen te verbeteren. Makers

De Waag – Futurelab

Partners

De commons

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Gemengd publiek

Discipline

Spelenderwijs ontwerpen en betrekken

Opgave

Betrekken van commons bij maatschappelijke opgaven

Aanpak

Middels gezamenlijk ontwerpen commons betrekken bij maatschappelijke opgaven

Vorm(en)

Handelingsperspectief bieden

Financiering

European Cultural Foundation, BankGiro Loterij Fonds

A7) DEMOCRATIE

Live Journalism brengt journalistiek naar een podium De Balie heeft een team van journalisten van Live Journalism dat elk half jaar een onderbelicht onderwerp uit de stad onderzoekt. Ze publiceren artikelen in de krant, reportages op AT5 en organiseren bijeenkomsten waarbij burger en politiek elkaar ontmoeten. Als afsluiting maken ze een theatervoorstelling op basis van de bevindingen uit het onderzoek. Zo komt journalistiek tot leven op het podium.

Makers

De Balie

Partners

Afhankelijk van het onderwerp, maar altijd de doelgroep die het Betrokkenen, stakeholders en politiek

Stad / regio

Door heel Nederland

Betrokkenen

Onderzoeksjournalistiek en theater ter versterking van de democratie.

Discipline

Theater, media, journalistiek

Opgave

Democratie

Aanpak

Onderzoeksjournalistiek en theater ter versterking van de democratie.

Vorm(en)

Bewustwording maar ook verandering

Financiering

Verschillend per onderzoek © Ze ruiken het als je bang bent / de Balie 29

A7) DEMOCRATIE

Podcast Hallo Hannah In de podcast Hallo Hannah vertellen Rijksambtenaren over hun werk en de morele dilemma’s die ze daarbij ervaren. Daan Dijsseldonk en Roos Eijmers maakten deze podcast in opdracht van Dialoog en Ethiek, een programma binnen de Rijksoverheid opgericht naar aanleiding van het Toeslagenschandaal. Het doel was om binnen de Rijksoverheid een open gesprek op gang te brengen waarin ambtenaren vragen kunnen en durven stellen over het werk dat zij doen. In de gesprekken komen persoonlijke dilemma’s naar boven en delen de ambtenaren dat ze sinds het Toeslagenschandaal, de coronacrisis en de gaswinning in Groningen veel wantrouwen ervaren vanuit de politiek, de pers en de burger. Er staan inmiddels vier afleveringen online, een vijfde volgt nog. Firma MES maakt documentair theater over maatschappelijke onderwerpen.

Makers

Firma MES

Partners

Dialoog en Ethiek

Stad / regio

n.v.t.

Betrokkenen

Ambtenaren

Discipline

Media – podcast

Opgave

Bespreekbaar maken van morele dilemma’s onder ambtenaren.

Aanpak

Middels een podcast een gesprek faciliteren

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

Rijksoverheid © Firma MES

B) Fysiek / economisch

B1) DUURZAAMHEID

Plastic Crush – tentoonstelling over ons plasticgebruik De tentoonstelling Plastic Crush in het Wereldmuseum Amsterdam toont de verschillende manieren waarop ons leven is doordrongen van plastic. Aan de ene kant is ons leven makkelijker geworden, aan de andere kant draagt plastic bij aan wereldwijde ongelijkheid. Maar hoe je het ook wendt of keert; plastic is een blijvertje. Universele en lokale verhalen, objecten uit de collectie, hedendaagse kunst en plastic iconen bieden de bezoekers een breder perspectief. Met de voorstelling hoopt het museum ook te inspireren tot een duurzamere toekomst.

Makers

Wereldmuseum Amsterdam

Partners

O.a. Dutch Design Week, Plastic Soup Foundation

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Bezoekers van Wereldmuseum Amsterdam

Discipline

Beeldende kunst en vormgeving

Opgave

Plasticvervuiling

Aanpak

Diverse perspectieven tonen en stimuleren tot reflectie op eigen bijdrage

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

O.a. Vriendenloterij en Mondriaan Fonds © Rick Mandoeng

B1) DUURZAAMHEID

Het Zomeroffer – voorstelling over klimaatverandering In een groots muziektheaterspektakel waarin theater, muziek, zang en dans samensmelten tot een hedendaags maar tijdloos ritueel, komt onze geliefde auto tot zijn einde. Het Zomeroffer is een moderne versie van ‘Le Sacre du Printemps.’ In deze voorstelling wordt elke avond een auto van een van de bezoekers geofferd. De Theaterkrant schreef erover: “Vaak als de makers je volledig ergens in meenemen, schudden ze je weer ruw wakker om je direct te laten twijfelen aan wat je zojuist nog voelde of vond. In Het Zomeroffer pakt dat heel goed uit. De parallelle belangen van nabestaanden, kunstenaars, activisten en publiek bieden een rijk palet van emotioneel engagement, vervreemding, vermaak en zelfbewustzijn.”

Makers

De Warme Winkel, Touki Delphine, Asko Schönberg

Partners

ITA, Amsterdamse Bostheater, auto-donateurs

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Geëngageerd publiek

Discipline

Muziektheater

Opgave

Klimaatverandering stoppen vraagt offers

Aanpak

Confrontatie met diverse perspectieven

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

Blockbusterfonds, Fonds21, Zabawas, AfK, FPK

B1) DUURZAAMHEID

Van kont tot mond: Broodje Poep over de voedselkringloop Onder het motto 'poep is goud waard' trekt de foodstruck Broodje Poep langs festivals en evenementen om zoveel mogelijk mensen bewust te maken van de waarde die wij dagelijks creëren en wegspoelen. Broodje Poep serveert overheerlijk broodjes waarvan de ingrediënten groot zijn geworden op compost van menselijke poep en plas. Het klinkt vies maar blijkt een makkelijke gespreksopener om het narratief over poep te veranderen. Broodje

Poep staat voor een groter doel: het sluiten van onze voedselkringloop, van kont tot mond. Het idee brengt nieuwe initiatieven teweeg. In de documentaire Holy Shit spreken boeren, biologen, ecologen en politici over het potentieel van poep en plas, maar ook de taboes en wetgeving. Met de jaarlijkse actie Give a Shit actie roepen boeren door heel het land burgers op om hun poep te doneren. De actie leidde tot Kamervragen.

Makers

Fides Lapidaire, social designer

Partners

Fedde Jorritsma (Local Wise), Sven Jurgens (KNN Advies)

Stad / regio

Nederland

Betrokkenen

Iedereen die poept

Discipline

Festival, documentaire

Opgave

Duurzame voedselkringloop

Aanpak

Gestart als afstudeerproject Dutch Design Academy

Vorm(en)

Bewustwording, experiment en interventies

Financiering

B2) ENERGIE

De zaak Shell – voorstelling over de energietransitie De zaak Shell is een voorstelling van Bureau Vergezicht waarin er in 5 monologen de belangrijkste hoofdrolspelers in het klimaatdebat een rol krijgen: Shell, de consument, de overheid, de burger en de toekomstige generatie die zich zorgen maakt om hun toekomst. In elke monoloog zie je hoe de verantwoordelijkheid wordt doorgeschoven. De makers laten zien dat een energieproducent zeker een grote rol speelt in de klimaatcrisis, maar dat andere spelers net zo goed een rol spelen. De klimaatcrisis is een verantwoordelijkheidscrisis, waarbij we allemaal onderdeel zijn van het probleem, maar ook van de oplossing.

Makers

Bureau Vergezicht

Partners

Oorspronkelijke producenten: Frascati Producties & De Nwe Tijd

Stad / regio

Tournee door heel Nederland

Betrokkenen

Theaterbezoekers

Discipline

Theater

Opgave

Klimaatcrisis

Aanpak

Ontleden van een probleem

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

B2) ENERGIE

Ontwerpende aanpak Aardgasvrij in Reyeroord In 2035 moet de Rotterdamse wijk Reyeroord aardgasvrij zijn. Dat is niet alleen voor de gemeente, maar ook voor de bewoners een grote stap. Het is een grote, onzekere en abstracte uitdaging die veel invloed heeft op het dagelijks leven van bewoners. Welke interventies zijn het meest effectief om de bewoners hiertoe te activeren? Hoe bereik je de verschillende bewoners op een manier die bij hen past? Door het stimuleren van participatie en kennisdeling wil de gemeente een leefbare en duurzame omgeving creëren, waarbij de lokale gemeenschap actief betrokken is bij het proces. De gemeente koos voor een ontwerpende aanpak in samenwerking met ontwerpers en social designers. Door aan te sluiten bij de belevingswereld van bewoners, kunnen effectieve interventies worden ontworpen. De uitkomsten van deze aanpak zijn gebundeld in een rapport en toolbox.

Makers

Gemeente Rotterdam, Zeewaardig Service Design, Noorderwind en Kickstad

Partners

Lokale gemeenschap en stakeholders

Stad / regio

Rotterdam

Betrokkenen

Bewoners van de wijk Reyenoord

Discipline

Design

Opgave

Energietransitie

Aanpak

Bewoners betrekken en draagvlak creëren

Vorm(en)

Handelingsperspectief bieden

Financiering

B2) ENERGIE

Prijsvraag Energy meets the Arts In de Brabantse samenleving van 2050 worden geen fossiele brandstoffen meer gebruikt, maar alleen duurzame energie. Er zijn veel plannen en de eerste stappen naar een nieuw energielandschap worden gezet. 150 meter hoge molens worden gebouwd en zonnevelden aangelegd. Deze energietransitie heeft een enorme impact op het landschap. Wat betekenen al deze plannen voor de omgevingskwaliteit en de beleving van het (cultuurhistorisch) landschap. Kunstloc schreef in 2017 de prijsvraag ‘Energy meets the Arts’ uit, omdat één stem in de discussies te weinig naar voren kwam: die van kunstenaars en ontwerpers. Kunstloc riep hen op om mee te denken over de gevolgen van de energietransitie voor de leefomgeving van mensen. Want het is niet alleen een zaak van technologische en economische verandering. Wil de energietransitie écht succesvol zijn, dan is nog iets anders nodig: verbeelding en verleiding. Het doel van de prijsvraag was niet alleen om ideeën op te halen, maar ook om partijen

binnen en buiten de kunst- en cultuursector aan elkaar te verbinden. Makers

Initiatief van Kunstloc Brabant

Partners Stad / regio

Provincie Noord-Brabant

Betrokkenen

Kunstenaars, ontwerpers, (landschaps-)architecten

Discipline

Beeldende kunst, vormgeving, multidisciplinair

Opgave

Energietransitie

Aanpak

Ideeënprijsvraag

Vorm(en)

Handelingsperspectief bieden

Financiering

Kunstloc Brabant / Provincie Noord-Brabant

B3) ECONOMIE EN VESTIGINGSKLIMAAT

Impuls voor bibliotheken Brainport Eindhoven

Door de vestiging van ASML groeit de internationale gemeenschap in Eindhoven en omliggende gemeenten. De komende jaren komen er 75.000 banen bij en zo’n 200.000 mensen. ASML hecht grote waarde aan een goede sociaal-maatschappelijke ontwikkeling van de regio. Daarom financiert ASML projecten die hieraan bijdragen, zoals de VoorleesExpress van bibliotheek Veldhoven. Binnenkort worden ook meer dan 50.000 kinderboeken aan de collectie toegevoegd in 82 talen. Een project dat mogelijk is dankzij €4,2 miljoen ondersteuning van ASML.

Makers

Bibliotheken Brainportregio Eindhoven

Partners

ASML

Stad / regio

Brainport Eindhoven

Betrokkenen

Internationals Brainport Eindhoven

Discipline

Letteren

Opgave

Internationalisering lokale gemeenschap

Aanpak

Financiële impuls t.b.v. brede economische en maatschappelijke ontwikkeling

Vorm(en)

Effect bewerkstelligen

Financiering

B3) ECONOMIE EN VESTIGINGSKLIMAAT

Suikerterrein – innovatieve gebiedsontwikkeling Het Suikerterrein in Groningen is gebaseerd op het concept dat PloegID3 in 2014 lanceerde. Het doel was een laboratorium voor de stad; een plek voor experiment en creativiteit gebaseerd op vier pijlers: aanvullend op de stad, zelf doen, adaptief ontwikkelen en tijdelijke ontwikkeling van blijvende waarde. Het terrein is een kenniswerkplaats voor nieuwe ontwikkelingen en innovaties op gebied van voedsel, zorg, gezondheid, energie etc. Dit doet Terra (een ‘groene’ opleiding) in samenwerking met andere onderwijsinstellingen, innovatie bedrijven en maatschappelijke organisaties. Ook zit er horeca en zijn er sportmogelijkheden. Inmiddels is het Suikerterrein een plek met 50 bedrijven, 320 tijdelijke woningen en congressen, markten, festivals en andere evenementen en trekken ze meer dan 450.000 bezoeker per jaar.

Makers

De Suikerzijde B.V.

Partners

Bedrijven, onderwijs, broedplaats, architecten, kunstenaars.

Stad / regio

Groningen

Betrokkenen

O.a. ondernemers

Discipline

Multidisciplinair

Opgave

Experiment, innovatie en ontwikkeling stimuleren in de stad

Aanpak

Gebiedsontwikkeling

Vorm(en)

Effect bewerkstelligen

Financiering

B3) ECONOMIE EN VESTIGINGSKLIMAAT

Future Citizens – theatrale viering van inburgering Stichting New Dutch Connections (NDC) gebruikt theater, kunst en training om burgers te inspireren en te motiveren actief te worden in onze multiculturele en multireligieuze samenleving zodat de vreemdeling geen vreemdeling meer is en de vluchteling thuis komt. Hoewel er ruim 1 miljoen

onvervulde vacatures zijn in Nederland, heeft het grootste gedeelte van de statushouders die sinds 2015 in Nederland zijn, nog steeds geen werk. Een netwerk is belangrijk om aan de slag te gaan op de Nederlandse arbeidsmarkt, maar als iemand nieuw is in ons land dan heeft diegene dat vaak nog niet. Future Citizens is een theatrale viering van de inburgering. Hiermee geeft NDC statushouders zelf het podium op een wijze die verbindt en hun netwerk vergroot. Samen met professionals verkennen en vertalen statushouders op artistieke wijze hun persoonlijke verhaal, ambities en dromen. Bezoekers zijn vervolgens niet alleen doorsnee theaterpubliek, maar worden doelgericht uitgenodigd om een connector te zijn.

Makers

New Dutch Connections (NDC)

Partners

NDC werkt met diverse bedrijven, maatschappelijke en culturele organisaties

Stad / regio

Steden door heel Nederland

Betrokkenen

Statushouders

Discipline

Podiumkunsten

Opgave

Arbeidsmarktintegratie statushouders

Aanpak

Zelfontplooiing en uitwisseling tussen nieuwkomers en hun stadsgenoten

Vorm(en)

Effect bewerkstelligen

Financiering

? © Ribal RK

B3) ECONOMIE EN VESTIGINGSKLIMAAT

Het Beelddepot om beeldvorming te verbeteren Het Bouwdepot, een initiatief van Stichting Zwerfjongeren Nederland, biedt jongeren in kwetsbare posities een jaar lang maandelijkse financiële steun om aan hun toekomst te werken. Het Bouwdepot biedt jongeren kansen, en gaat uit van vertrouwen en onvoorwaardelijkheid. Stigmatiserende

labels rondom dakloosheid versterken een negatief zelfbeeld en een NIMBY-effect in de wijken. Media en beleidsmakers houden vaak negatieve associaties in stand. Om de problematiek van jongeren en de aanpak op een positieve manier over het voetlicht te brengen heeft het Bouwdepot ontwerpers, fotografen en animatoren ingezet. Zo is, naast podcasts en verhalende voorlichtingsfilms, het Beelddepot tot stand gekomen. Dit is een realistische beeldbank met deels vrij beschikbare foto’s die de financiële en maatschappelijke problematiek van jongeren oprecht in beeld brengen, om dakloze jongeren in het juiste perspectief te laten zien. Dat versterkt hun toekomstige arbeidsmarktkansen.

Makers

Ontwerpers en fotografen van Het Bouwdepot

Partners

Zwerfjongeren Nederland, VWS, Fontys, VNG, HU

Stad / regio

8 gemeenten

Betrokkenen

Jongeren met problemen zoals dakloosheid

Discipline

Ontwerp, fotografie, animatie

Opgave

Economische problematiek van jongeren

Aanpak

Campagnes gericht op zorgverleners, gemeenten maar ook op jongeren en media

Vorm(en)

Positieve beeldvorming

Financiering

B4) GEBIEDSONTWIKKELING

Bodega Radio – invloed op stadsontwikkeling Bodega Radio is een radiozender met lokale dj’s en wijkbewoner waar aan de hand van gesprekken en muziek kennis wordt gedeeld over de waarde van de hedendaagse stadscultuur en het cultureel erfgoed van de stad. Bodega Radio is onderdeel van The Niteshop. The Niteshop vertrekt vanuit het idee dat de kennis en kunde van burgers aan de rand van de samenleving onmisbaar is in het aanpakken van transitieopgaven. De shop maakt het erfgoed van een postkoloniale samenleving zichtbaar in haar schappen en in haar programma. Het doel is om de verbeelding van de communities en de andere stakeholders te triggeren om invloed uit te oefenen op de stadsontwikkeling. The Niteshop is ontstaan vanuit Concrete Blossom, een Urban Culture advies- en ontwerpbureau.

Makers

The Niteshop

Partners

Notes, Nieuw Instituut, We don’t Care en Spatial Codes

Stad / regio

Rotterdam

Betrokkenen

Inwoners van Rotterdam

Discipline

Verschillende media

Opgave

Participatie aan stadsontwikkeling

Aanpak

Met een divers programma bewoners betrekken en een stem geven

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

The Niteshop wordt beheerd door Concrete Blossom

B4) GEBIEDSONTWIKKELING

Living Lab verbeeldt stedelijke uitdagingen Het Living lab op het Marineterrein werken bedrijven, wetenschappers, creatieven en studenten samen oplossingen voor stedelijke uitdagingen. Bureau Marineterrein is in deze tijdelijke fase verantwoordelijk voor de programmering op het terrein, het gebruik en beheer van gebouwen, de

selectie van de huurders, de communicatie en het beheer van de buitenruimte. Zo ontwikkelde kunstenaar en buurtbewoner Naomi Jansen in 2023 De Heg, een voormalige parkeerplek, omgetoverd tot een verborgen podium in het groen voor kunstprojecten en optredens. Daarnaast staat ze aan de start van het project ‘Schietbaan: De echo van de stad’. Dit wordt een nieuwe Artist in Residence-locatie in de voormalige schietbaan op het Marineterrein. Beide initiatieven geven kunstenaars ruimte om te experimenteren met locatie- en/of context-specifieke werken en laagdrempelige ontmoetingen met het publiek. Makers

Bedrijven, wetenschappers, creatieven en studenten

Partners

Bureau Marineterrein, AMS Institute, Dienst Stedelijke Innovatie en R&D (gemeente Amsterdam), Amsterdam Smart City

Stad / regio

Marineterrein

Betrokkenen

Experimenteren om te komen tot oplossingen voor stedelijke uitdagingen

Discipline

Onderzoek, wetenschap en creativiteit

Opgave

Bijdragen aan oplossingen voor stedelijke uitdagingen

Aanpak

Door onderzoek, wetenschap en creativiteit stedelijke uitdagingen oplossen

Vorm(en)

Handelingsperspectief bieden

Financiering

B4) GEBIEDSONTWIKKELING

Zoöp Amstelpark voor menselijke én niet-menselijke inwoners Een Zoöp is een organisatiemodel voor samenwerking tussen menselijk en niet-menselijk leven dat de belangen van alle zoë (Grieks voor 'leven') behartigt. Het Zoöp-model maakt de stemmen en belangen van niet-menselijk leven onderdeel van de besluitvorming van organisaties. Het idee van de Zoöp komt voort uit een onderzoek van Het Nieuwe Instituut, dat samen met ecologen, filosofen, kunstenaars, ondernemers en juristen naar een manier zocht om de positie van niet-menselijk leven binnen onze menselijke samenlevingen te versterken. Zone2Source trekt samen met het Zoönomisch Instituut en de Gemeente Amsterdam op om van het Amstelpark een proeftuin voor het experimenteren met regeneratieve politiek voor een stad met miljarden -menselijke en anders dan menselijke- inwoners te maken.

Makers

Zone2Source

Partners

Zoönomisch Instituut en de Gemeente Amsterdam

Stad / regio

Amstelpark

Betrokkenen

Doormiddel van onderzoek nadenken over toekomstbestendige gebiedsontwikkeling

Discipline

Onderzoek en debat

Opgave

Toekomstbestendige gebiedsontwikkeling

Aanpak

Doormiddel van onderzoek nadenken over toekomstbestendige gebiedsontwikkeling

Vorm(en)

Bewustwording creëren en handelingsperspectief bieden

Financiering

B5) WONINGBOUW EN RUIMTELIJKE ORDENING

Kunstwerk De gouden vierkante meter De gouden vierkante meter aan de VOC-kade is een kunstwerk in het water van een gouden vierkante meter. Het werk legt een link tussen de

geschiedenis van Amsterdam en de hedendaagse stadsontwikkeling. Vroeger zeilden VOC-schepen vanaf Oostenburg uit om kostbare overzeese goederen te halen en te verhandelen. Tegenwoordig is de vierkante meter zelf de ultieme handelseenheid geworden. De keuze om een gouden vierkante meter op deze historische plek te plaatsen, waar ooit schepen werden gebouwd die werden gebruikt voor de kolonisering van de wereld, onthult de pijnlijke continuïteit tussen het winstbejag en uitbuiting van toen en de huidige vastgoedhandel. RAAAF reflecteert met dit werk niet alleen op de geschiedenis en de actuele woningcrisis, maar ook op de toekomst. De gouden vierkante meter ligt op de grens van water, een subtiele verwijzing naar de dreiging van zeespiegelstijging. Barbara Visser heeft een bijbehorende korte film gemaakt: De gouden vierkante meter on Vimeo Makers

Kunstenaars Ronald en Erik Rietveld van RAAAF (korte film Barbara Visser)

Partners

Stadgenoot en de gemeente Amsterdam

Stad / regio

Oostenburg

Betrokkenen

Doormiddel van kunst in de openbare ruimte bewustwording creëren over relevante onderwerpen waaronder verdeling van de (openbare) ruimte

Discipline

Kunst in de openbare ruimte

Opgave

Gebiedsontwikkeling, leefbaarheid, duurzaamheid, woningbouwopgave

Aanpak

Met kunst in de openbare ruimte bewustwording creëren

Vorm(en)

Bewustwording creëren

Financiering

Opdrachtgever Stadgenoot, middelen uit GREX

B5) WONINGBOUW EN RUIMTELIJKE ORDENING

Het Verhalenhuis – multifunctionele ontmoetingsplek Het Verhalenhuis wordt een verbindende en inspirerende ontmoetingsplek voor bewoners, ondernemers en bezoekers op het Osdorpplein in NieuwWest. Het is onderdeel van het nieuwbouwproject MIX Amsterdam (MRP) en een samenwerking tussen de gemeente, de OBA, El Hizjra Amsterdam (Centrum voor Arabische kunst en cultuur), radiozender FunX en Oxville Cinema. Hier komen 528 huurappartementen, waarvan 162 sociale huurwoningen, een open groene binnentuin, commerciële ruimtes op de begane grond en de eerste verdieping en 382 parkeerplaatsen. Ontwikkelaar MRP er bewust voor om een kunst- en cultuurvoorziening toe te voegen met aandacht voor de historie en identiteit van de plek. Het Verhalenhuis

krijgt een breed en actief programma voor de buurt.

Makers

MRP

Partners

Gemeente Amsterdam, OBA, El Hizjra, FunX, Oxville Cinema

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Bewoners van Nieuw-West

Discipline

Multidisciplinair

Opgave

Culturele voorzieningen borgen bij nieuwbouw

Aanpak

Ruimte creëren voor cultuur

Vorm(en)

Effect bewerkstelligen

Financiering

MRP © MRP

B5) WONINGBOUW EN RUIMTELIJKE ORDENING

Kunstprogramma rondom De Tafelberg De Tafelberg is een community-concept waar voor jongeren tot 27 jaar ruimte is voor wonen, leren, werken en ontspannen. De Tafelberg bestaat uit 290 woonstudio’s en verschillende gemeenschappelijke voorzieningen. Ook is er plek voor maatschappelijke ondernemers. De Tafelberg is een initiatief van jeugdzorgorganisatie Levvel en woningcorporatie de Alliantie. TAAK ontwikkelt in opdracht van jeugdzorgorganisatie Levvel een driejarig kunstprogramma voor de nieuwe leef- en leergemeenschap. In deze programmering onderzoekt TAAK hoe De Tafelberg maatschappelijk ingebed kan worden in haar omgeving, een gemeenschap kan creëren en oude met nieuwe buurtbewoners kan verbinden.

Makers

TAAK

Partners

Levvel en de Alliantie

Stad / regio

Amsterdam

Betrokkenen

Nieuwe bewoners De Tafelberg

Discipline

Multidisciplinair

Opgave

Opbouw community en inbedding in de wijk

Aanpak

Diverse deelprojecten met subdoelen

Vorm(en)

Effect bewerkstelligen

Financiering

Opdracht van Levvel

B6) OPENBARE RUIMTE EN LEEFBAARHEID

Noord als natuurgebied waar ook mensen wonen De afgelopen jaren organiseerde Tolhuistuin onder de noemer ‘Expeditie Groen’ tientallen doe-programma's, expedities en onderzoek met kunstenaars, ecologen en activisten. Dat heeft geresulteerd in een manifest dat oproept om het stadsdeel Noord als natuurgebied te beschermen en versterken. Deze oproep wordt ondersteund door bijna 100 organisaties, ondernemers en initiatieven uit Amsterdam Noord, waaronder bewoners- en huurdersverenigingen. Zij hebben de perceptie laten kantelen: ze zien Amsterdam Noord als een natuurgebied waar ook mensen wonen, in plaats van als bebouwde kom waar wel wat groen bij mag. De komende jaren gaan ze samen aan de slag om de verlanglijst van Natuurgebied Noord te realiseren met kunst, burgeronderzoek en wetenschap. Zo wordt vanuit een community vorm en richting gegeven aan de beweging.

Makers

Tolhuistuin met kunstenaars en programmamakers

Partners

Diverse culturele en maatschappelijke partners

Stad / regio

Amsterdam Noord

Betrokkenen

Bewoners en bezoekers van stadsdeel Noord

Discipline

Multidisciplinair

Opgave

Leefbaarheid en sociale cohesie

Aanpak

Burgerparticipatie, DIY

Vorm(en)

Alle drie (wisselt per activiteit/programma)

Financiering

Via Tolhuistuin

B6) OPENBARE RUIMTE EN LEEFBAARHEID

Mural om leefbaarheid in Tilburg Noord te vergroten In Tilburg Noord hebben kunstenaars samen met jongeren uit de wijk murals gemaakt. Op deze plek was er voorheen overlast, en dus hebben jeugdwerkers (en broers) Faysal en Yassin Settout bedacht dat er iets moest gebeuren. Door met de jongeren in de wijk samen na te denken over wat er kon gebeuren en hoe het kunstwerk eruit kon komen te zien is de mural ontstaan. In de mural in Tilburg Noord zijn een aantal dingen verwerkt die belangrijk waren voor kinderen in de wijk. Een ding dat steeds terugkwam: de postcodes. Op het kunstwerk zijn twee postcodes te vinden: 5011 en 5049. Maar de postcodes zijn niet het enige belangrijke in het kunstwerk. “De culturen moesten niet zozeer in personen neergezet worden, maar meer in symboliek vertaald worden. Vandaar ook de Marokkaanse mozaïek en de windmolen op een T-shirt van een meisje met een hoofddoek. Ook is er bewust voor gekozen om de mensen in het centrale gedeelte van het ontwerp schouder aan schouder neer te zetten: samen sta je sterk en niemand wordt uitgesloten.” Makers

Ontwerper Paul Watty, kunstenaars van Kings of Color en jongeren

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14848515/1