Bijlage 4 Raadsinformatiebrief Principenota IJplein-Vogelbuurt.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 januari 2022 Wonen/Ontwikkelbuurten Wethouder Jacob Wedemeijer Stadsdeel Noord – Esther Blok, esther.blok@amsterdam.nl Kennisnemen van het collegebesluit inzake de Principenota IJplein/Vogelbuurt op 11 januari 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 11 januari 2022 heeft het college van B&W besloten in te stemmen met het Principebesluit IJplein-/Vogelbuurt. IJplein-/Vogelbuurt is aangewezen als ontwikkelbuurt en vraagt extra aandacht van de gemeente. De Verkenning van Kansen (Principenota) gaat over de IJplein/Vogelbuurt als geheel en beschrijft zowel ruimtelijke als sociale thema’s die spelen in deze ontwikkelbuurt. De wijk bestaat uit de buurten IJplein, Vogelbuurt-Zuid, de Vogelpunt en het Vogeldorp. Aan de Vogelpunt grenst het westelijke gedeelte van het Noorderpark en bevindt zich ook de ontsluiting naar de metrohalte. De Vogelbuurt is begin vorige eeuw gebouwd en was een van de eerste tuindorpen in de stad. Het IJplein is na het verdwijnen van de ADM-werf gebouwd op het voormalige werfterrein. Het was de eerste proeve van bekwaamheid voor een toen nog jonge en onbekende architect Rem Koolhaas. Maar nog meer dan de kenmerkende bouwstijlen kenmerkt de buurt zich door een enorme solidariteit en onderlinge betrokkenheid. Veel bewoners zijn actief in tal van initiatieven die in de buurt te vinden zijn. En ondanks het feit dat veel mensen het niet breed hebben, zijn er legio mensen te vinden die anderen in het dagelijks leven op verschillende manieren steun en hulp bieden. In dat sterke sociale weefsel is de kracht van de IJplein-Vogelbuurt te vinden.

In deze verkenning van de IJplein-/Vogelbuurt zijn de sociale en fysieke opgave verkend en worden de kansen onderzocht hoe de wijk mee kan profiteren van de ontwikkelingen in het aangrenzende Hamerkwartier. Om niet alleen gebruik te maken van ambtelijke analyses van de buurt, zijn er ook 10 buurtbewoners gevraagd hun verhaal over de buurt te vertellen. Dat is terug te lezen in hoofdstuk 2 van de principenota. Fysieke opgave De woningvoorraad in de wijk is eenzijdig (vaak kleine sociale huurwoningen) en de woningvoorraad vraagt op diverse plekken een flinke renovatieslag. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Punt, in het noorden van de Vogelbuurt. Het merendeel van de woningen in dit gedeelte van de buurt zijn in eigendom van woningcorporatie de Key en voor de woningen zijn renovatieplannen in

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 2 van 4

voorbereiding. Ook geldt dit voor de woningen in de ‘roze flats’ van Eigen Haard in de IJplein-Buurt en de woningen van Stadgenoot aan de Fazantenweg. Eerder zijn een aantal woonblokken van Rochdale aan het Zwanenplein al gerenoveerd en opgeknapt. Naast de IJplein-/Vogelbuurt wordt de komende jaren gebouwd aan het Hamerkwartier, een nieuwe stadswijk aan het IJ, waar rond de 6500 woningen zullen worden gebouwd en veel productieve bedrijvigheid gevestigd zal zijn. Deze wijk biedt kansen voor de bewoners van de IJplein-/Vogelbuurt op het vlak van extra voorzieningen, nieuwe woningen en werkgelegenheid. Om deze kansen te verzilveren, heeft de gemeente een intentieovereenkomst afgesloten met de vijf woningcorporaties die bezit hebben in de buurt. In deze overeenkomst zijn acht ambities gedefinieerd voor het fysiek verbeteren van de woningvoorraad en voor het verbinden van de aanwezige mogelijkheden in de woningvoorraad in het Hamerkwartier met de opgaven in de IJplein-/Vogelbuurt. Woningcorporaties knappen gezamenlijk hun bezit op, zorgen voor een meer divers en passend woningaanbod, stoppen zoveel mogelijk de verkoop van woningen en gaan de nieuw te bouwen sociale huurwoningen in het Hamerkwartier beschikbaar stellen voor geïnteresseerde woningzoekers uit de IJplein-/Vogelbuurt.

Een eerste verkenning is op een beperkte schaal uitgevoerd om woningen en maatschappelijke voorzieningen in de wijk toe te voegen. In de wijk ligt een locatie die kansrijk wordt geacht, dit betreft het kavel waarop nu nog basisschool de Kinderboom gevestigd is. De huidige locatie is minder geschikt voor een basisschool door haar ligging aan de Van Hasseltweg en de Nieuwe Leeuwarderweg, dit veroorzaakt een verkeersonveiligheid situatie en te hoge concentraties aan fijnstof op het schoolplein. Voor de Kinderboom zal de komende jaren een nieuw schoolgebouw worden gebouwd in het aangrenzende Hamerkwartier, waarna deze locatie beschikbaar komt voor woningbouw. De openbare ruimte herbergt in het ontwerp veel aantrekkingskracht voor ontmoeting en verblijf; in de Vogelbuurt met haar mooie pleinen en hofjes en in de IJplein-buurt met de groene ‘scheggen’ en de IJ-boulevard. Helaas is op diverse plekken de openbare ruimte aan een fikse opknapbuurt toe en ligt er een grote onderhouds- en verbeteropgave. De bereikbaarheid in de wijk staat vaak onder druk en zorgt op meerdere plaatsen voor onveilige situaties. Dit zal verder onderdruk komen te staan door de bouw van het naastgelegen Hamerkwartier. Deze ontwikkelingen vragen de komende jaren en forse extra inzet.

Toch bieden deze opgaven ook kansen om beide wijken fysiek aan elkaar te verbinden, eenheid aan te brengen in het ontwerp en doorgaande routes, en verkeersopgaven zoals autoluw en van 50km/u naar 30km/u toe te passen. Sociale opgave De sociaaleconomische problemen in de buurt zijn groot, zo leeft ruim een kwart van de mensen langdurig in armoede en groeit een op de drie jongeren op in armoede. Als gevolg van de langdurige armoede zijn er ook veel mensen die langdurig met schulden te kampen hebben. Veel bewoners kampen daarnaast met diverse gezondheidsproblemen en ervaren weinig regie over hun eigen leven. De stapeling van problemen die mensen tegenkomen, leidt ertoe dat het aantal kwetsbare bewoners hoger is dan gemiddeld. Daarbij zien we dat een toenemend aantal mensen geen gebruik meer maakt van het huidige (zorg) aanbod. Veel mensen zijn het vertrouwen in de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 3 van 4

professionele instanties kwijt en doen daarom liever een beroep op de ondersteuning die door buurtbewoners en vrijwilligers initiatieven geboden wordt. De opgave is het formele aanbod meer outreachend in te zetten, waarbij zij zichtbaar aanwezig zijn in deze plekken van de buurt zodat zij kwetsbare buurtbewoners kunnen begeleiden en activeren. Daarnaast is het van belang om als professional langdurig in de wijk actief te zijn om goed te doorgronden wat de problematiek is, hier zorg voor te organiseren en er zijn wanneer de problemen weer verergeren. Daarnaast maakt het professionele aanbod rondom armoedebestrijding nog te weinig gebruik van het grote informele netwerk wat zich in de buurt bevindt. Om dit voor elkaar te krijgen, zijn we in 2020 gestart met een innovatieve aanpak genaamd ‘De armen ineen’. Bewoners en professionals ontwikkelen samen een aanpak met als belangrijkste doelen de samenredzaamheid versterken, de schulden verminderen en (nieuw) perspectief bieden in de buurt. Buurtbewoners met een groot netwerk in de wijk vormen de spil van deze aanpak. Jongeren groeien vaak op in een kwetsbare thuissituatie. Om hun ontwikkelingskansen te vergroten, is het van belang om ervoor te zorgen dat de situatie thuis minder kwetsbaar is.

Ook is het belangrijk dat de scholen in de IJplein-/Vogelbuurt hun positie versterken en dat die de kinderen een veilige omgeving kunnen bieden waarin ze gestimuleerd worden zich te ontwikkelen, zowel op het gebied van het curriculum als in zelfontplooiing, weerbaarheid en talentontwikkeling. Op straat is meer aandacht voor kinderen en jongeren nodig. Professionals die in de buurt werken, geven aan dat er een negatieve straatcultuur heerst. In dialoog met de jongeren en hun ouders, is extra inzet nodig om jongeren een ander perspectief te bieden. Samen met de scholen en de betrokken sociale en buurtorganisaties wordt samengewerkt aan een plan om hier invulling aan te geven. Red Amsterdam Noord Noord ontwikkelt zich in een rap tempo en de nieuwe wijken bieden mogelijkheden voor bestaande bewoners om van mee te profiteren op het vlak van voorzieningen, woningen en werkgelegenheid. Ondanks de kansen die een nieuwe wijk als het Hamerkwartier biedt, liggen hier ook grote zorgen bij bewoners. Leidt deze ontwikkeling niet tot ongewenste neveneffecten en veroorzaakt dit niet een proces van opwaardering en verdringing? Verandert de buurt die zo kenmerkend is door haar samenstelling en saamhorigheid, niet zo erg dat de bewoners zich uiteindelijk niet meer thuis voelen in hun buurt? Een aantal bewoners uit de IJplein-/Vogelbuurt heeft deze zorg omvat in een petitie ‘Red Amsterdam-Noord’.

Deze petitie en beweging agendeert een groot aantal zorgen die er leven in Noord, over de groei, over groen, over achterstallig onderhoud en over het betrekken van bewoners bij de planvorming. Samen met 15 andere bewonersorganisaties uit Noord, hebben zij deze negatieve gevolgen van de groei van Noord onder de aandacht gebracht van het College van B&W tijdens een werkbezoek aan de IJplein-/Vogelbuurt in de zomer van 2021. Er is met hen afgesproken dat de zorgen en ideeën worden samengevat in een Plan voor Noord, wat begin 2022 in een eerste versie wordt aangeboden aan de gemeenteraad.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 december 2021 Pagina 4 van 4

In de verdere planvorming volgend op deze principenota, zal worden aangesloten bij dit Plan voor Noord. Er is met veel inzet en betrokkenheid gewerkt aan deze Verkenning van Kansen IJplein/Vogelbuurt. Ook met het oog op de nabije ontwikkelingen van het Hamerkwartier. Deze nota geeft een goede doorkijk over wat wenselijk en ook nodig is om deze buurten te verbeteren. Bewoners en organisaties benadrukken de urgentie om de fysieke opgave van de IJplein/Vogelbuurt snel en goed op te pakken. Zeker gezien de ontwikkelingen van het naastgelegen Hamerkwartier en de toezeggingen die zijn gedaan over het gelijktijdig verbeteren van de IJplein Vogelbuurt. Deze voornemens tot verbetering zijn belangrijk, maar het is ook belangrijk om aan te geven dat voor een flink aantal gewenste ingrepen is er op dit moment nog geen geld voor handen voor uitvoering. In de fase van concrete uitwerking die nu begint zullen we aangeven wat wanneer kan starten.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Jakob Wedemeijer Wethouder Wonen/Ontwikkelbuurten Bijlagen 1. Verkenning van Kansen IJplein-/Vogelbuurt 2. GEHEIM Financiële Verkenning IJplein-/Vogelbuurt 3. Stadsdeel Noord advies IJplein-/Vogelbuurt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl