Bijlage 4 Factsheet ZaanIJ-Corridor Propositie t.b.v. BO MIRT.pdf

Systeemsprong HOV ZaanIJ: randvoorwaardelijk voor grootschalige woningbouwprogramma MRA ZaanIJ-corridor FACTSHEET BIJ GEBIEDSPLAN HAVEN-STAD EN ACHTERSLUISPOLDER D.D. 28 SEPTEMBER 2022 28 september 2022 (versie definitief)

ZaanIJ-Corridor: transformatie naar gemengd stedelijk gebied In de ZaanIJ-corridor in Zaanstad en Amsterdam is al enige tijd een enorme transformatie gaande. Diverse gebieden waar van oudsher alleen bedrijven en havenactiviteit was, worden omgezet naar gemengde woon-werk wijken. In deze corridor is plek voor meer dan 50.000 nieuwe woningen. De regio Amsterdam is een magneet: veel mensen willen er wonen en bedrijven willen zich er graag vestigen. De ZaanIJ-corridor voorziet in deze behoefte. Door deze ontwikkeling groeien Amsterdam en Zaanstad steeds meer naar elkaar toe en vormt zich één stedelijk gebied en daily urban system waar wonen en werken samen gaan. Echter, de druk op het aanwezige mobiliteitssysteem neemt door deze groei enorm toe. Een systeemsprong van het OV is noodzakelijk voor versnelling van de woningbouw en de groei in aantal arbeidsplaatsen in het gebied, omdat het systeem voor 2030 al vastloopt. Gebiedsontwikkelingen in de ZaanIJ-Corridor Verschillende gebiedsontwikkelingen in de corridor zijn al in volle gang, andere starten binnenkort. Zo worden in Buiksloterham in Amsterdam-Noord in totaal ca. 8.500 woningen gerealiseerd waarvan ongeveer de helft al is gebouwd. De woningbouw op de NDSM-werf, ook in Noord, is volop gaande en hier verschijnen in de eindsituatie ca. 4.000 woningen.

Het Hamerkwartier en de Klaprozenbuurt in Noord kunnen binnenkort starten en hier worden respectievelijk ca. 6.500 en ca. 2.000 woningen gebouwd. Ook Kogerveld in Zaandam start binnenkort en hier verschijnen de komende 10 jaar ca. 3.000 woningen. Het Amsterdamse Haven-Stad op de noordoever start vanaf 2029 en biedt plek voor ca. 18.000 nieuwe woningen. Deze ontwikkeling duurt een kleine 20 jaar. In dezelfde periode worden in de Achtersluispolder en Zaandam-Oost, ca. 9.000 nieuwe, voornamelijk betaalbare, woningen gebouwd. Optimale OV bereikbaarheid vraagt om systeemsprong Voorwaarde voor de hiervoor genoemde woningbouw in de ZaanIJ-corridor is een optimale bereikbaarheid per OV. Momenteel maken tussen 4.000 en 5.000 reizigers per etmaal gebruik van de route; volgens de prognoses groeit dat sterk door de verdere verstedelijking. Afhankelijk van de geboden kwaliteit groeit dit aantal naar een aantal van 13.200 tot 17.400 reizigers in 2030 en ruim 22.000 tegen 2040. Door te investeren in BRT-kwaliteit neemt de reistijd op de corridor af met 4 à 6 minuten (circa 15-20%) en wordt de betrouwbaarheid geborgd. Door de hoge dichtheden van de woningbouwlocaties is er minder plek voor de auto. De aanwezige rijkswegen zoals de A10, de A8 en de A5 en ook het onderliggend wegennet kunnen een verdere groei van het autoverkeer in dit deel van de regio onvoldoende opvangen.

Dit is evenmin de doelstelling van de maatschappelijke uitdaging van het verduurzamen van het mobiliteitssysteem. Vandaar dat in de ZaanIJ-corridor volop wordt ingezet op alternatieven voor de auto. De inzet op alternatieven zoals OV en fiets komt de bereikbaarheid, kwaliteit en leefbaarheid van nieuwe én bestaande buurten in het gebied ten goede. Bij het verbeteren van het OV is de focus op het Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBAB) project HOV ZaanIJ. De HOV ZaanIJ ontsluit alle hiervoor genoemde gebiedsontwikkelingen in Noord en Zaanstad.

1

HOV ZaanIJ Het project behelst een systeemsprong van de bestaande R-net busverbinding tussen AmsterdamNoord en Zaanstad. Uit de probleemanalyse die in 2020 is uitgevoerd blijkt op deze verbinding nog voor 2030 een capaciteitsknelpunt ontstaat: door de enorme groei in de corridor kunnen huidige Rnet bussen de vervoervraag op een zeker moment niet meer kunnen afwikkelen. Een vervolgstudie in 2022 wees uit dat een systeemsprong naar Bus Rapid Transit (BRT) in ieder geval voor de middellange termijn een ‘no regret’ is voor de versnelling van de woningbouw en de groei in aantal arbeidsplaatsen. De kosten van een dergelijk systeem tussen Hamerkwartier in Noord en Kogerveld in Zaanstad worden ingeschat op € 300 mln., inclusief de aanschaf van materieel. BRT als randvoorwaarde voor start nieuwe woningbouw na 2030 Zonder tijdige systeemsprong naar een BRT stokt de woningbouw rond 2030. Haven-Stad op de noordoever, waaronder de woningbouw in de Achtersluispolder en die in Poelenburg kunnen dan niet van start gaan. Er is namelijk in dat geval geen goed alternatief voor de nieuwe bewoners, want door de lage parkeernormen in de nieuwe gebiedsontwikkelingen is het eigen autobezit beperkt. Een tijdige voorbereiding en realisatie van de systeemsprong naar BRT is vereist.

Als op korte termijn de verdere uitwerking van het project ter hand wordt genomen, wordt oplevering van een groot deel van de benodigde infrastructuur rond 2030 mogelijk. Om hiermee tijdig te kunnen starten is zicht op financiële dekking van de kosten van het project noodzakelijk. Fasering en maatregelen Het voorstel aan het Rijk is om het project in twee fasen te verdelen waarbij de 1e fase tot en met 2030 wordt gerealiseerd en de 2e fase in de periode na 2030. Grofweg is de verdeling van de maatregelen en de inschatting van de kosten per fase en voor welke woningbouwontwikkeling de maatregelen dienen zoals opgenomen in onderstaande tabel. Fase:

Maatregel:

Woningbouw:

Kosten*:

Fase 1 t/m 2030

Johan van Hasseltzone: -o.a. herinrichting met vrijliggende OV-infrastructuur + verbeterde overstap op metrostation Noorderpark Cornelis Douwesweg: -o.a. vrijliggende OV-infrastructuur A10 en Noorder IJplas: -OV-brug en -infrastructuur**

Hamerkwartier Buiksloterham Klaprozenbuurt Noord NDSM-werf Haven-Stad noordoever Achtersluispolder

€ 150 mln.

Fase 2 na 2030

Achtersluispolder: -o.a. herinrichting met vrijliggende OV-infrastructuur Wibautstraat: -o.a. herinrichting met vrijliggende OV-infrastructuur Prins Bernardplein: -OV-onderdoorgang Kogerveld: -o.a. herinrichting met vrijliggende OV-infrastructuur + verbeterde overstap op treinstation

Idem + Poelenburg en Peldersveld Zaandam Centrum-Oost Kleurenbuurt Kogerveld

€ 150 mln.

Overig: -aanschaf BRT-materieel

-

*Genoemde bedragen zijn inschattingen en excl. BTW **Eerste verkenningen zijn in periode 2019 – 2020 i.s.m. Rijkswaterstaat uitgevoerd

2

Kaart van HOV-tracé en aanliggende en nabij gelegen bestaande en nieuwe woningbouwontwikkelingen NB: oranje cijfers zijn visie-aantallen

3