Bijlage 4 - Advies Stedelijk Adviesteam Plaberum.pdf

SAP ADVIES, Waterlandplein, principe nota Aan Van Datum:

Marije Peute, Masja Cohen, Wim Hendriks Stedelijk Adviesteam Plaberum, 1 mei 2020

` Inleiding en samenvatting Hartelijk dank voor Concept Principenota Waterlandpleinbuurt, gedateerd 6 april 2020. Het advies wordt gegeven per directie en per onderwerp, en bestaat altijd uit twee delen. 1. advies bij evidente tegenstrijdigheid met beleid. Dergelijke afwijkingen dienen als apart be‐ slispunt in de flap aan het bestuur te worden voorgelegd; 2. overig advies. De betrokken directies geven op verschillende wijzen advies over het plan, waardoor alle mogelijke opmerkingen ter verbetering van het plan kunnen worden meege‐ nomen. Alle adviezen vallen in de tweede categorie. U hoeft in de BenW flap dus geen aparte besluiten of toelichting te geven over afwijkingen van beleid. Als gevolg van de Corona‐crisis is er geen reguliere SAP vergadering geweest, maar alleen een schriftelijke adviesronde. Hierdoor is het mogelijk dat in sommige adviezen de nadere toelichting vanuit het project niet is overgenomen. Mochten er onduidelijkheden bestaan, dan is het altijd mogelijk om contact op te nemen met de betreffende directie. Hiervoor zijn gemakshalve de na‐ men en bereikbaarheidsgegevens van de commissieleden in de bijlage opgenomen.

Advies SAP

1) Grond en Ontwikkeling Financiële verkenning Het Adviesteam Gebiedsontwikkeling heeft recent een (concept) advies afgegeven en heeft in dit advies aangegeven dat er nog veel zaken toegelicht moeten worden en dat er vragen zijn over de financiële onderbouwing en het gevraagde beslag op het Vereveningsfonds. Onduidelijk is of er voldoende vrije ruimte in het Vereveningsfonds is voor dit soort dure ingrepen in de openbare ruimte. Omdat het project na het Principebesluit ambtelijk wordt overgedragen aan Grond en Ontwikkeling wordt gevraagd om met de Manager Gebiedsontwikkeling Noord overleg te hebben

1

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 2 van 10

over dit project voordat dit project bestuurlijk wordt voorgedragen. De directeur Grond en Ont‐ wikkeling moet nog een advies opstellen voor deze fase gericht aan de ambtelijk opdrachtgever Wonen. Advies: Grond en Ontwikkeling gaat op dit moment nog niet akkoord met de financiële onder‐ bouwing van de Principenota Ontwikkelbuurt Waterlandplein.

2) Economische Zaken Advies: geen opmerkingen, akkoord.

3) Veiligheidsregio Amsterdam Amstelland Advies:

akkoord, geen opmerkingen

4) GGD Gezondheidssituatie bewoners Bij de gebiedsbeschrijving (paragraaf 2.1) ontbreekt een analyse van de gezondheidssituatie van bewoners uit Waterlandpleinbuurt. In onderstaande tabel staan cijfers over ziekten en beperkin‐ gen in de Waterlandpleinbuurt in vergelijking met Amsterdam en de rest van Nederland. Ter illu‐ stratie zou ervaren gezondheid, obesitas en het behalen van beweegrichtlijnen genoemd kunnen worden.

2

Gemeente Amsterdam

Advies:

Datum 1 mei 2020 Pagina 3 van 10

neem in de principenota een (onder 2.1) een subparagraaf op met beschrijving van ge‐ zondheidssituatie van de buurt 1. e Leg in de nota ook de link tussen investeringen (fy‐ sieke opgave) en gezondheid. Dit kan door als een van de doelen van investeringen het terugdringen van gezondheidsverschillen met de rest van de stad te benoemen.

Mobiliteit/Leefbaarheid Inzetten op autoluwe wijken. Verlagen en afwaarderen van IJdoornlaan is ook vanuit gezondheids‐ oogpunt een belangrijk streven. Garageboxen (gericht op autogebruik) zorgen voor onaantrekkelijke openbare ruimte. Omvormen van garageboxen naar leefruimtes (met ogen op de straat) heeft potentie om grote kwaliteitsim‐ puls aan buurt te geven. Hetzelfde geldt voor hoge dichte gevels van de flat. Op dit moment staat in de nota genoemd dat wordt onderzocht of de plinten getransformeerd kunnen worden naar kleine bedrijvigheid. We adviseren om hierbij ook een transformatie naar woon/leefruimtes te onderzoeken. Advies: Open de gesloten plinten. We zijn van mening dat dit cruciaal is om de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de buurt te vergroten. Advies: Zorg dat de IJdoornlaan ook geschikt wordt voor langzaam verkeer (fietsers en voetgan‐ ger) Bewegen Bewegen staat als belangrijk doel genoemd in het plan. Dat is mooi. Hardlooproutes bieden kan‐ sen om een impuls aan bewegen te geven in ontwikkelbuurten, zorgen voor meer mensen op straat (ook uit andere buurten) en kunnen daardoor bijdragen aan groter gevoel van sociale con‐ trole/veiligheid. Advies: Neem onder kopje 3.3.5 ook verkenning op tot buurt overstijgende hardlooproute door verschillende groenstructuren zoals het ruigtegebied langs A10, Baanakkerspark, Vlie‐ genbos en Noorderpark.

Scholen Advies: Heb aandacht voor veilige, aantrekkelijke, autoluwe routes naar de scholen in het ge‐ bied. Zorg dat ouders kinderen niet met de auto naar school kunnen brengen. Advies: Benoem de waarde van de bestaande schoolpleinen en de mogelijkheid om in te zetten op de openbaarheid van schoolpleinen om te spelen. Groen Groen in relatie tot veiligheidsbeleving. Aantrekkelijk ingericht en goed onderhouden groen kan een positieve bijdrage leveren aan de veiligheidsbeleving in de buurt. Groen dat onoverzichtelijk is, donker, slecht onderhouden, vol met afval kan daarentegen juist zorgen voor een lagere veilig‐

1

https://www.rivm.nl/media/smap/ervarengezondheid.html?detail=wijk&gemeente=Amsterdam

3

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 4 van 10

heidsbeleving. De mate van verzorgdheid van het groen is mede bepalend voor een positieve of juist negatieve invloed op bewoners Advies: Zorg dat er bij de ontwikkeling van groen aandacht is voor de verschillende gebruiks‐ waarden van groen (bewegen, rust & ontspanning, ontmoeten, (moes)tuinieren, natuur beleven). De GGD ontwikkelt een tool om de wensen van bewoners met betrekking tot de verschillende gebruikswaarden in beeld te brengen (de Gezonde Groenwijzer). Moge‐ lijk dat deze tool (in ontwikkeling) van nut kan zijn. Rookvrij Advies: Neem in de nota als ambitie op dat waar veel kinderen komen rookvrij worden. Dit kan ook benoemd worden in paragraaf: 3.3.5 Sport en spelen Gezonde voedsel omgeving Advies: Zet in op een gezonde voedselomgeving, onder andere door watertappunten bij speel‐ plekken te realiseren. Suggestie voor de invulling van paragraaf 3.3.3 horeca: Stadsdeel Nieuw‐West en woningcorpora‐ tie Eigen Haard hebben buurtbewoners mee laten beslissen over de keuze voor een nieuwe exploitant van een horecazaak op plein ’40‐’452. Duurzaamheid/Energie Advies: Benoem bij de zoektocht voor alternatieven van aardgas, dat er aandacht voor is dat deze alternatieven geen bron van hinder vormen voor omwonenden (bijvoorbeeld door geluidoverlast of trillingen van warmtepompen)

5) OJZ, Onderwijs Jeugd en Zorg De ambitie om in deze ontwikkelbuurt voldoende maatschappelijke voorzieningen te realiseren, wordt in het stuk goed weergegeven. De tekstuele wijzigingen zijn via Ruimte voor de Stad al door de afdeling MV doorgegeven. Advies: akkoord

6) Verkeer en Openbare Ruimte Autoparkeren De stukken en nieuwe ontwikkelingen dienen te voldoen aan het verkeer en parkeerbeleid van de gemeente Amsterdam. Het stedelijk vastgesteld beleid is te vinden op: https://hior.amsterdam.nl V&OR blijft graag betrokken in het vervolgproces. Mocht toelichting nodig zijn op het beleid dan is V&OR K&K altijd bereid om dit te verzorgen. Advies: neem, indien nodig, contact op met parkeernormen.vor@amsterdam.nl 2

https://www.parool.nl/amsterdam/op‐plein‐40‐45‐moet‐je‐weer‐een‐wijntje‐kunnen‐drinken~ba02edb9

4

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 5 van 10

Openbare ruimte. Er wordt gesproken over het verbeteren van de openbare ruimte. Dit moet in Masterdam gebeu‐ ren volgens het beleidskader Puccini. Advies: neem bij de verdere uitwerking van de inrichting van de openbare ruimte contact op met VenOR, openbare ruimte. Mobiliteitsplan Noord Voor Amsterdam Noord wordt een mobiliteitsplan opgesteld. Graag blijven we aangehaakt bij de verdere uitwerking.

7) Ruimte en Duurzaamheid Commissie Ruimtelijke kwaliteit De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit maakt de volgende opmerkingen:  Bij beleid ontbreekt een verwijzing naar het welstandsbeleid.  Kleine inhoudelijke opmerking: In de verkenning Waterland staat onder het kopje cultuurhis‐ torie op pagina 21 dat de CRK de buurt op de AUP‐kaart aangeeft als gewoon. Deze formu‐ lering moet zijn: de buurt in de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam is aangemerkt met welstandsniveau gewoon en de afzonderlijke bouwblokken zijn gewaardeerd op de kaar‐ ten van het AUP.  Tot slot, wordt aangeraden om, zowel voor de verduurzaming van de bestaande bouw als voor de vernieuwingsopgaven, tijdig (start planvorming) met te CRK overleggen over de uit‐ gangspunten. Duurzaamheid Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal (Energie) Neem de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (en niet meer de Agenda Duurzaamheid) op in de principenota. Hierin zijn de volgende doelstelling opgenomen: 55% CO2 reductie in 2030 (t.o.v. 1990) en 95% in 2050. Dat betekent dat op deze locatie dat het ‘Transitie pad Gebouwde omgeving’ van toepassing is, dus dat de ambitie voor nieuwbouwwoningen energieneutraliteit is. Voor de renovatie van woningen is van belang het natuurlijke momenten voor energetische verbe‐ tering van de woningen aan te grijpen.

In de prestatieafspraken tussen gemeente Amsterdam, de woningbouwcorporaties en de huur‐ ders is afgesproken dat de corporaties de CO2 uitstoot van de woningen zal reduceren. Werk deze ambitie en andere relevante onderdelen van de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal uit in de investeringsnota. De adviseurs van DGO kunnen incidenteel (zolang er geen sprake is van een GREX) adviseren op dit onderwerp.

5

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 6 van 10

Naar een stad zonder aardgas en concept Warmte Transitievisie (Aardgasvrij) Noem bij de beschrijving van het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid het beleid “Naar een stad zonder aardgas” en de concept Transitievisie warmte. Verwerk dit in de principenota. Aardgasalternatief. Uit doelstellingen “Naar een stad zonder aardgas” en wetgeving volgt o.a. dat nieuwbouw niet meer wordt aangesloten op het gasnet, dat transformatie/renovatie van gebou‐ wen wordt gebruikt als aanleiding om de gebouwen te verduurzamen, en dat naar alternatieven voor de verwarming van woningen, de bereiding van warm tapwater en koken op aardgas moet worden gezocht. Vervolgens is in maart 2020 de concept Transitie visiewarmte (TvW) ter inzage gelegd. In de TvW is voor alle buurten in de stad bepaald welke warmteoplossing het beste past bij de bestaande bebouwing en ligging in de stad en is aangegeven of een buurt tussen 2020 en 2030 of na 2030 wordt voorzien van een aardgasalternatief. Neem contact hier contact over op met het program‐ ma Aardgasvrij van Ruimte en Duurzaamheid en verwerk de resultaten hiervan in de Investerings‐ nota. Isolatie Het kan noodzakelijk zijn woningen voor of na het realiseren van een aardgasalternatief te isole‐ ren. Ga hier in de investeringsnota nader op in.

Schone Lucht (luchtkwaliteit, fijnstof en stikstof) Uit het programma Schone lucht volgt dat Amsterdam in Uitstootvrij is in 2030.. Wanneer aan‐ passingen in de openbare ruimte worden gedaan dan kan hier aan worden bijgedragen. Neem dit beleid op in de principenota en vertaal deze in de investeringsnota in maatregelen bijvoorbeeld tav de laadinfrastructuur en de inzet van uitstootvrije mobiele werktuigen tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. . De adviseurs van DGO kunnen incidenteel (zolang er geen sprake is van een GREX) adviseren op dit onderwerp. Programma Circulaire Economie 2022 In het plan mist ambities op het gebied van de circulaire economie. In de Strategie Amsterdam Circulair 2020‐2025 heeft Amsterdam benoemd dat zij in 2050 een circulaire stad wil zijn. Een stad waar we waardevolle materialen en grondstoffen hergebruiken en geen afval produceren. De doe‐ len van het programma zijn om:  Amsterdam wil in 2030 50% minder nieuwe grondstoffen gebruiken.  Amsterdam wil in 2050 100% circulair zijn. De vertaling naar dit plangebied kan bijvoorbeeld door voort te borduren op ervaringen op gebied van circulaire bouw in het kader van de prijsvraag “Op weg naar een Circulaire Stad ‐ Renovatie en transformatie van corporatie‐bezit”. Dit project wordt getrokken door programma Circulaire Eco‐ nomie.

Andere mogelijkheden vertalingen van deze doelstelling is: Inzet op deelmobiliteit zou overwogen moeten worden, als manier om toegankelijkheid van hoogwaardig elektrisch vervoer te verbete‐

6

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 7 van 10

ren en bij te dragen aan agenda autoluw. En Openbaar groen. Voorkomen moet worden dat er ‘nutteloos groen’ wordt aangelegd, maar dat het groen ook een ecologische/klimaatadaptatie functie heeft. Daarnaast sociaal: Er liggen ook kansen om groenvoorziening sociaal te maken met moestuinen en zo lokaal groenten te kweken. Dit verstevigt tevens de sociale cohesie en kan emanciperend werken bij vrouwen. Ondergrond In deze studie zijn veel ondergrondse aspecten genoemd en soms uitgezocht. Ook spreekt men van integrale aanpak van de openbare ruimte en combineren van werk. Niet helemaal duidelijk is of de ondergrondse aspecten (bodemdaling, maaiveldhoogte, ondergrondse afvalcontainers, nieuwe leidingen voor warmte net, boomwortels, rainproof maatregelen , etc) als één samenhan‐ gend geheel ( dus ook in relatie bovengrondse infra) wordt onderzocht, ontworpen en later uitge‐ voerd wordt? Ecologie • Het Baanakkerspark is niet enkel onderdeel van de Hoofdgroenstructuur maar ook van de Ecologische Structuur. Ditzelfde geldt voor de groenvoorzieningen langs de rand van de wijk (langs de A10) Dit betekent dat het park en de groene rand van de wijk ook een belangrijke ecologische functie hebben als ecologische verbinding en leefgebied voor flora en fauna.

• Het lijkt alsof het Baanakkerspark flink op de schop gaat, dingen als: kappen/dunnen ten be‐ hoeve van het creëren van open ligweides, zichtlijnen en horeca. Is/wordt hier een ecoloog bij betrokken? Hoe wordt ecologie in deze plannen geborgd? • Goed dat vermeld wordt dat de waterstructuur in en rondom de Waterlandpleinbuurt van grote ecologische betekenis is, vooral als vliegroute voor de meervleermuis.Hier moet zeker rekening mee gehouden worden bij de beoogde ontwikkelingen. • Natuurinclusief bouwen ontbreekt in de stukken. De vraag is hoe hier invulling aan wordt gegeven?

Hoofdgroenstructuur De Waterlandpleinbuurt wordt omringd door de Hoofdgroenstructuur (Baanakkerspark, Schel‐ lingwouderbreek, talud A10). Dat ontbreekt bij de geldende beleidskaders. Bovendien ligt er een grote opgave tot kwaliteitsverbetering van dit groen. Advies: raadpleeg, als de ambities concreter worden, tijdig de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur, secretariaatTAC@amsterdam.nl

8) Wonen Advies:

Het is verstandig in de volgende fase (projectnota) het programma per locatie goed vast te leggen, zodat alle verschillende projecten van de corporaties in samenhang besloten worden.

7

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 8 van 10

9) Monumenten en Archeologie MenA maakt de volgende opmerkingen:  Cultuurhistorische waarden komen aan bod in apart hoofdstuk. Hierin mist echter de cultuur‐ historische waarde van de groenaanleg in de buurt. Een voorbeeld: de ringsloot in het Baan‐ akkerpark wordt genoemd als historische vaarroute, maar de cultuurhistorie van het park zelf niet. Dit, alsmede de (groen)aanleg in de buurt, zou benoemd en meegenomen moeten wor‐ den bij de opgaves die hier liggen.  Hoewel de cultuurhistorische waarden worden benoemd in een aparte paragraaf, wordt in het document niet benoemd hoe deze worden meegenomen in de nieuwe plannen.  De wijk is opgedeeld in drie aandachtsgebieden waar nog oorspronkelijke bebouwing staat en waar vernieuwing zal plaatsvinden. De bebouwing is hier een integraal onderdeel is van de stedenbouwkundige structuur en de groenstructuur. Met name bij aandachtsgebied 2 is dit belangrijk: het grenst aan tuindorp Nieuwendam en de verkaveling en stedenbouwkundige structuur is hier hoog gewaardeerd.  In de bijlage 15 over de Hoofdgroenstructuur ontbreekt cultuurhistorie boven de grond, ter‐ wijl dat wel een aspect van de hoofdgroenstructuur is. Net als bij het Baanakkerpark moet de cultuurhistorie van park en buurt bovengronds worden meegenomen.

Advies: neem contact met MenA op, zodat overlegd kan worden hoe cultuurhistorie meegeno‐ men kan worden in het verdere planproces.

10) Waternet Water en groen Er wordt correct opmerkt dat er een urgent hemelwaterknelpunt in het gebied is gelegen, de krui‐ sing IJdoornlaan ‐ Volendammerweg. Gemist worden andere opgaven op het terrein van klimaat‐ adaptatie, deze worden niet benoemd. Geadviseerd wordt om deze expliciet te maken en hierin een sterke samenhang te brengen onder de kop Klimaatadaptatieve opgaven. Hierin benoemd men een samenhangend pakket aan maatregelen die voor een klimaatadaptieve ontwikkeling van het plangebied zorgen. Optimale integratie van alle adaptatie opgaven (wateroverlast, overstro‐ mingsrisico, droogte, hitte) is dan mogelijk. Kansen openbare ruimte Er worden verscheidene openbare ruimte projecten benoemd om een aantrekkelijkere leefomge‐ ving te ontwikkelen. Hierbij kunnen dan eenvoudig klimaatadaptieve maatregelen meegekoppeld worden.

8

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 9 van 10

Strategie Klimaatadaptatie In februari 2020 presenteerde gemeente Amsterdam de Strategie Klimaatadaptatie. Deze be‐ leidsambitie dient toegevoegd te worden aan de opsomming van Hoofdstuk 4 Beleid‐, wet‐ en regelgeving. Renovatie en transformatie vastgoed De schets dat er een aantal woningbouwcomplexen grootschalig worden aangepakt maakt ook het nemen van klimaatadaptieve maatregelen in deze bebouwde omgeving goed mogelijk. Speci‐ fiek kan hierbij gedacht worden aan hitte reducerende maatregelen voor de bovenste apparte‐ menten. De blokken van Ymere in Werengouw‐zuid zijn recent als casus gebruikt in de BNA‐studie Stad x Klimaat. Hierin werden verschillende transformatieopties verkent met een klimaatadaptie‐ ve ambitie.

Tot slot Dit SAP‐ advies dient als bijlage te worden gevoegd bij de collegevoordracht. Als jullie nog vragen hebben, dan kan contact worden opgenomen worden met StedelijkAdviesteamPlabe‐ rum@amsterdam.nl. Wij wensen je veel succes met de verdere ontwikkeling van het project, Met vriendelijke groet,

Stedelijk Adviesteam Plaberum, Martin van der Maas, voorzitter Rob Kemmeren, secretaris

9

Gemeente Amsterdam

Datum 1 mei 2020 Pagina 10 van 10

BIJLAGE 1: SAP Commissieleden

Martin van der Maas, vz, martin.van.der.maas@amsterdam.nl; 06 ‐ 127.81.838 Rob Kemmeren, secr, r.kemmeren@amsterdam.nl; 06 ‐ 525.74.181 ‐‐ Frank Bakkum, RenD, F.Bakkum@amsterdam.nl; 06 ‐ 534.40.096 Jos Ostmann, GenO, J.Ostmann@amsterdam.nl; 06 ‐ 208.77.300 Bart Groen, VenOR, b.groen@amsterdam.nl; 06 ‐ 386 87 057; Michiel Mulder, Wonen, Michiel.Mulder@amsterdam.nl; 06 ‐ 828.24.669 Jalal Loutfi, EZ, j.loutfi@amsterdam.nl; 06 ‐ 192.65.518 Moonika Abner, OJZ, m.abner@amsterdam.nl; 06 ‐ 557.88.461 Anette van Dijk, MenA, anette.van.dijk@amsterdam.nl; 020 ‐ 251.4923 Ron Galesloot, VAA, r.galesloot@brandweeraa.nl; Kasper Spaan, Waternet, kasper.spaan@waternet.nl; 06 ‐ 525.34.535 Imke van Moorselaar, ivmoorselaar@ggd.amsterdam.nl, 06 5379 1666

10