Bijlage 4 - Advies GVB nieuwe metronetwerk getekend

S

GVB

Vervoerregio Amsterdam

GVB Exploitatie B.V.

De heer A. Colthof

Postbus 2131

Postbus 626

1000 CC

1000 AP Amsterdam

T 020 4606060

AMSTERDAM

www.gvb.nl KVK

34259721

Contcterson (geanonimiseerd)

Datum

ICCM

Em

(geanonimiseerd)

27 juni 2025

Onderwerp

_ Advies gedeeltelijke metro ontvlechting

Kenmerk Bijagen

Afdeling

ICCM20252506 _

1: Inhoudelijke toelichting en weging varianten

2: Rapport ontvlechting metro

Geachte heer Colthoff,

De Vervoerregio Amsterdam heeft GVB gevraagd advies te geven ten aanzien van de gedeeltelijke ontvlechting van het Amsterdamse metronetwerk. In deze notitie brengt GVB vanuit zijn kennis en kunde advies uit over de meest passende variant. Allereerst willen wij onze waardering uitspreken voor de wijze waarop de projectgroep van de

Vervoerregio Amsterdam invulling heeft gegeven aan de moties van de Regioraad die ten grondslag liggen aan de variantenstudie voor de ontvlechting. Als onderdeel van dit proces heeft GVB een rapport opgesteid met daarin de benodigde technische beslisinformatie. In deze notitie adviseren wij over de meest passende variant op basis van het opgestelde rapport. In ons advies houden we rekening met het reizigersbelang, de financiële gevolgen en de uitvoerbaarheid. Juist in deze omstandigheden is het van belang om te kiezen voor een variant die robuust, uitvoerbaar en toekomstbestendig is. Proces

In opdracht van de Vervoerregio heeft GVB vier varianten technisch uitgewerkt voor gedeeltelijke ontvlechting van het metronetwerk. Deze varianten zijn getoetst aan zeven beleidsmatig vastgestelde criteria: sociale impact, overstapcomfort, vervoervraag, draagvlak, operationele uitvoerbaarheid, financiële impact en alternatieven bij uitval. Deze uitwerking wordt als bijlage toegevoegd aan het advies.

Algemeen In het PVE (art 23.2) is aangegeven dat alle metrolijnen HOV-lijnen zijn (Hoogwaardig Openbaar Vervoer). Dit is een nieuw begrip ten opzichte van de huidige concessie. Een HOV lijn rijdt volgens het PVE (art. 23.5) overdag 8x per uur en in de avond 6x per uur. Dit betekent 24x per uur een metro in de Oostiunnel en ditligt boven de capaciteit van de tunnel. Aanvullend schrijft het PVE voor (art. 23.6) dat de metro in de spits 10x per uur rijdt. Dat betekent in het huidige netwerk een frequentie van 30x per uur in de tunnel. Impliciet schrijft het PVE hiermee een ontvlechting voor, omdat deze eisen anders niet maakbaar zijn.

Bezoekadres

_

Arlandaweg 1043

HP

106

AMSTERDAM

S

GVB

Datum Pagina

272van7 juni 2025

De ontvlechting is in n met de betrouwbaarheid van de dienstregeling. Het effect van een vervlochten netwerk is dat er een grote afhankelijkheid bestaat van voertuigen onderling. Eén vertraagd voertuig creëert een kettingreactie van vertragingen op andere lijnen doordat lijnen

grotendeels gebruik maken van hetzelfde spoor en dezelfde routes. Ontvlechting is daarmee in het voordeel van de reiziger. Geheel ontvlechten kan niet in het huidige spoornetwerk maar deels ontvlechten

kan wel.

De Regioraad heeft gevraagd in hoeverre de tunnelcapaciteit opgehoogd

kan worden zodat de

huidige lijnvoering mogelijk blijft. Ophogen van de tunnelcapaciteit betekent loslaten van de brandveiligheidsnorm en het safe haven principe (zie technische uitwerking): dit is een veiligheidsmaatregel waarbij reizigers bij nood altijd via een metrostation een vluchtroute kunnen nemen. Meer metro's in de tunnel betekent dat er veel meer vluchtroutes gecreëerd moeten worden in de tunnel tussen de stations. Concreet houdt dit in dat ongeveer om de 50 meter een nooduitgang

gebouwd moet worden vanaf de metrolijn naar de oppervlakte. Om aan de eis van de hogere frequentie te voldoen, is ontviechten (ook bij een hogere tunnelcapaciteit) het beste voor de reiziger. Door ontvlechting vergroot de robuustheid en betrouwbaarheid

Advies:

van

het netwerk.

variant 1

Op basis van de integrale afweging van alle criteria bevelen wij aan om te kiezen voor Variant 1, waarin de lijnen 50 en 53 worden gecombineerd tot een nieuwe n tussen Isolatorweg en

Gaasperplas. Deze variant biedt de beste balans tussen reizigersbelang, uitvoerbaarheid en kostenbeheersing. Variant 1 voor GVB de beste optie, omdat deze variant het grootse aantal reizigers passend openbaar

vervoer biedt, nu en in de toekomst. Hieronder staat puntsgewijs beschreven waarom GVB tot deze conclusie komt. De inhoudelijke uitleg van de punten is terug te lezen n het rapport met de technische onderbouwing. 1)

Variant 1 is voor GVB maakbaar binnen de bestaande kaders, zowel financieel als technisch operationeel.

2)

Variant 1 sluit het beste aan op de ambities uit het PVE en daarom past deze variant het beste bij de huidige en toekomstige vervoervraag.

3)

De reistijd voor de reiziger blijft over het algemeen gelijk en wordt voor sommige reizigers juist

4)

Variant 1 past binnen het huidige vlootplan. Dat betekent dt er met de huidige en toekomstig voorziene vloot gereden kan worden zonder dat er extra investeringen nodig zijn. In variant 1 en 2 wordt met 2,9% de maximale reizigersgroei verwacht, dit is meer dan in de huidige situatie of variant 3 of4. Dit is de groei die verwacht wordt als gevolg van het rijden

beter.

5)

van

meer

ritten.

6)

7) 8)

S

GVB

Datum Pagina

273van7 juni 2025

De benodigde aanpassingen van het CBTC Signal en Controlling systeem (S&C) zijn marginaal en het systeem sluit zelfs beter aan op variant 1 dan op het huidige netwerkwerk. GVB verwacht dat door variant 1 de eerder voorziene - maar niet gerealiseerde kostenbesparing door S&C wel gerealiseerd kan worden door de geringere afhankelijkheden tussen de lijnen. Variant 1 respecteert de bestuurlijke toezegging aan gemeente Amstelveen om een directe metroverbinding te behouden tussen Amsterdam Zuid en Amsterdam Amstel. In variant 1 zijn er voldoende mogelijkheden om grote hoeveelheden reizigers bij

evenementen in het ArenA gebied goed te kunnen verwerken. Van der Madeweg In alle varianten neemt het aantal reizigers dat moet overstappen op station Van der Madeweg toe ten

opzichte van de huidige situatie. Variant 1 kent van alle varianten (muv de huidige situatie) het minst aantal extra overstappers. In de andere varianten moeten meer reizigers overstappen, dat is deels cross platform maar in variant 3 en 4 ook voor een belangrijk deel naar het andere perron. Station Van der Madeweg is in alle varianten maar ook in de huidige lijnvoering al een belangrijk

overstapstation voor reizigers. Reizigers maken hier nu de overstap tussen de lijnen 53 en 50 (zie routekaart in bijlage). In variant 1 kunnen juist deze reizigers rechtstreeks reizen. Momenteel stappen op het station ook reizigers over die reizen tussen de stations op het traject naar Gein en de stations op het traject naar het Centraal Station. Deze reizigers kunnen ook gebruik maken van de rechtstreekse lijn 54, maar soms is het sneller te reizen met overstap dan te wachten op de

rechtstreekse lijn. Deze reizigers stappen dus ‘vrijwillig” over. Deze groep reizigers kan in het vervolg vaker de rechtstreekse lijn 54 gebruiken. Het station Van der Madeweg voldoet aan alle objectieve eisen (beschutting, wachtgelegenheid,

reisinformatie), maar toch wordt het door veel reizigers als onprettig ervaren. In de avonduren en in het weekend is het er rustig omdat er minder aanloop is vanuit de omgeving. Hierdoor wordt het station als minder comfortabel ervaren dan een station waar meer aanloop is. Dit is variant onafhankelijk, VRA en GVB zijn in gesprek om het station Van der Madeweg meer aantrekkelijk te maken voor reizigers. Materieelinzet

In variant 1 kan de materieelinzet het meest efficiënt worden afgestemd op de vervoersvraag. Op de drukke lijn 54 (Centraal Station — Gein) gaan lange metrostellen rijden. Op het deel van lijn 50 naar Gaasperplas reizen minder reizigers en kan, mede dankzij het hogere aantal ritten, volstaan worden met de inzet van de kortere metro's. Op het drukkere traject van de Zuid- en Westtak rijden de lijn 50 en 51 samen met korte metrostellen. Dankzij de hogere frequentie op dit traject (overdag 16x per uur, in de spits 20x per uur) bieden we ook op dit traject (ruim) voldoende capaciteit. In de andere varianten is het minder goed mogelijk om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.

S

GVB

Datum Pagina

274van7 juni 2025

Nieuwe reisgewoonte Ten slotte ziet GVB voor zichzelf ook een belangrijke rol in het helpen van de reiziger bij het wijzigen van de reisgewoonte. De reistijd neemt niet toe en wordt door de hogere frequentie n veel gevallen juist korter. Wel moet nu een groter deel van de reizigers gaan overstappen. Dit betekent dat een deel van de reizigers zijn routine moet wijzigen en dat deze gewoonte opnieuw moet worden aangewend. GVB ziet het besluit met vertrouwen tegemoet en staat klaar om de reizigers van de juiste hulp en begeleiding te voorzien. Met vriendelijke groet,

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Directeur Commercie

GVB

S

GVB

Datum Pagina

275van7 juni 2025

Bijlage 1: Inhoudelijke toelichting en weging van de varianten Hieronder de lijnvoering van de 4 varianten in vergelijking met de huidige situatie. De genoemde frequenties zijn de lijnen opgeteld.

[ Huidige sítuatie

uitwerking. De score per variant is weergegeven waarin groen de beste en rood de minste score

representeert. Uit deze uitwerking blijkt opnieuw dat variant 1 de meest passende keuze is voor de reiziger en de meest posifieve impact heeft.

Effoctop hettotaal aantal reizigers

Mna‚wer‚ ……:anu… Vander aantal ? Totaal Rolstijd

Westta/Zuidtak

Oosttunnel

x… Venoer evenementen

‚………x… utvoerbasrheid Verhouding vervoervraag/ capaciteit

Exploitatie

koster

-

Relatie onderliggend netwerk Treinbevelliging (CBTC)

z…‚…o„m…„ve nm-m…n-…un Infrastructuur

peron.

1 en 2 ross platorm

Variant 3 en 4

eizigers

S

GVB

Datum Pagina

276van7 juni 2025

Toelichting per variant Het is mogelijk om niet te ontviechten de huidige situatie door te zetten. Dit veroorzaakt andere,

grotere issues op middenlange termijn. De noodzaak van de ontvlechting is door VRA reeds onderkend. Het toprisico's van het doorzetten van de huidige situatie is dat ambities van VRA en GVB niet of later worden waargemaakt, zoals reizigersgroei bij metro, een meer betrouwbaar netwerk en ook een toename van het aantal ritten is beperkt mogelijk in het huidige netwerk omdat de Oosttunnel geen mogelijkheid heeft voor hogere frequenties. De stad Amsterdam ontwikkelt zich en zowel Amsterdam Zuid als Amsterdam Amstel worden belangrijkere OV knooppunten, de behoefte van de reiziger ontwikkelt zich daarmee ook. Het is daarmee het uitgelezen moment om nu een keuze te maken voor de ontvlechting. Hieronder worden de voor- en nadelen per variant uiteengezet, met uitzondering van variant 1 die al is

beschreven in de aanbevelingsbrief. Variant 2

Voordelen 1. Voldoet aan het PVE 2.

De huidige lijnen 50 en 53 blijven

3.

Voldoet aan de bestuurlijke afspraken met Amstelveen om Station Zuid en het

4.

5.

Nadelen 1. Lijn 54 vervalt waardoor meer overstappers op Van der Madeweg.

bestaan.

2. Bijvan grote evenementen in de omgeving Arena capaciteitsproblemen. Om dit

Amstelstation te verbinden met een

3.

metrolijn.

te voorkomen is extra inzet nodig.

Cross-platform overstap voor de grootste groep overstappers op station Van der Madeweg In variant 1 en 2 wordt met 2,9% de

Minder goed mogelijk om de

materieelinzet af te stemmen op de vervoervraag. Op lijn 50 en 53 zal met lange metro's gereden moeten op het vervallen stuk van lijn 54 (CS — Gein) echter op het traject van lijn 50 tussen

maximale reizigersgroei verwacht, dit is

Isolatorweg — Van der Madeweg en op

meer dan in de huidige situatie of

het traject van lijn 53 tussen Van der

variant 3 of 4.

4.

Madeweg — Gaasperplas zijn langere metro's niet nodig. Hogere exploitatie en onderhoudskosten door mismatch voertuig en reizigersaanbod.

Variant

3

Voordelen Nadelen 1. De lijnvoering van de metro van en naar 1. Lijn 51 vervalt (CS — Isolatorweg). Dit Amsterdam Zuidoost blijft ongewijzigd.

terwijl de verbinding Station Zuid Amstelstation een voorgeschreven verbinding in het PVE is 2.

3.

4.

Deze

variant voldoet

niet aan

de

bestuurlijke afspraak met Amstelveen. Twee lijnen blijven rijden op het traject Gein- CS en hier ontstaat overcapaciteit en dus onnodig extra kosten. Geen cross-platform overstap voor reizigers van de vervallen lijn 51. Dit

betekent ongemak en extra reistijd doordat men op station Van der Madeweg de trap, lft of roltrap moet gebruiken. Er kan geen gegarandeerde overstap worden geboden.

S

GVB

Datum

27 juni 2025

Pagina

7van7

Variant 4 Voordelen

Nadelen

1.

1

2

De huidige lijnen naar Amsterdam Zuidoost blijven rijden. Er ontstaat een extra verbinding tussen Gaasperplas en de West- en Zuidtak

Lijn 51 vervalt (CS — Isolatorweg). De verbinding Amsterdam Zuid Amstelstation is een voorgeschreven verbinding in het PVE

door lijn 51 te wijzigen.

Deze

Op het hele net rijden twee lijnen waardoor, ondanks de lagere frequentie per lijn, er sprake is van meer reismogelijkheden.

bestuurlijke afspraak met Amstelveen. Op het hele net rijden twee lijnen per tak waardoor overcapaciteit ontstaat en dus onnodig extra kosten worden gemaakt. Geen cross-platform overstap voor

variant voldoet

niet aan

de

reizigers van de vervallen lijn 51 op station Van der Madeweg. Dit betekent

ongemak en extra reistijd doordat men trap, lift of roltrap gebruikt en geen gegarandeerde overstap heeft. Er vervallen geen lijnen, maar er wordt met lagere frequenties gereden per lijn. Reizigers kunnen voor elke reis kiezen tussen

een

directe

reis of voor een

"vrijwillige" overstap. Hierdoor zal het aantal overstappers op Van der Madeweg verder toenemen. Variant 1, 2 en 3 zijn maakbaar n S&C omdat hiermee rekening is gehouden in

de aankoop van het systeem. Variant 4 is niet mogelijk en moet dus ontwikkeld worden.

Dit is kostbaar en kost enkele

jaren. Er ontstaat een nieuwe vervlechting op

de metrolijn naar Gaasperplas met nadelige gevolgen voor de betrouwbaarheid.