bijlage 3b Advies Oost.pdf

Adviesaanvraag B&W aan stadsdelen Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Aanwijzing Betondorp en Weesperzijdestrook als gemeentelijk beschermd stadsgezicht Portefeuille: Ruimtelijke Ordening en Monumenten Directie:

Monumenten en Archeologie

Datum behandeling staf WH … Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Advies mailen naar: Meegestuurde stukken:

Heeft er consultatie vooraf

20-1-2022 8-2-2022 anette.van.dijk@amsterdam.nl 1. Verzoek tot aanwijzing drie beschermde gezichten (Heemschut) 2. Omschrijving en waardering (Rijksdienst cultureel Erfgoed) Ja, proces loopt al lange tijd

plaatsgevonden?

Invullen door stadsdeel: Oost Procesbegeleider: Bouchra el Morabete Datum weekstart/staf: 24 januari 2022 Datum stadsdeelcommissie: 1 februari 2022 Datum dagelijks bestuur: 1 februari conceptadvies, 8 februari 2022 finaal advies Registratienr. (optioneel): … Stadsdeel:

Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel . Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.

Adviesvraag B&W Formuleer hier de vraag aan het stadsdeel

Al lange tijd bestaat de wens om zowel Betondorp als de Weesperzijdestrook (als onderdeel van stadsgezicht OudZuid) aan te wijzen tot beschermd stadsgezicht. Aangezien de aanwijzing tot rijksbeschermd gezicht op complicaties stuit vanwege het verlies van sociale huurwoningen, wordt nu ingezet op de aanwijzing tot gemeentelijk beschermd gezicht. Ook hierbij vindt de bescherming plaats via het bestemmingsplan; deze status heeft echter géén effect op de huurprijzen. Conform de erfgoedverordening (Artikel 16) kan de raad, op voorstel van het college, een gebied aanwijzen tot gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht. Als de raad besluit om een gebied aan te wijzen tot beschermd gezicht, zullen de cultuurhistorische waarden beschermd moeten worden door middel van een beschermend bestemmingsplan c.q. omgevingsplan (Erfgoedverordening, artikel 20). Een gemeentelijk beschermd stadsgezicht in samenhang met een beschermend bestemmingsplan/omgevingsplan is bij uitstek het middel om de ruimtelijke waarden van het gebied te beschermen.

Alvorens de aanwijzingsprocedure tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht voor Betondorp en de Weesperzijdestrook te starten, vraagt het college advies aan het DB van Oost: Gelieve het college te adviseren ten aanzien van de aanwijzing van Betondorp tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht, op basis van de onderbouwing zoals aangedragen door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Monumenten (RCE) (bijlage 2). Tevens te adviseren over het aanwijzen van de Weesperzijdestrook als onderdeel van het aan te wijzen stadsgezicht Oud-Zuid.

Pagina 1 van 4

Waarden volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft in het kader van een landelijk project de meest toonaangevende gebieden in Amsterdam geselecteerd. Erfgoedvereniging Heemschut heeft gevraagd om deze gebieden aan te wijzen tot gemeentelijk beschermd gezicht (zie bijlage) toen duidelijk werd dat het aanwijzen tot rijksbeschermd gezicht geen begaanbare weg bleek. De onderbouwing met cultuurhistorische, architectuurhistorisch en stedenbouwkundige waarden is geleverd in de omschrijving en waardestelling van de RCE (zie bijlagen).  Betondorp (Tuindorp Watergraafsmeer) Uit de waardestelling van de RCE komt naar voren dat Betondorp als vroeg 20 e-eeuwse stadsuitbreiding, een goed bewaarde planmatige structuur en architectonisch samenhangende bebouwing en groeninvulling heeft. Aan de opzet liggen de idealen van de tuinstadbeweging ten grondslag. Deze is door de sterk formele opzet uniek voor Nederlandse tuindorpen. Bijzonder is eveneens dat het tuindorp deels in experimentele betonbouw werd uitgevoerd.

 Weesperzijdestrook (onderdeel van stadsgezicht Oud Zuid) De beide Amsteloevers – in het westen de Amsteldijk en in het oosten de Weesperzijde – vormen twee linten die volgens de RCE vanwege de ontwikkelingsgeschiedenis van bebouwing langs de Amstel onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en in samenhang met het gehele gebied Oud Zuid moeten worden beschouwd. De RCE heeft in haar waardering aangegeven dat de bebouwing langs de Amsteloevers aan de Amsteldijk en de Weesperzijde, stedenbouwkundig, architectonisch en cultuurhistorisch grote waarde heeft, door haar sterke relatie met de rivier, en omdat zij getuigt van de economische bloeiperiode aan het eind van de negentiende eeuw. Veel van de huizen zijn ontworpen door indertijd belangrijke architecten. Samen met de rivier, de van veel groen voorziene profilering van de oevers, en de beide door Berlage ontworpen brugcomplexen vormen de Amsteloevers een beeldbepalend onderdeel van de stad Amsterdam. Gemeentelijk beschermd stadsgezicht De aanwijzing als gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht is een erkenning van het bijzondere cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige karakter van een gebied. Het gaat bij een aanwijzing om waardevol erfgoed waarvan de bijzondere waarden voor nu en in de toekomst behouden zouden moeten blijven.

De bescherming van een gezicht heeft betrekking op het ruimtelijke karakter, zoals groen- en waterstructuren, stratenpatronen en de omvang en plek van bouwvolumes. Dat betekent dat ingrepen die passen bij dat karakter, mogelijk blijven. Ook kan de bestemming van een gebouw veranderen. Veranderingen in de structuur van het gebied en het gebruik blijven mogelijk, mits het bijzondere ruimtelijke karakter niet wordt aangetast. Bestemmingsplannen Verankering van de waarden gebeurt in een nieuw bestemmingsplan of bij het omzetten van het vigerende bestemmingsplan naar een omgevingsplan. Vraagstukken die in 2020 speelden rond aanwijzing Extra administratieve lasten: Aanwijzen zorgt voor minder vergunningsvrije mogelijkheden en daarmee tot meer omgevingsvergunningaanvragen. Het opstellen van een bestemmingsplan/omgevingsplan voor deze gebieden is behoorlijk veel werk, dat kosten met zich mee brengt. Zonnepanelen: de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam (2016) stelt dat binnen beschermde gezichten panelen niet mogen worden aangebracht op dakvlakken die gekeerd zijn naar de openbare ruimte (dus de voorzijde). Ongeveer de helft van de panden in Betondorp heeft platte daken; de plaatsing van zonnepanelen is dan vergunningsvrij. Voor het plaatsen van zonnepanelen aan de voorzijde van de schuine daken in Betondorp en aan de Weesperzijdestrook is een vergunning nodig.

Planschade door aanwijzing: door het besluit van de raad tot aanwijzing van een beschermd gezicht stelt de gemeente zichtzelf de opdracht om in het bestemmingsplan/omgevingsplan de cultuurhistorische waarden goed te verankeren. In het traject naar wijzigen van het bestemmingsplan zal de voorzienbaarheid goed geregeld moeten worden. Als dat goed geregeld wordt, is er geen risico op planschade.

Pagina 2 van 4

Conceptadvies DB: Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies

Inleiding Op 29 september 2020 heeft het dagelijks bestuur aan B&W geadviseerd over het aanwijzen van Tuindorp Watergraafsmeer (Betondorp) en de Weesperzijde (als onderdeel van stadsgezicht Oud Zuid) als rijksbeschermd stadsgezicht. In het huidige voorstel gaat het niet langer om aanwijzing als rijksbeschermd stadsgezicht, maar om aanwijzing als gemeentelijk beschermd stadsgezicht. Het DB heeft destijds aan B&W laten weten een positieve grondhouding te hebben t.a.v. het beschermen van de architectonische waarden van Tuindorp Watergraafsmeer en de Weesperzijde. Er was toen echter nog een aantal onderwerpen dat nader onderzocht diende te worden alvorens het DB het College hierover volledig zou kunnen adviseren. Pas op dat moment zou het voorstel gereed zijn om voor te leggen aan de stadsdeelcommissie. Inmiddels zijn de betreffende onderwerpen nader onderzocht. Conceptadvies DB: Het DB adviseert positief over het aanwijzen van Tuindorp Watergraafsmeer (Betondorp) en de Weesperzijde (als onderdeel van stadsgezicht Oud Zuid) als gemeentelijk beschermd stadsgezicht. - Het voordeel van betere bescherming van monumentale waarden weegt op tegen het nadeel van meer administratieve lasten en daarmee mogelijk tot verhoging leges. - Door het tijdig creëren van voorzienbaarheid kan het risico op planschade (Weesperzijde) effectief worden tegengegaan.

Het risico op planschade ontstaat bij het herzien van het bestemmingsplan. Door het voornemen tot herziening van het bestemmingsplan vroegtijdig te doen, ontstaat er voorzienbaarheid. Het voornemen kan tegelijk met het besluit tot aanwijzen als beschermd stadsgezicht worden bekendgemaakt. Op die manier kan planschade worden voorkomen. Wel zorgt dit mogelijk tijdelijk voor meer aanvragen, omdat bewoners nog gebruik willen maken van de nu geldende bouwmogelijkheden. - Voor woningen die binnen een van rijkswege beschermd stadsgezicht liggen, kan de huurcommissie de bij het puntenaantal behorende huurprijs met 15% verhogen. In een gemeentelijk beschermd stadsgezicht kan dit niet. - De meerwaarde van aanwijzing tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht voor Betondorp is dat dit een voortdurende bescherming biedt van de geconstateerde waarden, terwijl de gebruikelijke geldigheidsduur van een bestemmingsplan slechts 10 jaar is.

Pagina 3 van 4

Het DB vraagt het College aandacht voor de communicatie over het voornemen; het is belangrijk dat de eigenaren en bewoners op de hoogte zijn van de voorgenomen aanwijzing en wat die voor hen kan betekenen. Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB

Besproken tijdens vergadering d.d. 1-2-2022. Ingestemd met bovenstaand conceptadvies DB.

Definitief advies DB: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders

Zie bovenstaand conceptadvies DB.

Pagina 4 van 4