Bijlage 3 Visiedocument laagdrempelige opvang Amsterdam definitief 24 jan 24 vastgesteld POA
Tekst van het document
Visiedocument Laagdrempelige opvang Amsterdam
Vastgesteld door POA (Platform Opvang Amsterdam) 24 januari 2024
Colofon: Opgesteld in opdracht van: Leger des Heils Goodwillcentra Amsterdam Uitgevoerd door: CQ procesmanagement BV Michiel van Hees Myrthe van Midde Tahmee Vaartjes Vastgesteld door POA: 24 januari 2024 CQ procesmanagement BV www.cqp.nl info@cqp.nl
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
2
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
3
Inhoudsopgave Samenvatting .................................................................................................................. 5 Visie kent 4 leidende principes ..................................................................................... 12 1.
Opvang is onderdeel van de ketenaanpak gericht op voorkomen en oplossen van dakloosheid ..................................................................................... 13
2.
Opvang is laagdrempelig met triage bij de voordeur om passende begeleiding te bieden ............................................................................................ 15
3.
Opvang is kortdurend, herstelgericht en inclusief................................................. 19
4.
Opvang met focus op uitstroom: stap naar duurzame huisvesting ..................... 22
Vervolgfase visie: uitwerkingsvoorstellen..................................................................... 24 Bijlage 1 - Huidige aanbod van plekken laagdrempelige opvang in Amsterdam ...... 27 Bijlage 2 - Jongvolwassenen......................................................................................... 30
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
4
Samenvatting Een visie op de laagdrempelige opvang is nodig omdat het echt knelt: deelnemers hebben nu onvoldoende perspectief – herijking nodig De Laagdrempelige Opvang (hierna: LDO) in Amsterdam is aan revisie toe. We zien dat de huidige LDO is verworden tot een verzamelplaats van stedelijke problematiek en knelpunten in de opvangketen. In de LDO verblijft een gevarieerde groep mensen met uiteenlopende problematiek. Als gevolg van de toelatingscriteria, waarin de zelfredzaamheid centraal staat, heeft het merendeel bovendien te maken met OGGZ problematiek. Een deel van deze groep vraagt een intensievere ondersteuning dan op dit moment door de LDO wordt geboden. Waar knelt het in de kern: De huidige LDO biedt geen herstelgerichte omgeving: De huidige vorm is een te drukke, stressvolle, niet op herstel gerichte omgeving. Dit maakt het voor deelnemers een plek die lastig is om aan herstel te werken. Ook voor zorgaanbieders is de huidige LDO een plek met een bijna onhaalbare opdracht: aan de ene kant de persoon zien en aansluiten bij de herstelvraag om zo snel mogelijk weer normaal mee kunnen doen in Amsterdam. Aan de andere kant de dynamiek van de grote groep op de locatie bewaken waarbij beheersen en controle vaak het instrument is. Voor zowel deelnemers als zorgaanbieders moet dit anders. De huidige LDO fungeert als last resort: er is herijking van de doelgroep nodig.
In sommige gevallen wordt de LDO ingezet als alternatief voor andere complexere vormen van zorg, zoals een time-out plek voor deelnemers met een indicatie voor beschermd wonen of als overbruggingsplek voordat beschermd wonen kan starten. Dit betekent dat deelnemers die niet meer kunnen verblijven op hun huidige locatie én deelnemers die een te grote zorgvraag hebben om thuis te kunnen wonen, op de LDO terecht komen waar relatief weinig begeleiding beschikbaar is. Dit is niet passend, echter is er momenteel soms geen beter alternatief beschikbaar. De huidige LDO is geen kortdurende tijdelijk opvang, maar eigenlijk maatschappelijke opvang; het duurt veel te lang voordat deelnemers uitstromen. We zien dat de uitstroom stokt, waardoor de gemiddelde verblijfsduur veel langer wordt dan wenselijk en een contraproductief effect heeft door de uitval van deelnemers. We moeten nadenken over alternatieven, zoals overbruggingsmogelijkheden en uitbreiding van vervolgvoorzieningen buiten de opvangketen. Ook moeten we beter differentiëren tussen mensen met verschillende behoeftes als het gaat om onderdak, zorg en ondersteuning - en de duur en intensiteit daarvan.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
5
Landelijk beleid om eerst een thuis in te zetten is in de praktijk moeilijk uitvoerbaar. Ook in Amsterdam is de wens om zo snel mogelijk clienten een eigen woning te geven. Er komen echter te weinig woningen beschikbaar om voor alle clienten die (dreigend) dakloos zijn tijdig een woning te organiseren. Ondanks de afspraken om woningen beschikbaar te stellen en de mogelijkheid om buiten Amsterdam een woning te zoeken is tijdelijke opvang noodzakelijk.
De visie op de laagdrempelige opvang sluit aan op de bredere kaders voor aanpak dakloosheid: Eerst een thuis De visie op laagdrempelige opvang is onderdeel van de bredere ketenaanpak in Amsterdam gericht op voorkomen van dakloosheid. De visie voor LDO sluit aan bij het beleidskader van de gemeente Amsterdam zoals opgenomen in “Een nieuwe start, versterking aanpak dakloosheid” en “de Amsterdamse aanpak Volkshuisvesting”. De visie sluit daarmee tevens aan bij het “Nationale Actieplan Dakloosheid: Eerst een thuis”. Belangrijk uitgangspunt van al deze plannen en van de voorliggende visie op laagdrempelige opvang is dat ieder mens recht heeft op een dak boven het hoofd. We gaan daarbij uit van een ‘normale’ woonsituatie. Dat betekent een duurzaam verblijf in een eigen woning, bij iemand anders of met iemand anders. We geven derhalve prioriteit aan het voorkomen van dakloosheid (preventie) en dat bij problemen altijd primair wordt gezocht naar huisvesting binnen het eigen netwerk (‘normaliseren’). Desalniettemin zal tijdelijke opvang in de LDO altijd voor een (kleine) groep mensen nodig zijn. Hierbij zijn we ons ervan bewust dat preventie niet in de LDO plaatsvindt maar op een eerder moment in de keten aan bod moet komen.
Visie wil duurzame oplossingen bieden voor knelpunten Het zal duidelijk zijn dat het een uitdagend proces is geweest om vanuit alle visie- en beleidsdocumenten, actieplannen en praktijkervaringen te komen tot een nieuwe toekomst visie voor de laagdrempelige opvang. Ons doel is te komen tot een visie die: duurzaam perspectief gaat bieden voor Amsterdammers (en rechthebbenden) die gebruik maken van de laagdrempelige opvang; aansluit op de ambities in Amsterdam als het gaat om intensivering van de aanpak van dakloosheid; handvatten biedt om tot een perspectiefvolle praktijkuitwerking te komen met reële en haalbare veranderingen op korte en middellange termijn; draagvlak heeft van alle ketenpartners waarbij de visie inspiratie en elan oplevert voor een versterking van de ketensamenwerking; daarmee niet alleen een nieuw stuk papier oplevert, maar daadwerkelijk impact gaat hebben;
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
6
last but not least: een perspectiefvolle en inspirerende plek voor medewerkers die zich met hart en ziel iedere dag inzetten voor herstel van deelnemers aan de laagdrempelige opvang: een plek terug in de samenleving.
Kernelementen van de visie op de toekomstige laagdrempelige opvang Wij als zorgaanbieders pleiten voor een ‘laagdrempelige opvang’ gericht op herstel, perspectief en inclusie. Hierbij is het nodig dat een (tijdelijke) omgeving ontstaat met rust en stabiliteit waarbij in de begeleiding inzet van eigen netwerk van de deelnemer plaatsvindt, waar activering vanaf dag één een vast onderdeel van het herstel is én waar perspectief is op een duurzaam woonplek buiten de laagdrempelige opvang. Belangrijke randvoorwaarde is het realiseren van een veilige omgeving waar mensen aan hun herstel kunnen werken en zich kunnen terugtrekken als dit nodig is. Dit doen we door gebruik te maken van eenpersoonskamers met eigen sanitair. Eerdere ervaringen vanuit de corona periode waar deelnemers in het A&O hostel een eigen kamer kregen, laten zien dat kwalitatief goede huisvesting een positieve invloed heeft op het welzijn en functioneren van deelnemers. Dit heeft uiteraard ook impact op de medewerkers. De gemeente Amsterdam heeft met o.a. het plan “versterking aanpak dakloosheid” ambitie om dakloosheid aan te pakken. Met een verhoogde inzet op het voorkómen van dakloosheid, de inzet van het eigen netwerk en andere meer normale vormen van inwonen waar nodig, kunnen we de instroom van cliënten in de laagdrempelige opvang verminderen.
Als opvang toch nodig is, zorgen we voor een laagdrempelige toegang waarin de tijdelijke ondersteuningsbehoefte van de deelnemer centraal staat. Wat zijn de kernelementen van de nieuwe laagdrempelige opvang: Aan de voorkant investeren we in een zorgvuldige, eenduidige triage: we werken met een multidisciplinaire instroomtafel waarin de zorgaanbieders vertegenwoordigt zijn en een observatieperiode in de LDO met de zorgaanbieder in regie. De zorgaanbieder neemt de observaties mee naar de veldtafel.
Binnen de laagdrempelige opvangketen hanteren we een aanboddifferentiatie (van licht naar zwaar): Een nieuwe vorm: Laagdrempelige Opvang - Uitstroom waar deelnemers terecht komen die klaar zijn om uit te stromen en waar een ambulante vorm van begeleiding volstaat. Laagdrempelige Opvang - Regulier als basisvoorziening bedoeld voor mensen met huisvestingsproblemen, in combinatie met sociale, financiële, psychiatrische en/of lichte somatische problematiek. We laten binnen de Laagdrempelige Opvang Regulier het onderscheid tussen de voormalig ‘dag- en
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
7
-
nachtopvang (DNO)’ en ‘trajectbedden’ los. De verschillende type huidige bedden en wie op welk bed plaatst vraagt om verdere uitwerking. Een nieuwe vorm: Laagdrempelige Opvang - Intensief gericht op deelnemers waarbij sprake is van multi-problematiek; een combinatie van lichte somatische, psychiatrische, forensische, gedrags-, verslavings- en/of LVB problematiek. In veel gevallen spelen groepsongeschiktheid (prikkelgevoelig als gevolg van genoemde problematiek), zorgmijding en een gebrekkig normbesef een rol. Dit zijn deelnemers die nu regelmatig worden toe geleid naar de huidige dag- en nachtopvang maar daarbinnen moeilijk te handhaven zijn omdat zij een intensieve vorm van begeleiding nodig hebben.
Voor jongvolwassenen is een aparte opvang beschikbaar. De visie LDO is uitgangspunt en heeft een uitwerking gekregen specifiek voor jongvolwassenen die in bijlage 2 is opgenomen.
Somatische zorg: onderdeel van de Laagdrempelige Opvang Regulier zijn een aantal specifieke bedden voor lichte somatische zorg waar de juiste deskundigheid aanwezig is om tijdelijke zorg te geven. Dit vanuit een tijdelijk karakter en juiste triage om tot passende zorg te komen. Denk hierbij ook aan de inzet van thuiszorg in de Laagdrempelige Opvang waar dit kan. Indien gewenst kan de zorg worden opgeschaald door middel van de ‘Ziekenboeg’. De ziekenboegbedden met directe plaatsingsmogelijkheid door de GGD, worden onderdeel van de keten laagdrempelige opvang. Een andere oplossing voor zwaardere somatische zorg is de mogelijkheid tot snellere doorstroom naar een vervolgplek.
Inclusieve benadering. Onze benadering op de locaties is inclusief. Met bijzondere aandacht voor vrouwen, jongvolwassenen en LBHTIQ+. Het kerndoel van de laagdrempelige opvang is rust en stabilisatie. Het kortdurende verblijf, zorg -en begeleidingsaanbod is volledig gericht op herstel en het organiseren van duurzame huisvesting voor de deelnemer.
Time-out en overbrugging elders. De laagdrempelige opvang is niet bedoeld als time-out voorziening voor cliënten die gaan instromen of verblijven in een andere setting zoals beschermd wonen, GGZ kliniek, jeugdzorg, Wlz-verblijfslocatie. Hiervoor moeten oplossingen gevonden worden binnen de ketens waar deze deelnemers vandaan komen of naar toe gaan. Voor overbrugging moet voldoende capaciteit georganiseerd worden in de regio. De laagdrempelige opvang is hier geen passende plek voor.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
8
Trajectbegeleiding. Deelnemers die gebruik maken van de laagdrempelige opvang hebben altijd trajectbegeleiding. De trajectbegeleider begeleid de deelnemer in wat nodig is om de deelnemer zo goed mogelijk te laten door of uitstromen. Er zijn drie vormen van trajectbegeleiding: 1. Een wachtlijstbegeleider: toegewezen door de centrale toegang, bedoelt voor deelnemers die gaan uitstromen naar een BW-voorziening. De wachtlijstbegeleider is werkzaam bij de zorgaanbieder waar de deelnemer naar gaat uitstromen ofwel op de wachtlijst staat. 2. Een ambulant begeleider: voor deelnemers die naar een omslagwoning gaan. De ambulant begeleider is werkzaam bij de zorgaanbieder die de zorg gaat bieden in de omslagwoning. 3. Begeleiding LDO: als de cliënt nog geen trajectbegeleiding heeft dan wordt de trajectbegeleiding vanuit de LDO opgestart. Naast de trajectbegeleider wordt de deelnemer begeleidt in de LDO door de LDO. De trajectbegeleider en begeleider LDO werken naast en met elkaar.
Perspectief op door- en uitstroom. Om ervoor te zorgen dat de laagdrempelige opvang voor de deelnemer geen eindstation wordt, hanteren we strikte eisen wat betreft de verblijfsduur. We focussen op perspectief waarin een reeds betrokken trajectbegeleider actief aangehaakt blijft. Iedere deelnemer start met een uitstroomperspectief en heeft een plan waarbij de doelen waaraan de deelnemer tijdens zijn/haar verblijf in de LDO werkt beschreven staan. Met een strakke regie aan de voor- en achterdeur, waarbij het betrekken en inzetten van het eigen netwerk centraal staat, houden we de weg naar het normale leven bereikbaar en bevorderen de door- en uitstroom. Voor iedere deelnemer wordt er een passende uitstroommogelijkheid gerealiseerd waarbij de trajectbegeleider de regie heeft. Dit kan een vervolgstap zijn in een woning via het eigen netwerk of bij derden, via een sociale huurwoning of een woning buiten de stad en indien nodig in opschaling naar de intensieve laagdrempelige opvang, Beschermd Wonen of Wlz.
We gaan monitoren hoe de visie in de praktijk uitwerkt door meer te doen met data en KPI’s: - We gaan gestructureerd data verzamelen om te zien hoe mensen de stap naar duurzame woonplekken maken. Dit gaat bijvoorbeeld over hoe snel dit gaat en welke belemmeringen mensen tegen komen maar ook over of mensen succesvol zelfstandig wonen. We willen data gebruiken om te leren en te verbeteren. Hoe we precies gaan meten wordt later uitgewerkt en is mede afhankelijk van wensen en behoeften vanuit gemeente en ketenpartners.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
9
-
We meten het succes van de laagdrempelige opvang. Dit doen we door gezamenlijk kritieke prestatie-indicatoren (KPI’s) en succesfactoren op te stellen.
Afbakening van de doelgroep Voor een visie op LDO is het belangrijk om tot een afbakening van de doelgroep te komen zodat duidelijk wordt voor wie de LDO bedoeld is. Juridische afbakening alleen geeft onvoldoende grip op doelgroep afbakening. De laagdrempelige opvang is een voorziening binnen de WMO. De doelgroep die hier gebruik van mag maken zijn ‘Rechthebbenden op basis van de Wmo 2015: algemene voorzieningen (dag- en nachtopvang)’. Het gaat hierbij onder meer om Nederlandse burgers en EU-burgers die op grond van hun verblijf gebruik kunnen maken van deze Wmo voorzieningen en die dusdanig kwetsbaar zijn (bv. op grond van OGGZ problematiek) dat voorliggende of andere voorzieningen niet voldoende zijn. De deelnemers die onder de juridische afbakening voor de laagdrempelige opvang vallen betreffen een bredere groep dan waar de laagdrempelige opvang voor bedoeld is. Bij mensen die op grond van de WMO 2015 gebruik kunnen maken van algemene voorzieningen zal eerst worden bekeken of zij passen in de groep ‘economische daklozen’. Dit is een groep deelnemers waarbij voornamelijk een huisvestingsvraag en eventueel een lichte ondersteuningsvraag speelt. Zij kunnen worden ondersteund door bijvoorbeeld programma’s als Tijdelijk onder Dak, Onder de Pannen of door middel van passantenhotels en -pensions en opvang in zelfbeheer.
De groep die over blijft is de groep waarbij én een huisvestingsvraag én complexe (multi) problematiek speelt. Voor deze groep wordt opvang ingezet. Voor een deel van de groep zijn aparte vormen van opvang. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de noodopvang van gezinnen met kinderen, de opvang voor Oekraïners, de opvang van uittredende sekswerkers en de opvang voor slachtoffers mensenhandel. De groep die dan overblijft kan gebruik maken van de laagdrempelige opvang. Specifiek voor de groep jongvolwassenen is er een eigen voorziening, die in een andere visie is uitgewerkt.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
10
De doelgroep afbakening kan visueel gemaakt worden in onderstaande figuur van het triageproces:
Figuur 1: triageproces
De exacte uitwerking van bovenstaande triage zal in een vervolgfase met de GGD nader uitgewerkt worden. Een werkdefinitie van de doelgroep is op grond van het voorgaande als volgt: De doelgroep van de kortdurende opvang bestaat uit mensen die op dat moment niet in staat zijn zich op eigen kracht, met gebruikelijke, beschikbare hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit hun sociale netwerk te handhaven in de samenleving en op eigen kracht een vervolgstap te maken. De problematiek die zij ervaren is een combinatie van praktische problemen (huisvesting, dagbesteding, uitkering) en psychische of psychosociale problemen. Daarnaast speelt verslaving vaak een belangrijke rol in het niet op eigen kracht tot komen tot verandering van hun situatie. Zij hebben een tijdelijke pas op de plaats nodig om tot rust te komen en orde op zaken te stellen zodat zij een plan kunnen maken voor permanentere huisvesting. Dit kan toewerken naar opvang binnen het netwerk, eigen huisvesting inclusief omslagwoning of een maatwerkvoorziening zijn. De juiste passende begeleiding die motiveert en activeert is daarbij van belang.
Tot slot Of het nu gaat om een dakloze Amsterdammer, een ongedocumenteerde of een EUmigrant: iedereen heeft (tijdelijk) een dak boven het hoofd nodig. Dit is herstel van het gewone leven. Ieder mens verdient het gezien te worden als persoon en - als het nodig is passende zorg en begeleiding te krijgen in het herstel van het gewone leven. De visie op de Laagdrempelige Opvang wil bijdragen aan perspectief voor dakloze Amsterdammers.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
11
Visie kent 4 leidende principes De visie van het opzetten van een laagdrempelige opvang (LDO) is gestoeld op vier leidende principes. De onderstaande leidende principes die hieronder kort en bondig beschreven zijn, worden in de komende hoofdstukken verder uitgelicht. De leidende principes vormen en volgen feitelijk de klantreis: preventie en doelgroep van de LDO (H1) -> samenwerking in de keten bij de voordeur via triage en instroom (H2) -> begeleiding/doorstroom in de LDO (H3) -> uitstroom uit de LDO (H4). 1. Opvang is onderdeel van ketenaanpak gericht op voorkomen en oplossen van dakloosheid Huisvesting is een mensenrecht; Ieder mens heeft recht op een dak boven het hoofd We geven prioriteit aan het voorkomen van dakloosheid We zetten het eigen netwerk in bij het vinden van woonoplossingen Als iemand toch op straat terecht komt, is een tijdelijk dak boven het hoofd de eerste stap om te kunnen herstellen 2. Opvang is laagdrempelig met triage bij de voordeur om passende begeleiding te bieden We zijn goed verbonden met het voorveld We maken eenduidige afspraken over de instroomprocedures en rolverdeling Bij het inzetten van ondersteuning zetten we de ondersteuningsbehoefte centraal en laten het zelfredzaamheidscriterium los 3.
Opvang is kortdurend, herstelgericht en inclusief We bieden tijdelijk een dak boven het hoofd We bieden herstelgerichte zorg en (wachtlijst)begeleiding We realiseren passende aanboddifferentiatie We zijn inclusief en hebben aandacht voor bijzondere groepen
4. Opvang is gericht op uitstroom naar duurzame huisvesting We realiseren voor iedere deelnemer een passende uitstroommogelijkheid, waarbij we het eigen netwerk blijven betrekken en inzetten We hanteren strikte eisen om de uitstroom te bevorderen We gebruiken data om te leren en te verbeteren en meten het succes van de laagdrempelige opvang
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
12
1. Opvang is onderdeel van de ketenaanpak gericht op voorkomen en oplossen van dakloosheid
De Laagdrempelige Opvang is onderdeel van de ketenaanpak in Amsterdam gericht op voorkomen van dakloosheid. De LDO is nadrukkelijk geen losstaand aanbod, maar onderdeel van een integrale aanpak. De visie voor LDO sluit aan bij het beleidskader van de gemeente Amsterdam zoals opgenomen in “Een nieuwe start, versterking aanpak dakloosheid” en “de Amsterdamse aanpak Volkshuisvesting”. De visie sluit daarmee tevens aan bij “het Nationale Actieplan Dakloosheid: Eerst een thuis”. Belangrijk uitgangspunt van al deze plannen is dat ieder mens recht heeft op een dak boven het hoofd. We gaan daarbij uit van een ‘normale’ woonsituatie. Dat betekent een duurzaam verblijf in een eigen woning, bij iemand anders of met iemand anders. Desalniettemin zal tijdelijke opvang altijd voor een (kleine) groep mensen nodig zijn.
We geven derhalve prioriteit aan het voorkomen van dakloosheid (preventie) en dat bij problemen altijd primair wordt gezocht naar huisvesting binnen het eigen netwerk (‘normaliseren’). Deze visie op laagdrempelige opvang vraagt om regie aan de voorkant, waarbij zoveel mogelijk moet worden gezocht naar preventieve oplossingen, zoals: - vroeg signalering, preventie en hulp in geval van schulden, dreigende uithuisplaatsingen; - signaleren en ondersteunen van marginaal gehuisvesten; - ambulante hulp bij psychiatrische aandoeningen, verslaving of onaangepast gedrag; - ondersteuning op maat om te komen tot passende huisvesting; - interventie en bemiddeling bij woonoverlast om uithuiszetting te voorkomen.
Stappen die we nemen bij (voorkoming van) dakloosheid zijn: 1. We zetten het eigen netwerk in bij het vinden van woonoplossingen. Dit kan gaan om een duurzame woning of alternatieven, zoals het (tijdelijk) inwonen bij familie, een hospita of in een hotel. 2. Als iemand toch op straat terecht komt, is een dak boven het hoofd de eerste stap om te kunnen herstellen. We zetten daarom als keten in op de inzet van Onder de Pannen en Housing First zodat mensen zo normaal mogelijk kunnen wonen. 3. Als er geen andere optie is zetten we Laagdrempelige opvang in. Als eerstelijns kortdurende opvang voor de kerndoelgroep ‘Rechthebbenden op basis van de Wmo 2015: algemene voorzieningen’ die op straat zijn beland of dreigen te belanden.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
13
Binnen een beperkte tijd dient wordt gewerkt aan de volgende doelen: - tijdelijke opvang om rust en veiligheid te bieden; - zodat gewerkt kan worden aan herstel en perspectief; - gevolgd door uitstroom naar een passend duurzaam verblijf.
Overbruggingsplekken plekken vormen geen onderdeel van de opvangketen1. De laagdrempelige opvang dient allereerst niet als overbruggingsplek voor deelnemers die gaan instromen naar een beschermd verblijf, GGZ, jeugdzorg of een Wlzverblijfslocatie.
De laagdrempelige opvang is ook niet bedoeld als time-out en uitstroom voorziening voor deelnemers die in een andere setting verblijven zoals beschermd wonen, GGZ kliniek, jeugdzorg, Wlz verblijfslocatie. Hiervoor moet er voldoende capaciteit in die vormen van zorg georganiseerd worden in de regio. Indien deelnemers als dakloze binnen komen binnen de GGZ of ziekenhuis en het niet gelukt is een passende woonplek te organiseren gedurende het verblijf dan is de LDO als tijdelijke oplossing mogelijk.
1
Circa 70% van de Leger des Heils opvangcapaciteit wordt structureel in beslaggenomen door personen die wachten op uitstroom naar een eigen woning of een maatwerkvoorziening in de MO/BW-keten. Bron: Trajectoverzichten Leger des Heils.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
14
2. Opvang is laagdrempelig met triage bij de voordeur om passende begeleiding te bieden
We zijn goed verbonden met het voorveld. Onze partners in het voorveld, zoals Buurtteams, Veldwerk PerMens, Soepbus Leger des Heils, inloophuizen Regenboog, GGD Vangnet & Advies en het Mobiel Team HVO-Querido, spelen een essentiële rol in casefinding en laagdrempelig ondersteunen en zetten preventieve maatregelen in om te voorkomen dat mensen in de laagdrempelige opvang terecht komen. Met deze partners onderhouden we korte lijnen. We stemmen ons zorgaanbod op elkaar af en wisselen kennis en ervaring uit. Als opvang toch noodzakelijk is, wordt de toeleiding verzorgd door de ‘geoorloofde verwijzers’ die, in overleg met de laagdrempelige opvang, afspreekt wat het uitstroomperspectief van de deelnemer is. Tijdens de opvangperiode blijven onze partners betrokken bij de deelnemer en diens uitstroomperspectief, zodat alle partijen zijn voorbereid op de uitstroom richting een duurzaam verblijf. De trajectbegeleider heeft de regie en is ook verantwoordelijk voor het traject.
We maken eenduidige afspraken over de instroomprocedures en rolverdeling tussen verwijzers, gemeente (GGD) en zorgaanbieders. Daarbij pleiten we voor een regisserende rol voor zorgaanbieders in de laagdrempelige opvang. Het Handboek MOBW wordt herzien met een accurate beschrijving van de regelgeving over onder andere de aanmelding, triage en trajectbegeleiding.
Het instroomproces zal als volgt verlopen: 1. Aanmelding. Een zorgvuldige toeleiding is nodig om het aantal aanmeldingen beheersbaar te houden. De verwijzer zorgt ervoor dat alle relevante beschikbare informatie bij aanmelding beschikbaar is. We zien een toename van het aantal geoorloofde verwijzers, waardoor de toeloop groter wordt. We pleiten voor een bredere lokale toegang op één plek; een instroomtafel. De instroomtafel neemt hier een duidelijke rol in om te zien dat voorliggende voorzieningen zijn geprobeerd of uitgesloten. Verwijzers geven duidelijk aan wat het uitstroomperspectief van de cliënt is.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
15
2. Triage. Om de ondersteuningsbehoefte te bepalen is een zorgvuldige triage door de instroomtafel aan de voorkant nodig.2 Hierin wordt bepaald welke voorziening het meest passend is aan de hand van de volgende vragen: - Kan de deelnemer aanspraak maken op de WMO 2015? - Is er sprake van complexe (multi) problematiek? - Is er sprake van een doelgroep waar een aparte specifieke opvang voor is? - Valt de deelnemer onder de doelgroep jongvolwassenen? Indien de deelnemer het best ondersteund kan worden middels de laagdrempelige opvang wordt bekeken welke vorm (regulier, intensief, uitstroom) het meest passend is voor deelnemer. De exacte uitwerking van bovenstaande triage zal met de GGD en betrokken zorgaanbieders worden uitgewerkt. 3. Screening. Tenzij eerder al is uitgevoerd, is bij een deel van de deelnemers een uitgebreide screening nodig om het vervolgtraject te kunnen bepalen. Deze screening vindt (bij voorkeur) plaats op de opvanglocatie. We kijken hierbij gezamenlijk naar de (tijdelijke) ondersteuningsbehoefte van deelnemers en waaraan de deelnemer binnen de LDO gaat werken om een vervolgstap te maken. Binnen de LDO pleiten we voor een trapsgewijze aanpak: - 1e schil: Bij aanmelding is gelijk duidelijk wat het benodigde vervolg is (MO/BW-indicatie; en welke indicatie dan precies). Niet-acute casuïstiek wordt vooraf besproken door betrokkenen disciplines.
- 2e schil: Subacute casuïstiek wordt door alle betrokken disciplines (opvangvoorziening, GGZ, verslavingszorg en/of LVB, WPI) besproken op de veldtafel. Acute problematiek wordt ondervangen door de inzet van de crisisketen - 3e schil: Eerste paar weken (tot maximaal 6 weken) observatie in de opvang, daarna volgt pas een indicatie.
2
Elke deelnemer krijgt een trajectbegeleider. De trajectbegeleider begeleid de deelnemer in wat nodig is om de deelnemer zo goed mogelijk te laten door of uitstromen.
Een zorgvuldige afweging aan de voorkant heeft eerder geleid tot goede resultaten tijdens het opvangproces Tussen augustus 2020 en mei 2022 zag het Leger des Heils een vermindering van het aantal time-outs (80%) en negatieve exits (50%). Mogelijk is dit een gevolg van een uitgebreidere screening aan de voorkant.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
16
Er zijn drie vormen van trajectbegeleiding: - Een wachtlijstbegeleider: toegewezen door de centrale toegang, bedoelt voor deelnemers die gaan uitstromen naar een BW-voorziening. De wachtlijstbegeleider is werkzaam bij de zorgaanbieder waar de deelnemer naar gaat uitstromen ofwel op de wachtlijst staat. - Een ambulant begeleider: voor deelnemers die naar een omslagwoning gaan. De ambulant begeleider is werkzaam bij de zorgaanbieder die de zorg gaat bieden in de omslagwoning. - Begeleiding LDO: als de cliënt nog geen trajectbegeleiding heeft dan wordt de trajectbegeleiding vanuit de LDO opgestart. Naast de trajectbegeleider wordt de deelnemer begeleidt in de LDO door de LDO. De trajectbegeleider en begeleider LDO werken naast en met elkaar. De trajectbegeleider staat in de praktijk dicht bij de deelnemer en bepaalt samen met de deelnemer, de LDO, en ketenpartners met specialistische kennis het uitstroomperspectief van de deelnemer. De trajectbegeleider heeft hierin een regisserende rol. Belangrijk is dat de trajectbegeleider contact heeft met de deelnemer en met hem al is gestart bij het inventariseren van de belangrijkste doelen voor de deelnemer, de steunbronnen waar hij gebruik van kan maken en de professionele ondersteuning (GGZ, WPI, verslavingszorg, etc.) die nodig is.
Aan deelnemers die binnenkomen zonder betrokken trajectbegeleider wordt zo snel mogelijk een begeleider uit de LDO gekoppeld die de regisserende rol op zich neemt. De trajectbegeleider maakt samen met de deelnemer en de begeleider van de LDO een plan waaraan de deelnemer gaat werken tijdens zijn/haar verblijf in de LDO.
We zetten de ondersteuningsbehoefte centraal en laten het zelfredzaamheidscriterium los. In plaats van criteria gebruiken voor de diverse vormen van opvang kijken we naar de ondersteuningsbehoefte van de deelnemer en kiezen hierin de passende ondersteuning. De huidige aanpak is voor een groot deel van deze groep passend (denk hierbij bijvoorbeeld aan de voorzieningen van de Regenboog maar ook de opvang in zelfbeheer). Mocht dit toch onvoldoende zijn dan kan, in overleg met de ketenpartners, tijdelijk verblijf in de LDO een oplossing zijn. Door de focus op de ondersteuningsbehoefte kan een LDO toegang bieden voor mensen die met een kortdurende LDO plek de weg in kunnen slaan van herstel richting een duurzame woonoplossing. Het loslaten van het zelfredzaamheidscriterium kan leiden tot een verbreding van de doelgroep omdat we niet meer wachten tot iemand niet meer zelfredzaam is voordat toegang wordt geboden. Dit vraagt om goede afstemming met ketenpartners, een adequate triage bij de voordeur, intensieve begeleiding gedurende het traject en een
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
17
uitstroomperspectief aan de achterkant en goede afspraken met onze ketenpartners aan de voorkant. Het loslaten van het zelfredzaamheidscriterium behoeft nadere uitwerking en herijking van het Handboek MOBW. Tevens zal de randvoorwaarde van het uitstroomperspectief concrete uitwerking behoeven.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
18
3. Opvang is kortdurend, herstelgericht en inclusief
We bieden tijdelijke huisvesting in éénpersoonskamers. We zien voor de laagdrempelige opvang een aantal leidende principes rond de huisvesting die gericht zijn op herstel en perspectief en minder op conflicthantering. Een veilige plek waar mensen een ‘eigen’ plek hebben en kunnen kiezen om zich terug te trekken in een rustigere plek is hiervoor noodzakelijk. In lijn met “het Nationale Actieplan Dakloosheid” richten we ons in eerste instantie op het voorkomen van dakloosheid. Als iemand toch op straat belandt en opvang nodig heeft, zijn eenpersoonskamers met sanitair de standaard. Een eigen ruimte met privacy biedt deelnemers de basisveiligheid en rust die nodig is om, waar dat mogelijk is, de regie op het eigen leven te hernemen en vervolgstappen te zetten. De laagdrempelige opvangvoorzieningen zijn 24 uur per dag toegankelijk voor de deelnemers die daar verblijven. Dit uitgangspunt zal in de praktijk betekenen dat een deel van de bestaande locaties moeten worden aangepast, hetgeen onderdeel is van de uitwerking die na vaststelling van de visie plaats zal vinden.
We bieden herstelgerichte zorg en begeleiding. Voor de laagdrempelige opvang zien we een toekomst waarin medewerkers zich niet hoeven te richten op beheersing en controle, maar samen met de deelnemer werken aan diens herstel en toekomstperspectief. Dit doen we aan de hand van de principes van herstelgericht werken. De volgende principes zijn daarbij leidend: Binnen de opvangketen werken we zo eenduidig mogelijk, d.w.z. met eenzelfde methodiek; herstelgericht werken. Doel in ieder traject is stabiliseren en daarna werken aan herstel en perspectief. Daarbij kijken we naar de mens en ieders krachten en mogelijkheden. Het programmatische- en begeleidingsaanbod (intern en extern) vormt de ruggengraat van de herstelgerichte aanpak. Door de effectieve inzet van deze twee programma’s wordt de transitie ingezet van beheersen naar herstellen. Maatschappelijk participeren, door meewerken ( bijv. via de methode Work First) of meedoen is essentieel bij voor het verdere herstel van deelnemers. Activering, dagbesteding en toeleiding naar werk zijn onmisbare instrumenten bij de herstelgerichte aanpak. De laagdrempelige opvang ontwikkelt zich tot een voorziening waarbij meewerken en meedoen verbonden zijn aan het verblijf.
We realiseren een passende aanboddifferentiatie om een samen met andere organisaties een breed palet aan opvangmogelijkheden te organiseren (zoals weergegeven in de Opvangwaaier). De visie op LDO focust op het rechterdeel van de
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
19
opvangwaaier in rood kader. In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de huidig beschikbare capaciteit.
Figuur 2: Opvangwaaier
In de figuur is niet meegenomen het specifieke aanbod voor de doelgroep EU-migranten en ongedocumenteerden. De kern in iedere opvang is hetzelfde: huisvesting waarbij het verschil zit in de mate van zorg en begeleiding die geboden wordt. De nieuwe LDO opvangwaaier (in rood kader) kent een differentiatie op basis van zorgzwaarte variërend van ‘licht’ naar ‘zwaar’. Het aanbod moet in alle gevallen afgestemd zijn op de zorgvraag: zo zwaar als nodig en zo licht als mogelijk. Instroom vindt in principe plaats in LDO-Regulier tenzij bij triage anders wordt bepaald.
De LDO kent de volgende differentiatie in het aanbod (van licht naar zwaar): - Laagdrempelige Opvang – Uitstroom wordt geboden aan deelnemers waarbij de ondersteuningsvraag beperkt is en die klaar zijn om uit te stromen naar een vervolgplek. Dit kan bijvoorbeeld uitstroom naar een eigen woning zijn (binnen of buiten Amsterdam), uitstroom naar eigen netwerk of uitstroom middels een omslagwoning. De aard van de begeleiding is hierbij ambulant. - Laagdrempelige Opvang – Regulier wordt geboden aan een brede groep mensen met huisvestingsproblemen, vaak in combinatie met sociale, financiële, psychiatrische en/of lichte somatische problematiek. We laten het onderscheid tussen de voormalig ‘dag- en nachtopvang (DNO)’ en ‘trajectbedden’ los. De oorspronkelijke reden voor de trajectbedden; observatie en diagnostiekplekken als onderdeel van een traject, wordt niet meer apart ingezet. De voorzieningen die trajectbedden hebben (Leger des Heils instroomhuis en HVO-Querido:
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
20
-
Poeldijkstraat) gaan op hetzelfde niveau werken als LDO en er zal geen onderscheid meer zijn qua begeleiding en traject. In de laagdrempelige opvang zijn alle locaties gericht op activering en herstel van de deelnemers die daar verblijven, zowel op de korte als de lange termijn. Binnen een (beperkt) aantal locaties is verpleegkundige deskundigheid aanwezig om tijdelijk somatische zorg te bieden. Indien somatische zorg nodig is op de andere locaties dan kan dit eventueel door de wijkverpleging ambulant worden geleverd. In de laagdrempelige opvang regulier is 24/7 begeleiding aanwezig. Laagdrempelige Opvang – Intensief is gericht op mensen die door gedragsproblematiek in combinatie met middelengebruik en/of GGZproblematiek extra – of een andere vorm van – begeleiding nodig heeft ten opzichte van de begeleiding die bij LDO-regulier wordt geboden. Aangezien deze deelnemers het reguliere LDO traject niet succesvol doorlopen, uitvallen uit woon- of verblijfslocaties of niet aankomen bij verblijfsplek, is bij hen vaak de oorzaak van gedragsproblematiek nog onvoldoende geëxploreerd. De LDO-I kent een meer kleinschalige huisvesting, een veilige woon- en werksituatie en een afname van escalaties en (gewelds)incidenten. Onderdeel van de LDO-I aanpak is activering.
Bij deze integrale, persoonsgebonden aanpak wordt in nauwe samenwerking met externe partners zoals GGD, GGZ, politie, justitie, reclassering en verslavingszorg, toegewerkt naar begeleiding en ondersteuning vanuit de reguliere zorg. Daarnaast wordt de veiligheid van medewerkers en medecliënten gewaarborgd. Een voorwaarde voor instroom in de intensieve laagdrempelige opvang is een uitstroomplan, waarmee we willen voorkomen dat intensieve opvang een eindstation wordt voor deelnemers die elders moeilijk plaatsbaar zijn. In relatie met de Wlz kan deze opvang in de toekomst wellicht dienen voor tijdelijke crisisopvang van cliënten met een Wlz-indicatie en/of toeleiding tot een vervolgplek in een Wlz maatwerkvoorziening.
De Laagdrempelige Opvang is inclusief: we hebben aandacht voor ‘bijzondere’ doelgroepen waaronder vrouwen, jongvolwassenen, mensen met een niet-Westerse achtergrond, migranten, mensen met een (verstandelijke) beperking, psychiatrische achtergrond of verslaving en LHBTIQ+. We hebben kennis en kunde van bijzondere doelgroepen en houden hier rekening mee in ons opvangaanbod. Binnen de voorzieningen zorgen we voor een veilige setting. Waar nodig organiseren we een aparte voorziening of milieu binnen een voorziening, zoals bijvoorbeeld voor vrouwen. Op alle locaties werken we LHBTIQ+ sensitief. Naast de afstemming van ons aanbod op de behoefte van specifieke groepen blijven we aandacht houden voor ‘bijzondere’ mensen die vragen om een unieke benadering.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
21
4. Opvang met focus op uitstroom: stap naar duurzame huisvesting
We realiseren voor iedere deelnemer een passende uitstroomroute, waarbij we het eigen netwerk blijven betrekken en inzetten. De laagdrempelige opvang is onderdeel van de keten van opvang. Om te kunnen doorstromen is het van belang dat de uitstroomperspectieven worden nageleefd. Dat betekent dat de regio (waaronder de gemeente Amsterdam) daarin ook een rol speelt. Zowel in het faciliteren dat mensen weer bij eigen netwerk kunnen wonen, een eigen woonplek kunnen vinden in Amsterdam of er buiten of een plek vinden in BW of Wlz. Deelnemers in LDO-regulier (LDO-R) en LDO-uitstroom (LDO-U) kunnen uitstromen (met of zonder ambulante ondersteuning) naar: wonen bij eigen netwerk of een woonplek bij derden een woning via het eigen netwerk een zelfstandige woonplek in Amsterdam via sociale verhuur of buiten de stad. intermediaire verhuur. Of doorstromen (voor deelnemers LDO-regulier) naar: LDO-Uitstroom indien ambulante begeleiding toereikend is in afwachting van uitstroom naar een nieuwe woonplek. LDO-Intensief indien (in uitzonderingsgevallen) blijkt dat ondanks triage bij de voordeur sprake blijkt te zijn van problematiek die een intensieve aanpak nodig maken.
Voor deelnemers in de LDO-intensief (LDO-I) is verwachting dat zij doorstromen naar: een maatwerkvoorziening (MO/BW of Wlz) LDO-Regulier of LDO-Uitstroom Of uitstromen naar: een woning via het eigen netwerk of bij derden; een zelfstandige woonplek in Amsterdam via sociale verhuur of buiten de stad. intermediaire verhuur. Voor EU-burgers kan uitstroom betekenen dat zij terugkeren naar het land van herkomst.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
22
We hanteren strikte eisen om de uitstroom te bevorderen. Dit doen we om ervoor te zorgen dat de laagdrempelige opvang voor deelnemers geen eindpunt is. Voor de reguliere opvang betekent dit een verblijfsduur van 3-6 maanden. Voor de intensieve opvang betekent dit een verblijfsduur van 9-12 maanden.
Zeer relevante randvoorwaarde is de beschikbaarheid van door -en uitstroomplekken. Een korte verblijfsduur is alleen mogelijk als er door- en uitstroom mogelijk is. Hiervoor is nodig dat voldoende intermediaire verhuurwoningen beschikbaar zijn via het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen die openstaan voor uitstroom uit de LDO en voldoende plekken binnen de BW en Wlz voorzieningen.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
23
Vervolgfase visie: uitwerkingsvoorstellen Om met de visie op de LDO aan de slag te gaan en tot een succes te maken, is het relevant dat ketenpartners de visie omarmen en bestuurlijk commitment op geven. In de visie zijn diverse thema’s opgenomen die om nadere uitwerking en concretisering vragen. In dit hoofdstuk zijn de uitwerkingsvoorstellen opgenomen die integraal onderdeel uitmaken van de visie. Zonder uitwerking is het risico groot dat de visie een droog stuk papier blijft. De uitwerkingsvoorstellen zijn hiermee tevens de vervolgopdrachten waar we bestuurlijk commitment op vragen. Uitwerking door zorgaanbieders (Leger des Heils, HVO-Querido, Regenboog, perMens), GGD en Gemeente 1. Doelgroep en impact doelgroep keuze: uitwerking en nadere analyse van doelgroep keuze op aard van de LDO: is de nieuwe LDO een algemene voorziening of maatwerkvoorziening in kader van Wmo 2015. Hierin meenemen: de juridische positie van rechthebbenden op LDO in kader van de Wmo en de behoefte om - duidelijker dan nu het geval is - een lage drempel (via de triage en doelgroep keuze) te behouden om de visie LDO te realiseren. centraal te stellen ondersteuningsbehoefte en loslaten van het zelfredzaamheidscriterium ziekenboegbedden met directe plaatsingsmogelijkheid door de GGD onderdeel te maken van de keten laagdrempelige opvang.
impact van doelgroep keuze voor: - cliënten die een time-out nodig hebben, dit moet op een andere manier worden opgelost in de ‘eigen’ keten. - cliënten die een overbruggingsplek nodig hebben, dit moet op een andere manier worden opgelost in de ‘eigen’ keten. - EU burgers niet op te vangen binnen de LDO maar via andere vormen van opvang (tenzij er sprake is van OGGZ problematiek). 2. Uitwerking van doelgroep keuze op aanmeld- en triageproces: - Aanmeldproces: uitwerken detailafspraken over welke cliënten aangemeld kunnen worden voor de laagdrempelige opvang. - Triageproces: uitwerking van aanpassingen in het huidige triageproces van de GGD. Hierin meenemen: rolverdeling GGD en zorgaanbieders, toevoegen de triage naar drie vormen van LDO (regulier, uitstroom, intensief), toevoegen uitstroomperspectief/ uitstroomplan.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
24
3. Uitwerken van voorstel voor overlegvorm(en) LDO keten. De visie op LDO vraagt om een evaluatie en herijking van de overlegvorm(en) in de keten. Via een uitwerking komen tot een voorstel voor overlegvorm(en) met duidelijk doel en samenstelling. Uitwerking door specifiek zorgaanbieders (Leger des Heils, HVO-Querido, perMens) 4. Uitwerken van programmatisch aanbod van de 3 vormen van begeleidingsaanbod regulier, uitstroom en intensief. Hierin meenemen: - Samenvoegen van de huidige vormen van nachtopvang en trajectbedden tot laagdrempelige opvang. - Afspraken over activering. - Afspraken over ziekenboegbedden (i.s.m. GGD). - Afspraken over samenwerking met wijkverpleging voor cliënten met somatische problematiek. - Afspraken over samenwerking met wachtlijstbegeleiding tijdens verblijf in de LDO. - Afspraken over begeleiding op doelen tijdens verblijf in de LDO - Invulling geven aan inclusieve benadering op alle LDO’s. Uitwerken van hoe een veilige opvangomgeving in de LDO ten aanzien van vrouwen, jongeren, mensen met een niet-Westerse achtergrond, migranten, mensen met een (verstandelijke) beperking, psychiatrische achtergrond of verslaving en LHBTIQ+ eruit ziet. - Samenwerking: afstemmen van eenduidig werken in LDO tussen HVO-Querido en Leger des Heils. - Voorstel voor data en KPI’s (onder meer over beschikbare capaciteit en wachttijd). 5.
Huisvesting: - Uitwerking maken van een beknopte huisvestingsvisie waarin besluit van eenpersoonskamers nader wordt uitgewerkt (o.a. huidige en gewenste capaciteit, groot- en kleinschaligheid). - Uitwerken van impact van huidige situatie naar gewenste situatie om in de LDO over te gaan naar eenpersoonskamers (met eigen sanitair) inclusief transitie, tijdfasering en kosten en investeringen. 6. Uitstroom: - Uitwerken afspraken over invulling uitstroomplan en bij aanmelding beschikbaar hebben van informatie om deze in te vullen. - Uitwerken afspraken over beschikbaarheid van uitstroomwoningen. - Uitwerken afspraken over andere vormen van uitstroom.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
25
7. Financiën: uitwerken van impact van de visie en besluiten op het benodigd budget. Hierin inzichtelijk maken wat de kosten zijn van de realisatie van de visie op de transitieopgave en de duurzame exploitatiekosten van een LDO (totaal en per traject).
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
26
Bijlage 1 - Huidige aanbod van plekken laagdrempelige opvang in Amsterdam Het huidige aanbod van plekken laagdrempelige opvang in Amsterdam (voor volwassenen) is als volgt (rood kader). In bijlage 2 wordt specifiek ingegaan op het aanbod voor jongvolwassenen:
Figuur 3 Opvangwaaier
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
27
Huidige capaciteit laagdrempelige opvang LdH - DNO Gastenburgh LdH - DNO Zuiderburgh LdH - Transformatorweg (bijgebouw) LdH - Transformatorweg (hoofdgebouw) LdH - Trajectbedden Instroomhuis Sub-totaal
50 50 24 26 51
HVO - NO Komplein HVO - NO Poeldijkstraat HVO - Trajectbedden Poeldijkstraat Sub-totaal
10 13 49
Totaal laagdrempelige opvang
201
73,6%
72
26,4%
273
100%
Ziekenboegbedden met directe plaatsing door GGD
LdH - Majoor Bosshardtburgh HVO - De Aak
Hiervan Totaal ziekenboeg (*) 37 5-10 60
(*) ziekenboeg is momenteel flexibel. Ism gemeente en GGD inzetten op vaste capaciteitsafspraak tbv plaatsing door GGD Figuur 4: Huidige capaciteit laagdrempelige opvang
Toelichting: Leger des Heils DNO’s (Gastenburgh/Zuiderburgh/Transformatorweg) is dag- en nachtopvang met crisisfunctie (acute opname mogelijkheid) HVO-Querido NO Komplein en Poeldijkstraat = nachtopvang voor langdurende doelgroep via intake
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
28
Naast het aanbod van laagdrempelige opvang zijn er opvang mogelijkheden voor de economisch daklozen. De voorzieningen worden hieronder genoemd. Zij vormen geen onderdeel van de visie op de laagdrempelige opvang.
Capaciteit overig deel opvangwaaier Overig aanbodwaaier - geen MOBW indicatie: HVO - Passantenhotel Boerhaave HVO - Passantenpension Batjan HVO - Passantenpension Ruysdael HVO - Passantenpension de Nassau HVO - Passantenpension Anton Struik
60 47 50 14 63 234
Tijdelijk Onder Dak / Onder de Pannen etc.
PM
EU-migranten Regenbooggroep - Amoc Stadhouderskade: doelgroep kwetsbare EU migranten
10
Winteropvang 2023/2024 Transformatorweg Nieuwe Looierstraat Slotermeerlaan Inloophuizen RBG
WO 100 60 60 30 250
WKR 60 50 125 65 300
Totaal 160 110 185 95 550
Figuur 5: Capaciteit overig deel opvangwaaier
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
29
Bijlage 2 - Jongvolwassenen Opgesteld door perMens Inleiding Jongvolwassen zijn een specifieke groep binnen de dag- en nachtopvang. Hierdoor is er een apart opvang gerealiseerd en zijn er een aantal afspraken specifiek voor deze doelgroep gemaakt die hieronder worden beschreven. Het doel en de uitgangspunten van de opvang komen overeen met de opvang van volwassenen. Specifieke doelgroep jongvolwassenen: - Jongvolwassenen in de leeftijd van 18 tot en met 22 jaar (voorrang) en mogelijkheid voor jongvolwassenen tot 27 jaar, voor alle kwetsbare jongvolwassenen die thuisloos zijn. Kwetsbaarheid wordt gezien dat de problematiek (o.a. psychisch, laag IQ, trauma, sociaal etc.) als dat de basis (wonen, inkomen, gezondheid, veiligheid) nog niet op orde is. Aanboddifferentiatie voor jongvolwassenen: - 7 plekken “lang verblijf”. Dit is 24 uurs opvang voor jongvolwassenen die in aanloop van hun traject zitten of maatwerk hebben. Hieronder valt de OGGZ-doelgroep. Elke maand wordt er gekeken of een verlenging nodig is. Maximale duur is 3x 30 dagen. - 5 plekken voor 2x 5 nachten. Dit zijn nachtopvang plekken (16.30-9.30 uur) voor de jongvolwassenen waarbij het netwerk nog een actieve rol heeft of waar nog een traject moet worden ingezet of uitgezocht moet worden waar de regiobinding ligt. Overdag maken deze jongvolwassenen vaak gebruik van de Inloopvoorziening bij team Centrum.
- 3 plekken “observatie”. Dit is 24 uurs opvang zijn voor jongvolwassenen waarbij gekeken moet worden in welke situatie zij verkeren en welke andere mogelijkheden er zijn binnen of buiten hun eigen netwerk. Doorstroom. Om ervoor te zorgen dat de dag- en nachtopvang voor de jongvolwassene geen eindstation wordt, hanteren we strikte eisen wat betreft de verblijfsduur. Iedere jongvolwassene heeft en uitstroomplan waaraan hij/zij werkt gedurende het verblijf in de opvang. Het uitstroomplan is op maat gemaakt voor de betreffende jongvolwassene. We focussen op perspectief waarin de betrokken begeleider actief aangehaakt blijft. Intensieve ondersteuning vanuit de dag- en nachtopvang wordt alleen geboden als hier specifiek afspraken over zijn gemaakt vanuit he uitstroomplan. Met een strakke regie aan de voor- en achterdeur, waarbij het betrekken en inzetten van het eigen netwerk centraal staat, houden we de weg naar het normale leven bereikbaar en bevorderen de door- en uitstroom. Voor iedere jongvolwassene realiseren we een passende uitstroommogelijkheid. Dit kan een vervolgstap zijn in een woning via het eigen netwerk of bij derden, via een sociale huurwoning
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
30
of een woning buiten de stad en indien nodig in opschaling naar de Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen of Wlz. Aanmelding. Een zorgvuldige toeleiding is nodig om het aantal aanmeldingen beheersbaar te houden. De betrokken begeleider en/of verwijzer zorgt ervoor dat alle relevante beschikbare informatie bij aanmelding beschikbaar is. Voorliggende voorzieningen en/ of oplossingen zijn geprobeerd of uitgesloten. De erkende verwijzer bellen rechtstreeks naar de locatie Atlantisplein om te vragen of er een bed beschikbaar is. -
-
Bij aanmelding is gelijk duidelijk wat het benodigde vervolg is (MO/BW-indicatie; en welke indicatie dan precies), anders zo snel mogelijk na plaatsing in de dag- en nachtopvang jongvolwassenen. Acute en subacute casuïstiek wordt door alle betrokken disciplines (opvangvoorziening, GGZ, verslavingszorg en/of LVB, WPI) besproken op de Veldtafel voor instroom.
Begeleiding. We zien dat een deel van de jongvolwassenen al begeleiding heeft vanuit het straathoekwerk perMens, dak- en thuisloze team centrum perMens of begeleiding ontvangt van een verwijzer. Belangrijkste is dat de betrokken begeleider/verwijzer met de jongvolwassene is gestart bij het inventariseren van de belangrijkste doelen voor de jongvolwassene, de steunbronnen waar jongvolwassene gebruik van kan maken en de professionele ondersteuning (GGZ, WPI, verslavingszorg etc.) die nodig is. Hier wordt door de betrokken begeleider/verwijzer ook een inschatting gemaakt van mogelijkheden binnen de dag- en nachtopvang en welke extra afspraken er eventueel moeten worden gemaakt rondom veiligheid. Veiligheid zowel voor de persoon zelf als voor de bewonersgroep. De ambulante begeleider van de dag- en nachtopvang jongvolwassenen kan hierin een (regie)rol spelen in afstemming met jongvolwassene en vaste begeleider/ verwijzer. De jongvolwassenen die geen begeleiding hebben, zullen begeleid gaan worden door de ambulante begeleider van de dag- en nachtopvang. Die zal samen met de jongvolwassen een uitstroom plan opstellen waarin de prioriteiten zijn vermeld die direct opgepakt kunnen worden. Op basis van dit plan zal een passende ambulant begeleider aan de jongvolwassene gekoppeld worden. Deze ondersteund de jongvolwassene actief bij het uitvoeren van het uitstroomplan.
De hulpvragen op de verschillende leefgebieden worden vroegtijdig opgepakt; het netwerk wordt waar nodig in kaart gebracht en waar mogelijk hersteld. De jongvolwassene werkt aan doelen die voorwaardelijk zijn voor uitstroom (‘normalisering’) of instroom op de doelvoorziening of instroom in het programma huisvesting kwetsbare groepen met een traject intermediaire verhuur.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
31
Voor de ambulante begeleider in de dag- en nachtopvang jongvolwassenen, die in de praktijk het dichtst bij de client staat, zien we een regisserende rol i.s.m. ketenpartners met specialistische kennis, bijvoorbeeld op het gebied van GGZ of verslavingszorg. Bij het merendeel van de cliënten is een uitgebreide triage nodig om het vervolgtraject te kunnen bepalen. Deze triage vindt plaats op de dag- en nachtopvang jongvolwassenen en in gezamenlijkheid met jongvolwassene, betrokken begeleider/ verwijzer wordt gekeken naar de ondersteuningsbehoefte van de jongvolwassene. Maatwerk laagdrempelige opvang jongvolwassenen Iedere dak- en thuisloze jongvolwassene in Amsterdam heeft recht op veilige en toegankelijke dag- en nachtopvang jongvolwassenen. Helaas is het in voorkomende gevallen zo dat een jongvolwassene niet geplaatst kan worden. Dit heeft altijd met een veiligheidsaspect te maken. Uiteraard moet er voor deze groep wel een passend alternatief geboden worden buiten de dag- en nachtopvang jongvolwassenen om. Onderstaand wordt de doelgroep beschreven die niet geplaatst kan worden op de dag- en nachtopvang jongvolwassenen en wordt het alternatief beschreven. -
-
-
-
Forensische jongeren waarbij sprake is van agressieregulatie problematiek of dreiging rondom (vuur-) wapengeweld, kunnen vanuit veiligheidsoverweging geen gebruik maken van dag- en nachtopvang jongvolwassenen. Zij zullen op de LDO intensief plekken binnen het volwassenencircuit geplaats moeten worden na screening rondom veiligheid voor die bedden. Deze jongeren dienen ook binnen een forensisch kader hulp- en dienstverlening te ontvangen (bijv. reclassering of Inforsa). Zwangere jongvolwassenen vrouwen of die zichtbaar zwanger zijn zal in afstemming met betrokken ketenpartners maatwerk toegepast moeten worden of de dag- en nachtopvang passend is op dat moment, zeker gezien veiligheid i.v.m. dat we ervaring hebben dat een zwangere buik/ vrouw agressie kan oproepen. Is de dag- en nachtopvang niet passend dan kunnen deze vrouwen via “centrale toegang maatschappelijke opvang gezinnen” bediend worden. Aanmelding verloopt via de GGD. Jongeren met overlast gevend psychiatrische problematiek zullen vanuit veiligheidsoverweging voor zichzelf of voor anderen beschermd worden. Deze jongeren zullen in overleg met de GGD op BW- waardige bedden geplaatst moeten worden. GGD en Arkin bepalen op basis van de psychische problematiek wat de plaatsbaarheid is (idealiter zijn dit overbruggingsplekken bij de BW-voorziening waar jongere uiteindelijk geplaatst gaat worden).
Jongeren met een verstandelijke beperking; Jongeren die als gevolg van een verstandelijke beperking kwetsbaar zijn, kunnen geplaatst worden binnen dag- en nachtopvang jongvolwassenen. De voorkeur gaat er echter naar uit dat deze jongvolwassenen gebruik
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
32
kunnen maken van een overbrugging bed bij de gecertificeerde instantie waar zij uiteindelijk zullen gaan wonen (o.a. Leger des Heils, De Klif). De medewerkers op de dag- en nachtopvang werken samen met de jongvolwassene aan diens herstel en perspectief voor de toekomst. We zorgen voor rust voor de jongvolwassene, zodat die geactiveerd wordt en kan werken aan herstel voor de toekomst. Hierbij kijken we naar ieders krachten en mogelijkheden. Voor een jongvolwassene is het cruciaal om maatschappelijk te participeren door dagbesteding te hebben, (toe leiden) opleiding en/ of (toe leiden) naar werk. Samenwerking met ketenpartners is essentieel om maatwerk te kunnen bieden in de dag- en nachtopvang. Voor jongvolwassenen zijn een aantal specifiek afspraken in de keten: Financiën: Jongvolwassenen die geen financiële basis hebben, koppelen we aan het loket bijzondere doelgroepen van het WPI. Jongvolwassenen op de dag- en nachtopvang worden geactiveerd om financieel zelfredzamer te worden door ze toe te leiden naar opleiding en/ of werk. Mocht dit niet kunnen, zal een passende uitkering aangevraagd worden. Jongvolwassenen worden gekoppeld aan een jobcoach en volgen naast de uitkering een sollicitatietraining. Het WPI zal wekelijks inloopspreekuur houden op de locatie ATP, waar jongeren vragen kunnen stellen aan de budgetcoach.
Het koppelen aan een budgetcoach is voorwaarde voor verblijf dag- en nachtopvang. Dak- en thuislozen team perMens: Dit team biedt specialistische begeleiding aan dak- en thuisloze jongvolwassenen met complexe problematiek. perMens biedt aan de Nieuwezijds Voorburgwal voor alle dak- en thuisloze jongeren een inloop aan. Hier wordt gewerkt aan activering en participatie in de maatschappij. Dit team fungeert als vraagbaak op inhoud van de problematiek, heeft de expertise rondom begeleiding, is de samenwerkingspartner voor de GGD m.b.t. dak- en thuisloze jongeren in de stad en voor de dag- en nachtopvang jongvolwassenen. Het dak- en thuislozenteam begeleidt dak- en thuisloze jongeren tot aan plaatsing. Veilig verblijf op de dag- en nachtopvang jongvolwassenen. De medewerkers op de dag- en nachtopvang jongvolwassenen hebben kennis en kunde in het omgaan met jongvolwassenen, met aandacht voor complexe problemen. We werken inclusief en hebben specifieke aandacht voor vrouwen en mensen uit de LHBTIQ+ groep. We hebben als uitgangspunt dat je samen een veilig verblijft creëert. Jongeren zelf verantwoordelijk maken voor hun omgeving Wekelijks huiskamervergadering (zoals; hoe is de sfeer, zijn er bijzonderheden, kamers schoonhouden, hygiëne etc.). Het boodschappen halen + eten koken voor groep (blijft mogelijkheid om hier zelf in te voorzien)
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
33
Jongeren waar een reguliere baan (nog) niet haalbaar is en activering is gewenst kan ingezet worden als vrijwilliger op locatie ATP. Op deze manier kunnen ze lichte arbeidsvaardigheden opdoen en een vrijwilligersvergoeding ontvangen. Deze jongvolwassene helpt mee met het verschonen van de bedden, netjes houden van de kamers, openbare ruimtes. Jongeren die een baan hebben kunnen financieel een “eigen bijdrage” betalen voor hun verblijf op de dag- en nachtopvang jongvolwassenen. Dit bedrag is €5,- per nacht dat gebruik wordt gemaakt van de dag- en nachtopvang.
Visiedocument Laagdrempelige Opvang | 24 januari 2024
34
CQ Procesmanagement Stationsplein 89 (5e verdieping) 3818 LE Amersfoort T +31 [0]33 455 5322
info@cqp.nl cqp.nl