Bijlage 3. Verkenning verhogen gemeenteinkomsten voor Kunst en Cultuur - Amsterdam - Berenschot - rapport - 22 maart 2024.pdf

vastgoed. Dan worden huur en andere lasten betaald aan de gemeente.

weten circa € 250 per m2 per jaar versus € 175. Het onderbrengen van

Zodoende zijn gemeentelijke cultuurlasten tevens vastgoedbaten. Het

ontwikkeling en exploitatie van (nieuw) cultureel vastgoed bij

verhogen van huur voor cultureel vastgoed levert dus meer inkomsten

woningbouwverenigingen kan leiden tot lagere kosten en daardoor meer

op voor de gemeente, maar moet met subsidie worden gecompenseerd.

financieringsruimte voor culturele bestedingen.

Opties om te sturen op baten en lasten

Stimuleringsmaatregelen voor lage huur van cultureel vastgoed

De gemeente werkt voor het verhuren van vastgoed aan culturele

De gemeente beschikt over verschillende instrumenten om te stimuleren

instellingen en kunstenaars niet overal met een marktconforme huur,

dat private gebouwexploitanten lagere huur in rekening brengen voor

maar met een kostendekkende huur. De kosten worden onder meer

culturele huurders. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

bepaald door afschrijvingstermijnen van gebouwen en inrichting. Het aanpassen van afschrijvingstermijnen kan leiden uitstel van verbouwing en herinrichting en daarmee tot daadwerkelijke kostenbesparingen, die niet in rekening hoeven te worden gebracht aan de huurders. Overigens werkt de gemeente vaak al met extra lage prijzen voor broedplaatsen en

ander, vaak tijdelijk, cultureel gebruik van vastgoed.

• Verplicht stellen van het opnemen van culturele voorzieningen in (woning)bouwprojecten, gefinancierd uit rendement van het project • Verstrekken van SROI-punten aan maatschappelijke verhuurders • Uitgifte van grond tegen een lagere prijs op voorwaarde van lagere

huurlasten voor culturele huurders

Wij verwachten dat het sturen op huisvestingslasten een positief effect heeft op de financiële ruimte van de cultuursector

BIJLAGE C. ALTERNATIEVEN VOOR BUDGETVERBETERING

Vrijstellen van kunst- en cultuursector van leges en tarieven Gemeenten mogen leges heffen voor diensten zij leveren aan inwoners en bedrijven. Deze leges mogen echter maximaal kostendekkend zijn. Een verhoging van leges en tarieven hebben we eerder toegelicht en als niet kansrijk aangemerkt voor het vergroten van de financiële ruimte van de cultuursector. Een andere richting op dit terrein is om organisaties in de cultuursector vrij te stellen van het betalen van leges en tarieven. Om dit te kunnen doen moeten verschillende zaken nader worden onderzocht. Het zou de complexiteit bij het innen van leges echter vergroten. Wat nadere aandacht vraagt zijn bijvoorbeeld de volgende kwesties: • het is nodig om een definitie vast te stellen van organisaties in de cultuursector die in aanmerking komen voor een vrijstelling • Het is nodig om te bepalen welke leges en tarieven worden meegenomen in de vrijstelling (en welke niet) • Het is de vraag of het is toegestaan om de kosten van de cultuursector toe rekenen aan de leges van de andere afnemers van producten of diensten van de gemeente (of worden deze leges daarmee hoger dan kostendekkend)? Dit zou namelijk nodig zijn als de totale kosten van een product of dienst over de overige afnemers worden verdeeld. • Indien dit mogelijk is, dan zal de vaststelling van leges en tarieven daardoor wijzigen.

• Zo niet, accepteert de gemeente dan lagere inkomsten aangezien de mate van kostendekking afneemt? We verwachten al met al dat het effect op de financiële ruimte van de cultuursector beperkt is en daarmee de mogelijke voordelen voor de kunst- en cultuursector niet opwegen tegen de lasten of grotere complexiteit voor de gemeente.

Wij verwachten dat het vrijstellen van de cultuursector op leges maar beperkt effect heeft op de financiële ruimte van de cultuursector

38

BIJLAGE C. ALTERNATIEVEN VOOR BUDGETVERBETERING

Belastingvoordelen Vaak worden fiscale maatregelen genoemd die gunstig kunnen uitpakken voor cultuur: •

De Geefwet zorgt voor hogere aftrek van giften aan cultuur.

•

In het VK is onlangs een belastingverlichtingsstelsel ingevoerd voor de animatie,- film-, tv- en videogameindustrie: “audio-visual expenditure credit” (AVEC) en “video games expenditure credit” (VGEC), om door middel van aantrekkelijke belastingvoordelen Britse bedrijven te stimuleren hun productie binnen het VK te houden.

•

Er geldt in Nederland nu al een verlaagd BTW-tarief van 9% voor culturele kaartjes.

We constateren bovenal dat gemeenten niet gaan over dergelijke fiscale instrumenten en zij kunnen er dus ook geen voordeel mee realiseren. Wel kan de gemeente lobbyen tegen btw-verhoging.

Wij verwachten dat de gemeente lastig direct kan sturen op fiscale maatregelen ten gunste van de cultuursector

39

BIJLAGE C. ALTERNATIEVEN VOOR BUDGETVERBETERING

Publiek-private samenwerking: investeringsfondsen Regelmatig klinkt de roep om het stichten van een publiek-privaat cultuurfonds, bij voorkeur met een groot vermogen zodat het revolverend is. De gemeente kan daarin participeren en de middelen (helpen) verdelen. Internationale voorbeelden laten diverse belemmeringen hiervan zien: •

Het betreft investeringen die rendement moeten opleveren (ROI), in plaats van geefgeld.

•

Vreemd vermogen is vaak nuttig, maar niet om exploitatietekorten mee te dekken.

•

Ergens moet het startkapitaal vandaan komen om een vermogensfonds op te zetten, vele tientallen miljoenen.

•

Een gemengde structuur van publiek en privaat geld is moeilijk in te passen in het Nederlandse subsidiestelsel.

De cultuursector kan bovendien al op diverse plekken terecht voor cultuurleningen: •

Cultuur+Ondernemen biedt cultuurleningen aan (overgenomen van Cultuurherstel).

•

O.a. Triodos Bank is vaker bereid in te stappen, ook met Europees geld (EIF).

Op basis van de ervaringen in de Nederlandse context zien wij dit niet als een interessant perspectief voor de vraag die hier is gesteld.

Wij verwachten dat de gemeente niet veel rendement kan genereren met publiek-private samenwerking in een investeringsfonds

40

D. Gesprekspartners en bronnen - Gesprekspartners binnen gemeente Amsterdam en stakeholders - Documenten van gemeente en andere bronnen

41

Beeld: Pride Amsterdam

42

BIJLAGE D. GESPREKSPARTNERS EN BRONNEN

Gesprekspartners Gemeente Amsterdam

Stakeholders

• Abush Derks – beleidsadviseur Belastingen

• Els Joosten – senior beleidsadviseur Cultuur Provincie Noord-Holland

• Aggie Augenbroe – adviseur Procesregie Leges

• David Bazen – directeur bedrijfsvoering Koninklijk

• Ajeh Arora – adviseur Procesregie Leges en Begroten • Araf Ahmadali – directeur Kunst en Cultuur • Egbert Peppelman – controller Programma 3, Middelen en Control • Edwin Siegersma – financieel adviseur Kunst en Cultuur • Fatima Mzallassi – programmamanager Culturele Voorzieningen • Janneke Alink – beleidsadviseur Cultuureducatie- en Participatie

• Jelmer Peter – programmamanager Bezoekerseconomie • Marja van Nieuwkerk – senior adviseur Kunst en Cultuur

Concertgebouworkest • Jan-Willem van de Ven – managing director Amsterdam Dance Event

• Judikje Kiers – directeur-bestuurder Amsterdam Museum • Karin Geelink – beleidsadviseur Cultuur & Erfgoed Provincie NoordHolland • Kees Blijleven – algemeen secretaris ACI, voormalig artistiek leider Theater De Krakeling

• Marjo Schlaman – beleidsadviseur Cultuur & Erfgoed Provincie NoordHolland

• Marjolein Cremer – projectmanager EIT Culture & Creativity

• Remco Mol – zakelijk directeur Amsterdam Museum

• Sascha Verstegen – beleidsadviseur Bestuurszaken & Team Leges

• Rutger Gernandt – zakelijk directeur De Warme Winkel

• Soufyan Akoudad – adviseur Financieel Beleid en Planning & Control

• Thomas Baas – projectmanager Cultuurherstel

• Wendelien Mijnheer – senior adviseur Kunst en Cultuur

• Zafer Yurdakul – algemeen directeur Podium Mozaïek

43

BIJLAGE D. GESPREKSPARTNERS EN BRONNEN

Bronnen Documenten gemeente Amsterdam • Motie 637.23 Moeskops c.s. inzake

Externe bronnen • Raadsbesluit 2023-174 Vaststellen van

publiek-privaat

de Hoofdlijnen Kunsten en Cultuur

cultuurstimuleringsfonds.

2025-2028, inclusief 11 bijlagen.

• Motie 639.23 Minderhoud c.s. inzake

• Begroting Programma 3 (Economie,

verbeteren bestaanszekerheid en

Kunst, Cultuur en Erfgoed) 2024,

ontwikkelkansen kunstenaars

gemeente Amsterdam.

Amsterdam. • Motie 645.23 Moeskops c.s. inzake kunst als oplossing. • Motie 646.23 Van der Veen c.s. inzake

een perspectief van groei voor de Amsterdamse kunst en cultuur. • Motie 647.23 Van der Veen c.s. inzake coulance n.a.v. het coronajaar 2021. • Motie 651.23 Havelaar c.s. inzake

kunst en cultuur lokaal voordeel.

• Raadsinformatiebrief Inrichting en inzet toeristenbelasting vanaf 2024, 2023. • Vele verhalen maken de stad, hoofdlijnen kuntenplan 2025-2028

gemeente Amsterdam. • Verkenning van de mogelijkheden om dagbezoekers en verblijfsbezoekers een eerlijke financiële bijdrage te laten leveren aan de stad door middel van

gemeentelijke belastingen, gemeente Amsterdam, 2018.

• Financing and Investment Frameworks for Cultural and Crea tive Sectors, Parallell Session OCED, 2018. • Impact investing in the Creative Sectors: Insights from an emerging field, onderzoek van Francesca Sanderson, Serval Philips en David Maggs, 2023. • In de Schijnwerpers, onderzoek Berenschot in opdracht van de Tweede Kamer, 2023. • Inzicht in beleid, geld en keuzes, onderzoek van Cebeon in opdracht van gemeente Amsterdam, 2023.

• New UK creative industry tax reliefs, artikel in Lexology, 2024. • Public and private funding for cultural and creative sectors, onderzoek OECD, 2022. • Public Investment, Public Gain: How public investment in the arts generates economic value across the creative industries

and beyond, onderzoek Creative Industries Federation en Arts Council England, 2019.