Bijlage 3 - Strategisch plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier.pdf
Tekst van het document
Bijlage 3: Investeringsnota Nieuwe Meer Oost Schinkelkwartier
Strategisch plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier
Basisvoorzieningen Zorg
Kunst & Cultuur Jeugd
Sport & Spelen Onderwijs
Strategisch Plan Deel III Maatschappelijke Voorzieningen
Deelgebieden Schinkelkwartier
aangepaste versie 24 september 2024
Colofon Auteurs
Anita Aleva, Netty Verwaal, Shirley Iskandar, Marjolein Gerards
Vormgeving
Shan Lei
Dit plan is opgesteld i.s.m.: •
Kernteam maatschappelijke voorzieningen Schinkelkwartier: Rachel Imambaks, Eline Oort, Bas Rooker, Shirley Iskandar, Netty Verwaal, Anita Aleva
•
Projectteam Schinkelkwartier
•
Beleidsadviseurs directies Maatschappelijke Voorzieningen, Jeugd, Zorg, Onderwijs, Sport en Bos, Kunst&Cultuur en Gemeentelijk Vastgoed
•
Stadsdelen Nieuw-West en Zuid
vastgesteld in stuurgroep MV Nieuw-West 17 juli 2024 Impressie Schinkelkwartier
Inhoudsopgave 1. Inleiding 4
7. Basisvoorzieningen 43
1.1 Doel en afbakening 6 1.2 Leeswijzer 7
7.1 Jongerencentrum 45 7.2 Huis van de Wijk 46 7.3 Buurtkamers 47
8. Sport en Spelen 49
Deel 1: Samenvatting van de opgave 2. Ontwikkelopgave Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier
9
2.1 Opgave gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier 9 2.2 Bestaande situatie Schinkelkwartier en omliggende buurten 11 2.3 Opgave Maatschappelijke Voorzieningen in Schinkelkwartier 13 2.4 Planning en fasering 18 2.5 Sturingsinstrumenten 20
3. Financiering Maatschappelijke Voorzieningen
22
4. Organisatie, monitoring en sturing 24
Deel 2: Opgave per type maatschappelijke voorziening 5. Onderwijs 28 5.1 Onderwijs: Integrale Kind Centra 29 5.2 Ruimte voor tijdelijk onderwijs 32 5.3 Kinderopvang 33 5.4 MBO, HBO en universitair onderwijs 33
6. Zorg en (jeugd)zorgvoorzieningen 34 6.1 Buurtteam 37 6.2 Eerstelijns Zorg: gezondheidscentra 38 6.3 Ouder Kind Team 38 6.4 Kleinschalige woonvoorziening jeugd 39 6.5 Beschermd wonen (24-uurs opvang) 39 6.6 Daklozenopvang 40 6.7 Gezinsopvang 41 6.8 Dagbesteding 41 6.9 Verpleeghuis en woonzorgvoorziening voor langdurige zorg 42
8.1 Binnensport 50 8.2 (Anders) georganiseerde buitensport 51 8.3 Sporten en spelen in de openbare ruimte 56
9. Kunst & Cultuur 58
Deel 3: Opgave per deelgebied 10. Opgave maatschappelijke voorzieningen per deelgebied
63
10.1 De Plantijn 64 10.2 Sloterstrip 66 10.3 Nieuwe Meer West 68 10.4 Nieuwe Meer Oost 70 10.5 Riekerpark 72 10.6 Schinkelhaven 75
Bijlagen Bijlage 1 - Tabel totaaloverzicht maatschappelijke voorzieningen Schinkelkwartier met ontwikkel- en inpassingsuitgangspunten per voorziening
3 / 76
1. Inleiding Schinkelkwartier transformeert de komende 20 jaar van een monofunctioneel bedrijven- en kantorenterrein aan de rand van Amsterdam naar een aantrekkelijke, levendige stedelijke omgeving waar waar mensen graag wonen, werken, leren en uitgaan. De nieuwe stadswijk zal gaan bestaan uit zes vitale buurten, ieder met een eigen identiteit en een specifieke functiemix. De bewoners van deze nieuwe stadswijk komen te wonen op de grens van stadsdelen Nieuw-West en Zuid. Ze kunnen zwemmen bij de Nieuwe Meer, naar de MBOschool via station Zuid of Lelylaan, een sportevenement beleven in het Olympisch Stadion en daarna een harirasoep eten op het Staalmanplein.
1. Inleiding
In de in 2021 vastgestelde projectnota Schinkelkwartier zijn de opgaven en ruimtelijke haalbaarheid met betrekking tot
maatschappelijke voorzieningen opgenomen. Dit Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen is de uitwerking daarvan. In de volgende planfase bij het opstellen van de investeringsnota’s per deelgebied of transformatie van afzonderlijke kavels wordt het maatschappelijk programma verder uitgewerkt als onderdeel van het stedenbouwkundig plan. Het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier helpt om binnen de plannen voor de deelgebieden te sturen op de realisatie van maatschappelijke voorzieningen en biedt een leidraad om slim in te spelen op de opgaven en kansen bij transformatie en de uitgifte van kavels. Het strategisch plan helpt daarnaast voor het nemen van de juiste besluiten in de strategische huisvestingsplannen, zodat de benodigde financiële middelen op tijd beschikbaar zijn.
Maquette Schinkelkwartier
4 / 76
Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier
Goede maatschappelijke voorzieningen zijn van belang voor de ontwikkeling van kinderen, creëren van kansengelijkheid, gezondheid van alle bewoners, ter ontspanning en als vangnet voor kwetsbaardere bewoners in deze nieuwe wijk. Nabijheid van basisscholen, jeugd-, zorg-, en basisvoorzieningen, kunst & cultuur en groen-, speel- en sportvoorzieningen zijn cruciaal voor de kwaliteit van het dagelijks leven van toekomstige bewoners. Ze horen bij een ruimtelijke structuur waarin mensen elkaar op logische plekken tegenkomen en een gemeenschap kan ontstaan. En, zoals toekomstige Schinkelkwartierders ook in Zuid en Nieuw-West hun dagelijkse bestemmingen zullen hebben, zal het nieuwe aanbod van voorzieningen in Schinkelkwartier ook van waarde zijn voor bewoners uit de omliggende wijken. Om te zorgen dat het Schinkelkwartier een complete, prettige wijk wordt om te wonen en te werken, is het essentieel dat het voorzieningenniveau meegroeit met het aantal bewoners van elk van de zes buurten in de wijk. Dat is een stevige klus. Het Schinkelkwartier is een groot gebied, waar de gemeente slechts beperkte sturing kan geven op het ontwikkeltempo en de ruimtelijke programmering. Ruimte voor maatschappelijke voorzieningen wordt niet vanzelfsprekend vanuit de markt georganiseerd of ontwikkeld.
Het zorgen voor een compleet voorzieningenpakket kan niet zonder gemeentelijke sturing en veelal ook financiering. De gemeente stuurt onder andere door ruimte te reserveren, kaders te scheppen, te investeren en afspraken te maken om de voorzieningen tot ontwikkeling te (laten) brengen.
Onderwijs
Jeugd
Zorg
Om stap voor stap tot een robuuste en wendbare sociaal-ruimtelijke voorzieningenstructuur te komen is een strategische en zorgvuldige sturing vanuit de gemeente noodzakelijk. Het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier voorziet hierin.
Het benodigd programma is in samenspraak met de collega’s van de betrokken beleidsdirecties uit het sociaal domein (Onderwijs, Jeugd & Zorg, Sport en Bos), directie Kunst&Cultuur en Gemeentelijk Vastgoed en de stadsdelen Nieuw-West en Zuid geformuleerd. De voorzieningenstructuur is opgesteld in samenspraak met het projectteam Schinkelkwartier. Daarbij zijn de kansen op basis van het grondeigendom, tempo van de ontwikkeling en initiatieven van ontwikkelaars en locaties in beeld gebracht om de inpassing van de voorzieningen te verfijnen en de strategie te bepalen. Er is rekening gehouden met de meerwaarde van combinaties en/of clustering van voorzieningen. Het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier is gebaseerd op de kennis en inzichten van nu. Het programmeren en inpassen van de voorzieningen is echter dynamisch. Als de context en kaders veranderen - hetzij vanuit de beleidsopgave, hetzij vanuit de gebiedsontwikkeling- leidt dit mogelijk tot wijzigingen in het programma. Dit vergt blijvende monitoring en waar nodig bijsturing.
Basisvoorzieningen
Kunst & Cultuur
Sport & Spelen
1. Inleiding
Belang van een complete buurt
5 / 76
1.1 Doel en afbakening
Doel van het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier is: •
Bieden van een overkoepelend en samenhangend kader voor heel Schinkelkwartier om afwegingen te maken voor de planvorming en ontwikkelstrategie van de diverse deelgebieden in Schinkelkwartier en de inpassing en ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen.
•
De basis voor afspraken met derden (erfpachters/ontwikkelaars) om ruimte voor maatschappelijke voorzieningen te maken, te sturen op de ontwikkeling ervan en de condities voor de ontwikkeling (inpassingsuitgangspunten, betaalbaarheid, benodigde investeringen, eigendomssituatie, etcetera).
•
Sturing op en monitoring van het programma, de planning en inpassing van de maatschappelijke voorzieningen.
Afbakening De focus in het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier ligt in beginsel op de voorzieningen die in de Amsterdamse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen zijn opgenomen. Het gaat om onderwijs, jeugd-, zorg en basisvoorzieningen, kunst & cultuur en sport. Deze zijn uitgewerkt in dit plan. Voor spelen en sport in de openbare ruimte is de norm genoemd en ontwikkelkansen. Deze worden later uitgewerkt als onderdeel van de openbare ruimte in de investeringsnota’s. Daarnaast is in dit plan aandacht voor de maatschappelijke voorzieningen die volgen uit de ambities uit de vastgestelde projectnota Schinkelkwartier (2021) en andere stedelijke kaders. Dit zijn onder meer de Strategische Huisvestingsplannen voor Jeugd, Zorg en basisvoorzieningen (2023-2027), Kunst & Cultuur en Sport
(2023-2027), het integraal huisvestingsplan voor onderwijs (20232027), maar ook de Strategie Innovatiedistricten Amsterdam (2023) en de MBO-agenda. Ook wordt geanticipeerd op de opgaven die de stadsdelen signaleren in de gebiedsgerichte aanpak en die zich vertalen in een behoefte aan ruimte voor maatschappelijke voorzieningen. In de gebiedsontwikkeling binnen Schinkelkwartier wordt breder ook ruimte voor maatschappelijke functies die buiten de referentienorm vallen, zoals bijvoorbeeld een dierenarts, fysiotherapeut, cultureel ontmoetingscentrum (al dan niet religieus) of HBO-onderwijs. De gemeente heeft voor deze voorzieningen geen wettelijke realisatieplicht, maar vindt ze wel belangrijk vanuit het oogpunt van leefbaarheid en aantrekkelijkheid van dit gebied. Binnen de gebiedsontwikkeling wordt flexibele ruimte opgenomen in de plannen om in de toekomst op deze opgaven te kunnen anticiperen. Deze opgave valt buiten de scope van dit strategisch plan. Omdat de ontwikkeling van Schinkelkwartier zeker twintig jaar gaat duren is de tussentijd ook een belangrijke factor om toe te werken naar en invulling te geven aan de nieuwe levendige stadswijk. Dit strategische plan gaat kort in op het belang van tijdelijke voorzieningen. In de Nota Aanpak Tijdelijkheid Schinkelkwartier is meer te lezen over hoe in de gebiedsontwikkeling wordt omgegaan met de tijdelijke situatie.
1. Inleiding
Doel
6 / 76
1.2 Leeswijzer Het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier is een omvangrijk document. Om te zorgen dat iedere lezer hier desondanks makkelijk de weg in vindt staat hieronder kort samengevat waar welke informatie te vinden is:
Deel 1 Samenvatting van de opgave •
Hoofdstuk 2: Samenvatting met daarin de ontwikkelopgave Maatschappelijke Voorzieningen, de relatie met het omliggende gebied, de gewenste voorzieningenstructuur en algemene instrumenten voor sturing.
•
Hoofdstuk 3: Hoe werkt de financiering bij maatschappelijke voorzieningen
•
Hoofdstuk 4: Wie doet wat en monitoring
Deel 2 Opgave per type maatschappelijke voorziening Hoofdstuk 5 t/m 9: Beschrijving van de opgave per voorziening, met kaart
Deel 3 Opgave per deelgebied
Bijlagen Bijlage 1: Tabel totaaloverzicht maatschappelijke voorzieningen Schinkelkwartier met ontwikkel- en inpassingsuitgangspunten per voorziening
Louwes Lab
1. Inleiding
Hoofdstuk 10: Opgave per deelgebied/planteam met aandachtspunten
7 / 76
Deel 1
Samenvatting van de opgave
2. Ontwikkelopgave Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier De verbinding van zowel de buurten binnen Schinkelkwartier zelf als met de omgeving wordt op verschillende niveaus gestimuleerd, dit gebeurt onder andere door: •
Het bevorderen van doorstroming in de woningvoorraad In Schinkelkwartier worden woningen gebouwd voor verschillende doelgroepen, zoals ouderen en gezinnen. Ook voor starters, zoals jongeren, studenten en één- á tweepersoonshuishoudens worden in Schinkelkwartier woningen gebouwd. Door gebruikt te maken van de 25% voorrangsregeling voor stadsdeelbewoners wordt ingezet op doorstroom van bewoners naar een passende woning in hun eigen gebied.
•
Het inzetten op een breed palet aan werkgelegenheid en (betaalbare) werkruimten Schinkelkwartier is nu al een wijk met veel bedrijvigheid en creativiteit. Ook wanneer het zich ontwikkelt tot een gebied waar de nadruk sterker op wonen komt te liggen, is de inzet om een breed palet aan werkgelegenheid en (betaalbare) werkruimten te blijven bieden. Op die manier kunnen onder meer lokale (creatieve) talenten en lokale ondernemers in Schinkelkwartier een plek krijgen.
2.1 Opgave gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier De ambitie bij de ontwikkeling van Schinkelkwartier is om met de bouw van circa 11.000 woningen voor ongeveer 22.000 inwoners bij te dragen aan het verkleinen van het woningtekort in Amsterdam en de doorstroming in de woningmarkt bevorderen. In aansluiting op het Nationaal Programma Nieuw-West draagt de gebiedsontwikkeling van Schinkelkwartier bij aan het vergroten van gelijke kansen en het bieden van brede welvaart in Nieuw-West. Schinkelkwartier wordt een inclusieve stadswijk voor allerlei verschillende mensen en biedt ook kansen voor bewoners uit de omliggende bestaande wijken. Onderdeel van de opgave is om een aantrekkelijk vestigingsklimaat (door) te ontwikkelen waar ondernemers en diverse voorzieningen zich graag willen vestigen. Bedoeling is dat uiteindelijk ruim 45.000 mensen er hun werkplek vinden en dat er een sociaal-economische relatie ontstaat tussen de nieuwe stadswijk en de omgeving. Daarvoor worden de ov-bereikbaarheid en de fiets- en wandelverbindingen verbeterd, zodat bewoners, bezoekers, werkenden en studenten van Schinkelkwartier makkelijk kunnen reizen naar de omliggende wijken, de rest van de stad en vice versa.
Het bieden van een divers en hoog voorzieningenniveau In Schinkelkwartier zullen allerlei nieuwe voorzieningen komen, zoals winkels, sport, dienstverlening, cultuur, horeca en ontmoeting. Daarbij wordt ingespeeld op wat er in de omgeving nog ontbreekt. Zo kan de ontwikkeling van Schinkelkwartier een bijdrage leveren aan het inlopen van het, in Nieuw West nu nog achterlopende, voorzieningenniveau. In de vastgestelde projectnota Schinkelkwartier is meer over de sociaal-ruimtelijke uitgangspunten van de gebiedsontwikkeling terug te lezen. •
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Dit hoofdstuk beschrijft de ontwikkelopgave voor maatschappelijke voorzieningen in Schinkelkwartier. Daarbij wordt ingegaan op de sociaal-ruimtelijke opgave voor de ontwikkeling van Schinkelkwartier en wat er speelt in de omliggende wijken. Ook wordt in beeld gebracht welke voorzieningen en initiatieven er al zijn in het gebied en welke nog ontbreken. Op basis daarvan wordt in dit hoofdstuk beschreven welke maatschappelijke voorzieningen benodigd zijn en wat de gewenste (ruimtelijke) voorzieningenstructuur is. Dit hoofdstuk sluit af met de planning en fasering en inzicht in de sturingsinstrumenten die ingezet kunnen worden om de voorzieningen daadwerkelijk te realiseren.
9 / 76
Health Innovation District
Verbindende schakel stadslanen
Innovatiedistrict Niewe Meer (Oost+West)
Creatief makersdistrict Gezinsbuurt met winkel- en groene hart
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
De zes deelgebieden van Schinkelkwartier
Plattegrond Schinkelkwartier met de zes deelgebieden
10 / 76
2.2 Bestaande situatie Schinkelkwartier en omliggende buurten
De Aker, Sloten en Nieuw Sloten De buurtbetrokkenheid in deze gebieden is laag. Er zijn grote verschillen in sociale achtergrond van bewoners. Er zijn relatief veel bewoners met een mentale problematiek. Dit geldt onder alle leeftijdsgroepen. Zo wonen in deze buurten veel ouderen vaak in levensloopbestendige woningen. Er zijn weinig ontmoetingsplekken en – activiteiten. Mede hierdoor is de kans op vereenzaming en afnemende zelfredzaamheid groot. Op sommige plekken is sprake van jeugdoverlast. Voor kinderen en jongeren zijn er weinig ontmoetingsplekken in hun eigen buurt. Voor nagenoeg geheel Nieuw-West geldt dat de sport- en beweegparticipatie laag is. Vanuit Schinkelkwartier liggen er kansen om sport- en talentaanbod te organiseren met extra aandacht voor programmering voor meiden. De nieuwe sportvoorzieningen (tijdelijk en permanent) in Schinkelkwartier en de voorziene inzet op de bestaande sportparken hebben zowel voor de nieuwe als de bestaande bewoners betekenis. In deze buurten geldt in het algemeen een tekort aan maatschappelijke voorzieningen. Vanuit kansengelijkheid is de behoefte groot om dit tekort in de nieuwe gebieden aan te vullen en de voorzieningen in de nieuwe stadswijk breed toegankelijk te maken voor bewoners uit de omliggende buurten. Bestaande maatschappelijke voorzieningen In Sloten is een buurtkamer Het Dorpshuis Sloten.
In Nieuw Sloten bevinden zich Huis van de Wijk Belgie en Jongerencentrum The Matrixx. Er zijn geen plannen in het SHP voor uitbreiding. Ook zijn in dit gebied de bestaande sportparken Sloten en Sloten-West gevestigd.
Slotervaart In Slotervaart zijn de laatste jaren veel nieuwe bewoners komen wonen. Dit zijn met name starters en nieuwkomers. De interactie met andere bewoners gaat niet vanzelf. In sommige buurten leven huishoudens langdurig in armoede en hebben te maken met een slechte fysieke en mentale gezondheid. Veel kinderen en jongeren groeien daardoor op met een grote maatschappelijke achterstand. Sommigen jongeren geven overlast en glijden af naar criminaliteit. Ouderen hebben in toenemende mate te maken met dementie en vereenzaming. Er zijn weinig voorzieningen voor ontmoeting en dagbesteding. De in de wijk bestaande voorzieningen worden slecht bereikt. Vanuit Schinkelkwartier liggen kansen voor verbinding met jongerenwerk en het bieden van participatieplaatsen, leerwerkbedrijven, stages en banen. Ook is er behoefte aan extra voorzieningen voor ontmoeting en dagbesteding. Aanpalend gebied De oeverlanden biedt wellicht kansen voor het vergroten van de beweegparticipatie en activiteiten om de gezondheid te vergroten. Bestaande maatschappelijke voorzieningen In Slotervaart Zuid bevinden zich de basisvoorzieningen Buurtkamer Lola Lieven en Buurtkamer Fiep. Op Delflandplein is ook de tijdelijke ontmoetingsruimte De Glazen Kas aanwezig. Er wordt gewerkt aan een plek voor jongeren.
Voor heel Nieuw-West blijkt uit de analyse/nulmeting van het bestaande culturele aanbod dat er weinig culturele ruimte is, maar vooral weinig publieksruimte. In Nieuw-West zijn voldoende bibliotheken, cultuureducatie & talentontwikkeling (bovengemiddeld). In het gebied zijn zeer weinig musea en weinig nachtcultuur. Elke kunstdiscipline is ondervertegenwoordigd, behalve muziek en letteren.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Schinkelkwartier grenst aan de wijken Nieuw-Sloten, Slotervaart, Hoofddorpplein en recreatiegebied De Oeverlanden. Ieder van deze wijken kent een eigen sociale dynamiek. Ambitie is om de nieuwe stadsbuurt Schinkelkwartier zowel sociaal als economisch aan te laten sluiten op de omliggende buurten, zodat Schinkelkwartier niet een eiland wordt, maar onderdeel van de bestaande stad. Om aan te kunnen sluiten op de omliggende buurten is het van belang deze te kennen. Hieronder worden kort de sociale kenmerken per buurt beschreven en het bestaande aanbod aan maatschappelijke voorzieningen.
11 / 76
•
In deelgebied De Plantijn in het Slotervaart Centrum voor Zorg zit het Care Design Lab, een tijdelijke broedplaats waar makers de breedste definitie van zorg onderzoeken en er is kruisbestuiving met onderwijs, zorg, onderwijs en kunst en cultuur. Ook het ROCvA Zorg heeft hier een vestiging. Casa Sofia is hier de culturele ontmoetingsplek voor de buurt. Ook zijn in het Slotervaart Centrum voor Zorg een gezondheidscentrum en een kinderdagverblijf gevestigd. In De Plantijn is tevens Cordaan gevestigd die naast ouderen(zorg)huisvesting ook dagbesteding voor ouderen aanbieden.
•
In Sloterstrip zit Radion een plek voor nachtcultuur met een broedplaats, de tijdelijke broedplaats Temporary Palaces, de middelbare school Lumion, een HBO, twee MBO’s en GGZinstelling Mentrum. Eén MBO gaat dit jaar verhuizen naar de Sluisbuurt.
•
In Schinkelhaven is een basisschool, De Leertuin, gevestigd in tijdelijkheid. Ook is er reeds veel creatieve bedrijvigheid in o.a. de muziekindustrie, waar onder Helicopter waar klassieke muziektalenten repetitieruimte kunnen huren en Club Atelier.
In deze buurten is een grote sociale cohesie en betrokkenheid. Er zijn grote verschillen tussen bewoners qua opleiding en inkomen. In de Marathonbuurt en Schinkelbuurt-Zuid zien we een stapeling van sociale problematiek Het aantal ouderen neemt de komende jaren toe, mensen zijn terughoudend in het vragen van hulp en er zijn weinig levensloopbestendige woningen. Bestaande maatschappelijke voorzieningen In de Hoofddorppleinbuurt is een kleine buurtkamer en een plek voor een bewonersgroep. Daarnaast is er vanuit het project en het stadsdeel de ambitie voor een maatschappelijke invulling van Huis te Vraag (in Schinkelhaven) die past bij de rustige groene omgeving. Voor heel Zuid blijkt uit de analyse/nulmeting van het bestaande culturele aanbod dat er veel publieksgerichte voorzieningen zijn en weinig makersvoorzieningen (broedplaatsen), bibliotheken en vrije ruimte (inclusief cultuureducatie en talentontwikkeling). Ook is er zeer weinig nachtcultuur, filmhuizen en theaters. Weinig muziekvoorzieningen, geen dansvoorzieningen.
Recreatiegebied de Oeverlanden Dit recreatiegebied ligt in de directe nabijheid van Schinkelkwartier, maar is nog niet als dusdanig te ervaren. Naast natuurbehoud en het in samenhang bevorderen van het gebruik van het recreatiegebied, ligt hier ook een opgave om de sociale veiligheid van dit gebied met name in de avonduren te verbeteren.
Bestaande maatschappelijke voorzieningen in Schinkelkwartier In Schinkelkwartier zijn al (tijdelijke) maatschappelijke voorzieningen aanwezig. •
In Riekerpark zijn tijdelijke functies die vanwege de toekomstige gebiedsontwikkeling van Riekerpark op termijn moeten vertrekken (uiterlijk 1-7-2027): de woningen in het Startblok, de tijdelijke Vrijplaats FIK, een culturele ontmoetingsplaats en de Kaskantine. Daarnaast zit in Riekerpark een handbalvereniging; deze zal ten behoeve van de gebiedsontwikkeling moeten worden verplaatst. Vanuit het project zal hiervoor een nieuwe locatie gezocht worden.
Uit de Analyse/nulmeting voor cultureel aanbod in het bestaande situatie Schinkelkwartier is de conclusie dat er zijn nog geen culturele voorzieningen zijn in deelgebied Nieuwe Meer. Wel kent Schinkelkwartier verspreid door het gebied een aantal tijdelijke culturele voorzieningen. Er zijn weinig culturele voorzieningen in de omliggende buurten. Daarentegen is Schinkelkwartier een gebied dat relatief veel nachtcultuur bevat.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Schinkel/Hoofddorppleinbuurt
12 / 76
Om het benodigd programma maatschappelijke voorzieningen te bepalen is de Amsterdamse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen ontwikkeld. Dit instrument is op 30 januari 2018 door het college van B&W vastgesteld. De Amsterdamse Referentienormen zijn een theoretisch model. Bij het bepalen van de opgave en de bijbehorende ruimteclaim moeten de bestaande en geplande maatschappelijke voorzieningen in de directe omgeving altijd worden meegenomen. Daarnaast spelen specifieke ontwikkelingen en problematiek in een bepaald stadsdeel of gebied, zoals vergrijzing, armoede of sociale onveiligheid een rol bij de totstandkoming van de totale ruimteclaim. De referentienormen vormen het startpunt van een goed gesprek over wat nodig is in een gebied en de stad als geheel. Maatwerk en brede afweging blijven altijd noodzakelijk.
Recent zijn de referentienormen geactualiseerd en op 25 juni 2024 vastgesteld door het college van B&W. Voor dit Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier is waar mogelijk geanticipeerd op de geactualiseerde normen. Zoals eerder aangegeven wordt er gemonitord en bijgestuurd als de situatie daar om vraagt. Hieronder staan welke maatschappelijke voorzieningen nodig zijn in Schinkelkwartier en de gewenste (ruimtelijke) voorzieningenstructuur.
Diereneiland
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
2.3 Opgave Maatschappelijke Voorzieningen in Schinkelkwartier
13 / 76
Met het referentienormenmodel is de opgave voor maatschappelijke voorzieningen berekend voor de situatie dat in het gebied uiteindelijk 11.000 woningen worden gebouwd. In dit plan wordt daarbij uitgegaan van een gemengd stedelijk woonmilieu/ gemengde stadsbuurt. Vervolgens is deze opgave afgezet tegen de eventuele knelpunten of kansen in de omliggende buurten. In Deel 2 van het strategisch plan is deze analyse per domein gemaakt. Op basis van zowel de referentienorm als de omgevingsanalyse is uiteindelijk onderstaande totaalopgave gemaakt voor de benodigde maatschappelijke voorzieningen in het Schinkelkwartier. Daarbij is het belangrijk om te beseffen dat deze opgave niet in beton gegoten is en is opgesteld met de kennis van nu. De gebiedsontwikkeling van Schinkelkwartier kent een lange looptijd. Daarin zijn veel onzekerheden die het tempo en de invulling van de ontwikkeling bepalen. Zo bestaat in transformatiegebieden een grote afhankelijkheid van de markt en is lastig te voorspellen wie de toekomstige bewoners zijn. Daarnaast verandert de behoefte en beleid van voorzieningen in de tijd. Het is daarom van belang om extra ruimte te reserveren voor maatschappelijke functies voor ontwikkelingen en initiatieven die we nu nog niet kennen en gebruik
van ruimte in de tijdelijke situatie, voordat ontwikkelingen starten. Zoals tijdelijke voorzieningen als de vluchtelingenstroom opeens toeneemt of meer zorgvoorzieningen in lijn met de grote opgaven (op gebied van vergrijzing, wonen en zorg) waar de stad in de toekomst voor komt te staan. Daarnaast is het van belang om gebouwen te ontwikkelen die hun waarde behouden en kunnen worden aangepast aan veranderende behoeften of functie. Bijvoorbeeld opvanglocaties die voor meerdere doelgroepen gebruikt kunnen worden en weer tot normale woningen kunnen worden verbouwd of schoolgebouwen die bij teruglopend leerlingenaantal een andere maatschappelijke functie kunnen krijgen of kunnen worden getransformeerd naar woningen. Zorg dus voor voldoende ruimte en bouw wat je bouwt flexibel, duurzaam en adaptief. Maatschappelijke voorzieningen zijn ondergebracht bij de domeinen Onderwijs, Jeugd-, Zorg-, Basisvoorzieningen, Kunst en Cultuur, Sport, Groen en Spelen. Op de volgende pagina is de totale opgave per domein benoemd. Zowel de buurt/wijk- als de bovenwijkse voorzieningen zijn opgenomen. Verderop in het stuk wordt toegelicht hoe zich dit programma verhoudt tot de reeds bestaande voorzieningen in het gebied. Over het algemeen geldt dat het genoemde programma bovenop de bestaande voorzieningen komt.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Programma maatschappelijke voorzieningen Schinkelkwartier
14 / 76
Totale opgave Schinkelkwartier per domein
•
6x scholen voor primair onderwijs (allen IKC’s)
•
3 zelfstandige kinderdagverblijven
•
tenminste 1 Mbo-school
Jeugd
Zorg
•
1 Ouder Kind Team
•
•
2 woonbehandellocaties jeugd
3 maatschappelijk opvang/ beschermd wonen locaties
•
dagbesteding 1.760 m2 op tenminste 2 locaties
•
1 hoofdlocatie buurtteam en 1 satellietlocatie
•
4 gezondheidscentra, met 4 apotheken
•
ruimte voor verpleeghuizen
•
ruimte voor woon-zorgvoorzieningen (langdurige zorg)
Basisvoorzieningen •
1 jongerencentrum
•
1 huis van de wijk
•
5 buurtkamers
•
evt. een speeltuingebouw
w
w
•
Kunst & Cultuur
Sport, Groen* & Spelen
2.750 m2 culturele wijkvoorzieningen in 3 gebouwen
•
1 sporthal
•
1 (binnen)zwembad
•
4.8 ha m2 veldoppervlak t.b.v. (anders) georganiseerde buitensport (vergelijkbaar met 7 voetbalvelden)
•
ruimte voor nachtcultuur
•
ruimte voor broedplaatsen
w
•
37 speelplekken (5.500 m2)
•
11 speelvelden (11.000 m2)
• 11.000 m2 sport in de openbare ruimte * De groennorm zal per investeringsnota worden geformuleerd en uitgewerkt. Deze laten we in dit plan buiten beschouwing.
Kansrijke voorzieningen in het gebied •
HBO/ universitaire afdelingen
•
extra ruimte voor K&C
w
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Onderwijs
15 / 76
Voor een goed functionerende buurt is het niet alleen van belang dat er maatschappelijke voorzieningen komen. Ook is het belangrijk dat de juiste voorzieningen op de juiste plek terecht komen. Voorafgaand aan de planontwikkeling is daarom nagedacht over de gewenste voorzieningenstructuur. De Maatschappelijke Voorzieningenstructuur Schinkelkwartier maakt onderdeel uit van de integrale stedenbouwkundige (toekomstige) plannen in de zes deelgebieden van Schinkelkwartier. Voor de locatiekeuze van de verschillende maatschappelijke voorzieningen is gekeken naar locatiekwaliteiten die belangrijk zijn voor dat type voorziening. Denk daarbij aan bereikbaarheid, zichtbaarheid, levendigheid of juist rust. Ook de nabijheid van winkels of andere voorzieningen is soms van belang. Sommige voorzieningen versterken elkaar zoals scholen en ruimte voor sport/spelen, ontmoetingsfuncties en kunst en cultuur of een ouder-kind team en een buurtteam of gezondheidscentrum. Sommige voorzieningen vragen om een rustigere omgeving en zijn aan de randen of in woonwijken ingepast. Daarnaast wordt ook gekeken naar kansen om de ruimtelijke samenhang met de aangrenzende omgeving te versterken en is gekeken is gekeken naar het verzorgingsgebied van de voorzieningen. De meest geschikte locaties zijn benoemd, waarbij soms meerdere locaties kansrijk kunnen zijn.
Elk deelgebied van Schinkelkwartier krijgt zo een pakket aan functies.
Voor Schinkelkwartier betekent dit dat verspreid langs de Nieuwe Sloterweg, waar de drie centrumgebieden zijn met publiek aantrekkende functies en levendigheid, ook maatschappelijke voorzieningen zullen gaan landen die hierop aansluiten. In De Plantijn en het aanpalende gebied Sloterstrip liggen kansen voor het realiseren van een woonzorgcirkel, door extra zorgvoorzieningen, (zorg)woningen en een sociale infrastructuur, toe te voegen. Hierbij staan verbinding, welzijn en gezondheid centraal. Belangrijk is dat de sociaal-ruimtelijke structuur flexibel en adaptief is om goed te kunnen inspelen op de behoefte van de toekomstige bewoners, dan wel toekomstige ontwikkelingen die nu nog niet in beeld zijn. In de kaart op de volgende pagina is de Maatschappelijke Voorzieningenstructuur voor Schinkelkwartier weergegeven. Deze biedt, samen met de in dit plan benoemde programma Maatschappelijke Voorzieningen, het kader voor verdere planuitwerking en opstellen van investeringsnota’s. De gemeente gebruikt dit om afspraken te maken met ontwikkelaars en erfpachters en hierop te sturen. In de tabel in bijlage 1 is een overzicht met de uitgangspunten voor inpassing en ontwikkeling per voorziening te vinden.
Daarnaast is er een richtlijnen Programma van Eisen voor de jeugd-, zorg- en basisvoorzieningen en ruimtelijke kaders voor huisvesting van primair onderwijs die dienen te worden gehanteerd bij de nadere inpassing.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Maatschappelijke voorzieningenstructuur
16 / 76
Luchtk walit
eit (RG
B) 150 m
Luchtkwaliteit (RGB) 25 m
De Plantijn
Los
Vast
Woon-zorg cirkel
AB
Legenda: iconen - Zoekgebied (meerdere opties mogelijk tav de opgave) - Voorkeurslocatie
AB
- Vastgestelde locatie
AB
- Bestaande voorziening
AB
BP
DB
IKC
BK
BT
BW
GC
OKT
KDV
Grens plangebied
O
JC DO DO
GC BP BP WB
DO
25 m Luchtkwaliteit (RGB)
GC
Sloterstrip
Grens deelgebieden
GS
BW GC BW
BP
IKC
BK
NLR
KDV
IKC
NC
Grens deelgebieden
HW BP GC BT
BP
GC
Campushart NMO
Grens
GO
bied
plange
KDV
O
BK
O
BK
BK
IKC
NMO
KC
1 IKC 2 IKC
Riekerpark SG WB
GC
Winkelhart Riekerpark
Luchtkwaliteit (RGB) 150 m
NC
BK
GC
NMW
Grens deelgebieden
BK IKC
NC
KC
Cultuurhart Schinkelhaven
DB
KDV
BP
KDV
Schinkelhaven
KC
SH
Promenade NMO&NMW
BP
Z
NC JC
t (RGB) 150 m
Luchtkwalitei Grens deelgebieden
Totaalkaart opgave en inpassing maatschappelijke voorzieningen Schinkelkwartier De buitensportopgave staat op de kaarten op blz 49 en 57 afgebeeld.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
KC
17 / 76
Maatschappelijk voorzieningen volgen het tempo van de woningbouw en het aantal en soort mensen dat in de wijk komt te wonen. Idealiter sluit de realisatie van maatschappelijke voorzieningen in een nieuw te ontwikkelen gebied goed aan op de fasering van de woningbouwontwikkeling en het aantal en type woningen. Zo wordt voorkomen dat een gebied al klaar is voor de eerste bewoners, terwijl er nog geen school is voor de kinderen, of dat mensen voor eerstelijnszorg kilometers moeten afleggen. Voor sommige maatschappelijke voorzieningen is het belangrijk dat deze er zo vroeg mogelijk zijn in een gebied, zoals een school of kinderdagverblijf. Bij andere voorzieningen is juist gebleken dat de wijk voor een bepaald percentage bewoond moet zijn omdat zo’n voorziening anders niet levensvatbaar is, zoals bij een gezondheidscentrum of buurtteam. Ontmoetingsfuncties kunnen al vanaf de start van de wijk van belang zijn, al naar gelang de behoefte van de doelgroep. Voor bovenwijkse voorzieningen bepaalt de urgentie in een groter gebied het moment van realisatie. Het is van belang om de strategie voor fasering in een projectgebied goed door te spreken en op te nemen in de planning van gebiedsontwikkeling, gekoppeld aan de woningbouwplanning. Houd hierbij rekening met logische ontwikkelmomenten.
Fasering De zes deelgebieden in de nieuwe stadswijk Schinkelkwartier worden in fases ontwikkeld en er wordt voor alle buurten apart gewerkt aan de planontwikkeling. In sommige deelgebieden wordt al gebouwd, terwijl in andere deelgebieden nog heel wat stappen gezet worden voor de eerste paal de grond in gaat. Momenteel worden de Stedenbouwkundige plannen en investeringsnota’s voor Nieuwe Meer Oost en Schinkelhaven opgesteld. Voor deelgebied De Plantijn wordt in 2024 een ontwikkelkader opgesteld door de vier
erfpachters. Ook voor Sloterstrip wordt op termijn een ontwikkelkader opgesteld. De investeringsnota’s voor Riekerpark, en zo nodig voor Nieuwe Meer West volgen later in de tijd. De woningbouwplanning en -fasering binnen de deelgebieden en daarmee ook de fasering van de maatschappelijke voorzieningen wordt per plangebied in de investeringsnota’s uitgewerkt in de ontwikkelstrategie. In de verbeelding op de pagina hierna is een indicatieve planning aangegeven van de woningbouwontwikkeling. Aangezien de gemeente grotendeels afhankelijk is van derden voor de ontwikkeling en planning, is de planning in dit strategisch plan onzeker en kunnen er geen rechten aan worden ontleend. De planning wordt halfjaarlijks gemonitord.
Tijdelijke plekken voor voorzieningen Omdat de ontwikkeling van Schinkelkwartier over een lange periode plaatsvindt is er ook ruimte beschikbaar voor tijdelijke invulling. Tijdelijke voorzieningen zoals sport, buurtkamers, cultuur en broedplaatsen kunnen door placemaking het gebied alvast aantrekkelijk maken en in de behoefte voorzien van de eerste bewoners. Ook kunnen activiteiten starten die later een permanente plek krijgen. Soms starten voorzieningen eerst klein om daarna door te ontwikkelen en mogelijk te groeien tot een grotere voorziening op een permanente locatie. Voorbeeld daarvan is de tijdelijke school De Leertuin en voorzieningen als een buurtkamer of kunst&cultuur. Daarnaast versterkt maatschappelijke programmering de levendigheid van het gebied en wordt Schinkelkwartier bij bewoners en omwonenden vast op de kaart gezet. Per voorziening wordt aangegeven of vooruitlopend op de permanente voorziening tijdelijke plekken nodig zijn.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
2.4 Planning en fasering
18 / 76
Indicatieve woningbouwplanning Schinkelkwartier 2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
1.469
1.708
922
416
420
568
643
684
649
498
208
407
342
395
396
108
109
108
109
397
287
Schinkelkwartier (totaal) Oplevering per jaar (excl. tijdelijke woningen)
1.469
3.177
4.099
4.515
4.935
5.503
6.146
6.830
7.479
7.977
8.185
8.592
8.934
9.329
9.725
9.833
9.942
10.050
10.159
10.556
10.843
Cumulatief
236
De Plantijn 12
12
88
12
Nieuwe Meer Oost
260
705
635
247
248 952
88
88
348
120
1.835
88
436
524
120
1.955
153 612
125
2.075
101
101
765
866
2.200
148
Sloterstrip
356
149 298
428 356
150 447
149 597
58
565 784
1.300
200
200
2.725
1.349
149 746
58 1.407
149
2.925
895
58 1.465
58 1.523
340 420
1.044
190 760
149 1.194
59 1.581
3.125
385
285
150
200
89 296
135
149
1.266
-108 135
149
34
2.525
tijdelijke flexwoningen *
149
1.167
2.325
148
Schinkelhaven
1.067
99
200
148
216
967
100
125
Nieuwe Meer West
Riekerpark
100
149
59 1.640
87
288
1.038
50 1.492
59 1.699
* omgevingsvergunning vooralsnog tot 2035
88 950
1.343
-108
50 1.542
58 1.758
50 1.592
58 1.816
49 1.642
58 1.874
50 1.691
58 1.932
1.125
50 1.741
59 1.990
50 1.791
58 2.049
287
1.413
49 1.841
59 2.107
50 1.890
59 2.166
50 1.940
59 2.225
1.990
59 2.284
1.700
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Aan deze planning kunnen geen rechten worden ontleend | bron: Primavera (peildatum 1 april 2024)
2.343
19 / 76
2.5 Sturingsinstrumenten
Kaart grondposities in Schinkelkwartier
dat maatschappelijke voorzieningen op een goede plek, tijdig en onder goede condities landen in het gebied. Soms wil de gemeente zelf het eigendom houden en/of zelf in voorzieningen investeren.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
Schinkelkwartier is een transformatiegebied met veel in erfpacht uitgegeven kavels. Hierdoor is de ontwikkeling van de toekomstige stadswijk grotendeels afhankelijk van erfpachters die willen transformeren/ herontwikkelen. De gemeente wil erop kunnen sturen
20 / 76
1. Investeringsnota’s (waarbinnen de stedenbouwkundige plannen, inclusief programmatische opgaves) zijn opgenomen In investeringsnota’s wordt het benodigde programma aan maatschappelijke voorzieningen met oppervlaktes, locaties, en de wijze van financiering vastgelegd, gekoppeld aan de woningbouwopgave en fasering. De investeringsnota’s en stedenbouwkundige plannen voor de deelgebieden Nieuwe Meer Oost en Schinkelhaven zijn in voorbereiding, hier wordt in 2025 over besloten. De andere deelgebieden volgen daarna. 2. Transformaties In geval er sprake is van een in erfpacht uitgegeven kavel of een perceel in vol eigendom waar herontwikkeling gaat plaatsvinden, wordt in samenspraak met de erfpachter of eigenaar een afsprakenbrief opgesteld over de invulling van de kavel. In de afsprakenbrief met bijbehorende bouwenvelop worden de ruimtelijke kaders, het te realiseren programma, bijbehorende grondwaarden, fasering/planning, etc. vastgelegd. Afspraken over het maatschappelijke voorzieningenprogramma maken hier onlosmakelijk deel van uit en dienen direct in de eerste fase van vastleggen van afspraken te worden meegenomen. Deze afspraken resulteren uiteindelijk in een omgevingsvergunningaanvraag en wijziging van het erfpachtrecht of bij vol eigendom in een anterieure overeenkomst met afspraken over het kostenverhaal. 3.
In geval van bestaande bouw Als zich in bestaande bouw wijzigingen voordoen dan kan de gemeente: •
Maatschappelijke bestemmingen/ activiteiten in bestaande bouw vasthouden en niet zonder meer wijzigen. Hier dient nadrukkelijk een toets op maatschappelijk belang plaats te vinden (breder dan sec maatschappelijke voorzieningen zoals afgebakend in dit plan).
•
Onderzoeken in hoeverre bestaand gemeentelijk vastgoed in het projectgebied strategisch kan worden ingezet t.b.v. invulling (van het pand of de kavel) met maatschappelijke voorzieningen vanuit de opgave Schinkelkwartier.
4. Tenders Als de gemeente voor de ontwikkeling van een kavel een tender uitschrijft, wordt in de tendervoorwaarden onder andere meegegeven welk programma hier gerealiseerd mag worden. Maatschappelijke voorzieningen kunnen onderdeel van het programma zijn, waarbij voorwaarden worden meegegeven voor de ontwikkeling zoals een PvE, richtprijzen en een huur/koopovereenkomst. Te zijner tijd worden in Riekerpark verschillende kavels getenderd, in de overige deelgebieden is vooral sprake van reeds in erfpacht uitgegeven kavels met nog een enkele tender (onder andere in Schinkelhaven). 5. Afspraken met woningcorporaties Indien een woningbouwcorporatie een blok ontwikkelt (en afneemt), dienen -waar nodig omdat er een ruimteclaim voor maatschappelijke voorzieningen op dat gebouw ligt- afspraken te worden gemaakt over de inpassing van maatschappelijke voorzieningen, de voorwaarden voor ontwikkeling en toekomstig eigendom. Dit kan ook gaan over andere maatschappelijke functies (diensten van algemeen economisch belang -DAEB-, waarvan in de Woningwet is omschreven dat de corporaties hier ruimte voor mogen ontwikkelen). 6. Grondprijs De gemeente kan op de betaalbaarheid van maatschappelijke voorzieningen sturen door middel van de grondprijs. Voor sommige maatschappelijke voorzieningen, zoals onderwijs en gezondheidscentra geldt een maatschappelijke grondprijs.
Door tijdig de plekken aan te wijzen waar de maatschappelijke voorzieningen komen en daar de maatschappelijke grondprijzen voor te hanteren, is er een goede basis voor afspraken met derden te maken over betaalbare afkoopprijzen of huren. 7. Omgevingsplan en omgevingsvergunningen Vanaf 1 januari 2024 heeft de gemeente Amsterdam voor het hele grondgebied één Omgevingsplan van rechtswege. Het afgesproken maatschappelijk programma als onderdeel van bovenstaand genoemde sturingsinstrumenten wordt juridisch-planologisch getoetst aan het Omgevingsplan. In het geval dat het afgesproken maatschappelijk programma niet past in het Omgevingsplan wordt een omgevingsvergunningentraject gestart om het maatschappelijk programma alsnog mogelijk te maken.
Deel 1 - 2. Ontwikkelopgave MV Schinkelkwartier
In de volgende hoofdstukken is toegelicht wat de ontwikkelstrategie per type voorziening is, voor zover daar nu iets over te zeggen is. De ontwikkelstrategie en de relatie met de voorzieningen wordt in de investeringsnota’s per plangebied nader uitgewerkt. In het algemeen gelden de volgende sturingsinstrumenten:
21 / 76
De financiering van maatschappelijke voorzieningen volgt een bepaalde systematiek, waarover binnen de gemeente afspraken zijn gemaakt. In de kern komt dit op de volgende zaken en processen neer:
Begroting De kosten van maatschappelijke voorzieningen worden gefinancierd uit de algemene middelen vanuit de gemeentelijke begroting. Het bedrag wordt bepaald op basis van bestuurlijk vastgestelde normbedragen. Het investeringsbedrag bestaat uit de genormeerde bouwen proceskosten en de grondkosten. Dit investeringsbedrag is omgeslagen in jaarlijkse kapitaallasten. Daarnaast zijn middelen nodig voor beheer, exploitatie en programmering. Deze bedragen worden gedekt vanuit de betreffende begrotingsposten (3,4,5 en 6), gekoppeld aan de diverse domeinen.
Investeringsbesluit Bij de investeringsnota’s wordt het beoogde programma aan maatschappelijke voorzieningen indicatief vastgelegd in een aparte financiële paragraaf, inclusief de financiële kosten die hieraan verbonden zijn, dit betreft ook eventuele meerkosten vanuit een projectgebied. Met een investeringsbesluit wordt nog geen formeel besluit genomen over de investeringen in de maatschappelijke voorzieningen.
Bijkomende kosten (meerkosten) Uitgangspunt is dat de maatschappelijke voorzieningen worden gerealiseerd binnen de genormeerde kosten. Daar waar bovenop de vastgestelde normbedragen vanuit het project (bijvoorbeeld duurzaamheid) aanvullende uitgangspunten worden gesteld, moet voor die ambities aanvullende dekking worden geregeld uit het project (grondexploitatie, het vereveningsfonds, of evt. andere door het project beschikbaar te stellen middelen).
Grondexploitatie Daarnaast worden de speelplekken, sport in de openbare ruimte en openbare school-/ speelpleinen worden uit de grondexploitatie. Voor buitensportvoorzieningen wordt vanuit de grondexploitatie van de verschillende deelgebieden in beginsel een bijdrage gedaan aan de proceskosten, V&T en grondkosten (zoals bouwrijp maken, infrastructuur, groen, e.d.). Indien een sportpark wordt ingericht t.b.v. exploitatie door Sport en Bos of een derde partij, investeert S&B dan wel de derde partij (mee) in de inrichting.
Strategische Huisvestingsplannen (SHP’s) en het Integraal Huisvestingsplan (IHP) In de SHP’s en het IHP worden de benodigde voorzieningen voor de hele stad in beeld gebracht voor de middellange termijn. Deze helpen om de meerjarige investeringsbehoefte inzichtelijk te maken. Na vaststelling worden de SHP’s en IHP vertaald naar een Meerjarig Investerings Plan (MIP), dat in de reguliere begrotingscyclus meegaat en verwerkt wordt in de jaarlijkse begroting, waardoor dekking voor deze investeringen ontstaat.
Kredietaanvragen De investeringen voor de (on)rendabele maatschappelijke voorzieningen worden middels een kredietaanvraag, welke onderbouwd is door een businesscase, vastgesteld door het College. Dit gebeurt in het jaar voorafgaand aan start bouw of in het jaar voorafgaand aan een financiële verplichting met een externe partij. Voor onderwijsvoorzieningen gebeurt dat in het jaarlijkse Onderwijs Huisvestings Plan (OHP). Met deze besluiten start het daadwerkelijke project.
Deel 1 - 3. Financiering Maatschappelijke Voorzieningen
3. Financiering Maatschappelijke Voorzieningen
22 / 76
Externe financiering
Bij het aanvragen van investeringsbudget moet tegelijkertijd budget in de begroting gereserveerd worden voor programmering en exploitatie (waaronder onderhoud, energie, huur- of kapitaallasten). Wanneer het nieuwe voorzieningen zijn in gebiedsontwikkeling dan betreft het stad maken. Afhankelijk van de voorziening en wie verantwoordelijk is voor de subsidiering of inkoop moet budget worden toegevoegd aan de begroting van de desbetreffende beleidsdirectie of in geval van de exploitatie van basisvoorzieningen aan de stadsdeelbegroting.
Voor sommige maatschappelijke voorzieningen wordt alleen ruimte geclaimd en is het aan ontwikkelaars/corporaties om te investeren. Voor deze voorzieningen is een maatschappelijke grondprijs van toepassing tenzij het commerciële (maatschappelijke) voorzieningen betreft, dan geldt de residuele grondprijs. In het voorzieningenprogramma dat door de gemeente wordt ingekocht of gesubsidieerd, zit een vergoeding voor de huisvestingslasten en programmering. Ook als een pand niet in eigendom komt van de gemeente maar wel wordt aangehuurd door de gemeente, wordt de investering in de basis gedaan door de ontwikkelaar/corporatie.
IBM-gebouw
Deel 1 - 3. Financiering Maatschappelijke Voorzieningen
Exploitatie
23 / 76
4. Organisatie, monitoring en sturing
De ambtelijk opdrachtgever (G&O) van Nieuw-West heeft aan Projectteam Schinkelkwartier de opdracht gegeven het Schinkelkwartier te transformeren tot een inclusieve groene stadswijk. Daar maken maatschappelijke voorzieningen onderdeel van uit. De senior projectmanager van het Schinkelkwartier delegeert de opdracht voor monitoring en sturing op het programma van de maatschappelijke voorzieningen aan een projectmanager, ook wel procesmanager MV genoemd, die verantwoordelijk zal zijn voor de uitvoering van plan en het totale programma maatschappelijke voorzieningen in geheel Schinkelkwartier. Deze projectmanager maatschappelijke voorzieningen vormt samen met de gebiedsadviseur van de directie MV, de strategisch planoloog, de planningsadviseur en de grexbeheerder van Schinkelkwartier het programma regie team dat zorg draagt voor de aansturing en bewaking van het plan en dat in staat wordt gesteld om strategische keuzes te maken. Het programma regie team heeft ook adviseurs ter beschikking voor de uitwerking indien nodig. Deze flexibele schil van adviseurs bestaat in de basis uit de planologen van R&D, een stedenbouwkundige van R&D, hoofdontwerper openbare ruimte, projectleider grondzaken en een ontwikkelmanager van Gemeentelijk Vastgoed. Daarbij kunnen tevens de (beleids)adviseurs van de directies Maatschappelijke Voorzieningen, Onderwijs, Jeugd, Zorg, Sport en Bos, Kunst en
Cultuur en de stadsdelen worden geraadpleegd. Daarnaast kunnen interdisciplinaire vraagstukken worden voorgelegd aan het strategisch overleg Schinkelkwartier. De procesmanager MV kan vraagstukken aan de projectmanagers van de planteams voorleggen in het projectmanagersoverleg (PMO). De projectmanagers van de planteams (deelgebieden) zijn verantwoordelijk voor de sturing op het deel van het programma in hun deelgebied en de uitwerking in de planproducten en de te maken afspraken met derden. Het programma regie team geeft duidelijke opdrachten aan de planteams van Schinkelkwartier voor de uitvoering van de maatschappelijke voorzieningen in de deelgebieden. Het programma regie team stuurt bij de deelgebieden aan op de invulling van de opgave voor de maatschappelijke voorzieningen. De realisatie van de maatschappelijke voorzieningen in de deelgebieden gebeurt in afstemming tussen de planteams en het programma regieteam. Het programma regieteam geeft de benodigde handvaten uit het strategisch plan mee aan de deelgebieden om de juiste condities (ruimtelijk, planning, financieel, besluitvorming etcetera) voor de realisatie van de maatschappelijke voorziening te creëren. Voor de aansturing van de maatschappelijke voorzieningen komt het programma regie team driewekelijks bij elkaar.
Mochten er knelpunten of dilemma's zijn die op het niveau van het programma regie team niet kunnen worden opgelost of zaken spelen die om bestuurlijke besluitvorming vragen, dan kunnen deze worden voorgelegd aan de stuurgroep maatschappelijke voorzieningen in gebiedsontwikkeling Nieuw-West (G&O, MV, GV en stadsdeel Nieuw-West). Afstemming over de voortgang en ontwikkeling van stadsdeelvoorzieningen vindt plaats met de stadsdelen, dat kan in het gremium van de kernteams van de stadsdelen. Gemeentelijk Vastgoed wordt door de MV en indien nodig het projectteam aangehaakt bij de planvorming en de ontwikkeling.
Deel 1 - 4. Organisatie, monitoring en sturing
Na de ambtelijke vaststelling van dit Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen zal de volgende fase ingaan waarin de planvorming in de deelgebieden en uiteindelijk ook de ontwikkeling van de maatschappelijke voorzieningen in heel Schinkelkwartier centraal staat. In dit hoofdstuk wordt de opzet beschreven voor de organisatie, wijze van aansturing en monitoring van het programma zoals beschreven in dit Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen.
24 / 76
Amsterdam
Voor heel Schinkelkwartier wordt vanuit de omgevingseffect rapportage (OER) één monitoringssysteem ingericht voor zowel de opgave van de woningbouw als de maatschappelijke voorzieningen. Op basis van dit monitoringssysteem kan twee keer per jaar toezicht gehouden worden of de woningbouwontwikkeling en daaraan gekoppeld de maatschappelijke voorzieningen nog in lijn lopen met de prognoses of dat er bijsturing benodigd is. Deze tweejaarlijkse monitoring zal gelijktijdig met de meerjaren programma grondexploitaties (MPG) en strategische huisvestingsplannen (SHP) cycli georganiseerd worden. Indien er aanleiding is bij impactvolle gebeurtenissen, zoals een pandemie of andere crisissituatie, kan er aanleiding ontstaan om een extra monitoringsronde in te voeren. Hiertoe kan het programma regie team in samenspraak met de senior projectmanager besluiten. Het primaire doel van de monitoring is om de maatschappelijke voorzieningen opgave (het programma) in relatie tot de gebiedsontwikkeling in Schinkelkwartier te actualiseren op de stand van zaken van de gebiedsontwikkeling en de beleidsnormen.
Deel 1 - 4. Organisatie, monitoring en sturing
Naast de aansturing van de maatschappelijk voorzieningen zal de uitvoering van de maatschappelijke voorzieningen ook gemonitord worden door het programma regie team.
25 / 76
Programmaregie Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier
Stadsdeel Nieuw-West
Gemeentelijk Vastgoed
Ambtelijk opdrachtgever N-W (G&O)
Directie MV
Beleidsdirecties 1
Adviseurs MV stadsdelen N-W en en Zuid
[1] Cluster Sociaal: Onderwijs | Jeugd, Zorg en Diversiteit | Sport en Bos Cluster R&E: Economische Zaken en Cultuur
Overall manager Schinkelkw. (PMB)
Kernteam MV stadsdelen Nieuw-West en Zuid 2
Flexibele schil adviseurs
Strategisch overleg Schinkelkwartier Procesmanager MV (PMB)
Strategisch planoloog (R&D)
Grex beheerder (G&O)
Planningsadviseur (PMB)
DISCIPLINAIR
Team programmaregie MV Schinkelkwartier
ELG
EBIEDEN
Planteams Schinkelkwartier
U
IT W
DE
INTERDISCIPLINAIR
Gebiedsadviseur MV (MV)
IN
PMO Schinkelkwartier
[2] Gebiedsadviseur MV, adviseurs MV stadsdelen en Gemeentelijk Vastgoed
ERK ING
V EM OPGAV
Hoofd stedenbouwkundige (R&D)
Hoofdontwerper OR (R&D)
Senior projectleider grondzaken (G&O)
Gemeentelijk Vastgoed
...
Deel 1 - 4. Organisatie, monitoring en sturing
Stuurgroep MV Nieuw-West
26 / 76
Deel 2 Opgave per type maatschappelijke voorziening
IKC
Los
AB
Legenda: iconen - Zoekgebied (meerdere opties mogelijk tav de opgave) - Voorkeurslocatie
AB
- Vastgestelde locatie
AB
- Bestaande voorziening
AB
waliteit Luchtk
De Plantijn
(RGB) 15 0m
Luchtkwaliteit (RGB) 25 m
5. Onderwijs
Vast
O
KDV KDV
Grens plangebied
O
O
O
25 m Luchtkwaliteit (RGB)
Sloterstrip
Grens deelgebieden
IKC
IKC
NLR
KDV
Grens deelgebieden
IKC
Schinkelhaven
KDV
O Campushart NMO
Grens
1 IKC
bied
plange
KDV
IKC
NMO
IKC
Luchtkwaliteit (RGB) 150 m
NMW
Grens deelgebieden
O
2 IKC
Riekerpark Winkelhart Riekerpark Cultuurhart Schinkelhaven
KDV
Promenade NMO&NMW
tkwaliteit LuchOpgave
Onderwijs
Grens deelgebieden
1
IKC
Opgave en inpassing onderwijsvoorzieningen Schinkelkwartier
Legenda
(RGB) 150 m
2
IKC IKC
6x
1e Integraal kindcentrum (IKC) is incl Datum: 09-07-24
-
2e Integraal4.3 kindcentrum (IKC) Versie:
een BSO en KDV
Deel 2 - 5. Onderwijs
GS
Kinderdagverblijf KDV Dit is een3x dynamische kaart en kan in de toekomst veranderen. De ondergrond kan afwijken van de laatste planontwikkeling.
MBO, HBO, WO OAan deze1/2kaart kunnen geen rechten worden ontleend. Cultuur
28 / 76
5.1 Onderwijs: Integrale Kind Centra In Schinkelkwartier wordt in elk van de plangebieden met uitzondering van Sloterstrip, ruimte gereserveerd voor meerdere Integrale Kind Centra (IKC). IKC’s zijn scholen voor primair onderwijs (basisonderwijs) met een gymzaal en ruimte voor kinderopvang (incl. voorschool) en buitenschoolse opvang. De benodigde scholen worden zoveel mogelijk gespreid door de nieuwe wijken, zodat de kinderen in
de eigen buurten naar school kunnen. De gymzaal is buiten schooltijd beschikbaar voor verenigingen en buurtsportactiviteiten. De schoolpleinen worden openbaar toegankelijk en kunnen voor een groot deel onderdeel uitmaken van de groene openbare (speel)ruimte zodat de jeugd er ook buiten schooltijd optimaal gebruik van kan maken.
Opgave De opgave voor het totaal aantal IKC’s, hangt af van het woningbouwprogramma, de woningbouwplanning en de daaruit voortkomende leerlingprognose. In Schinkelkwartier zijn in de eindsituatie zes IKC’s nodig. Dit aantal is gebaseerd op de leerlingprognoses die gemaakt zijn op basis van het woningbouwprogramma en -planning van G&O per april 2024. In het Strategisch Plan Maatschappelijke Voorzieningen Schinkelkwartier is ervoor gekozen om een ruimtereservering aan te houden voor zeven IKC’s. Dit geeft letterlijk ruimte voor flexibiliteit en sluit aan op de ruimtereservering voor IKC’s in de projectnota. Indien een ruimte niet wordt gebruikt, blijft er ruimte over voor ander
(sociaal) programma. Momenteel is er al een school aanwezig in Schinkelhaven: De Leertuin, met ruimte voor 250 leerlingen. De school is nu nog gehuisvest in tijdelijke huisvesting, maar komt in permanente huisvesting terug in Schinkelkwartier. De benodigde ruimte voor scholen en de planning wordt gemonitord gedurende de gebiedsontwikkeling. Er worden alleen scholen gebouwd als ze ook daadwerkelijk nodig zijn. De capaciteit van bestaande scholen in de omliggende wijken lijkt vooralsnog passend. Er is dus nu geen aanleiding om hier de ruimtereservering voor de nieuwe IKC’s in Schinkelkwartier op aan te passen.
Deel 2 - 5. Onderwijs
De Leertuin
29 / 76
Zodra een buurt zich ontwikkelt is het belangrijk dat er tijdig een school in de buurt of directe omgeving is waar de kinderen naartoe kunnen. Bij de inpassing van de scholen is gekeken naar een goede spreiding over de verschillende buurten in Schinkelkwartier, inpassing op een goede locatie in de wijk en de mogelijkheden gezien andere factoren zoals de milieucontouren en grondpositie. De eerste permanente school is op zijn vroegst benodigd in 2029. De locatie die hiervoor is gereserveerd is in Nieuwe Meer Oost. De verwachting is dat in die omgeving tegen die tijd de meeste leerlingen wonen. De gemeente is voor de realisatie van deze eerste school afhankelijk van de zittende erfpachter (Timeless Investment). De gemeente heeft afspraken over het terugleveren van grond t.b.v. de ontwikkeling van de school vastgelegd met de erfpachter in een afsprakenbrief. Op de kavel staat nu nog een grote bedrijfshal die verhuurd is. De planning van de herontwikkeling van de kavel is afhankelijk van de investeringsbereidheid van de erfpachter. Indien zich vertraging voordoet in de herontwikkeling van deze kavel, vertraagt mogelijk ook de school. In dat geval moet worden onderzocht hoe kan worden geborgd dat er tijdig ruimte wordt gevonden, al dan niet op een andere locatie.
Indien de capaciteit van de huidige tijdelijke school De Leertuin tekortschiet voor Schinkelkwartier, is de meest voor de hand liggende en realistische
oplossing om dan de bestaande tijdelijke school in Schinkelhaven uit te breiden op de aanpalende kavel. Het projectteam moet daartoe de benodigde ruimte blijven reserveren op deze kavel in Schinkelhaven, totdat meer duidelijk en zeker is over de ontwikkeling van de school in Nieuwe Meer Oost. Bij vertraging van de woningbouw in Nieuwe Meer Oost is het vooralsnog nog steeds logisch om de eerste school wél in Nieuwe Meer Oost te plaatsen. De tweede permanente school is naar verwachting nodig vanaf 2032 in zone Riekerpark of Schinkelhaven. Voorwaarde is wel dat de woningbouwplanningen worden gehaald en het tijdelijk gebouw in Schinkelhaven tot die tijd ook in gebruik blijft. Als dat niet gebeurt dan is de tweede school al in 2030 nodig). Gezien de afhankelijkheid van de woningbouwplanningen is het zeer aannemelijk dat bovenstaande planningen voor de scholen nog wijzigen. Omdat de planning en fasering van de gebiedsontwikkeling nog zo onzeker is, is het nu niet zinvol om verdere uitspraken te doen over de planning en volgorde van ontwikkeling (fasering) van de overige scholen in de andere plangebieden. Dit zal worden gemonitord en op later moment op worden gestuurd.
Deel 2 - 5. Onderwijs
Waar en wanneer
30 / 76
Ontwikkelstrategie en financiering •
Het uitgangspunt is om de scholen in Schinkelkwartier ‘stand-alone’ te ontwikkelen. Stand-alone kan wel betekenen dat dit onderdeel uitmaakt van een groter bouwblok, maar er is geen bewoning boven de school of een parkeergarage er onder. Dit maakt de ontwikkeling minder afhankelijk van externe factoren en daarmee minder complex, meer stuurbaar, zekerder en betaalbaarder. Ook gezien de benodigde flexibiliteit in bouwvolume is het wenselijk dat er stand-alone wordt gebouwd, zodat een school genoeg ruimte heeft om eventueel in de toekomst een groter volume aan te nemen. Tot slot is het nodig omdat een aantal scholen in Schinkelkwartier volgens het Innovatiepartnerschap Schoolgebouwen (IPS) wordt ontwikkeld, een nieuwe aanbestedingsmethode.
•
•
De scholen worden zoveel als mogelijk gebouwd op grond in eigendom bij de gemeente (niet in erfpacht uitgegeven), ook in transformatiegebied. Daar waar de gemeente niet beschikt over grond, dienen zeer tijdig afspraken te worden gemaakt met de erfpachter/ eigenaar over de ontwikkeling. Bij Nieuwe Meer Oost is dit reeds gedaan en ligt er een afsprakenbrief waarbij de gemeente grond terug geleverd krijgt t.b.v. de ontwikkeling van de school. Plantijn is een aandachtspunt: hier moeten nog nadere afspraken worden gemaakt over de verdere ontwikkeling en verdichting van het gebied met de verschillende partijen, de school moet daar nog een plek in krijgen. Het investeringsbesluit moet daar nog worden genomen. De locatie in Nieuwe Meer West is nader in te passen (en mogelijk nadere afspraken te maken met derden). Er wordt periodiek gemonitord aan de hand van leerlingprognoses, woningbouwprogramma, beleid en omgevingsfactoren of we op koers zitten met aantal scholen en fasering. Niet bouwen als het niet nodig is, is evident.
•
Flexibiliteit functie school/-kavels: er wordt een ruimtereservering gedaan voor 7 schoollocaties in de plannen met primair bestemming voor school. Maar daarbij is er ook de optie voor (school-)woning of maatschappelijke invulling. Deze kan worden ingezet a) Indien een kavel toch niet nodig blijkt voor een school dan is deze anders inzetbaar, voor woningen of maatschappelijke functies. En b) voor de verdere toekomst: als een school heeft gefunctioneerd, maar na verloop van tijd niet meer nodig is dan is de school(locatie) eventueel om te zetten naar woningen of een andere maatschappelijke bestemming.