Bijlage 3. Stedenbouwkundig Raamwerk De Nieuwe Kern 2023.pdf

DE NIEUWE KERN

Stedenbouwkundig raamwerk Samenvatting - voorjaar 2023

PROLOOG DOELSTELLING Voor u ligt het Stedenbouwkundig Raamwerk voor de ontwikkeling van De Nieuwe Kern, het nieuwe woon- en werkgebied inclusief De Nieuwe Toekomst en SMH dat Ouderkerk aan de Amstel met Duivendrecht en Amsterdam Zuid-Oost met Amsterdam verbindt.

Dit Stedenbouwkundig Raamwerk is het vervolg op de Stedenbouwkundige Visie (2019) en een uitwerking binnen de kaders van de Structuurvisie (2021). Het raamwerk geeft een nadere ruimtelijke uitwerking van de kaders zoals die in de structuurvisie en MER zijn vastgelegd. In lijn met de structuurvisie is het ook binnen dit raamwerk mogelijk de bebouwing in het stationsgebied, waar nu nog geen woonfuncties mogelijk zijn vanwege de hindercontour van Schiphol, te transformeren naar woningbouw wanneer de hindercontour wijzigt. Het opgenomen programma is daarmee dus indicatief en kan nog wijzigen. Om de capaciteit van het plan te onderzoeken (bouw en kaveldiepten) en de ruimtelijke kwaliteit te controleren en organiseren (rooilijnen, bouwhoogten en karakter) is er wel een proefverkaveling opgesteld. Afhankelijk van fasering, eigendom, programma, differentiatie, kosten en opbrengsten zullen verschillende vervolguitwerkingen van de bouwblokken worden onderzocht. De hier getoonde verkaveling en het genoemde programma zijn daarmee nadrukkelijk voorbeeld van een mogelijke uitwerking van de bouwvelden. In dit document wordt de ruimtelijke uitwerking voor het hele gebied geschetst, met inpassing van boven- en ondergrondse (technische) netwerken.

Het geeft een samenhangend en integraal plan voor het hele gebied De Nieuwe Kern weer, het vertrekpunt waarvan deelplannen verder kunnen worden uitgewerkt. Als vervolgstap worden, op basis van dit raamwerk, verkavelingsplannen, bestemmingsplannen, beeldkwaliteitsplannen en inrichtingsplannen opgesteld.

SAMENHANG & KWALITEIT Dit raamwerk definieert de kwaliteit voor de De Nieuwe Kern als geheel. Het gebied van De Nieuwe Kern is momenteel erg gefragmenteerd. De verschillende deelgebieden kennen ieder voor zich kansen maar ook duidelijke beperkingen. De kracht van het plan voor de Nieuwe Kern ligt in de gecreëerde samenhang. Hierdoor profiteert elk deelgebied van de eigenschappen en de mogelijkheden die de overige delen bieden. Hierdoor ook, is de som duidelijk meer dan de optelling van de delen.

Deze samenhang ontstaat uit het gecombineerd realiseren van de vele ruimtelijke ingrediënten die in de volgende hoofdstukken zijn benoemd en uitgewerkt. Belangrijke elementen zijn, onder andere, de verbindende fietspaden, het centraal gelegen park en zijn duidelijk afleesbare randen, de oriëntatie op en situering van karaktervolle gebouwen, de omgaande groenblauwe structuren en de nauwe bandbreedte van bouwhoogten en de opgaande gemiddelde bouwhoogte richting Station Duivendrecht. De samenhang van De Nieuwe Kern moet verder versterkt worden door een consistente inrichting, materialisering en vormgeving van de hierboven genoemde ruimtelijke elementen. Te noemen zijn eenheid in inrichting en bestratingsmateriaal voor de gewone en bijzondere straten, lanen en pleinen. Ook de inrichting en het bijbehorende beheer van de talloze oevers van deze waterrijke wijk is noemenswaardig. Net zoals een goede regie op de uitwerking van de vele gevels aan het centrale park. Om De Nieuwe Kern te laten uitgroeien tot een stadsdeel met een waardig leefmilieu voor iedereen, is binnen de hierboven geschetste samenhang ook differentiatie nodig. De grootte en opzet van de Nieuwe Kern maakt het mogelijk dat er verschillende buurten, of kwartieren, ontstaan met elk een eigen karakter.

Ook de verschillende groene structuren zullen door vorm, oriëntatie en samenstelling van de ondergrond een eigen karakter krijgen.

Dit raamwerk dient als basis om het stedenbouwkundig concept van De Nieuwe Kern uit te leggen aan betrokken partijen (huidige gebruikers, ondernemers, omwonenden, toekomstige gebruikers, bestuurders) en vervolgens hun reacties, opmerkingen en aanvullingen op te halen. Het raamwerk zal vervolgens, samen met vervolgafspraken tussen de betrokken partijen, vastgesteld worden door de gemeenteraad van OuderAmstel.

De Nieuwe Kern in de omgeving

Inhoudsopgave

INLEIDING / SAMENVATTING

DRAGERS VAN HET STEDENBOUWKUNDIG ONTWERP

1. OPENBAAR GROEN

NETWERK GROEN EN ECOLOGIE Plankaart hoofdstructuur, 1:5000 Facetten • Ecologische verbindingen, lokale biodiveristeit • Groenstructuur • Bomen

2. WATERSTRUCTUUR NETWERK WATER

3. MOBILITEIT

BOVENGRONDSE NETWERKEN

Plankaart hoofdstructuur, 1:5000

Plankaart 1:5000

Facetten • Waterpeilen • Nieuwe waterstructuur • Water & oever onderhoud • Profielen watergangen, civieltechnisch

Facetten • Voetpaden • Openbaar Vervoer • Fietsverkeer • Autoverkeer • SMH

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

5. GELUID EN GELUIDSBEPERKENDE MAATREGELEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT Plankaart 1:5000

Plankaart 1:5000

Facetten • Bouwvelden & Rooilijnen • Hoogteaccenten • Bouwhoogtes • Bijzondere gebouwen • Proefverkaveling w • Indicatie programma voor kantoren, wonen en voorzieningen (scholen, sport, winkels, maatschappelijk, medisch en horeca)

Facetten • Geluidzones • Conclusies en aanbevelingen • Johan Cruijff Arena • Maatregelen tegen vliegtuiggeluid

De Kwartieren

INLEIDING / SAMENVATTING

DRAGERS VAN HET STEDENBOUWKUNDIG ONTWERP

Amstelland, richting de stad, vanaf de Amstel, Jacob van Ruisdael 6

7

NIEUWE EENHEID

PERFECT ONTSLOTEN

CENTRALE LIGGING

Ouder-Amstel kent historisch twee kernen: Ouderkerk aan de Amstel op de rivieroever, en Duivendrecht, een lintdorp in het veen. Deze twee dorpen tussen de middeleeuwse veenpolders, kennen een geheel verschillende recente geschiedenis: Duivendrecht ontwikkelde zich tot een grote kern geheel omringd door de stad Amsterdam. Ondanks de groei bleef Ouderkerk het arcadisch waterstadje in het idyllische Amstelland. De realisatie van de A2 heeft het tussengebied in tweeën gedeeld. Het westelijke deel, wat bestaat uit het open polderland dat werd beschermd als de Amstelscheg, en het oostelijke deel tussen A2 en spoor, direct grenzend aan het hoog stedelijke Arenagebied, dat in losse delen is ontwikkeld en heeft geleid tot sterke fragmentatie. De verschillende delen zijn op dit moment bestemd voor volkstuinen, een golfcourse, gronddepots en parkeervoorzieningen. Het gebied kent grote hoogteverschillen omdat het verschillende polders omvat met een eigen watersysteem. De beoogde ontwikkeling van De Nieuwe Kern biedt een historische kans dit gebied weer tot een eenheid met een sterk landschappelijke identiteit te maken. Hier kan langs een groene oost-west route tussen de oorspronkelijke kernen een stadskwartier worden opgebouwd met een stedelijke mix van wonen, verblijven, werken en voorzieningen.

Er ontstaat één nieuwe kern, centraal gelegen, aansluitend aan drie HOV-haltes, tussen een volkstuinen cluster en het Ajax Sportcluster de Toekomst. De Nieuwe Kern levert nieuwe en betere verbindingen en creëert samenhang, in tegenstelling tot de huidige oriëntatie-loze en gefragmenteerde situatie. De Nieuwe Kern herschept een duidelijke context met verbindingen tussen de kernen Duivendrecht en Ouderkerk aan de Amstel, Amsterdam Zuid, de Bijlmer, de Venserpolder en het magische polderlandschap van de Amstel.

De locatie van De Nieuwe Kern is uniek in Nederland, omdat het direct aansluit bij hoogwaardig groengebied en tegelijkertijd de beste bereikbaarheid kent. Drie HOV-knooppunten (ic-treinstations Duivendrecht en Bijlmer-Arena en metrostation Strandvliet) liggen in het gebied of op steenworp afstand. Er zijn directe spoorverbindingen naar Amsterdam Centraal, -Zuid, Schiphol, Zwolle, Eindhoven, Utrecht, Alkmaar en Hoofddorp. De metro verbindt de gehele Amsterdamse agglomeratie. Ook op het gebied van de auto is de bereikbaarheid van het gebied uniek. Met de nabijheid van de A2 en de A10 is de luchthaven Schiphol op nog geen 15 km afstand bereikbaar. Daarnaast is de Holterbergweg, welke dwars door het plangebied kruist, onderdeel van de as vanuit het AMC tot aan de Wibaut-corridor. De fiets biedt een snelle link naar de Amstel, de Zuid-as en de omliggende wijken.

nu

te

n

SMH

Fiet

Plangebied, gefragmenteerd 8

s

ht to c

va

n

15

m

i

Auto- en fietsverbindingen 9

INHERENTE DUURZAAMHEID Het ontwikkelen van De Nieuwe Kern, een volledig nieuw stedelijk gebied met ca 5000 woningen en werklocaties, vraagt om een toekomst bestendig, duurzaam en 21e-eeuws stedenbouwkundig concept. Duurzaamheid maakt deel uit van het DNA van het plan. Het plan is opgebouwd vanuit uit een systematische benadering met een geïntegreerd ontwerp voor de engineering van waterhuishouding, groen, ondergrond, infrastructuur, energie, geluid en mobiliteit. Dit levert een algeheel robuust ontwerp voor een duurzaam functionerend gebied met een tijdloze kwaliteit. De stedenbouwkundige uitwerking is de resultante van het grotere landschappelijk-ecologische kader. De groen- en blauwstructuur is bepalend voor de identiteit en leidend in alle planonderdelen. Hierbinnen is een helder weefsel van groene, aantrekkelijke en veilige openbare ruimten gemaakt voor de verschillende gebruikers. De duurzaamheidsgedachte is ook de basis voor het inzetten van moderne technieken en beschikbare kennis op het gebied van klimaatadaptatie, circulair bouwen, warmte- en energievoorziening. In dit kader zijn twee grote stappen voor robuustheid gemaakt: het saneren van het elektriciteit tracé en het realiseren van één maaiveldhoogte en een aangesloten polder vak met waterpeil dat gaat aansluiten op het systeem van de Venserpolder.

De organisatie van de toekomstige warmtevoorziening, en met name de (ondergrondse) infrastructuur die hiervoor nodig is, is in het plan doordacht. Restwarmte van datacentrales in de regio wordt waar mogelijk gebruikt en gebufferd. De overige energie wordt zoveel mogelijk lokaal opgewekt, onder andere in de vorm van zonnepanelen op alle mogelijke daken. De mobiliteit voor de Nieuwe Kern geeft nadrukkelijk voorkeur aan de voetganger en de fietser met een perfecte aansluiting op het openbaar vervoer. Het plan heeft daartoe aansluitend een fijnmazig stedelijk weefsel met doorwaadbaarheid en de menselijke maat. Ruimte voor gezond bewegen en sporten is hierin beoogd en geïmplementeerd.

10

DE VERBINDENDE SCHAKEL Op grotere schaal verbetert het parkensysteem de verbindingen tussen Amsterdam, Duivendrecht en natuurgebied de Amstelscheg. Door aantrekkelijke fietsroutes door het Stadspark (het centrale groengebied) wordt het historische polderlandschap beter toegankelijk en bereikbaar voor mensen uit Duivendrecht en Amsterdam Zuidoost die hier willen recreëren en genieten in de natuur. Er komen nieuwe, centrale routes voor fietsers en voetgangers in de hele Nieuwe Kern, van west naar oost, van noord naar zuid. De dorpskernen Duivendrecht en Ouderkerk aan de Amstel worden beter verbonden met een fietsverbinding over de A2 en een fietsverbinding langs en onder het knooppunt van Station Duivendrecht. Amsterdam Zuidoost en de Venserpolder krijgen betere verbindingen naar de Nieuwe Kern en tevens via het stadspark toegang tot het landschap van de Amstelscheg. Trainingscomplex De Toekomst van Ajax en het Volkstuinencomplex worden beter bereikbaar vanaf de Holterbergweg. Via drie snelfietsroutes in de richting van de Amstelcorridor wordt De Nieuwe Kern ook de verbindende schakel in het grote fietsnetwerk. Door de robuuste groen-blauwe structuur van De Nieuwe Kern, ontstaan verbeterde ecologische verbindingen, met biodiversiteit en groen.

Naast fietsverbindingen en ecologische verbindingen is de grote ambitie van De Nieuwe Kern om een plek te worden van verbinding tussen mensen, de voorwaarde voor sociale cohesie, door de openbare ruimten aantrekkelijk en uitnodigend in te richten voor alle gebruikers en doelgroepen. Het sociale aspect werkt ook door in de programmering van de gebouwen, met name die in de Urban Village bij station Duivendrecht, en voor het beoogde voorzieningen cluster aan het park. Aan de pockets is nadrukkelijk ruimte voor pop-up en initiatief door (buurt)initiatieven, winkels, eettentjes uit De Nieuwe Kern zelf, of eventueel de mensen uit de Bijlmer die hiernaar op zoek zijn.

11

VIER NIEUWE PARKEN PLUS PLANTSOENEN

Du

ive

nd

re

ch

t Venserpolder

STADSPARK GROENE POCKETS

SPORTPARK -DE TOEKOMST-

VOLKSTUINEN

GROEN

Groen karakteriseert De Nieuwe Kern. Elk bouwblok of perceel grenst direct aan groen of water. Ecologische verbindingen, beleving van seizoenen en groene gebruiksruimten voor kwalitatieve woon- en werkomgeving staan voorop. Rondom de planonderdelen wordt een Polderpark gesitueerd waarvan de waterstructuur, de polderdijken en de geluidswal deel uitmaken. Hier worden groene routes, ecologische oevers en landschappelijk groen gecombineerd. Centraal in het gebied wordt het levendige stadspark voorzien, in lineariteit en schaal vergelijkbaar met het Gijsbrecht van Amstelpark. Dit Stadspark maakt het plan tot eenheid over de Holterbergweg heen; het geeft De Nieuwe Kern een groen hart! Het park verbindt de gemeenschappen en wordt een speel, sport en ontmoetingsplek voor omwonenden. Aan het park ontstaan adressen en vastgoedwaarde. Het doel is ook dat het een waardig stadspark wordt, een sociaal culturele magneet voor de stedeling. Het Stadspark is een plek om te ontspannen, sporten, flaneren en spelen. Langs de hoofdroute die Ouderkerk en Duivendrecht gaat verbinden wordt, ter hoogte van de landbrug over de Holterbergweg, een paviljoen met terras voorzien waar bewoners van De Nieuwe Kern, Amsterdam Zuidoost, Duivendrecht en Ouderkerk aan de Amstel elkaar ontmoeten. Het stadspark kent waterpartijen in de vorm van een meander, heeft speelweides en ongekende botanische kwaliteit.

Aan de oostrand van park loopt de centrale route naadloos over in de diagonale esplanade van het deelgebied ‘Onder de Bogen’ naar het stationsplein. De randen van het stadspark vormen geen strakke boulevard, maar zijn sculpturaal ontwikkeld en verspringen naar en van het park, waardoor een pittoreske kwaliteit met zichtlijnen ontstaat. Aan het park grenzen deelgebieden of ‘kwartieren’ met eigen identiteit en programma.

Polderpark

Naast het Polderpark en het Stadspark worden in de stationskwartieren een serie groene pockets als pleinen of parkjes voorzien. Deze zijn via diagonale esplanade direct gekoppeld naar het stationsplein. De Nieuwe Kern kent daarnaast nog twee andere groene longen: het Volkstuinenpark en het sportpark de Toekomst. Deze parken krijgen, anders dan in de huidige situatie, verbindingen, openbare routes en poorten. Per deelgebied wordt een kwartierparkje gerealiseerd en is er aandacht voor groene bebouwing, hoven en straatbomen. Een groene en waterrijke karakter.

Stadspark

POLDERPARKEN

de r

Am s

tel

AMSTELLAND

Ou

Pocketparks 12

De toekomst en volkstuinen 13

STADSPARK

impressie Meander met landmark gebouw in de parkrand

LANDBRUG OVER HOLTERBERGWEG

PARKPAVILJOEN

LANDMARK GEBOUWEN

DE PARKRAND IS HET VISITEKAARTJE VAN DE NIEUWE KERN

Park en parkrand hebben pittoreske relatie 14

15

WESPENTAILLE Voor het welslagen van de Nieuwe Kern als duurzame gemeenschap, is het cruciaal dat de verschillende kwartieren aan het Centrale Stadspark zijn verenigd. De Holterbergweg met zijn intense verkeer, kan de Nieuwe Kern niet scheiden in twee kernen. Daartoe is voorzien dat het lineaire park met een landbrug over de Holterbergweg wordt getrokken. Landbrug is het juiste woord omdat er geen sprake is van een fiets-voetgangers brug (zoals de passarel bij de Toekomst) over de Holterbergweg. Deze landbrug, die in bovenaanzicht een ‘wespentaille’ is, faciliteert een brede parkzone met doorgaande routes geflankeerd door bomen. Deze krachtige verbinding wordt verbijzonderd met de Spaanse trap, het Parkpaviljoen met parkterras, en de landmark toren ‘Amstelzicht’. Door de Spaanse trap vindt de uitwisseling plaats met de Holterbergweg en ontstaat er daglicht toetreding onder de Landbrug.

Spaanse trap halverwege

Referentie landbrug Breda

3,5 %

+ 3,95 NAP

- 0,70 NAP

3,5 %

Referentie parkterras

- 0,70 NAP - 1,75 NAP

Doorsnede van de Landbrug over de Holterbergw

LANDBRUG Daglicht middenin

Adressen rond landbrug

Impressies landbrug Stadspark, ruimtelijke kwaliteit Holterbergweg

16

17

STEDEBOUWKUNDIG RAAMWERK OVERZICHTSKAART 1:5000 LEGENDA Plangebiedgrens Buiten exploitatie gebied

NB De bouwblokken zijn nog indicatief en worden in een volgende fase nader uitgewerkt.

ENDEMOL HOLTERBERGWEG

AJAX HUIDIGE TERREIN

VOLKSTUINEN

Nader uit te werken in het participatieproces

20

21

EEN WIJK VOOR IEDEREEN

DE KWARTIEREN

Een wijk voor iedereen, misschien wel de belangrijkste ambitie van De Nieuwe Kern. Het realiseren van een gedifferentieerd woonmilieu met een stedelijke mix van wonen, werken, voorzieningen en een aantal culturele bestemmingen. Ook de bebouwingsdichtheden zijn uiteenlopend, met een verloop van hogere dichtheden in de Stations kwartieren aansluitend op station Duivendrecht, het typisch Amsterdamse stedelijke milieu van 4 a 5 bouwlagen van de Onder de Bogen kwartieren en het Tuinenkwartier, en woningen in lagere dichtheden in het Toekomstkwartier richting Ouderkerk aan de Amstel.

STATIONS KWARTIER

OLD COURSE KWARTIER

URBAN VILLAGE KWARTIER

ONDER DE BOGEN NOORD KWARTIER

ONDER DE BOGEN ZUID KWARTIER

SPORTKWARTIER OOST

SPORT-KWARTIER WEST

HET VOLKSTUINENPARK

22

HET TUINEN KWARTIER

HET TOEKOMST KWARTIER

23

Het verhaal DNK 2035 Wat een prachtige dag is het. De zon schijnt in De Nieuwe Kern. Vanuit de trein had ik al een mooi uitzicht op dit nieuwe gebied. Ik ben razend benieuwd want ik heb enthousiaste verhalen gehoord. En vandaag mag ik het zelf gaan ontdekken. Al wandelend wil ik door het gebied gaan om straks te eindigen bij vrienden van mij, die net zijn gaan wonen in het Toekomstkwartier. Maar ik heb de tijd. Ik kijk wat onwennig om me heen en ben wat overrompeld door het verbouwde station. In weinig herinnert dit Station Duivendrecht meer aan de overstapmachine die het ooit was. Vanuit de nieuwe stationshal loop ik naar buiten, het stationsplein op. Het voelt gelijk prettig hier. Er is een drukte van belang, met mensen die hun weg zoeken van en naar het station. Bij de fontein in het midden probeert een jongetje zijn moeder nat te spetteren. Ik zie cafés met terrasjes waar het al aardig aan het vollopen is. Het meest opvallende gebouw aan dit plein is het hotel waar ik op uitkijk. Met de hoge ramen kijk je zo de lobby in waar een binnentuin zorgt voor een groene oase. Ik loop door en zie al snel mijn eerste bestemming van vandaag. Het nieuwste museum van Amsterdam! Het is hier geland en pas onlangs geopend. Kleuren staan hier centraal, en het is een soort kunsthal, galerie en atelier tegelijk met experimenteel werk van jonge kunstenaars uit de hele wereld.

Je kunt het ook kopen. In het atelier is een groepje kinderen zelf bezig. Met een vrolijk gemoed loop ik weer naar buiten waar ik al snel een nog grotere verrassing aantref. Onder de bogen van het spoorviaduct loop ik tegen een performance aan van live muziek en dans, met op de achtergrond kleurrijke graffitikunst en jongeren die spectaculaire moves op skateboards maken. Het voelt als een plek voor jonge en vrije geesten. Al luisterend naar deze passievolle straatmuziek bedenk ik me dat de Ziggo Dome en AFAS Live hier om de hoek liggen. Muziek is hier nooit ver weg. Ik bewonder nog eens het temperament van de bogen, een nieuw icoon voor de stad. Ik maak me los van de levendigheid en wandel via een groene route naar de Smart Mobility Hub. Het oude clubhuis van de Amsterdam Old Course staat er nog en nodigt uit voor een lunch. Maar ik ga nu eerst de trappen op van de SMH om me te verbazen aan het enorme dakvlak waar een heus sportpark op is gemaakt. Er wordt fanatiek gevoetbald zie ik. Allicht, je bent hier onder de rook van de Johan Cruijff Arena! Vanaf het dak kijk ik terug naar De Nieuwe Kern. Daar middenin zie ik het langgerekte park liggen, als een groene pijl dwars door het gebied. De faam van deze groene oase te midden van de nieuwe stedelijkheid is al vooruitgesneld. Langzamerhand wil ik dat nu wel eens zelf beleven. Ik loop terug naar het Bo-

genkwartier waar het park al begint, en wandel over de groene oversteek over de Holterbergweg. Het park is nog jong maar weet ook mij compleet te verrassen. Door de wooncomplexen aan weerszijden voelt het als een klassiek stadspark, maar de inrichting voelt veel ruiger en natuurlijker aan. Er is veel water aangelegd en ik zie kinderen op bootjes. Het groen voelt als een rustpunt, en tegelijk ook als een plek om te ontmoeten. Het zal wel aan het mooie weer liggen maar het lijkt wel of vandaag iedereen buiten is. Ik zie overal mensen op picknickkleden, ik zie studenten een balspel doen, ik zie een circusact. Bij het theehuis met houten tafels en ligstoelen tref ik een grote pluktuin. Ik wandel het Tuinenkwartier in. Het is een woonbuurt van stoere woonblokken met zowel grote als kleine appartementen. Aan de gevels zie ik veel groen, en tussen de blokken zie ik gemeenschappelijke tuinen die zorgen voor een ontspannen plek voor de bewoners onderling. Van hier is het maar een kleine stap naar de oude Tuinparken met een kleurrijke medley van alle volkstuinen. Een vakantiegevoel overvalt me en ik word blij van de fijne sfeer die hier hangt. Ik vergeet haast de tijd. Ik moet nu echt naar mijn vrienden in het Toekomstkwartier. Ze willen mij meenemen naar Ajax op De Toekomst. Er is een toernooi in het nieuwe stadion en een nichtje speelt mee.

Ik loop via het park naar hun nieuwe woonwijk. Ook hier is overal groen. Ze wonen met hun twee kinderen in een maisonnette in een blok waar ook kleinere lofts te vinden zijn. Trots vertellen ze dat hun wooncomplex helemaal van hout is gemaakt. Het voelt heel natuurlijk. Ze zijn hier helemaal op hun plek. De complete stad met al zijn levendige facetten ligt om de hoek. En tegelijk wonen ze hier in een groene buurt waar een gevoel van cohesie heerst. Dan gaan we lopend naar Ajax. Ik voel de opwinding om op het thuishonk van de grote club te mogen zijn. Maar ik vergis me. Het is geen kwestie van mogen; dit deel van het sportpark is altijd open toegankelijk en er heerst een clubgevoel die uitstraalt naar de buurt. Veel mensen lijken elkaar hier te kennen. Terwijl ik kijk naar de meiden die het veld betreden dwalen mijn gedachten af naar wat ik allemaal heb gezien vandaag. Wat een bijzondere plek is De Nieuwe Kern zeg! Een wereld vol afwisseling, waar ik in volle verwondering doorheen ben gaan dwalen. Ik heb heel veel jonge mensen gezien. Hier vind je veel om je talenten te kunnen ontwikkelen. De jonge stadscultuur onder de bogen, het buiten leven, de vele sportieve activiteiten, het magnifieke park, al dat groen overal. En dan te bedenken hoe dichtbij alles hier is. Een gebied met een toekomst, een gebied vol kansen. Over de Toekomst gesproken.

Ik word met veel gejoel uit mijn dagdroom gehaald. Er is gescoord. Door Ajax uiteraard.

1. OPENBAAR GROEN

1. OPENBAAR GROEN

NETWERK GROEN EN ECOLOGIE

NETWERK GROEN EN ECOLOGIE

ALGEMEEN Kansen voor Flora en Fauna Uit de landschappelijke relatie met de Groene Scheg en de wil een robuuste waterhuishouding te realiseren ontstond het plan voor De Nieuwe Kern. De groen- en waterstructuren vormen het fundament van het ruimteklijk plan. Ze zijn door het hele gebied verweven en dragen de identiteit van De Nieuwe Kern. Zo is de drager van de ruimtelijke kwaliteit het centraal gelegen Stadspark met een stevige, groene overkluizing over de S111 (Holterbergweg).

Plankaart hoofdstructuur, 1:5000 Facetten • Ecologische verbindingen, lokale biodiversiteit • Groenstructuur • Bomen

De robuuste, gezonde, leefbare stad Voor het creëren van een gezonde en duurzame leefomgeving en klimaatadaptieve openbare ruimte is groen essentieel en zorgt voor een leefbare stad. De planopzet voor de Nieuwe Kern is gebaseerd op een groenblauw raamwerk. Een goede groenstructuur draagt bij aan het voorkomen van regenwateroverlast en hittestress. De Nieuwe Kern heeft daarom een opzet gekregen waarbij ieder blok (stadsblok, bouwblok) altijd aan één zijde grenst aan park, groen, of water. Een nieuw centraal Stadspark verbindt en vormt het hart van de wijk. De randen zijn nadrukkelijk georienteerd op landschappelijk groen. Dit groen wordt opgezet als een polderpark met aaneengesloten waterstructuur en natuurlijke oevers. Hierlangs kunnen mensen wandelen en fietsen. Om een klimaatbestendige robuuste woonwijk te ontwikkelen is het noodzakelijk om het plangebied 0.5 tot 3.0 meter op te hogen tot een peil van ca. -0,7 NAP. Tevens vinden er aanpassingen plaats aan de waterpeilen (verandering poldergebieden) en zullen in sommige delen de grondwaterstanden stijgen. Kansen voor flora en fauna en essentiële gebiedsfuncties Door de ontwikkeling van De Nieuwe Kern gaan habitat en gebiedsfuncties voor dier- en plantensoorten verloren maar zullen meer en meer diverser gebieden worden gecreëerd. Hiertoe wordt er veel groen toegevoegd wat kansen biedt voor flora en fauna.

De groenstructuur biedt nieuwe kansen voor natuur door biotopen te verbinden. In het gebied zijn verschillende flora en fauna onderzoeken uitgevoerd. Om te beoordelen of de beoogde ontwikkeling daadwerkelijk strijdig is met de Wet natuurbescherming (Wnb) is, als onderdeel van de planuitwerking naar omgevingsplannen, nader onderzoek naar boomen steenmarter, kleine marterachtigen, vleermuizen, boomvalk, buizerd, havik, ransuil en sperwer nodig.

34

35

1. OPENBAAR GROEN NETWERK GROEN EN ECOLOGIE

LEGENDA KAART 1:5000

Speeldernis De diagonaal Groene pockets

Plangebiedgrens Bestaande bomen Nieuwe bomen

Urban village

Stations kwartier

Polderpark

Stadspark

Polderpark

Landbrug

Polderpark

Stadspark

De Toekomst

Volkstuinenpark

Polderpark 36

37

1. OPENBAAR GROEN NETWERK GROEN EN ECOLOGIE

ECOLOGISCHE VERBINDINGEN, LOKALE BIODIVERISTEIT IN RELATIE TOT DE MER PROCEDURE In de MER wordt een aantal maatregelen benoemd die kunnen bijdragen aan een positief effect (in de Structuurvisie is hier al rekening mee gehouden). Zo worden er veel ecologische verbindingen gemaakt. Zowel met de verschillende gebieden in het plan als met de omgeving, zoals de Amstelscheg, de polders, de spoorzone en de volkstuinen. Juiste keuze op het gebied van vergraven van watergangen, nieuw aan te leggen oppervlaktewater en beplantingschema’s en het beheer daarvan kunnen tevens bijdragen aan een positief effect. Door het aanleggen van verbindingen van het stadspark naar omliggende groene zones wordt een impuls gegeven aan met name algemene soorten. Wanneer bij de inrichting van deze verbindingszones rekening gehouden wordt met de juiste beplantingskeuzes

Ecologische corridor Duiker of loopgoot

38

(inheems en verschillende typen beplantingen zoals ruigte, kruisen en wilde bloemen) kan ook het meer gecultiveerde stadspark natuurinclusief worden. In de overige plandelen worden ook de oevers van watergangen en waterplassen daartoe natuurvriendelijk aangelegd. De vele noodzakelijke waterpartijen en watergangen zullen nadrukkelijk landschappelijk en ecologisch worden aangelegd. Hierdoor ontstaat een krachtig Hollands landschapsbeeld met de bijbehorende biotopen. Deze vormt een groen-blauwe dooradering voor De Nieuwe Kern, de aanwezige ruigtes (de Speeldernis) en het landschap van Amstelland. Er worden zo veel mogelijk bomen en groen toegepast in verband met tegengaan hittestress.

Voorzieningen voor fauna Bij kades worden maatregelen genomen zoals uittrede plaatsen, groene kades etc. Bij duikers en bruggen worden faunavoorzieningen opgenomen zoals loopgoten. Deze faunapassages worden aangelegd ten behoeve van de hermelijn, egel en ringslang. In het park worden poelen aangelegd voor de ijsvogel, watersalamander en amfibiën. Het Stadspark over de Holterbergweg krijgt een landbrug met bomen voor de geleiding van vleermuizen. Het leefgebied van de marter wordt verbonden en geïntegreerd in de groenstroken door ruigte en struweel toe te passen langs spoordijk oost-west, in het Abelenpark (Polderpark) en tussen Old Course, de Speeldernis en Vensterpolder.

Aandachtspunt voor de verdere planontwikkeling is het maken van een goede balans tussen de parkgebruikers en de kwetsbare biotopen. Ontwerp en beheer zullen hiertoe specifieke zones en milieus moeten leveren.

Er moet ook bewezen aandacht komen voor de effectiviteit, de kwaliteit en de levensduur van de beplanting. Denk hierbij aan de keuze voor groen/blauwe daken in plaats van groene daken en klim- en hangplanten in plaats van gevelsystemen.

grond voldoende diep geroerd te worden, zuurstoftoevoer worden toegepast en waar nodig dient grondverbetering te worden toegepast. Dit geldt voor alle locaties voor groen; in het park, de kleine parken, groenstroken en in de parkeerstroken.

Natuurinclusief bouwen Bij de verdere uitwerking van het Stedenbouwkundig Raamwerk kunnen de maatregelen worden ingepast, zoals: • elk gebouw wordt voorzien van rusten nestelplaatsen voor dieren zoals neststenen voor vogels, rustplekken voor insecten en voorzieningen voor vleermuizen; • losse, ondergeschikte elementen zoals fietsenstallingen voorzieningen worden op groen en / of blauwe manier ingepast. Bijvoorbeeld doormiddel van aankleding met groen, groendaken etc.; gebouwen worden ingericht met • vegetatiedaken en verticaal groen in afstemming met zonnepanelen.

Bodem Er dient door middel van juiste grondsamenstelling de goede conditie voor bomen en overige beplanting te worden gerealiseerd. De wijk kent een moeilijke grondslag. Daarom moeten de straatbomen worden voorzien van goede plantgaten en boomgrond. Naast een juiste samenstelling dient de

Nestkast

Volkstuin

Ecologische berm

Groendak

Bio duiker loopgoot

Rietkragen, ecologische oever

Voor het groen in het park én in de wijk geldt een hoge biodiversiteit en toepassing van inheemse soorten als uitgangspunt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen meer natuurlijk groen rondom de spoorzone en gecultiveerd groen in delen van het park en tussen de bebouwing.

Fasering uitvoering Gefaseerd werken draagt ook bij aan een positief effect voor de flora en fauna. Immers een kaalslag door bouwrijp maken kan slecht zijn voor de lokale flora en fauna. Binnen de plannen voor De Nieuwe Kern is veel ruimte voor groen aanwezig, dit biedt veel kansen voor de bedreigde soorten om zich te blijven vestigen in het gebied. Een slimme fasering kan die kansen benutten en in elke fase werken aan een gezonde duurzame leefomgeving. Voorkomen dient te worden dat de tijdelijke natuur de fasering stagneert.

39

1. OPENBAAR GROEN NETWERK GROEN EN ECOLOGIE

GROENSTRUCTUUR Hoofd fietsnetwerk Polderpark groene ring

40

Stadspark

Meander

Abelenpark

Fietspad Centraal Stadspark

Knotwilgenlaantje

Speeldernis

41

1. OPENBAAR GROEN NETWERK GROEN EN ECOLOGIE

BOMEN Bestaande bomen Nieuwe bomen

1

3 1 2 4 1

Bestaande bomen Op basis van de boomverordening OuderAmstel 2014 stelt de gemeente in beginsel een herplantplicht voor de te kappen bomen waarbij wordt gestreefd naar herplanting met vergelijkbare aantallen bomen met vergelijkbare leeftijd of dikte. Indien herplanting niet mogelijk is dan dient de monetaire boomwaarde van de gevelde opstand gestort te worden in het bomenfonds van de gemeente Ouder Amstel. Boombalans Binnen het plangebied van De Nieuwe Kern met uitzondering van de volkstuinen is een bomeninventarisatie uitgevoerd. Er zijn 835 individuele bomen geïnventariseerd. Hierbij is een eerste inschatting gemaakt van de verplantbaarheid en de conditieklassen van de bestaande 835 bomen. Goed verplantbaar 263, onder randvoorwaarden 293 en niet verplantbaar zijn 279 bomen.

42

6 7

Boombehoud De waardevolle bosschages langs de spoortaluds (1), het plantsoen noordelijk van het manifestatieterrein (2), de bomen en bosschages in en rondom de Speeldernis (3), rond The Old Course (4) en enkele rijen abelen langs De Toekomst (5) zullen worden gehandhaafd. Omdat het maaiveld op de terreinen van de Toekomst (6) en de Volkstuinen (7) ongewijzigd blijft is hier ook een veel groter behoud mogelijk. Omdat in het kader van de realisatie van een klimaatrobuuste woonwijk er integraal 0.5 tot 3.0 meter moet worden opgehoogd, is het voor een groot deel van de bomen op die locaties niet mogelijk om deze op de huidige standplaats te behouden. De individuele bomen en een groot deel van de bestaande bosschages/ bosplantsoenen zullen worden gekapt of worden verplant.

Bijzonder behoudenswaardige typen (The Old Course)

Nieuwe Bomen Met de aanleg van de vele lanen, grotere en kleine parken wordt getracht een aanzienlijk groter aantal dan de bestaande ca. 835 bomen te realiseren binnen het plangebied van De Nieuwe Kern. In de nadere uitwerking zal worden bekeken welke bestaande bomen hierbij op een nieuwe plek kunnen komen.

Analyse van bestaande bomen Niet verplantbaar = 279

Prachtige rijen Abelen langs trainingscomplex De Toekomst

Onder randvoorvaarden = 293

Goed verplantbaar = 263

Fasering De bomenbalans maakt het mogelijk om gefaseerd per deelgebied kapvergunningen te kunnen aanvragen waarbij het gehele plangebied van De Nieuwe Kern als compensatiegebied kan worden toegepast. Als basis voor het compensatieplan wordt het vastgestelde stedenbouwkundig raamwerk toegepast. Het gefaseerd kappen van bomen draagt bij aan het behoud van biodiversiteit tijdens de uitvoeringswerkzaamheden. Ook de herplant zal in fases worden uitgevoerd waardoor er diversiteit ontstaat in leeftijdsopbouw van de bomen en de beplanting.

5

43

2. WATERSTRUCTUUR NETWERK WATER

Plankaart hoofdstructuur, 1:5000 Facetten • Waterpeilen • Nieuwe waterstructuur • Water & oever onderhoud • Profielen watergangen, civieltechnisch

ALGEMEEN Uitgangspunt van de ontwikkeling is het maken van een robuuste waterstructuur voor de toekomst. De slechte bodemgesteldheid en draagkracht van de ondergrond en vele uiteenlopende maaiveldhoogtes belemmeren een efficiënt en flexibel gebruik van het terrein. Door het verleggen van de veendijk kan er een groter aaneengesloten peilgebied en eenvoudiger dijkbeheer ontstaan. Een integrale ophoging met bovenin goed doorlatend en daaronder goed waterbergend materiaal, garandeert een stevige, waterveilige en waterbergende toekomst voor het gebied. De substantiële grondophoging verbetert ook de doorlatendheid, waarmee een ontwateringsdiepte van minimaal 1,3m ontstaat. De ophoging bestaat uit 3 niveaus: 1 ophogen De Toekomst tot de Venserpolder, 2 ophogen Venser-polder tot niveau de Parade, 3 ophogen gehele gebied opdat een min. grondwaterdiepte van 1,3m wordt bereikt. De precieze uitvoeringsvolgorde van het grondverzet en eventuele uitvoerings-efficiëntie zal later worden bepaald. Door de benodigde watergangen in de lengterichting te organiseren ontstaat een hoofdstructuur die indelingsvrijheid toestaat. Voor een robuuste afvoer zullen de primaire watergangen een minimale breedte van 6 à 8 meter krijgen. Door de hieronder genoemde grondophoging zijn bredere watergangen mogelijk, met brede tussenzones voor een efficiënter grondgebruik. 44

45

2. WATERSTRUCTUUR NETWERK WATER

LEGENDA KAART 1:5000 Waterpeil -2,50 NAP (Venserpolder) Waterpeil -2,80 NAP (Volkstuinenparken) Waterpeil -5,20 NAP (Langs de Toekomst en A2) Duiker (incl. eco) Natuurlvriendelike oever Plangebiedgrens Natuurlijkvriendelijke oever Groene oever, houten beschoeiing Singel oever, lage kade Stadsoever, hogere kade Stadsoever, bebouwing in het water

46

47

2. WATERSTRUCTUUR NETWERK WATER

WATERPEILEN

NIEUWE WATERSTRUCTUUR

Huidige kunstwerken en extractiepunten

A In het plangebied is sprake van hoge grondwaterstanden ten opzichte van het bestaande maaiveldniveau. Er is dus een minimale ontwatering. De ambitie van het Stedenbouwkundig Raamwerk is om een robuuste, klimaatadaptieve ondergrond te realiseren die toekomstbestendig is, flexibiliteit biedt en voldoende worteldiepte voor bomen geeft. Aanpassingen aan waterstructuur en vigerende maaiveldhoogten zijn daarom noodzakelijk. De stedenbouwkundige visie streeft naar een ontwateringsdiepte van 1,30 meter om robuuste ontwatering te garanderen en voldoende vrijheid bij de maaiveldinrichting te bieden. Met de mogelijkheid om 1e ordebomen te plaatsen kan het effect van hittestress binnen stedelijk gebied worden beperkt.

A B

In verband met waterkwaliteit en de gegarandeerde doorstroming is in dit stedenbouwkundig raamwerk een aaneengesloten waterstructuur uitgewerkt. Het beheerpeil van de Venserpolder is uitgebreid naar de erfgrens met Ajax. Dit zou niet niet mogelijk zijn bij twee poldersystemen (Venserpolder en polder De Toekomst). Een drie poldersysteem compliceert bovendien de waterkwaliteit, de eisen van watercompensatie en dat ook bij de verschillende stadia van de planrealisatie. In combinatie met bovenstaande, de watercompensatie en vanwege de waterkwaliteit is een verlegging van de dijk de meest robuuste oplossing voor het plan en de waterstructuur van het gebied. Deze verlegging zal plaatsvinden in combinatie met de benodigde verlegging van het 150 kV tracé naar de zuidrand van het gebied.

Oppervlaktewater

DNK - Oost: 11% oppervlaktewater

DNK - West: 10% oppervlaktewater

Water retentie landschap

C

Hoofdwaterloop -2,5 NAP Ajax -4,6 NAP Volkstuinen -2,8 NAP Wadi / Bioswale - 1,0 NAP

Golfclub -2,9 NAP

Volkstuinenparken - 2,8 NAP

Venserpolder -2,5 NAP

De Toekomst -4,6 NAP

De Toekomst A2 -5,2 NAP

De nieuwe bullewijk - 4,75 NAP

Huidige polderpeilen

48

Extractiepunten Hoofdwaterloop alternatief

Toekomstige waterpeilen

49

2. WATERSTRUCTUUR NETWERK WATER

PROFIELEN WATERGANGEN, CIVIELTECHNISCH

52

53

3. MOBILITEIT BOVENGRONDSE NETWERKEN

ALGEMEEN Doelen De mobiliteitsdoelstellingen voor De Nieuwe Kern zijn geformuleerd op basis van de centrale doelen van het gebied: • Het stimuleren van het gebruik van duurzame vormen van mobiliteit voor bewoners, bezoekers en forensen. • Een fijnmazig en aantrekkelijk netwerk creëren voor langzaam verkeer dat het gebied verbindt met de omliggende deelgebieden en OV-knooppunten. Randvoorwaarden Om de mobiliteitsdoelstellingen te behalen moet rekening worden gehouden met een aantal randvoorwaarden:

Plankaart 1:5000 Facetten • Voetpaden • Openbaar Vervoer • Fietsverkeer • Autoverkeer • Holterbergweg • Stadspark landbrug de Wespentaille • SMH

1, Fietsers en voetgangers staan voorop in het gebied: een aantrekkelijk netwerk van fiets- en wandelpaden, stimuleren wandelen en fietsen onder bewoners, bezoekers en forensen. De OV-voorzieningen zijn voor het langzaam verkeer optimaal te bereiken. 2, De aanwezigheid van goede OV-voorzieningen in het gebied maakt het gebied minder afhankelijk van de auto. We stimuleren het gebruik van het OV onder bewoners, bezoekers en forensen. Daarnaast zorgen we ook voor andere aantrekkelijke alternatieven voor de auto, zoals (elektrische) deelconcepten. Hiermee wordt het gebruik van motorvoertuigen teruggedrongen. 3, Het evenementengebied rondom de Arena trekt van tijd tot tijd veel bezoekers waarvan een groot deel het gebied met de auto bezoekt. We blijven het auto-evenementenverkeer veilig afwikkelen, waarbij de Holterbergweg als hoofdroute wordt aangewezen. Bezoekers met openbaar vervoer (Duivendrecht en Strandvliet) en fiets geleiden we op een veilige manier naar de evenementenlocaties. 4, De Holterbergweg blijft fungeren als hoofdontsluiting, maar om te voorkomen dat de weg als barrière wordt ervaren, moet een goede west-oost verbinding worden gerealiseerd. Vanaf de Holterbergweg geven wijkontsluitingen voor auto- en fiets toegang tot een fijnmazig netwerk.

54

55

Pablo Nerudalaan

3. MOBILITEIT BOVENGRONDSE NETWERKEN

Ouderkerkerklaan Boris Pasternakstraat

spad

g

arner F.A. W

St

at io

ns we

LEGENDA KAART 1:5000 Fiets Voet Auto 30km/u Auto 50 km/u

De Passage

Joan Muyskenweg

Plangebiedgrens

MediArena

Bu

uit

ens

ns

ing

el

Van der Madeweg

B

el ing

ite

Borchlandweg

Holterbergweg

56

57

3. MOBILITEIT BOVENGRONDSE NETWERKEN

VOETPADEN Structuur voetgangersnetwerk De Nieuwe Kern is een ontwikkeling waar de voetganger en de fiets centraal staat. Het gehele gebied zal worden dooraderd voor deze doelgroepen. In het voetgangersnetwerk is een optimale link naar de HOV-haltes, het centrale gebied aan de oostzijde en de stations van metro en NS. Er zijn doorlopende routes van noord-zuid en van oost-west. Daarnaast is een uitgebreid netwerk van looproutes door de parkzone in het midden van

OPENBAAR VERVOER de kern beschikbaar. Net als het fietsnetwerk is het voetgangersnetwerk grotendeels gescheiden van het autonetwerk. Dit zorgt voor een goede verkeersveiligheid, maar kan risico’s opleveren voor de sociale veiligheid. De sociale veiligheid wordt verbeterd door goede verlichting en ‘ogen op straat’: routes lopen bij voorkeur langs de (voorkanten) van woningen en er is altijd een sociaal veilig alternatief beschikbaar voor de meer afgelegen directe routes.

Voetgangersverkeer bij evenementen Tijdens evenementen zal het voetgangersverkeer voornamelijk vanuit de stations Duivendrecht (oostwest treinverbindingen), Amsterdam Bijlmer Arena (noordzuid treinverbindingen en metro), metrostation Strandvliet en de Smart Mobility Hub komen en direct naar het evenementengebied gaan. Hierdoor ontstaat er een voetgangersstroom in het oosten van de Nieuwe Kern. Hiervoor is in 2020 de route Duivendrecht – Arena gerenoveerd.

Netwerk van voetgangers

Het gebied ten oosten van de S111 heeft binnen 800 meter toegang tot station Duivendrecht en metro Strandvliet. De cirkels geven aan welke gebieden voldoen aan deze concessie-eisen. De wijk ten westen van de S111 ligt volgens de concessie-eisen te ver af van een OV- en/of HOV-lijn. Een buslijn vanaf station Duivendrecht die alleen dit gebied bedient zal slechts één of twee keer per uur kunnen rijden en zal daarmee niet de beoogde kwaliteit bieden om alternatief voor

ter gaan rijden. Het tracé kan via de S111 lopen (snel, maar slechtere bediening westelijk deel) of kan een korte lus door het westelijk deel van De Nieuwe Kern maken. Om een goed alternatief te zijn voor de auto dient een dergelijke lijn vanaf de oplevering van de eerste woningen al frequent te rijden.

Metro

Grote menigten Treinstation Eventlocatie

de auto te laten zijn. Een mogelijkheid om volgens de concessie-eisen het westelijk deel te bedienen is het aanpassen van Connexxion buslijn 171. En andere mogelijkheid is een koppeling met het gebied ten zuiden van de Burgemeester Stramanweg. In combinatie met deze ontwikkeling kan een noord-zuid buslijn vanuit bijvoorbeeld Amsterdam Amstel via de Nieuwe Kern en het westelijk deel van Amstel III (werkstad) naar Amsterdam Holendrecht wel rendabel worden en hoogfrequen-

Station Duivendrecht Johan Crujiff Arena

AFAS Live

Station Duivendrecht

Metro Strandvliet

Metro ArenA

Wens nieuwe busroute

Ziggo Dome

58

59

3. MOBILITEIT BOVENGRONDSE NETWERKEN

FIETSVERKEER De regionale/stedelijke routes (de Buitensingel-Station Duivendrecht route, de Stationsweg en de S111) en de hoofdfietsroutes bestaan uit vrij liggende fietspaden in twee richtingen (sociale veiligheid), kennen rood asfalt en hebben zo weinig mogelijk kruisingen met de hoofdverkeersstructuur. Daar waar de hoofdfietsroutes de ringweg kruisen, liggen deze in voorrang en is de oversteek beschermd door een plateau of verkeersdrempel of rotonde. Kruisingen met de S111 zijn of ongelijkvloers of voorzien van verkeerslichten. De buurtaansluitingen kunnen vrij liggende fietspaden zijn maar kunnen ook deels samenvallen met de erftoegangswegen voor de autobereikbaarheid. In de aansluitende gebieden zijn de hoofdfietsroutes in veel gevallen ook bromfietspad en daarom is het logisch en wenselijk alle fietsinfrastructuur zodanig vorm te geven dat medegebruik veilig kan en overal de scooters en bromfietsen toe te staan.

AUTOVERKEER Noord-Zuid De nieuwe noord-zuid routes en de route naar Amsterdam Zuid en Zuidas (Buitensingel) worden belangrijke en veel gebruikte fietsroutes. Om het gebruik van de Buitensingel door fietsers te stimuleren moet de veiligheid en aantrekkelijkheid worden geborgd. Door het aanbrengen van een knip of via de toepassing van éénrichtingsverkeer richting het noorden voor auto’s kan dit gewaarborgd worden. Bij calamiteiten fungeert de Buitensingel wel als ontsluiting voor het autoverkeer uit de Nieuwe Kern. Het is raadzaam hier ruimte te reserveren om toekomstig vrij liggende fietspaden aan te kunnen leggen, wellicht nodig en wenselijk wanneer de eventuele nieuwe A2 entree wordt aangelegd. Voor de noord-zuid fietsroute vormt het spoor een obstakel. Er staat een fietstunnel op de planning (optie A). Een andere, voorlopige of extra mogelijkheid is het opwaarderen van de bestaande

route richting station Duivendrecht: dit is snel realiseerbaar en biedt daarnaast het voordeel dat langzame verkeersstromen van en naar het station worden gebundeld (sociale veiligheid). Oost-West Naar verwachting zal er meer fietsverkeer op de oost-west routes tussen station Duivendrecht, De Nieuwe Kern en Ouderkerk aan de Amstel komen. De hoofdstructuur is daarom aangevuld met een oost-west gericht netwerk, waaronder een fietsverbinding onder het metrospoor bij station Duivendrecht, zodat Ouderkerk en De Nieuwe Kern meer rechtstreeks verbonden worden met het dorp Duivendrecht en de Rijksstraatweg. De realisatie hiervan zal vanwege de kosten mogelijk lang duren. Voor de korte termijn is om de bestaande busbaan bij de Pablo Nerudalaan toegankelijk te maken voor fietsers. Dan kan worden aangesloten op de bestaande onderdoorgang bij Dolingadreef.

Aansluitingen en vormgeving van de S111 De S111 (Holterbergweg) blijft ongewijzigd t.o.v. de huidige toestand. Wanneer de S111 aangepast wordt kan de S111 2 x 2 rijstroken krijgen. Hij blijft dan gekenmerkt als een binnenstedelijke stroomweg. In theorie kan tussen de aansluitingen met één rijstrook per richting worden volstaan, maar omdat op de kruispunten twee opstelstroken nodig zijn (voor het afrijdende verkeer) is het deel tussen de kruispunten maar kort. Omwille van continuïteit in het wegprofiel en veiligheid blijft bij voorkeur het gehele deel 2 x 2 rijstroken. De aansluitingen op de S111 kunnen bestaan uit twee opstelstroken, waarbij de combinatie van rechtdoor, met of rechtsaf of linksaf, mogelijk is. Het direct op de S111 aansluitende deel krijgt aparte fietsvoorzieningen en wordt vormgegeven als gebiedsontsluitingsweg (type I, veel verkeer).

De rijbanen verder het gebied in bestaan uit één rijbaan waarop auto’s en fietsers rijden en wordt vormgegeven als gebiedsontsluitingsweg type II. De overige wegen zijn Erftoegangswegen (ETW), veelal als 30 km-weg of erf vormgegeven. In het Mobiliteitsplan Zuidoostflank is berekend dat de bestaande verkeerslichten-regelingen bij de Verlengde Joan Muyskenweg en Passage voldoende restcapaciteit hebben. De kruising Buitensingel-Ringweg-S111 is overbelast als de Nieuwe Entree A2 via de Buitensingel rechtstreeks wordt aangesloten op deze kruising met de S111. De aansluiting Buitensingel kan daarom alleen als ontsluiting voor de tuinparken worden gebruikt en als uitwijkroute bij calamiteiten.

Autoverkeer netwerk Logistieke/service route

60

61

3. MOBILITEIT BOVENGRONDSE NETWERKEN

SMART MOBILITY HUB De SMH is de nieuwe parkeergarage voor de vele grote publieksfuncties in het gebied inclusief ruimte voor bussen, taxis’s en drop-off. Op het dak van het gebouw worden nieuwe sportvelden aangelegd. De ontsluiting van de SMH kent twee situaties. Normaal ‘door-deweeks’ gebruik en gebruik bij (Tripple A-) evenementen. Een optimum in het aantal rijbanen moet worden gevonden om enerzijds een leefbare situatie gedurende gewone situaties te maken en anderzijds aanvaardbare wachttijden te behouden bij volle bezetting van de SMH. Een dynamisch verkeersregelingssysteem, beperking van de

mogelijkheid bij evenementen naar het zuiden af te reizen, gebruik van de Stationsweg naar Duivendrecht en een extra ‘uitvoeger’ vanaf de Holterbergweg langs Endemol kunnen hieraan bijdragen.

Holterbergweg

GOUDAPPEL COFFENG

3+1

1+2+1

De Passage

SMH

+1 Uitvoegend verkeer UITVOEGEND VERKEER Invoegend verkeer INVOEGEND VERKEER Normaal dagelijks verkeer VERKEER NORMAAL DAGELIJKS

64

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

Plankaart 1:5000 Facetten • Bouwvelden & Rooilijnen • Hoogteaccenten • Bouwhoogtes • Bijzondere gebouwen • Proefverkaveling w • Indicatie programma voor kantoren, wonen en voorzieningen (scholen, sport, winkels, maatschappelijk, medisch en horeca) De Kwartieren

ALGEMEEN In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke gestalte en de programmatische invulling beschreven en gevisualiseerd. De aanzet tot beeldkwaliteit en programmatische verdeling worden in grote lijnen geschetst. De aanzet tot beeldkwaliteit beschrijft die kenmerken die van invloed zijn op de verschijningsvorm van De Nieuwe Kern als geheel: de hoogten, de park randen, de belangrijke hoekpunten/rooilijnen, de herkenbare kwartieren. Een uitwerking van de beeldkwaliteit op buurtniveau kan worden opgesteld wanneer er meer bekend is over de gewenste typologie en differentiatie. Het raamwerk legt vast dat wat voor de samenhang van het geheel van belang is en moet ruimte bieden voor nadere uitwerking van dat wat zich, binnen de kaders, in de verschillende kwartieren kan afspelen. Qua programma is in dit raamwerk in algemene zin weergegeven hoe wonen en werken enerzijds en het commercieel en maatschappelijk programma anderzijds over het gebied zijn verdeeld.

102

103

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

LEGENDA KAART 1:5000 3-6 LAGEN

Plangebiedgrens

3-5 LAGEN

5-12 LAGEN

Hoogteaccent Hoogteaccent gemiddeld Hoogteaccent laag Rooilijn Rooilijn, openingen mogelijk

3 LAGEN

Rooilijn, verplaatsbaar Rooilijn, verplaatsbaar, openingen mogelijk Belangrijke objecten Belangrijke gevelwanden

3-6 LAGEN

4-8 LAGEN

4-8 LAGEN

Bouwveld

3-7 LAGEN

4-5 LAGEN

3-7 LAGEN

3-7 LAGEN 3-7 LAGEN

2 LAGEN

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

BOUWVELDEN & ROOILIJNEN

BIJZONDERE GEBOUWEN

Rooilijn

Rooilijn, verplaatsbaar

Belangrijke objecten

Rooilijn, openingen mogelijk

Rooilijn, verplaatsbaar, openingen mogelijk

Belangrijke gevelwanden

BOUWHOOGTES & HOOGACCENTEN

Bouwveld

Hoogteaccent

Hoogteaccent laag

Hoogteaccent gemiddeld

3-6 LAGEN

3-5 LAGEN

5-12 LAGEN

3 LAGEN 4-8 LAGEN

3-6 LAGEN

3-7 LAGEN

4-5 LAGEN Bouwvelden en rooilijnen Deze kaart geeft weer welke bouwvelden er zijn gedefinieerd. De bouwvelden geven de maximale contour van de bebouwing weer. Deze contour behoeft niet altijd te worden opgezocht. Ook aan de binnenzijde hoeft het veld niet geheel te worden benut. De aangegeven rooilijnen zijn echter dwingend. Ze geven aan waar de contour van de bebouwing dient te worden gepositioneerd. Ze zijn belangrijk om te komen tot een coherente buitenruimte en consistente gevelwanden. Bijzondere gebouwen en contouren Op enkele plekken moet bijzondere aandacht gegeven worden aan gebouwen, individueel of als groep. De plekken bepalen in hoge mate het aanzien van het plan als geheel en hebben daarmee een rol die boven de lokale plek of buurt uitstijgt. Daarbij verdient de parkcontour als geheel bijzondere aandacht.

Bouwhoogten Op deze kaart zijn de gemiddelde bouwhoogten vastgelegd. In grote lijnen neemt de gemiddelde bouwhoogte toe in de richting van station Duivendrecht en af richting de Amstelscheg. Er is in deze kaart nadrukkelijk sprake van gemiddelde hoogten. De bouwvelden kaart in combinatie met de oppervlaktenstaten bepalen mede samen de hoogte in een gebied. De bouwhoogten geven ook een soort ondergrens aan, met enige vrijheid voor kleinere objecten. Hoogteaccenten De markeringen in de kaart tonen waar zich (bijzondere-) hoogte accenten bevinden. De accenten bepalen de ruimte en/of staan op belangrijke zichtlijnen en dragen daarmee bij aan oriëntatie en hiërarchie. Op andere plekken doorbreken ze de monotonie of benutten ze bijzonder uitzicht. De hogere gebouwen staan, bekeken vanuit de dorpsstraat in Duivendrecht enigszins in de ‘zichtschaduw’ van Station Duivendrecht.

3-7 LAGEN

2 LAGEN

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

PROEFVERKAVELING

INDICATIE PROGRAMMA VOOR KANTOREN, WONEN EN VOORZIENINGEN (SCHOLEN, SPORT, WINKELS, MAATSCHAPPELIJK, MEDISCH EN HORECA) Wonen Kantoren, hotels en voorzieningen Sport Voorzieningen Voortgezet Onderwijs LIB4

Proefverkaveling Om de capaciteit van het plan te onderzoeken (bouw en kaveldiepten) en de ruimtelijke kwaliteit te controleren en organiseren (rooilijnen, bouwhoogten en karakter) is er een proefverkaveling voor elk kwartier opgesteld. Afhankelijk van fasering, eigendom, programma, differentiatie, kosten en opbrengsten zullen verschillende typologieën worden onderzocht en geoptimaliseerd. Deze zullen op hun beurt de verkavelingen beïnvloeden. De hier getoonde verkaveling is daarmee nadrukkelijk voorbeeld van een mogelijke uitwerking van de bouwvelden. Samen met enkele suggesties voor referenties voor de verschillende kwartieren kan zijn een aanknopingspunt vormen voor de verdere stedebouwkundige uitwerking van de kwartieren en eventueel daarin besloten buurten.

Programma verdeling In dit overzicht is de grove programmatische indeling weergeven. Zij volgt in grote lijnen de mogelijkheden en beperkingen die de geluidbelasting het gebied oplegt. Dit geldt met name voor het woonprogramma. Richting Ajax en de Arena wordt sport nadrukkelijker. Het strategisch in het plan gepositioneerde grondgebied van Ouder-Amstel is draagt belangrijke sociaal maatschappelijk programma.

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT LEGENDA Voorziening Maatschappelijke Voorzieningen Alles-in-één-bassisschool Voortgezet onderwijs Kinderopvang Dagbestending Huis van de Wijk Buurtkamer Medisch centrum Kleinschalig medisch centrum (AHOED) Kunst & cultuur

Commerciële Voorzieningen Urban Village, Stationskwartier, LIB4 gebied Kantoren en bedrijven Hotels en Short-stay Leisure functies Supermarkt Zoekgebied detailhandel Horeca (restaurants en cafés)

Sport SMH Openbare sport in openbare ruimte Sportpark “De Toekomst”

Additionele functies Additionele leisure functies Additionele winkels Additioneel voortgezet onderwijs

Functie verdeling De verschillende commerciële, sociale, maatschappelijke en culturele functies in het gebied zijn in duidelijke clusters gegroepeerd en gesitueerd in het gebied. Hun precieze omvang is in de oppervlaktestaat opgenomen. In dit overzicht is geduid waar welk programma zich ongeveer bevindt en toont alleen bij benadering de relatieve omvang en locatie.

Additionele horeca

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

STATIONS KWARTIER

ONDER DE BOGEN NOORD KWARTIER

Deelgebieden met eigen karakters De ambitie is dat De Nieuwe Kern als één samenhangend stedelijk gebied wordt beleefd. De overkoepelende identiteit vormt de paraplu over de verschillende deelgebieden, die elk een eigen onderscheidend karakter krijgen. De Nieuwe Kern is groot en bestaat uit verschillende deelgebieden. In de vorige hoofdstukken is de identiteit bewust vanuit het geheel bekeken. Maar niet alles zal overal hetzelfde zijn. Sterker nog, juist de diversiteit is een belangrijke pijler van het toekomstige karakter. Behalve de omvang van het gebied zijn ook de omgevingsfactoren heel bepalend voor de invulling van de deelgebieden. Daarbij is in ruimte en programma ook al veel vastgelegd door de initiatiefnemers. Hierna wordt (kort) een karakterschets van zes deelgebieden gegeven. We hebben ze ‘kwartieren’ genoemd (in lijn met de benaming van gebiedsontwikkelingen als Bajeskwartier en Amstelkwartier). De tekst wordt omlijst met referenties en principeschetsen ter illustratie. In de verdere planvorming van deze kwartieren zullen hun respectievelijke deel-identiteiten verder worden uitgewerkt.

OLD COURSE KWARTIER

URBAN VILLAGE KWARTIER

ONDER DE BOGEN ZUID KWARTIER

SPORTKWARTIER OOST

SPORT-KWARTIER WEST

HET VOLKSTUINENPARK

HET TUINEN KWARTIER

HET TOEKOMST KWARTIER

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

STATIONS KWARTIER

URBAN VILLAGE KWARTIER

Dit innovatieve businesspark grenst noordelijk aan het Stationsplein. Met zijn dynamiek en stedelijke mix van functies krijgt het door zijn expliciete context van natuur, groen en lelie moeras een zeer onderscheidend karakter t.o.v. zijn omgeving. Ingeklemd tussen spoor en Holterbergweg heeft elk perceel een oriëntatie op groen en water. Het hart van dit Innovatie kwartier is een plein met lunch paviljoen en parkje dat geprogrammeerd kan worden met sport, spel en ontmoeting. Het kwartier heeft een eigentijdse campus karakter van lichte, duurzame bedrijfspaviljoens waar niet alleen kantoorvloeren maar ook de hogere bedrijfsruimten gestapeld worden ontwikkeld.

Dit stationskwartier wordt ontwikkeld op basis van een losse grid structuur met een serie van intieme groene pockets. De openbare ruimte ontwikkelt zich tot een hecht en soms intiem weefsel van een urban village. Een centrale diagonale Esplanade verbindt stadspark, groene pockets en stationsplein. De zeer karaktervolle locatie onder en rondom het prachtig hoge spoorviaduct is bij uitstek geschikt voor een stedelijke dynamiek van werken, voorzieningen, retail, lokale programmering, hotels en shortstay. Hier liggen de kansen voor het ‘nieuwe werken’ in stoere, statige, flexibele werkgebouwen met veel gevel plastiek uitgevoerd in natuursteen. In de levendige, hoge plinten en aan de pleinen kunnen ondernemers en ZZP-ers initiatieven ontplooien met bedrijfjes, dienstverlening, eettentjes, urban sports en cultuur. Snel maar tijdelijk nemen kleurrijke paviljoens bezit van de ruimten onder de bogen.

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

ONDER DE BOGEN NOORD KWARTIER

ONDER DE BOGEN ZUID KWARTIER

De vier parkkwartieren worden ontwikkeld als buurten met een eigen identiteit. Naar het park toe ontwikkelen de buurten een zeer karaktervolle parkrand met verspringende rooilijnen, hoekpanden en sculpturale landmarks in de belangrijke zichtlijnen. Deze parkrand wordt het visitekaartje voor het wonen in de Nieuwe Kern. Het parkkwartier Noord heeft een orthogonale lay-out met groene- en sterk op de fietser en voetganger gebaseerde buitenruimtes. Het kwartier is 4 to 8 lagen hoog en bestaat uit enigszins onafhankelijk tegen elkaar geplaatste kloeke volumes. Licht onderscheidende kleuren rood, oranje, zalm en roodbruin metselwerk, erkers en horizontale en verticale setbacks ondersteunen de eigenheid van elk woongebouw. Consequent stenig materiaalgebruik en een verbijzonderde plintzone bewaken de coherentie van deze buurt.

In ieder parkkwartier is een kleiner buurtpark gesitueerd met ontmoetingsruimtes en speelplekken. De straten van de parkkwartieren zijn zeer autoluw, parkeerplaatsen zijn volledig in de blokken geïntegreerd. Parkkwartier Zuid bestaat uit gebouwen met zandsteen kleurige bakstenen gevels rond een monumentale symmetrisch centrale ontmoetingsruimte. Een omlopend smal balkon op de tweede verdieping aan deze ruimte is een kenmerkend element dat de eenheid van deze buurt verder verstrekt. Een water element zorgt voor verstrooiing en ontmoeting. Grotere privatere buitenruimten zijn aan de intieme binnenhoven gesitueerd. Ook deze buurt kent 4 to 8 bouwlagen, de hogere zijn meer aan de randen gesitueerd.

4. BOUWVELDEN EN GEBOUWEN

PROGRAMMA EN AANZET TOT BEELDKWALITEIT

HET TUINEN KWARTIER

HET TOEKOMST KWARTIER

Naar de volkstuinen toe kent het Tuinen Kwartier een gevarieerd beeld van naar voren gepositioneerde en juist wijkende gevels met enig variatie in hoogte om hiermee een zachte wand te bereiken. Hart van de wijk wordt gevormd door een rijke avenue met een dubbele bomenrij. Aan de zuidzijde van deze avenue zijn grote u- en l;-vormige woongebouwen gesitueerd die zich duidelijk richten op en openen naar het stadspark. Aan de avenue zorgen setbacks van één of twee lagen voor een vriendelijke verschijningsvorm. Deze statige gebouwen krijgen elk een eigen karakters, elk op zich ontwikkeld een stevige gemeenschap rond een gemeenschappelijke daktuin waaraan ook de grotere private buitenruimten zijn gelegen.

Door het verleggen van de polderdijk, poldervaart en het elektriciteitstracé krijgt de Nieuwe Kern een prachtige brede groene rand aan het Sportpark de Toekomst. Dit nieuwe Dijkpark is de gevraagde buffer naar de oefenvelden van Ajax. Het Toekomstkwartier met 3 tot 7 lagen krijgt een ontspannen bebouwing naar het Dijkpark met twee-onder-één kappers en een serie stadsblokken naar het centrale stadspark die in hoogte variëren. De hogere volumes aan het park omsluiten dan wel rijen verticale herenhuizen en beneden-boven woningen in warm baksteen uit de Amsterdamse traditie, dan wel statige, meer alzijdig horizontaal gelede urban villa’s in klassiek modernistische vormen en kleuren.