Bijlage 3. Regioraadsbrief Evaluatie NoordZuidlijn en Lijnennetvisie.pdf

Postbus 626 1000 AP Amsterdam Jodenbreestraat 25 1011 NH Amsterdam

Regioraad Vervoerregio Amsterdam Postbus 626 1000 AP AMSTERDAM

T 020 527 37 00 E info@vervoerregio.nl W www.vervoerregio.nl KvK: 34374879000 IBAN: NL46BNGH0285168274 BIC: BNGHNL2G

Datum

29 november 2021

Onderwerp

Resultaten evaluatie Noord/Zuidlijn

Uw kenmerk Ons kenmerk 2021/16061/ST

Inlichtingen

Team Kennis & Onderzoek, kennisenonderzoek@vervoerregio.nl

Bijlagen

 Overzicht resultaten voor stadsdelen en concessiegebieden  Beantwoording moties  Rapportage ‘Beleidsevaluatie Lijnennetvisie’  Rapportage ‘Impactstudie Noord/Zuidlijn’  Brief college Amsterdam aan de gemeenteraad

Geachte leden van de Regioraad, Op 13 december 2016 heeft de Regioraad de Lijnennetvisie vastgesteld als basis voor het nieuwe lijnennet dat op 22 juli 2018 van start ging bij de ingebruikname van de Noord/Zuidlijn. Met de raad is afgesproken om de keuzes in deze Lijnennetvisie te evalueren. In deze brief informeren we u over de resultaten van dit onderzoek. Daarnaast heeft de Vervoerregio op 22 november 2021 een technische sessie met Regioraadsleden gehouden voor toelichting en vragen over de evaluatie. De evaluatie bestaat uit twee verschillende onderdelen die als bijlage zijn toegevoegd:  De Beleidsevaluatie Lijnennetvisie: hierin heeft de Vervoerregio onderzocht in welke mate de oorspronkelijke doelen van haar Lijnennetvisie zijn behaald.  De Impactstudie Noord/Zuidlijn: hierin hebben wetenschappelijke instellingen samen met de gemeente Amsterdam en de Vervoerregio diverse effecten van de Noord/Zuidlijn op de stad en de regio onderzocht. In de Beleidsevaluatie hebben we deels gebruik gemaakt van analyses uit de Impactstudie. We gaan in deze brief vooral in op de vervoerkundige aspecten van de evaluatie. Daarbij lopen de resultaten tot uiterlijk 2019, er is in de uitkomsten dus nog geen invloed van de corona-pandemie. In de Impactstudie is ook onderzoek gedaan naar effecten op ruimtelijk en economisch gebied.

Deze resultaten komen aan bod in de bijgevoegde brief van de gemeente Amsterdam en het rapport ‘Impactstudie Noord/Zuidlijn’. Met de ingebruikname van de Noord/Zuidlijn op 22 juli 2018 is er veel veranderd in het lijnennet van de vervoerregio. De nieuwe metrolijn biedt een snelle directe verbinding tussen de noord- en zuidkant van Amsterdam en sluit aan op diverse stadslijnen en op R-netlijnen naar gemeenten in de regio. Inmiddels zijn de Noord/Zuidlijn en het nieuwe lijnennet ruim drie jaar operationeel en is het tijd om de balans op te

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

2 van 8

maken of verwachtingen, prognoses en doelstellingen zijn waargemaakt. De resultaten geven een positief beeld. Het Dagelijks Bestuur beschouwt het nieuwe lijnennet dan ook als een succes. U leest in deze brief de hoofdconclusies van de evaluatie. In bijlage 1 zoomen we verder in op de conclusies voor de verschillende Amsterdamse stadsdelen (inclusief gemeente Diemen en binnen Ouder-Amstel Duivendrecht) en voor de concessiegebieden Amstelland-Meerlanden, Waterland en Zaanstreek. In bijlage 2 vindt u de reactie op vier moties die de Regioraad op 13 december 2016 heeft aangenomen. Hoofdconclusies evaluatie Noord/Zuidlijn en Lijnennetvisie De Vervoerregio heeft het lijnennet en de effecten getoetst aan de beleidsdoelen uit de Lijnennetvisie. Deze doelen zijn gericht op het aantrekken van extra reizigers en opbrengsten, door sneller en aantrekkelijker openbaar vervoer aan te bieden op de drukkere verbindingen. Hiermee wil de Vervoerregio het lijnennet als geheel, dus ook de minder drukke relaties, exploiteerbaar houden binnen het beschikbare budget. Uit de evaluatie komen de volgende hoofdconclusies naar voren:  Met de Noord/Zuidlijn en het nieuwe lijnennet is het metronet op de as tussen station Noord en station Zuid de ruggengraat van het OV-systeem geworden, waarbij verschillende bus- en tramverbindingen de reizigers van en naar de metro brengen.

De extra capaciteit biedt ruimte voor de groeiende vraag naar OV en er zijn nieuwe, snelle verbindingen beschikbaar voor de reiziger. Tegelijk wordt het bovengrondse OV en de openbare ruimte in Amsterdam ontlast.  De reizigerstevredenheid bleef onverminderd hoog of nam licht toe.  In 2019, voor de corona-pandemie, reisden er gemiddeld zo’n 105.000 reizigers per dag met de Noord/Zuidlijn. Het aandeel ritten dat in het Amsterdamse netwerk (gedeeltelijk) per metro wordt afgelegd steeg fors met 10%. Deze reizigers zijn vooral afkomstig uit de tram en in iets mindere mate de bus. Het aantal reizigerskilometers in het gehele OV-netwerk steeg tussen 2017 en 2019 met 9% terwijl de som van exploitatiekosten, opbrengsten en beheer- en onderhoudskosten vrijwel gelijk bleef.  Voor bijna 90% van de reizigers in de vervoerregio verbeterde de reistijd of bleef deze gelijk. Jaarlijks wordt er daardoor ruim 2 miljoen uur reistijdwinst geboekt. Het aantal overstappen is binnen het Amsterdamse netwerk per saldo ongeveer gelijk gebleven en op de verbindingen met de omliggende gemeenten licht gestegen. We concluderen dat de doelen van de Lijnennetvisie zijn behaald en dat de situatie voor de meeste reizigers verbeterd is.

Ook realiseren we ons dat er minder goede ervaringen zijn van mensen in stadsdelen als Noord en West en in sommige wijken van de concessiegebieden rondom Amsterdam, omdat deze reizigers hun vertrouwde directe verbinding zijn kwijtgeraakt. Hier zijn we als Dagelijks Bestuur alert op en we wegen ze binnen de situatie en mogelijkheden van dat moment, mee in toekomstige beleidsvorming over het lijnennet. We hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over de resultaten van de evaluatie. Hoogachtend, Egbert J. de Vries Voorzitter Dagelijks Bestuur Dit document is digitaal ondertekend en bevat daarom geen zichtbare handtekening. Zie akte van ondertekening.

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

3 van 8

Bijlage 1: Overzicht resultaten voor stadsdelen en concessiegebieden In deze bijlage zoomen we verder in op de conclusies voor alle concessiegebieden. Voor de concessie Amsterdam zoomen we verder in op de afzonderlijke stadsdelen, inclusief gemeente Diemen en binnen gemeente Ouder-Amstel de kern Duivendrecht. We willen opmerken dat we uit de onderzoeksresultaten diverse cijfers beschikbaar hebben, maar dat deze cijfers niet altijd volledig uitsluitsel geven over de achterliggende oorzaken van effecten. Als we in een gebied in de omgeving van de Noord/Zuidlijn bijvoorbeeld een daling van het aantal OV-reizigers zien en bij een Noord/Zuidlijnstation een stijging, dan is het niet ‘waterdicht’ aantoonbaar dat deze reizigers nu naar de Noord/Zuidlijn lopen of fietsen. Als we echter verwachten dat zo’n effect waarschijnlijk is, dan geven we wel deze duiding. Concessie Amsterdam  In Amsterdam veranderde het lijnennet ingrijpend met de komst van de Noord/Zuidlijn. De extra capaciteit biedt ruimte voor de groeiende vraag naar OV en er zijn nieuwe, snelle verbindingen beschikbaar voor de reiziger. Tegelijk wordt het bovengrondse OV en de openbare ruimte in Amsterdam ontlast.  Het lijnennet van bus en tram is zo ingericht dat het aansluit op de metro als ruggengraat van het OVsysteem. Hierbij zijn nieuwe directe verbindingen ontstaan maar er zijn ook directe verbindingen vervallen.

 De reizigerstevredenheid bleef onverminderd hoog of nam licht toe. De Noord/Zuidlijn wordt door reizigers nog wat hoger gewaardeerd dan de andere metrolijnen.  Het aantal reizigers in het Amsterdamse netwerk is tussen 2017 en 2019 met circa 13% toegenomen. Deels komt deze toename doordat reizigers uit de omliggende concessiegebieden nu overstappen op de metro. Naast de verbetering van het OV-netwerk heeft de stijging van de parkeertarieven in Amsterdam per april 2019 waarschijnlijk ook een rol gespeeld in de groei van het aantal reizigers. In 2019, voor de corona-pandemie, reisden er gemiddeld zo’n 105.000 reizigers per dag met de Noord/Zuidlijn. Het aandeel ritten dat in het Amsterdamse netwerk (gedeeltelijk) per metro wordt afgelegd steeg fors met 10%. Deze reizigers zijn vooral afkomstig uit de tram en in iets mindere mate de bus.  Per saldo zijn reizigers in het nieuwe Amsterdamse netwerk korter onderweg, het gaat gemiddeld om 7.500 uur per werkdag, dit is circa 2 miljoen uur reistijdwinst per jaar. De grootste reistijdwinst zien we op nieuwe directe relaties met de Noord/Zuidlijn, soms wel tot 20 minuten. Voor bijna 90% van de reizigers verbeterde de reistijd of bleef deze vrijwel gelijk. De reistijdverlenging voor ruim 10% van de reizigers zien we vooral op relaties die niet meer met een directe lijn bediend worden.

Net als bij overstappen elders in het OV-netwerk kunnen reizigers op dezelfde relatie een verschil in reistijd ondervinden voor de heen- en terugweg, als ze op de heenweg overstappen op de Noord/Zuidlijn en op de terugweg op een lijn met een lagere frequentie. Een goede afstemming van frequenties tussen lijnen is belangrijk om bij overstappen de extra reistijd te beperken. Hiermee houdt de Vervoerregio rekening bij verdere beleidsvorming over het lijnennet.  Het effect op het aantal overstappen in Amsterdam is vrijwel neutraal. Per saldo stappen er evenveel reizigers minder over als dat reizigers vaker moeten overstappen. Het aantal overstappers is lager dan van tevoren verwacht en mogelijk te verklaren doordat mensen bereid zijn om verder te lopen of fietsen naar de metro. Stadsdelen Amsterdam Amsterdam Noord In Amsterdam Noord is het lijnennet aanzienlijk meer gewijzigd dan elders in de stad. De Noord/Zuidlijn verzorgt nu de verbinding met Amsterdam Centraal en de rest van de stad. De buslijnen die eerder door de

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

4 van 8

IJtunnel reden, bieden nu op een van de stations Noord of Noorderpark aansluiting op de metro. Veel reizigers hebben baat bij de nieuwe metroverbinding en de aanpassingen in het busnetwerk in dit stadsdeel. Zo reizen mensen vanuit Amsterdam Noord naar Amsterdam Centraal ruim 6 minuten sneller, naar Rokin ongeveer 15 minuten sneller en naar station Zuid bijna 20 minuten. Dit heeft voor het stadsdeel een gunstige invloed op de bereikbaarheid: zo zijn er nu vanuit Amsterdam Noord tot wel twee keer zoveel banen bereikbaar binnen 30 minuten. In Amsterdam Noord zien we dat de waardering voor de nieuwe OV-situatie in vergelijking met andere stadsdelen meer uiteenloopt. Er zijn relatief veel tevreden reizigers, maar ook relatief veel ontevreden reizigers. Dit laatste is waarschijnlijk te verklaren door het vervallen van de rechtstreekse busverbindingen met Amsterdam Centraal en sommige directe verbindingen binnen het stadsdeel. Deze veranderingen komen voort uit de Lijnennetvisie. Om tegemoet te komen aan klachten van reizigers heeft de Vervoerregio de bediening op buslijn 36 binnen Noord en naar Sloterdijk per april 2019 laten versterken. Amsterdam West Uit onderzoek zien we bij inwoners van stadsdeel West geen uitgesproken beeld over de tevredenheid. De effecten voor dit gebied laten een diffuus beeld zien, al naar gelang de reizen die mensen maken.

Het stadsdeel heeft een aantal nieuwe directe tramverbindingen gekregen, waaronder lijn 1 naar de metrostations Vijzelgracht en Weesperplein en lijn 19 naar het Leidseplein. Dit zorgt voor een reistijdwinst tot 5 minuten. Anderzijds zijn er met lijn 12 en lijn 14 ook directe tramverbindingen vervallen waardoor de reistijden op deze relaties tot 5 minuten langer zijn geworden. Het totaal aantal ritten vanuit Amsterdam West is afgenomen met 3% tot 6%. Deze afname zien we met name op de drukkere relaties naar Amsterdam Centraal, de Dam en stadsdeel Zuid en is te verklaren door de langere reistijden op relaties waar voorheen lijn 12 en 14 reden. Tegelijkertijd worden de nieuwe directe verbindingen met een kortere reistijd in de periode van het onderzoek nog relatief weinig gebruikt. Amsterdam Zuid In Amsterdam Zuid zien we een relatief grote groep inwoners die tevreden zijn met de nieuwe OV-situatie. De Noord/Zuidlijn biedt hier een snelle, aantrekkelijke nieuwe verbinding richting station Zuid en Amsterdam Centraal, waardoor de reistijd op sommige relaties fors is afgenomen. Waarschijnlijk trekt de Noord/Zuidlijn vanwege deze snelle verbindingen een deel van de reizigers aan die voorheen met de tram reisden. Deels heeft dit mogelijk ook te maken met wijzigingen van de tramverbindingen in Amsterdam Zuid, zoals de wijzigingen van lijn 5 en 12 en het vervallen van lijn 16.

De bediening van de De Lairessestraat en Cornelis Krusemanstraat wordt nu volledig verzorgd door de lijnen 347, 357 en 397 van de concessie Amstelland-Meerlanden. Amsterdam Centrum In stadsdeel Centrum zijn meer reizigers tevreden dan ontevreden met de nieuwe OV-situatie. Ook hier biedt de Noord/Zuidlijn diverse nieuwe en snelle reismogelijkheden, soms met 10 tot 20 minuten tijdwinst. Voor sommige relaties betekent dit een halvering van de reistijd. Er rijden nu minder trams tussen de binnenring en Amsterdam Centraal en de bediening van trams over de binnenring is versterkt. De Noord/Zuidlijn heeft ervoor gezorgd dat veel vervoervraag nu ondergronds kan worden afgewikkeld. Juist in het drukke centrum zorgt dit voor een ontlastend effect op het bovengrondse OV en de openbare ruimte. Dit biedt ook ruimte voor toekomstige extra vraag naar OV die zonder de Noord/Zuidlijn moeilijk had kunnen worden opgevangen Amsterdam Nieuw-West Net als in stadsdeel West zien we bij inwoners van stadsdeel Nieuw-West geen uitgesproken beeld over de tevredenheid. In stadsdeel Nieuw-West hebben, naast het vervallen van lijn 14 zoals ook genoemd bij stadsdeel West, vanuit de Lijnennetvisie weinig veranderingen plaatsgevonden in het lijnennet en de

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

5 van 8

frequenties van bus en tram. In maart 2019 was er een belangrijke wijziging door het verleggen van metrolijn 51 naar het traject station Zuid – station Sloterdijk. Hiermee zijn er nieuwe directe en snelle verbindingen ontstaan met de oostkant van de stad. In de resultaten van de evaluatie is het beeld qua reistijden enigszins negatief beïnvloed door langdurige werkzaamheden en omleidingen voor de aanleg van de Westtangent, onder andere in Osdorp. Dit is een snelle nieuwe busverbinding via Nieuw-West richting Schiphol. De werkzaamheden waren in 2019 afgerond en hebben daardoor geen verstorende invloed meer. Amsterdam Oost en Diemen In Amsterdam Oost zien we een relatief gemiddelde groep die tevreden is het met de nieuwe OV-situatie en relatief de kleinste groep ontevreden reizigers. In dit stadsdeel is tramlijn 9 gewijzigd in tramlijn 19, dit zorgt voor directe verbindingen met het Weesperplein, het Leidseplein en het westen van de stad. Lijn 14 is vaker gaan rijden en biedt de verbinding met de Dam en Amsterdam Centraal. Reizigers uit Watergraafsmeer en Diemen stappen voor deze verbinding over op de halte Alexanderplein. Elders in het netwerk in Amsterdam Oost hebben vanuit de Lijnennetvisie weinig veranderingen in het lijnennet en in de frequenties plaatsgevonden. Per saldo is het effect voor de reizigers in Oost en Diemen ongeveer neutraal.

Amsterdam Zuidoost en Duivendrecht (gemeente Ouder-Amstel) Net als in de stadsdelen West en Nieuw-West zien we bij inwoners van stadsdeel Amsterdam Zuidoost geen uitgesproken beeld over de tevredenheid. Wel zien we een toename van het aantal reizigers terwijl het lijnennet in Zuidoost en Duivendrecht zelf nauwelijks gewijzigd is. Deze toename heeft mogelijk te maken met verbeteringen elders in het netwerk, waaronder de ingebruikname van de Noord/Zuidlijn. Hiermee kunnen reizigers bijvoorbeeld met een overstap op metrostation Zuid sneller reizen tussen Zuidoost en De Pijp. Amsterdam Westpoort In stadsdeel Amsterdam Westpoort is er met het nieuwe lijnennet weinig veranderd in de OV-bediening. Vanaf station Sloterdijk is de reistijd korter geworden naar gebieden langs de Noord/Zuidlijn. Concessiegebieden Waterland, Zaanstreek en Amstelland-Meerlanden  Ook in de concessiegebieden Waterland, Zaanstreek en Amstelland-Meerlanden heeft de Lijnennetvisie en de ingebruikname van de Noord/Zuidlijn geleid tot veranderingen in het OV-netwerk. Verschillende regionale lijnen beginnen en eindigen nu bij de metrostations Noord en Zuid, zodat zij daar aansluiten op het metronet. Het aantal busverbindingen naar Amsterdam Centraal en het centrum van de stad is daardoor afgenomen en deels vervangen door de metro.

Het gebruik van de lijnen naar de metrostations Noord en Zuid gaat niet gelijk op met de verdeling van het aantal ritten op deze lijnen. Vooral de lijnen vanuit het zuiden naar het centrum zijn verhoudingsgewijs meer in trek bij reizigers dan de lijnen naar station Zuid. In mindere mate speelt dit effect op de lijnen vanuit het noorden naar Amsterdam Centraal en Noord.  Uit enquêtes komt naar voren dat inwoners en reizigers tevreden zijn gebleven over de regionale busverbindingen.  Het aantal reizigers in de drie concessiegebieden samen is tussen 2017 en 2019 met 5 – 10% toegenomen.  Net als binnen Amsterdam zijn ook de reizigers tussen Amsterdam en de genoemde drie concessiegebieden er gemiddeld op vooruit gegaan qua reistijd. Deze reizigers hebben samen een reistijdwinst van 1.350 uur per werkdag, dit is circa 0,5 - 1 miljoen per jaar. De reistijdwinsten zijn meer dan twee keer zo groot als de reistijdverliezen, maar voor de grootste groep reizigers is het effect

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

6 van 8

ongeveer neutraal. De tijdwinst verschilt per relatie: vanuit het noorden kan deze oplopen tot circa 15 minuten en vanuit het zuiden tot circa 7 minuten. In het algemeen geldt: hoe groter het aandeel van je reis dat je met de Noord/Zuidlijn kunt afleggen, hoe meer reistijdwinst. De snellere Noord/Zuidlijnverbinding compenseert op die manier voor het reistijdverlies door de extra overstap. Zo zien we flinke reistijdbesparingen voor mensen die vanuit het noorden of zuiden reizen naar gebieden in de omgeving van de Noord/Zuidlijn, zoals Rokin/Dam en De Pijp. Vanuit het noorden is ook de Zuidas een stuk sneller bereikbaar. Er zijn ook relaties met een toegenomen reistijd, dit speelt vooral als eerdere directe verbindingen zijn vervallen. Deze extra reistijd varieert ongeveer tussen circa 1 en 7 minuten, afhankelijk van de specifieke relatie. Zoals al beschreven bij de conclusies voor Amsterdam kunnen reizigers ook op de relaties met Amstelland-Meerlanden, Waterland en Zaanstreek een verschil in reistijd ondervinden voor de heen- en terugweg, als ze op de heenweg overstappen op de Noord/Zuidlijn en op de terugweg op een lijn met een lagere frequentie. Voor de vele overstappers op station Noord zijn de frequenties van de Waterlandse lijnen en de Noord/Zuidlijn daarom per maart 2019 onderling beter afgestemd om wachttijden te beperken.

 Het aantal overstappen voor de reizigers tussen Amsterdam en de genoemde drie concessiegebieden is gemiddeld toegenomen van 0,54 naar 0,66 per reis. Daarmee is het aantal reizigers met één overstap (of meer) iets toegenomen t.o.v. het aantal reizigers zonder overstap. Net als bij de vergelijkbare analyse voor het Amsterdamse netwerk heeft het overgrote deel van de reisrelaties een geringe toename of afname van het aantal overstappen. Een stijging van het aantal overstappen zien we vooral op relaties die hun directe verbinding met het centrum van Amsterdam verliezen, o.a. vanuit Waterland. Een vermindering van het aantal overstappen zien we vooral op relaties die profiteren van de nieuwe halte IJtunnel op de Prins Hendrikkade. Waterland  Reizigers in de concessie Waterland beoordelen het OV na de ingebruikname van het nieuwe lijnennet gemiddeld met een 8. Dit is vrijwel gelijk gebleven aan de voorsituatie.  Vanuit de concessie Waterland richting Amsterdamse binnenstad wordt op basis van de Lijnennetvisie circa 35% van de busritten ingezet op lijnen naar Amsterdam Centraal en circa 65% op lijnen naar metrostation Noord. In de praktijk nadert het gebruik door de reizigers deze verhouding: circa 40% van de reizigers kiest voor de bussen naar Centraal en circa 60% voor de bussen naar Noord. Het grootste deel van de reizigers naar Noord stapt daar over op de Noord/Zuidlijn.

Het aantal reizigers is tussen 2017 en 2019 met circa 7% toegenomen. Doordat veel mensen nu vanaf station Noord met de metro – en daarmee in de concessie Amsterdam – verder reizen is het aantal reizigerskilometers in de concessie Waterland afgenomen. Dit was ook voorzien in de Lijnennetvisie.  Per saldo zijn er in het nieuwe lijnennet meer reizigers met een kortere reistijd dan met een langere reistijd. Reizigers vanuit de concessie Waterland zijn in het nieuwe lijnennet korter onderweg naar gebieden langs de Noord/Zuidlijn en aan de westkant van de Amsterdamse binnenstad. De reistijdwinst kan hier oplopen tot circa 15 minuten. Voor reizigers die vanuit de concessie Waterland naar Amsterdam Centraal reizen, is de gemiddelde reistijd vrijwel gelijk gebleven of licht toegenomen. Het reistijdeffect hangt hier mede af van het vervolg van de reis na Amsterdam Centraal en de looproute die men op dit station kiest. Sommige andere relaties tussen de concessie Waterland en Amsterdam hebben een langere reistijd gekregen doordat de eerdere directe verbinding er niet meer is. Dit geldt bijvoorbeeld voor de relatie tussen de Prins Hendrikkade en wijken in Waterland die geen directe busverbinding met Amsterdam Centraal hebben. De extra reistijd kan dan oplopen tot circa 7 minuten.

Zaanstreek  Reizigers in de concessie Zaanstreek beoordelen het OV na de ingebruikname van het nieuwe lijnennet gemiddeld met een 7,9. Dit is vrijwel gelijk gebleven aan de voorsituatie.

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

7 van 8

 De lijnen 391 en 394 rijden in het nieuwe lijnennet nog steeds tussen Zaandam en Amsterdam Centraal. Lijn 392 rijdt nu vanuit Zaandam en Oostzaan naar metrostation Noord en biedt hier aansluiting op de metro. Op deze lijnen is het aantal reizigers tussen 2017 en 2019 met ongeveer 10% toegenomen. Op lijn 391 en 394 gaat het hierbij deels om extra reizigers tussen Amsterdam Noord en Amsterdam Centraal, als alternatief voor buslijn 35 en een overstap op de metro.  Per saldo zijn er in het nieuwe lijnennet meer reizigers met een kortere reistijd dan met een langere reistijd. Reizigers met lijn 391, 392 en 394 zijn vanuit de concessie Zaanstreek in de nieuwe situatie korter onderweg naar gebieden langs de Noord/Zuidlijn en aan de westkant van de Amsterdamse binnenstad. De reistijdwinst kan hier oplopen tot circa 15 minuten, dit speelt het sterkst bij reizen met lijn 392. Ook vanuit andere delen van Zaanstad profiteren mensen door de Noord/Zuidlijn van kortere reistijden. Mensen die vanuit Zaandam Oost of Oostzaan naar Amsterdam Centraal reizen, hebben gemiddeld een vrijwel gelijke reistijd als in het vroegere lijnennet. Het reistijdeffect hangt hier mede af van het vervolg van de reis na Amsterdam Centraal en de looproute die men op dit station kiest.

Sommige andere relaties tussen Zaandam Oost of Oostzaan en Amsterdam hebben een langere reistijd gekregen doordat de eerdere directe verbinding er niet meer is. Dit geldt bijvoorbeeld voor de relatie tussen het gebied rond de Prins Hendrikkade en Oostzaan. De extra reistijd kan dan oplopen tot circa 5 minuten. Amstelland-Meerlanden  Reizigers in de concessie Amstelland-Meerlanden beoordelen het OV na de ingebruikname van het nieuwe lijnennet gemiddeld met een 7,8. Dit is vrijwel gelijk gebleven aan de voorsituatie.  Op de lijnenbundel 347/348/357/358 tussen Aalsmeer/Uithoorn/Amstelveen en Amsterdam wordt op basis van de Lijnennetvisie circa 50% van de busritten ingezet op de lijnen 347/357 naar busstation Elandsgracht en circa 50% op de lijnen 348/358 naar station Zuid. In de praktijk kiest circa 70% van de reizigers voor de bussen naar Elandsgracht en circa 30% voor de bussen naar Zuid. Op deze lijnen is het aantal reizigers tussen 2017 en 2019 met ongeveer 9% toegenomen. De toename is deels te verklaren door de succesvolle aanbesteding van de concessie Amstelland-Meerlanden in 2017, die op deze corridor extra ritten opleverde. In het nieuwe lijnennet per 22 juli 2018 is er ook groei op de lijnen 347 en 357 (en 397) doordat de bediening van de De Lairessestraat en Cornelis Krusemanstraat na het vervallen van tramlijn 16 volledig door deze lijnen wordt verzorgd.

 Reizigers vanuit Aalsmeer en Uithoorn zijn in het nieuwe lijnennet met een overstap op de Noord/Zuidlijn korter onderweg naar Amsterdam Centraal en de omgeving Dam/Rokin. De reistijd is met ongeveer 7 minuten afgenomen. Naar de omgeving van de halte Westermarkt in Amsterdam is de reistijd met circa 5 minuten toegenomen doordat de bussen niet meer rijden op het traject Elandsgracht – Amsterdam Centraal. Vanaf Schiphol biedt de combinatie van de trein met een overstap op station Zuid ten opzichte van de vroegere situatie kortere reistijden naar bestemmingen langs de Noord/Zuidlijn. Voor andere gebieden in Amstelland-Meerlanden zien we geen grote reistijdeffecten.

Ons kenmerk

2021/16061/ST

Pagina

8 van 8

Bijlage 2: Beantwoording moties uit de Regioraad van 13 december 2016 RR161213-Motie 1: Verschuiving in modal split tussen OV en auto opnemen in de evaluatie. Beantwoording: De ingebruikname van de Noord/Zuidlijn lijkt een beperkt effect te hebben op de vervoerwijzekeuze van Amsterdammers en bezoekers van Amsterdam. Onder de Amsterdammers schommelen de aandelen weliswaar, maar van een duidelijke toe- of afname van bijvoorbeeld auto- of fietsgebruik lijkt geen sprake. Bij bezoekers van Amsterdam lijkt er wel een lichte afname van het autogebruik en een lichte toename van het treingebruik zichtbaar sinds de komst van de Noord/Zuidlijn. Of deze verschuiving statistisch significant is, wordt nog nader onderzocht. De verschuiving van auto naar trein kan ook (mede) zijn veroorzaakt door de verhoging van de parkeertarieven op 1 april 2019. Bij bus, tram en metro en fiets is een seizoenseffect zichtbaar bij de bezoekers van Amsterdam. RR161213-Motie 2: Het inrichten van snelle, toegankelijke, veilige en comfortabele overstappunten Beantwoording: Er zijn verschillende knooppunten die in het nieuwe lijnennet een meer belangrijke rol zijn gaan spelen voor overstappers. Om te beoordelen of deze haltes snel, toegankelijk, veilig en comfortabel zijn ingericht is een omgevingspsycholoog ingezet die het functioneren en beleven van een ruimte beoordeelt vanuit het perspectief van de reizigers.

Dit onderzoek toont aan dat de belangrijke overstappunten goed zijn ingericht en intuïtief en veilig aanvoelen. De metrostations worden redelijk positief beoordeeld maar er zijn nog altijd verbeteringen mogelijk met betrekking tot informatie over uitgangen, oriëntatie en overstapmogelijkheden. Ook op de onderzochte busstations in de regio kan de reiziger zich relatief gemakkelijk oriënteren. De Vervoerregio zet zich continu in om bewegwijzering op en rond stations te verbeteren. RR161213-Motie 3: Evaluatie van reizigersbewegingen en -tevredenheid in de concessie Waterland Beantwoording: Vanuit Waterland wordt circa 35% van de busritten ingezet op lijnen naar Amsterdam Centraal en circa 65% op lijnen naar metrostation Noord. In de praktijk nadert het gebruik door de reizigers deze verhouding: circa 40% van de reizigers kiest voor de bussen naar Centraal en circa 60% voor de bussen naar Noord. De tevredenheid in Waterland kent de hoogste waardering van de Vervoerregio Amsterdam en is met 8,0 gelijk gebleven. RR161213-Motie 4: Begeleiden van kwetsbare doelgroepen tijdens transitieperiode Beantwoording: Het algemeen beeld van de OV-coaches is dat het reizen in het nieuwe lijnennet voor de doelgroep heel vaak goed gaat. Na de ingebruikname van de Noord/Zuidlijn hebben OV-coaches contact opgenomen met (oud) cliënten om aan te bieden een keer extra te oefenen.

De meerderheid vond dit niet nodig en had zelf de nieuwe route al uitgestippeld. Er zijn ook cursussen gegeven over het nieuwe lijnennet. Dit bleek in de meeste gevallen afdoende en er was weinig animo voor aanvullende oefensessies in het nieuwe lijnennet.

Digitally signed by Zynyo B.V. Date: 2021.11.24 22:47:00 CET Document ID: fdffdef8-1ded-4b35-b16c-72b4f7781609