Bijlage 3 - Rapport Evaluatie pilot camerahandhaving BROM-SNOR (Gemeente Amsterdam).pdf
Tekst van het document
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving bromen snorfiets op de rijbaan
Team Onderzoek & Kennis Verkeersonderzoek@amsterdam.nl Rapportnummer O-220152
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Samenvatting Sinds juli 2018 is door het college van B&W van Amsterdam besloten dat brom- en snorfietsers op de rijbaan moet rijden binnen de ringweg A-10. Na invoering van deze maatregel bleek dat na een korte opleving, de naleving van zowel het rijden op de rijbaan alsmede het dragen van een helm verminderde. Om deze reden is in november 2021 met een pilot camerahandhaving gestart. Op 20 locaties in de stad werd vanaf november 2021 gesanctioneerd indien brom- en snorfietsers op het fietspad reden. Dit rapport evalueert de pilot op naleving en gedrag. De naleving van snorfietsers is fors beter geworden sinds de start van de pilot. Er is medio 2023 een forse stijging waargenomen van aantal snorfietsers op de rijbaan met een helm op (van 57% naar 89%). Deze sterke stijging van naleving kan ook te maken hebben met de invoering van de landelijke helmplicht voor snorfietsers, die op 1 januari 2023 in ging. Mogelijk is een deel van de snorfietsers vanwege deze regels overgestapt naar alternatieve vervoerswijzen, zoals de elektrische fiets/fatbike. Over de tijd heen is de naleving van rijden op de rijbaan gelijk gebleven door bromfietsers. 97% van de bromfietsers rijdt op de rijbaan met helm op. De overige 3% rijdt op het fietspad, maar wel met een helm op. Dit aandeel is gelijk gebleven sinds de start van de pilot.
In 2022 zijn er minder boetes op straat uitgeschreven dan in 2021, echter kan dit ook andere redenen hebben dan enkel minder overtredingen. Het aantal sancties van rijden op het fietspad door bromfietsers, snorfietsers en motoren op meer dan twee wielen neemt af gedurende de jaren.
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Inhoud
1 Aanleiding en doel ................................................................................................... 4 1.1 Aanleiding ...........................................................................................................................4 1.2 Onderzoeksvragen ..............................................................................................................5 2 Methoden ............................................................................................................... 6 2.1 Het Waarnemingenarchief .................................................................................................. 7 2.2. Visuele tellingen ................................................................................................................8 2.3 City Control ....................................................................................................................... 10 3 Resultaten ............................................................................................................ 11 3.1 Waarnemingenarchief....................................................................................................... 11 3.2 Visuele Tellingen ...............................................................................................................
14 3.3 Sancties ............................................................................................................................ 17 3.3.1 Camerahandhaving ............................................................................................................... 17 3.3.2 City Control ...........................................................................................................................18 4 Conclusie .............................................................................................................. 22 5 Advies voor vervolg ............................................................................................... 24 Bijlage 1. Dashboard ................................................................................................ 25 Bijlage 2. Disclaimer/verantwoording ........................................................................ 26 Bijlage 3 Aandeel brom-/snorfiets Amsterdam ............................................................ 27 Bijlage 4. Sancties op buurtniveau ............................................................................. 28
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
1 Aanleiding en doel
1.1 Aanleiding “Op 17 juli 2018 is het verkeersbesluit ‘Snorfiets naar de Rijbaan met helmplicht’ vastgesteld. “Het grote aantal verkeersdeelnemers met verschillende rijsnelheden op de relatief smalle fietspaden in de stad leidt tot verkeersonveilige situaties, slechtere doorstroming en tot situaties die als verkeersonveilig worden beleefd. Omwille van de beperkt beschikbare ruimte in de binnenstad is verbreding van de fietspaden op veel plaatsen geen oplossing voor dit probleem. Een goede bereikbaarheid per fiets is wezenlijk voor het functioneren van de binnenstad. Het college heeft om die reden besloten voor een groot aantal fietspaden binnen het gebied, dat wordt omsloten door de ring A10 van Amsterdam, een verkeersbesluit in procedure te brengen omtrent het verplaatsen van de snorfiets naar de rijbaan (met helmplicht) om zo de veiligheid op de weg te verzekeren en de bruikbaarheid van met name de fietspaden te verbeteren” (Staatscourant, 2018, 71559). De invoering van snorfiets naar de rijbaan met helmplicht is op 01-04-2021 van start gegaan. Dit rapport geeft inzicht in de werking van dit verkeersbesluit. Om het verkeersbesluit te evalueren zijn verschillende deelonderzoeken uitgevoerd die in dit rapport worden besproken. In de conclusies kunnen mogelijke verbanden tussen de deelonderzoeken worden gelegd.
Pilot Op 8 november 2021 is gestart met de pilot camerahandhaving voor brom- en snorfietsers in afstemming met THOR, CVOM, OOV en JenV. Omdat bleek dat de naleving van de maatregel ‘snorfiets naar de rijbaan’ daalde en digitale handhavingsmiddelen efficiënter en effectiever geacht worden dan analoog handhaven. Met behulp van 23 camera’s op 20 locaties in de stad wordt gehandhaafd op de plaats op de weg van brom- en snorfietsen en motoren. Dit wordt deels gedaan met permanente camera’s op de milieuzone en deels met nieuwe verplaatsbare camera’s speciaal voor brom- en snorfietsers. Van deze 20 locaties zijn er 9 met zowel fietspad als rijbaan, 10 locaties met alleen fietspad en 1 locatie met alleen rijbaan. Brom- en snorfietsen werden vanaf de start van de pilot gehandhaafd, terwijl motoren vanaf 01-09-2022 werden gehandhaafd. Met behulp van camera’s wordt op drie feitcodes gehandhaafd, namelijk: - R311 Als bromfietser niet de rijbaan gebruiken als er geen verplicht fiets/bromfietspad aanwezig is. - R309 Als snorfietser niet de rijbaan gebruiken waar dit verplicht is. - R 315 a Rijden op het trottoir, voetpad, fietspad, fiets/bromfietspad of het ruiterpad. Daarnaast wordt middels handhavers op straat gesanctioneerd indien: - R 536 a.Bestuurder/passagier snorfiets op rijbaan draagt geen goedgekeurde, goedpassende deugdelijk bevestigde helm.
4
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Het doel van de pilot was om ervoor te zorgen dat de naleving van de maatregel stijgt en om te kijken in hoeverre camera’s hierin een effectief middel zijn. Om het daadwerkelijke effect van de camera’s te monitoren zijn twee interventies toegepast: er zijn op twee locaties dummy camera’s geplaatst en er zijn op twee locaties camera’s afgedekt met een kap. Er is op ±15 locaties ook visueel geteld; dit betrof locaties waar voorheen een camera stond, waar een interventie was toegepast of waar nog steeds een camera aanwezig was. De visuele tellingen geven ook inzicht in de naleving van de helmplicht; iets dat niet middels milieuzonecamera’s kan worden geregistreerd.
1.2 Onderzoeksvragen De volgende onderzoeksvragen, inclusief hypothesen, zijn opgesteld: 1. Heeft camerahandhaving een positief effect op de naleving van brom- en snorfietsers op het rijden op de rijbaan? a. Hoeveel overtredingen en naleving zien we voor de hele stad in de loop der tijd? Wat is de trend per maand? b. Heeft het een effect op de locaties waar de camera’s hangen? Hoe verandert dit in de loop van de tijd? c. Zit er een groot verschil tussen de locaties? Is dit effect te verklaren? d. Zorgt het ophangen van camera’s ook voor een breder effect over de gehele stad waar de maatregel geldt (ook effect zichtbaar op andere locaties waar geen camera’s hangen)? 2. Is er een effect zichtbaar op de naleving van de helmplicht? Hypothese: als snorfietsers vaker op de rijbaan rijden, doen zij ook vaker een helm op vanwege veiligheid. 3. Hebben dummycamera’s (camera’s die niet aanstaan) effect? Hypothese: Na plaatsing van een dummycamera neemt de naleving op deze locatie toe, zonder daadwerkelijk te sanctioneren. 4. Heeft het afdekken van een camera effect? Hypothese: het afdekken van een camera, zodanig dat het duidelijk is dat deze niet in werking is, zorgt ervoor dat de naleving verslechtert.
5
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
2 Methoden
De pilot met sanctionering is op 01-11-2021 van start gegaan. De laatste meting op straat is in de week van 13 mei 2023 gehouden. Om de pilot goed te kunnen evalueren is data van zowel vóór als tijdens de pilot verzameld, zodat de naleving in deze periode met elkaar vergeleken kan worden. Hierbij is gebruik gemaakt van vier verschillende bronnen: • Historische visuele tellingen (2019-2020) • Waarnemingenarchief (Cleopatra, 06-2021 t/m 01-10-2022) • Visuele tellingen (04-2021 t/m 05 2023) • Registraties van de interventies van Toezicht Handhaving Openbare Ruimte (THOR, City Control, 01-01-2020 t/m 01-10-2022) In dit hoofdstuk wordt per bron de methode van dataverzameling beschreven. Elke bron heeft weer een andere dimensie doordat de locaties en andere variabelen niet overal gelijk zijn en er bij tellingen steekproeven zijn genomen. Door echter vanuit verschillende invalshoeken naar de nalevingen te kijken, ontstaat een globaal inzicht. Fase 0 01-04-2019 Invoering snorfiets naar rijbaan Fase 1 08-11-2021 start pilot camerahandhaving Fase 2 01-09-2022 implementatie interventies pilot
Visuele en cameratellingen 2019 en 2020 voor naleving
07-2021 visuele en cameratelling voor 0meting pilot
04-2022 visuele telling voor 1-meting pilot 10-2022 - 05 2023 visuele tellingen voor 2- en 3 metingen pilot
13 mei-2023 meetperiode pilot camerahandhaving
6
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
2.1 Het Waarnemingenarchief In het Waarnemingenarchief (Cleopatra) staan cameraregistraties van voertuigen op bepaalde meetpunten. Met behulp van kentekenherkenning worden voertuigen ingedeeld in categorieën. De camera is gericht op een rijstrook, wat zowel fietspad of rijbaan kan zijn. Bij de analyse is alleen 1 rijrichting per camera beschouwd, aangezien de brom- en snorfietsen alleen in de kijkrichting van de camera’s worden geregistreerd. Bij de cameraregistratie kan geen onderscheid tussen snorfiets of bromfiets worden gemaakt. Daarnaast is het ook niet mogelijk om de naleving van de helmplicht te meten met deze camera’s. Er is op 19 locaties gemeten op het fietspad, waarbij de brom-/snorfietser dus een overtreding maakt. Van deze 19 locaties is op 9 locaties ook de rijbaan gemeten, waarbij de brom-/snorfietser dus de regels naleeft. Op 1 locatie (Jodenbreestraat) is alleen op de rijbaan gemeten (nalevingen). De periode waarvan de data is geanalyseerd loopt van 1 juli 2021 tot 1 oktober 2022. In 2021 is er niet van elke locatie data, doordat toen nog niet alle camera’s waren opgehangen. Ook in 2022 zitten er verschillen in locaties. In de analyses is de data meegenomen voor zo ver deze aanwezig is.
Westerdoksdijk
Nieuwe Hoogstraat
Pontanusstraat
Stadionweg
Vrijheidslaan
Figuur 2.1. Sanctielijst met 21 locaties.
Er worden analyses op 2 niveaus gedaan: op het gehele netwerk (alle locatie bij elkaar) en per locatie. Hierbij zijn twee indicatoren per niveau: 1. aantal overtredingen (absoluut) – van toepassing op alle 19 locaties met enkel fietspad. 2. percentage overtredingen ten opzichte van alle registraties; dit zijn dus alle overtredingen + alle nalevingen – van toepassing op de 9 locaties met zowel fietspad als rijbaan. Deze twee indicatoren worden per maand en per jaar geanalyseerd.
7
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
2.2. Visuele tellingen Voordat de pilot van start ging en er handhavingscamera’s werden opgehangen om brom- en snorfietsers te beboeten, zijn diverse tellingen uitgevoerd. In 2019 en 2020 werd dat gedaan om het verkeersbesluit ‘bromfiets naar de rijbaan’ te evalueren. In totaal zijn er in die periode 6 tellingen uitgevoerd. Voordat de pilot op 01-12-2021 van start ging, is ten behoeve daarvan een nulmeting uitgevoerd. Ondanks dat de achterliggende doelen anders waren, was de uitvoering gelijk aan elkaar. Onderzoekers hebben op deze locaties ter plekke per kwartier bijgehouden hoeveel snorfietsers en hoeveel bromfietsers op het fietspad (overtreding) of de rijbaan (naleving) reden en hoeveel van hen een helm droeg. Deze metingen waren steekproeven en hebben plaatsgevonden op zowel doordeweekse dagen als een weekenddag. Dit gebeurde op dagdelen van drie uur. Zie aan het einde van deze paragraaf het overzicht van de dagen en tijdstippen waarop is gemeten gedurende alle visuele tellingen. Ten behoeve van de pilot is in de periode 04-2021 tot en met 05-2023 op diverse momenten visueel geteld door onderzoeksbureau Het Verkeershuis. Deze tellingen hadden als doel om het effect van de camera’s op de naleving van brom- en snorfietsers op de rijbaan te meten, alsmede de naleving van de helmplicht te onderzoeken.
Ter vergelijking zijn ook oude metingen van 2019 (-2-meting) en 2020 (-1-meting) meegenomen; deze tellingen zijn uitgevoerd voordat de handhavingscamera’s werden opgehangen. Alle tellingen worden met elkaar vergeleken om te zien of de naleving door de tijd heen en na invoering van camerahandhaving verbetert. In onderstaande tabel op de volgende pagina zijn alle tellocaties, tellingen (-2-meting tot en met 3-meting) en type interventie weergegeven. Een aantal van deze locaties heeft wel een handhavingscamera, een aantal niet. Tijdens de 0- en 1-meting zijn de locaties en camera’s gelijk gebleven aan elkaar. In de 2-meting in september 2022 zijn twee camera’s zichtbaar afgedekt, zodanig dat ze niet meer kunnen registeren. Daarnaast zijn ook dummy camera’s geplaatst, die niet kunnen registreren maar exact hetzelfde eruit zien als echte camera’s. De tellingen zijn verricht door bureau Verkeershuis.
8
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Locatie
-2 0kt/nov 2019
-1 feb 2020
Haarlemmerplein Wittenburgergracht Nieuwe Hoogstraat Jan van Galenstraat Kinkerstraat Buiksloterweg Linnaeusstraat
Telling
Telling
Weesperzijde Van Baerlestraat Theophile de Bockstraat Jan Evertsenstraat Apollolaan Waterlooplein Roelof Hartstraat
Telling Telling Telling Telling
Telling Telling Telling Telling
Van der Pekstraat
Telling
Telling
Amstelboulevard Pontanusstraat Molenslootbrug Berceusestraat Tabel 2.2. Overzicht locaties, metingen en interventies
0 jun/jul 2021 Camera + Telling Telling Camera + Telling Camera + Telling Telling Camera + Telling Camera + Telling Camera + Telling Telling
1 apr 2022 Camera + Telling Telling Camera + Telling Camera + Telling Telling Camera + Telling Camera + Telling Camera + Telling Telling
2 sep/okt 2022 Camera + Telling Telling Camera + Telling Camera + Telling Camera + Telling Camera + Telling Camera + Telling Telling Telling Telling Dummy + Telling Dummy + Telling Telling Afgedekt + Telling Afgedekt + Telling Telling
3 Mei 2023 Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling Telling
Er is op de volgende dagen en tijdstippen gemeten gedurende alle visuele tellingen (bureau Verkeershuis): Werkdag Ochtendspits + Avondspits Dinsdagavond Zaterdagmiddag Zaterdagavond
1 dinsdag en 1 donderdag 07:00 – 10:00 uur en 15:00 – 19:00 uur 1 dinsdag 19:00 – 22:00 uur 1 zaterdag 15:00 – 19:00 uur 1 zaterdag 19:00 – 22:00 uur
9
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
2.3 City Control Bij de afdeling THOR worden interventies door BOA’s geregistreerd. Een interventie kan zijn een waarneming, waarschuwing of combibon. Deze interventies worden bijgehouden in de app City Control. Er zijn diverse feitcodes die relevant zijn voor het monitoren van de naleving van brom- en snorfietsers op de rijbaan en helmplicht. In september 2022 is motor op de rijbaan erbij gekomen, welke binnen feitcode R315a (motoren met >2 wielen) valt. In tabel 1 zijn de feitcodes met omschrijving en de categorieën weggebruikers weergegeven. Feitcode R311 R312c R315a
R536e
Feitomschrijving Als bromfietser niet de rijbaan gebruiken als er geen verplicht fiets/bromfietspad aanwezig is Als snorfietser niet de rijbaan gebruiken waar dit verplicht is Rijden op het trottoir, voetpad, fietspad, fiets/bromfietspad of het ruiterpad
Bestuurder/passagier snorfiets op rijbaan draagt geen goedgekeurde, goedpassende deugdelijk bevestigde helm
Categorie 3. Bromfietsers en snorfietsers 3. Bromfietsers en snorfietsers 1. Bestuurder van motorvoertuig op > 2 wielen 2. Bestuurder van motorvoertuig op 2 wielen 8. Een ieder 3. Bromfietsers en snorfietsers 8. Een ieder
Tabel 2.3. Feitcodes en categorieën
10
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
3 Resultaten
3.1 Waarnemingenarchief 3.1.1. Resultaten op netwerkniveau Met de cameradata uit het waarnemingenarchief is onderstaand figuur gemaakt ten aanzien van de naleving voor alle locaties samen. Sinds de start van de camerahandhaving is de naleving verhoogd van 85% in juli 2021 naar 91% in december datzelfde jaar. Vanaf 2022 is de naleving vrijwel stabiel gebleven tot 92% à 93%. Er zijn geen seizoensinvloeden of andere invloeden te zien in deze cijfers. Onderstaand figuur toont de totalen van brom- en snorfiets samen.
15%
15%
17%
12%
9%
8%
8%
7%
8%
8%
7%
7%
7%
7%
85%
85%
83% 86% 88%
91%
92% 92%
93%
92% 92%
93%
93%
93%
93%
juli
augustus
september
december
januari
februari
maart
april
mei
juni
juli
augustus
september
100% 14%
80% 60% 40% 20%
november
oktober
0%
2021
2022 Rijbaan
Fietspad
Figuur 1.1.1. Percentage overtredingen per maand
11
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
3.1.2. Resultaten op locatieniveau Onderstaand figuur geeft per locatie het aantal overtredingen en nalevingen voor 2021 en 2022 voor brom- en snorfiets samen, op basis van het Waarnemingenarchief van Cleopatra. De data betreft de maanden juli tot en met december 2021 en januari tot en met september 2022. De best scorende locaties zitten redelijk dicht op elkaar qua nalevingspercentage; variërend tussen 95% en 98%. Er zijn drie locaties die hier ver vandaan zitten, namelijk: 1. Westerdoksdijk – 35% naleving 2. Linnaeusstraat – 77% naleving 3. Jan van Galenstraat – 83% naleving Locatie Buiksloterweg
Wegdeel FP
2021
2022
2021
2022
8979
4389
10%
4%
RB
77031
115978
90%
96%
Jan van Galenstraat
FP
9888
2963
19%
17%
RB
41119
13983
81%
83%
Linnaeusstraat
FP
15532
20139
24%
23%
RB
50341
69270
76%
77%
Molenslootbrug
Pontanusstraat
Stadionweg
Surinameplein
Westerdoksdijk
FP
4757
5%
RB
88366
95%
FP
86
1350
5%
3%
RB
1670
43677
95%
97%
FP
5836
1480
9%
2%
RB
61367
61656
91%
98%
FP
1941
2831
6%
2%
RB
30803
120406
94%
98%
FP
6131
3888
12%
5%
RB
43729
71970
88%
95%
FP
1719
5272
91%
65%
RB
174
2875
9%
35%
Tabel 2.1.2.a. Aantal overtredingen per locatie per jaar
De tabel hieronder toont de naleving per locatie per maand in percentages. Gedurende de pilot is te zien dat de naleving van rijden op de rijbaan in plaats van op het fietspad verbetert. Door de tijd heen stabiliseert de naleving. Op veel locaties zit aan het einde van de pilot de naleving op meer dan 95%. De locaties Molenslootbrug en Pontanusstraat hadden in de laatste maand enkel een afgedekte camera staan, waardoor hier geen data van is verzameld. Er zijn twee opvallende dingen te zien in onderstaande data: • Locaties Westerdoksdijk; hierbij reden extreem veel brom-/snorfietsers op het fietspad op het moment dat de camera daar actief werd: 92% was in overtreding in november 2021. Deze aantallen liggen ook gedurende 2022 ver boven de aantallen van de andere locaties. Afgelopen jaren is de kruising en rest van de Westerdoksdijk niet veranderd qua verkeerssituatie, dus daar ligt geen verklaring voor deze hoge aantallen.
12
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
•
Locatie Jan van Galenstraat; dit is de enige locatie waarbij een verslechtering heeft opgetreden. Bij de start van de pilot zat de naleving op 84% en in september 2022 op 78%. 2021
Locatie Buiksloterweg
2022
Wegdeel FP
7
8
9
10
11
12
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11%
12%
13%
11%
8%
5%
5%
4%
4%
4%
3%
3%
4%
4%
3%
RB
89%
88%
87%
89%
92%
95%
95%
96%
96%
96%
97%
97%
96%
96%
97%
Jan van Galenstraat
FP
16%
18%
51%
22%
12%
8%
5%
9%
36%
27%
33%
32%
28%
24%
22%
RB
84%
82%
49%
78%
88%
92%
95%
91%
64%
73%
67%
68%
72%
76%
78%
Linnaeusstraat
FP
25%
24%
24%
24%
21%
20%
19%
20%
23%
24%
23%
24%
25%
23%
20%
RB
75%
76%
76%
76%
79%
80%
Molenslootbrug Pontanusstraat Stadionweg
Surinameplein Westerdoksdijk
81%
80%
77%
76%
77%
76%
75%
77%
80%
FP
11%
11%
6%
4%
4%
4%
4%
4%
nvt
RB
89%
89%
94%
96%
96%
96%
96%
96%
nvt nvt nvt
FP
5%
5%
4%
3%
3%
3%
3%
3%
3%
RB
95%
95%
96%
97%
97%
97%
97%
97%
97%
FP
10%
10%
9%
9%
7%
4%
4%
4%
4%
4%
3%
1%
1%
1%
1%
RB
90%
90%
91%
91%
93%
96%
96%
96%
96%
96%
97%
99%
99%
99%
99%
FP
8%
7%
5%
3%
3%
3%
3%
3%
3%
3%
2%
2%
2%
RB
92%
93%
95%
97%
97%
97%
97%
97%
97%
97%
98%
98%
98%
FP
13%
12%
13%
13%
11%
7%
6%
6%
5%
5%
5%
6%
5%
5%
5%
RB
87%
88%
87%
87%
89%
93%
94%
94%
95%
95%
95%
94%
95%
95%
95%
FP
92%
88%
82%
75%
73%
71%
63%
59%
61%
56%
60%
RB
8%
12%
18%
25%
27%
29%
37%
41%
39%
44%
40%
Tabel 3.1.2.b. Aandeel overtredingen per locatie (juli 2021 – oktober 2022) van brom- en snorfiets samen
3.1.3. Conclusies Waarnemingenarchief Op netwerkniveau stabiliseren de overtredingen in 2022. Het aandeel overtredingen lag bij het begin van de pilot op 15%, maar aan het einde ligt het aantal overtredingen op 7% à 8%. Op locatieniveau is een verbetering te zien bij alle locaties behalve Jan van Galenstraat. Ook de Westerdoksdijk blijft een punt van aandacht doordat de overtredingsaantallen bij het einde van de pilot nog op 60% zitten. Doordat de data uit het waarnemingenarchief brom- en snorfiets niet kan onderscheiden van elkaar, zijn de nalevingen vrij hoog. In het volgende hoofdstuk wordt de naleving op basis van fysieke tellingen tussen beide categorieën uitgesplitst en wordt duidelijk dat er grote verschillen zitten tussen de naleving van brom- en snorfietsers.
13
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
3.2 Visuele Tellingen Met behulp van visuele tellingen op straat is de mate van naleving op de maatregel snorfiets op de rijbaan en de helmplicht gemonitord. Er is niet bij elke meting op dezelfde locaties geteld vanwege bijv. wegwerkzaamheden of omleidingen. Daarnaast is bij een telling een aantal variaties op straat geweest met dummycamera’s en afgedichte camera’s. Zie paragraaf 2.2 voor een schematisch overzicht van alle tellingen en locaties. 3.2.1 Resultaten netwerkniveau Ten opzichte van de data uit het waarnemingenarchief is bij de visuele tellingen wel onderscheid gemaakt tussen brom- en snorfietsers. De tabel hieronder geeft voor de 6 metingen de naleving van rijden op de rijbaan en het dragen van een helm weer. Hieruit wordt duidelijk dat de naleving van bromfietsers erg goed en constant is: 97% van de bromfietsers rijdt op de rijbaan met een helm op. De naleving van beide regels onder snorfietsers werd in 2022 eerst slechter: waar in 2019 (-2-meting) nog 73% van de snorfietsers met helm op de rijbaan reed, was dit in oktober 2022 nog maar 53%. Vervolgens is in mei 2023 gemiddeld weer een forse stijging waargenomen (89%). Meting
Categorie
Rijbaan Met helm
Zonder helm
Fietspad Met helm Zonder helm
-2
Snorfiets
73%
8%
7%
11%
-1
Snorfiets
72%
8%
9%
11%
Snorfiets
57%
16%
6%
22%
Bromfiets
97%
0%
3%
0%
Snorfiets
53%
23%
5%
19%
Bromfiets
97%
1%
2%
1%
Snorfiets
53%
28%
4%
15%
Bromfiets
97%
0%
2%
0%
Snorfiets
89%
1%
10%
1%
0
1
2
3
Bromfiets
Tabel 3.2.1 Overzicht van de gedragingen van brom- en snorfietsers tijdens de zes visuele tellingen
Doordat de naleving van bromfietsers zeer hoog en constant is worden in de volgende analyses enkel cijfers gepresenteerd van snorfietsers.
14
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
3.2.2. Resultaten locatieniveau De figuur hieronder toont per locatie de naleving van snorfietsers voor zowel rijden op de rijbaan alsmede het dragen van een helm. De nalevingen worden getoond in groen en de overtredingen in rood. Fietspad zonder helm
Rijbaan met zonder helm helm
Meting
Locatie
met helm
-2 (10/112019)
Linnaeusstraat
3%
11%
85%
1%
100%
Jan Evertsenstraat
8%
19%
61%
13%
100%
Apollolaan
6% 12% 3% 13% 8% 3% 6% 6% 11% 6% 21% 9% 14%
11% 12% 7% 6% 11% 9% 20% 11% 13% 7% 5% 11% 36%
73% 68% 82% 78% 75% 86% 61% 72% 70% 78% 74% 74% 39%
9% 8% 8% 3% 7% 2% 13% 11% 6% 9% 1% 7% 11%
100%
2%
26%
58%
14%
100%
17% 28% 13% 24% 35% 22% 21% 6% 21% 46%
52% 53% 68% 54% 42% 44% 60% 62% 52% 33%
21% 13% 16% 15% 10% 32% 13% 31% 22% 8%
100%
Wittenburgergracht
9% 6% 3% 7% 13% 3% 6% 2% 6% 12%
Jan van Galenstraat
2%
17%
45%
36%
100%
Linnaeusstraat
2% 1% 3% 2% 17% 1%
18% 6% 9% 13% 27% 2%
57% 64% 66% 66% 36% 51%
23% 29% 22% 20% 21% 46%
100%
Waterlooplein Roelof Hartstraat Van der Pekstraat Totaal -2-meting Linnaeusstraat Jan Evertsenstraat Apollolaan
-1 (02/2020) Waterlooplein Roelof Hartstraat
Van der Pekstraat Totaal -1-meting 0 Wittenburgergracht (06/07Jan van Galenstraat 2021 Kinkerstraat Linnaeusstraat Van Baerlestraat Totaal 0-meting Wittenburgergracht Jan van Galenstraat
1 (04/2022) Linnaeusstraat
Van Baerlestraat Totaal 1-meting 2 (9/102022)
Van Baerlestraat Apollolaan Roelof Hartstraat Van der Pekstraat Pontanusstraat
Totaal
100% 100% 100%
100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%
100% 100%
100% 100%
100% 100% 100% 100% 100%
100% 100%
100% 100% 100% 100% 100%
15
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Molenslootbrug Totaal 2-meting 2 Wittenburgergracht (05/2023) Jan van Galenstraat Linnaeusstraat Van Baerlestraat Apollolaan Roelof Hartstraat Van der Pekstraat Pontanusstraat Molenslootbrug Totaal 3-meting
3% 5% 45% 5% 6% 8% 0% 10% 26% 10% 7% 13%
10% 16% 3% 2% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 1%
50% 52% 52% 93% 90% 92% 100% 90% 74% 89% 91% 86%
36% 27% 0% 0% 4% 0% 0% 0% 0% 0% 2% 1%
100%
100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%
100%
Tabel 3.2.2.a. Overzicht van de gedragingen van snorfietsers per locaties van de vijf visuele tellingen
Onderstaande tabel geeft op specifieke tijden en dagen inzicht in de naleving van snorfietsers op de rijbaan met helm. Dit zijn enkel de snorfietsers die alles goed doen. Let hierbij op dat bij de -2en -1-meting géén onderscheid is gemaakt tussen brom- en snorfietsers, dus de naleving zou ook in 2018 lager kunnen uitvallen als enkel naar snorfiets zou worden gekeken. Helaas is dit onderscheid niet gemaakt.
23 + 25 april 2019 11 + 13 juni 2019 6+ 8 augustus 2019 3 + 7 september 2019 29 + 30 oktober + 2 november 2019 11 + 13 + 15 februari 2020 29 juni + 1 + 3 juli 2021 12 + 14 + 16 april 2022 27 + 29 september + 1 oktober 2022 9+11+13 mei 2023
Werkdag OS + AS 23% 89% 87% 81%* 78% 76% 62% 56% 51% 89%
Dinsdagavond
80% 76% 75% 51% 50% 43% 86%
Zaterdag- Zaterdagmiddag avond
79% 69% 73% 52% 49% 45% 94%
73% 66% 64% 46% 44% 37% 96%
Tabel 3.2.2.b. Naleving snorfietsers op de rijbaan met een helm gedurende alle visuele tellingen. *: bij deze telling is enkel de avondspits meegenomen en niet de ochtendspits.
Er is bij de laatste meting in mei 2023 een grote toename waargenomen van het aantal snorfietsers dat op de rijbaan rijdt met helm op.
3.2.3. Conclusies visuele tellingen Er is in de loop der tijd een verslechtering, en vervolgens een forse verbetering waargenomen in de tellingen op straat. Een mogelijke verklaring is de opkomst de laatste jaren van het aandeel
16
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
elektrische fietsen en fatbikes in de stad, die een aantrekkelijk alternatief vormen voor de bromen snorfiets. Sinds de helmplicht invoering op 1 januari 2023 is dit effect mogelijk verder versneld. Hier zijn geen exacte aantallen over bekend. Uit andere onderzoeken zoals de Stadsgesprekken Verkeersveiligheid1 blijkt dat Amsterdammers deze voertuigen en bijbehorende snelheidsverschillen nu als onveilig ervaren, waarmee het in feite nieuwe snorfietsen zijn geworden op het fietspad.
3.3 Sancties 3.3.1 Camerahandhaving De pilot draait om camerahandhaving, waarbij de vaste en roulerende camera’s data sturen naar het VORIN-netwerk van de gemeente. Vanuit het systeem ‘Cleopatra’ worden overtredingen naar het CJIB gestuurd, om vanuit daar een boete naar de overtreder te sturen. In de pilotperiode tussen 8-11-2021 en 20-10-2022 gaat het om het volgende aantal sancties: • • •
BROM rijbaan (feitcode R311): 24812 overtredingen waarvan 156 bezwaren geregistreerd bij THOR SNOR rijbaan (feitcode R312c): 23343 overtredingen waarvan 191 bezwaren geregistreerd bij THOR MOTOR rijbaan (feitcode R315a): 122 overtredingen waarvan 0 bezwaren geregistreerd bij THOR
In onderstaande heatmap zijn de cameralocaties met aantal sancties weergegeven. De intensiteit (kleur) van de stip geeft een indicatie van het aantal overtredingen (brom-/snorfiets op het fietspad) aan. In bijlage 4 staan kaarten met daarop per sanctie op buurtniveau aantallen overtredingen.
1Stadsgesprekken verkeersveiligheid https://www.amsterdam.nl/stadsgesprekken-verkeersveiligheid/
17
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Figuur 3.3.1. Heatmap van handhavingscamera’s met aantal sancties
3.3.2 City Control Naast camerahandhaving worden er ook gesanctioneerd middels boetes die op straat zijn uitgedeeld door BOA’s (Buitengewoon Opsporings Ambtenaar) en door de politie. In onderstaand figuur zijn voor 2021 en 2022 per feitcode het aantal uitgeschreven sancties te zien die op straat zijn uitgeschreven door BOA’s in Amsterdam. In 2021 waren de aantallen hoger, maar dit is ook het enige volledige kalenderjaar. In 2022 waren 9 volle maanden (januari - september) meegenomen, echter zijn de aantallen sancties in 2022 beduidend lager dan driekwart van het aantal sancties uit 2021. Dit geldt voor feitcodes R311, R312c en R315a. De helmplicht is juist in verhouding wat hoger. Een disclaimer bij deze cijfers is de inzet van de handhavers; de vraag is of er net zoveel fte handhavers is ingezet gedurende de jaren. Ditzelfde geldt voor de inzet per stadsdeel die uiteen kan lopen. Ook zijn cijfers van handgeschreven sancties geschreven door de politie niet opgenomen.
18
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
5000
4642
4500
4474
4043
4000 3500
3150
2963
3000 2478
2500 2000
2139
1941 1328
1500
1454 1052
901
1000 500 0 2020
2021
2022
Feitcode R311 (bromfiets) Feitcode R312c (snorfiets) Feitcode R315a (motorvoertuigen op 2 of meer wielen) Feitcode R536e (helmplicht brom- snorfiets) Figuur 3.3.2 Overzicht van handgeschreven sancties per jaar en per feit
3.3.2.1. Resultaten locatieniveau De tabellen hieronder tonen per feitcode het aantal overtredingen in de verschillende stadsdelen. Het aantal sancties dat is uitgedeeld aan bromfietsers op het fietspad is bij sommige stadsdelen flink afgenomen, zoals in het Centrum, Oost, West en Zuid. In de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost is dit juist toegenomen. Feitcode Stadsdeel 2020 2021 2022 R311 (bromfiets) Centrum 730 1964 1131 Nieuw-west 98 186 207 Noord 175 228 341 Oost 1272 1182 609 Weesp nvt 2 nvt West 211 380 244 Westpoort 1 nvt nvt Zuid 645 680 398 Zuidoost 18 22 31 Het aantal sancties dat is uitgedeeld aan snorfietsen op het fietspad is overal flink afgenomen, behalve in Noord waar het is toegenomen.
19
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Feitcode R312c (snorfiets)
Stadsdeel Centrum Nieuw-west Noord Oost Weesp West Westpoort Zuid Zuidoost
2020 719 16 395 1402 nvt 426 nvt 1085 nvt
2021 1198 58 439 981
2022 553 16 496 383
nvt
nvt
891 1 906 nvt
292 nvt 394 5
Het aantal voertuigen op meer dan 2 wielen die een sanctie hebben gekregen voor rijden op het fietspad zijn vooral in het Centrum, stadsdeel Zuid en Zuidoost afgenomen. Feitcode Stadsdeel 2020 2021 2022 R311 Centrum 1191 1607 676 (motorvoertuigen Nieuw-west 97 150 173 op >2 wielen) Noord 89 114 118 Oost 170 221 228 Weesp nvt 1 3 West 76 71 61 Westpoort 5 3 1 Zuid 118 123 57 Zuidoost 195 188 137
Voor de naleving van de helmplicht voor zowel brom- als snorfietsers zijn de aantallen sancties tussen de stadsdelen zeer uiteenlopend. Een afname is te zien in Nieuw-West, West en Zuid, terwijl een toename te zien is in stadsdelen Noord en Oost. Feitcode Stadsdeel 2020 2021 2022 R536e Centrum 24 44 39 (helmplicht Nieuw-west nvt 16 6 brom-/snorfiets) Noord 88 85 184 Oost 251 186 190 Weesp nvt nvt 2 West 207 535 306 Westpoort nvt 1 nvt Zuid 325 455 319 Zuidoost nvt 3 3
20
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
3.4.3. Conclusies handgeschreven sancties door THOR Overall nemen het aantal sancties van rijden op het fietspad door bromfietsers, snorfietsers en motoren op meer dan twee wielen af gedurende de jaren. Op stadsdeelniveau is de verdeling in aantal sancties opvallend. Daarnaast zijn een aantal stadsdelen waar het aantal sancties drastisch afneemt (bijvoorbeeld Centrum en Zuid), maar neemt het aantal overtredingen en sancties in andere stadsdelen juist toe (bijvoorbeeld Noord en Nieuw-west). Tevens kan er weinig gezegd worden van de Cleopatra data met betrekking tot het aantal overtredingen en bezwaren, omdat deze aantallen niet zijn uitgesplitst per maand. Er kan daardoor niets gezegd worden of naleving beter of slechter wordt. Het geeft enkel een indicatie hoeveel overtredingen en bezwaren er zijn geregistreerd.
21
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
4 Conclusie
Dit rapport heeft de resultaten laten zien van de pilot camerahandhaving voor brom- en snorfietsers. Voordat de pilot startte in 2021 was de naleving van zowel rijden op de rijbaan als rijden met helm heel slecht onder de snorfietsers. De naleving onder bromfietsers was sinds de start van de pilot al heel goed. 1. Heeft camerahandhaving een positief effect op de naleving van brom- en snorfietsers op het rijden op de rijbaan? Als er wordt gekeken naar de resultaten uit het waarnemingenarchief, dan lijkt er een effect van camerahandhaving aanwezig te zijn. Bij alle locaties, behalve de Jan van Galenstraat, treedt een verbetering op qua naleving vanaf de start van de camerahandhaving. Als de naleving van brom- en snorfietsers apart worden genomen, dan kan geconcludeerd worden dat camerahandhaving geen effect heeft op bromfietsers. Zij zaten zowel bij de start als het einde van de pilot op 97% naleving van rijden op de rijbaan mét helm. Snorfietsers zagen in het begin van de pilot een dip in de naleving van rijden op de rijbaan met helm. Voor start van de pilot was de naleving nog 73%, zakte vervolgens naar 57% en in mei 2023 89%. Opvallend zijn verschillen in waarnemingen per locatie. Op de Wittenburgergracht en Van der Pekstraat was de laagste naleving van alle gemeten locaties waargenomen; respectievelijk 33% en 36%.
Mogelijk heeft de invoering van de landelijke helmplicht voor snorfietsen (1 januari 2023) ook effect gehad op het nalevings- en overstapgedrag van snorfietsen naar elektrische fietsen dan wel fatbikes. Deze zijn niet meegenomen in dit onderzoek, hier zijn geen gegevens over bekend. 2. Is er een effect zichtbaar op de naleving van de helmplicht? Op voorhand werd aangenomen dat brom- en snorfietsers die op de rijbaan rijden, ook vaker een helm dragen vanwege de veiligheid. Als wordt gekeken naar aantallen bromfietsers zonder helm, dan is er weinig veranderd aan de naleving sinds de start van de pilot. Het aantal brom- en snorfietsers samen dat in totaal geen enkele overtreding maakt en dus met helm op de rijbaan rijdt, is onveranderd tussen de start en het einde van de pilot, namelijk 97%. De 3% overtreders dragen wel een helm, maar rijden op het fietspad. Sinds de start van de landelijke helmplicht voor snorfietsers is het aantal snorfietsen dat een helm draagt ook gestegen. 3. Hebben dummycamera’s effect? Op voorhand werd aangenomen dat dummycamera’s, ofwel camera’s die niet aanstaan, eenzelfde effect hebben op de naleving als een daadwerkelijke camera die sanctioneert. Tijdens de laatste meting in september/oktober 2022 is op twee locaties een extra camera geplaatst die niet aanstaat en daarmee ook niet sanctioneert.
Het betreft de locaties Roelof Hartstraat en Van der Pekstraat. Op deze locaties is 3 keer visueel geteld: twee keer voordat de pilot startte (tijdens de -2- en -1meting) en een keer tijdens de 2-meting vlak voor het einde van de pilot.
22
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Hierbij is de naleving van snorfietsers op beide locaties verslechterd door de tijd heen. Op de Roelof Hartstraat reed 82% op de rijbaan met helm en was dat ten tijde van de dummycamera 66%. Op de Van der Pekstraat reed 78% op de rijbaan met helm en was dit ten tijde van de dummycamera 36%. Het ophangen van deze twee dummycamera’s laten het effect op lange termijn zien, maar niet per definitie het effect van de dummycamera’s zelf. Er zat namelijk zo’n drie jaar tijd tussen de metingen. Omdat de trend van lagere naleving op elke locatie waargenomen wordt, kan niet direct geconcludeerd worden dat de dummycamera’s geen effect hebben. Er zijn echter maar twee locaties meegenomen in de test met dummycamera’s, dus er is helaas weinig te zeggen of er enig effect is (en in dat geval een negatief effect omdat de naleving daalt) en indien er effect is, hoe groot dit is. Er zouden op meerdere plekken gedurende een langere tijd dummycamera’s opgehangen moeten worden om hier uitspraken over te kunnen doen. Met name het effect op de langere termijn is hierbij interessant, zodra mensen die een overtreding maken merken dat ze geen sanctie krijgen opgelegd. Blijft dan de naleving nog voortbestaan of niet? De dummy camera’s zouden moeten rouleren en afgewisseld moeten worden met echte camera’s. Daardoor hebben bestuurders van brom- en snorfietsen minder snel door of en wanneer ze beboet worden.
Ook door meer dummy camera’s in te zetten kan mogelijk de naleving verbeterd worden.
4. Heeft het afdekken van een camera effect? Op voorhand werd aangenomen dat het afdekken van camera’s, zodanig dat het duidelijk is dat deze niet in werking is, ervoor zorgt dat de naleving verslechtert. Tijdens de laatste meting in september/oktober 2022 is de camera afgedekt op twee locaties waar al sinds de start van de pilot camerahandhaving actief was. Het betreft de locaties Pontanusstraat en Molenslootbrug. De naleving op de Pontanusstraat is van januari – augustus 2022 97%. Tijdens de 2-meting is visueel geteld, omdat de camera was afgedekt, en daaruit kwam naar voren dat de naleving 99% is. Op de Molenslootbrug daarentegen was de naleving van bromfietsers en snorfietsers van januari – augustus 2022 95% en net iets minder, 94%, tijdens de 2-meting toen de camera was afgedekt. Net als bij de dummycamera’s geldt hierbij ook dat er slechts twee locaties zijn meegenomen in de test en dat er daardoor weinig te zeggen is of er enig effect is van het afdekken/verwijderen van camera’s. Het kan namelijk zijn dat bestuurders het niet eens hebben gezien dat de camera was afgedekt of dat er überhaupt een camera hangt. Ook hierbij zouden er op meerdere locaties en gedurende langere tijd camera’s afgedekt moeten worden om het effect te kunnen meten. Als een camera langer staat afgedekt, gaan dan meer brom- en snorfietsers over het fietspad rijden?
23
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
5 Advies voor vervolg
Ondanks dat het aantal snorfietsen gedaald is en de naleving verbeterd is (naar verwachting mede door het project camerahandhaving), neemt het aantal bromfietsen licht toe. Gezien de hogere maximumsnelheid van 45km/u zijn deze voertuigen vanwege de gevaarsetting nog onwenselijker en onveiliger om op fietspaden te rijden dan snorfietsen (die max. 25 km/u constructiesnelheid hebben). Geadviseerd wordt om door te gaan met de bestaande inzet van 10 vaste en 10 verplaatsbare camera’s in de stad, en deze afhankelijk van gebiedsgerichte behoefte op stadsdeelniveau in te richten Enkele aandachtspunten voor het vervolg: 1. De focus lag tijdens de pilot op brom- en snorfietsers. Echter is de laatste jaren het aandeel elektrische fietsen en fatbikes aanzienlijk toegenomen. Sinds de helmplicht invoering op 1 januari 2023 is dit effect mogelijk verder versneld. Uit andere onderzoeken zoals de Stadsgesprekken Verkeersveiligheid 2blijkt dat Amsterdammers deze voertuigen en bijbehorende snelheidsverschillen nu als onveilig ervaren, waarmee het in feite nieuwe snorfietsen zijn geworden op het fietspad. Aandachtspunt om ook op opgevoerde en illegale e-bikes te handhaven op het fietspad. Daarnaast blijven bromfietsen op het fietspad een risico. 2. Er kan worden gekeken naar de routes van brom- en snorfietsers.
Ontstaat er een waterbedeffect als er bijvoorbeeld camera’s worden bijgeplaatst of weggehaald op bestaande locaties? Gaan bestuurders dan andere routes nemen om niet gezien te kunnen worden door een handhavingscamera? Een dergelijk effect van omrijden of zijstraten pakken na bijplaatsen van camera’s, kan middels klachten uit de buurt worden opgemerkt. 3. Doordat er tijdens de pilot maar op twee locaties en gedurende een korte periode is geëxperimenteerd met dummy camera’s, kon helaas geen conclusie worden getrokken over het effect. Vandaar het advies om echte camera’s en dummy camera’s meer te rouleren. Op deze manier weten bestuurders niet waar en wanneer ze beboet kunnen worden als ze op het fietspad rijden. Dat er altijd kans is dát ze beboet worden wanneer ze langs een camera rijden, ongeacht of deze echt is of niet, kan mogelijk de naleving vergroten. 4. Een aandachtspunt bij locaties die afwijken qua naleving, is dat er moet worden nagegaan of het een logisch verklaarbare reden heeft, bijvoorbeeld wegwerkzaamheden of veranderde verkeerssituatie of een meer technische reden dat de camera onjuist staat ingesteld. Zo bleek dat op de locatie Nieuwmarkt de camera verkeerd stond afgesteld (namelijk op de rijbaan) en er onterecht boetes werden uitgedeeld aan brom- en snorfietsers die juist wel op de rijbaan reden.
Het lijkt dan alsof de naleving heel laag is, terwijl dat niet het geval is.
2
Stadsgesprekken verkeersveiligheid https://www.amsterdam.nl/stadsgesprekken-verkeersveiligheid/
24
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Bijlage 1. Dashboard
Bij de analyse van de data is gebruik gemaakt van de BI tool Tableau, waarin de genoemde bronnen zijn gekoppeld, vervolgens geanalyseerd en tot slot gevisualiseerd in diverse sheets. In figuur 3 is het startportaal weergegeven. De tabellen en figuren in dit rapport zijn afkomstig van het dashboard.
Figuur Portaal Tableau dashboard
25
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Bijlage 2. Disclaimer/verantwoording
In 2021 en begin 2022 heerste de Covid-19 pandemie. De epidemie had invloed op het algehele mobiliteitsgedrag. Ook gebruik van brom- en snorfiets viel hieronder. Wat de impact is bij brom- en snorfietsgebruik is niet expliciet onderzocht in deze analyse. Onderstaand figuur toont het mobiliteitsbeeld met daarin de verdeling personenauto’s (geel) en brom-/snorfiets (blauw) tussen week 27 in 2021 en week 29 in 2022.
Figuur: volatiel mobiliteitsbeeld personenauto’s en brom-/snorfiets 2021-2022
26
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Bijlage 3 Aandeel brom-/snorfiets Amsterdam
In onderstaande RDW-data is het aantal brom- en snorfietsers en speed pedelecs in Amsterdam te zien. Het aantal elektrische fietsen in Amsterdam is niet bekend omdat deze niet geregistreerd worden door het RDW. 2021: Bromfiets
20172
Brommobiel
1122
Snorfiets
25210
Speed pedelec
645
Totaal
52392
2022: Bromfiets
24533
Brommobiel
1559
Snorfiets
25665
Speed pedelec
635
Totaal
52392
27
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Bijlage 4. Sancties op buurtniveau
Feitcode 311 – bromfiets
28
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Feitcode R312c - snorfiets
29
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Feitcode 315a – motorvoertuig op >2 wielen
30
Gemeente Amsterdam V&OR, Onderzoek en Kennis
definitief 3 januari 2024
Evaluatie pilot camerahandhaving brom- en snorfiets op de rijbaan
Feitcode 536e – helmplicht brom-/snorfiets
31