Bijlage 3 Raadsinformatiebrief TSA2

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 13 april 2021 Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid Marieke van Doorninck Directie Ruimte en Duurzaamheid, Bestuurszaken.RD@amsterdam.nl

Onderwerp

Ter kennisname Themastudie Elektriciteit 2.0

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Graag informeer ik u over de resultaten van de Themastudie Elektriciteit Amsterdam 2.0 en de vervolgstappen die worden gezet als gevolg van deze studie binnen het programma Elektriciteit Voorziening Amsterdam (EVA), waarin Gemeente Amsterdam en Liander intensief samenwerken aan een toekomstbestendig elektriciteitsnetwerk.

Themastudie Elektriciteit Amsterdam 2.0 Amsterdam groeit naar één miljoen inwoners in 2035 en steeds meer mensen, werken en verblijven in onze stad. Om de stad betaalbaar, economisch sterk en leefbaar te houden heeft het college ambities op het gebied van woningbouw, de energietransitie, digitalisering, mobiliteit en de economische ontwikkeling van de stad. Voor al deze ambities en ontwikkelingen moet een fundamentele verandering van ons energiesysteem plaatsvinden. Deze vinden namelijk plaats binnen bestaand stedelijk gebied en hebben impact op de bestaande elektriciteitsinfrastructuur. De voorliggende TSA 2.0 is een update van de in 2019 aan u aangeboden Themastudie Elektriciteit 1.0. In de periode tussen deze studies is veel nieuw beleid vastgesteld, zoals de Transitievisie Warmte en het Vestigingsbeleid Datacenters. De studie is bedoeld om inzicht te krijgen in de impact op het elektriciteitsnetwerk van de diverse ontwikkelingen en ambities en aan te geven welke stappen nodig zijn om deze te realiseren. Hoe ontwikkelingen in Amsterdam precies vorm gaan krijgen zal de komende decennia blijken. In de studie worden geen keuzes of voorkeuren uitgesproken voor technieken of scenario’s. Met de analyses in de TSA 2.0 is geprobeerd een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van de impact op het elektriciteitsnetwerk van verschillende oplossingsrichtingen.

Het gaat om een analyse op het huidige netwerk van Liander (situatie eind 2020). Zo komen de knelpunten van dit netwerk in beeld in een situatie waarin we niets zouden ondernemen. Met dit inzicht kunnen we gericht werken aan het toekomstbestendig maken van het elektriciteitsnetwerk. Op basis van de geschetste scenario's is in 2050 de belasting een factor 3 tot 4.5 keer zo hoog als huidige belasting. De impact uit de TSA 1.0 was 2.5 tot 5 keer zo hoog. Er is meer detailanalyse uitgevoerd waardoor de bandbreedte van de TSA 2.0 resultaten kleiner is geworden in vergelijking met de TSA 1.0. De verwachting is dat de totale vermogensvraag uitkomt tussen de 3 tot 4 Gigawatt. In het ‘Amsterdam Ambitie’ scenario, waarin het beleid van de Gemeente Amsterdam één op één is overgenomen, hebben datacenters (19%), nieuwbouw (16%) en mobiliteit (12%) de meeste impact in 2050. De maximale potentie van het slim combineren en aansturen van vraag en aanbod kan zorgen voor een piekreductie van 10–20% op onderstationniveau. Voor het midden-

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 april 2021 Pagina 2 van 4

spanningsnetwerk kan dit oplopen tot 20–30% reductie. In theorie kan dit dus veel (ruimte voor) infrastructuur schelen, terwijl tegelijkertijd een efficiënt energiesysteem wordt gecreëerd. De studie toont aan dat het huidige elektriciteitsnetwerk versterkt moet worden om het toekomstbestendig te maken. Hiervoor zijn bijvoorbeeld meer onderstations en elektriciteitskasten nodig. Aan deze versterking wordt op dit moment al intensief samengewerkt met Liander.

Programma Elektriciteit Voorziening Amsterdam (EVA) Voldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk is een randvoorwaarde voor de ontwikkeling en verduurzaming van de stad. Daarom werken Liander en de gemeente binnen het programma EVA intensief samen aan het toekomstbestendig maken van de elektriciteitsinfrastructuur. Op hoofdlijnen doen we dit via drie sporen: 1- Uitbreiding van de infrastructuur Sinds de eerste themastudie zijn de eerste stappen voor de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk gestart. Voorbeelden hiervan zijn de werkzaamheden voor uitbreiding van bestaande onderstations zoals Karperweg en de ontwikkeling van een nieuw onderstation op Strandeiland, waarvan later dit jaar de eerste paal wordt geslagen. Daarnaast zitten we in de afrondende fase van het zoeken naar specifieke plekken voor nieuwe onderstations in de omgeving van Nieuwe Meer en Zeeburgereiland. Ook krijgen de uitbreidingsplannen van bestaande stations zoals Uilenburg steeds meer vorm. Hierover wordt u in de loop van dit jaar verder geïnformeerd. Alleen al in 2020 investeert Liander meer dan €150 miljoen in Amsterdam om de energievoorziening toekomstbestendig te houden en nieuwe ontwikkelingen in de stad te voorzien van energie. In de komende jaren blijven we intensief samenwerken aan de uitbreiding van het netwerk.

De gemeente en Liander maken, in samenwerking met TenneT, een ontwikkelingskader en uitvoeringsagenda voor de benodigde capaciteitsuitbreiding van het netwerk. Op basis hiervan gaan we verder met de zoektocht naar geschikte locaties voor nieuwe onderstations, de uitbreiding van bestaande stations en de tracés voor de verbindingen tussen deze stations. 2- Innovatie De studie toont aan dat de potentie van oplossingen die de vermogenspiek kunnen reduceren veelbelovend is. Dit soort oplossingen kunnen voorkomen dat er grote piekmomenten ontstaan. Op basis van deze piekmomenten wordt het netwerk namelijk gerealiseerd. Daarom werken we aan een strategie om deze potentie te kunnen benutten. Hiermee winnen we tijd (uitbreidingen zijn later nodig) en reduceren we de ruimtelijke impact van het netwerk. Ook worden er al concrete projecten uitgevoerd. Binnen pilotproject ‘Flexpower’ worden innovaties toegepast om de impact van laadpalen te reduceren. En in gebieden als Buiksloterham en Bijlmer ArenA kijken we op gebiedsniveau naar de toepassing van smart grids. De komende tijd intensiveren we de samenwerking met kennisinstellingen en de markt om de potentie te kunnen benutten, o.a. via marktconsultaties. 3- Strategisch plannen en samenwerken Om zo efficiënt mogelijk te werken en de overlast voor de stad te beperken combineren we de planningen t.b.v.

de elektriciteitsvoorziening met grote opgaven zoals gebiedsontwikkeling, aardgasvrij en uitstootvrij. Dus moet de stoep tóch al open voor een aanpassing aan de warmtevoorziening? Dan leggen we direct een dikkere kabel voor elektriciteit.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 april 2021 Pagina 3 van 4

Onderstations in Amsterdam hebben voldoende vermogen voor duurzame opwek Uit de studie blijkt dat bestaande onderstations in Amsterdam voldoende capaciteit hebben voor de inpassing van duurzame opwek. Dit komt doordat de ruimte die in Amsterdam beschikbaar is voor duurzame opwek relatief beperkt is. De piekvraag naar elektriciteit is namelijk vrijwel overal hoger dan het piekaanbod dat gerealiseerd kan worden. In Amsterdam hoeft daardoor geen extra hoogspanningsinfrastructuur ontwikkeld te worden voor zon en wind. Lokaal, op de schaal van wijk of buurt, kan duurzame opwek nog wel tot uitdagingen leiden. Hiervoor stemmen Gemeente Amsterdam en Liander goed af over de uitrol van duurzame opwek.

Vervolgstappen Ontwikkelingskader elektriciteitsnetwerk 2035: In 2021 werken Liander en de Gemeente Amsterdam, in samenwerking met TenneT, een ontwikkelingskader voor de hoogspanningsinfrastructuur uit. Hierin wordt vastgesteld waar, wanneer en onder welke voorwaarden nieuwe onderstations en hoofdverbindingen gerealiseerd moeten worden en op welke plekken in de stad bestaande onderstations moeten worden uitgebreid. Hieraan wordt tevens een uitvoeringsagenda gekoppeld. Hierover wordt u later dit jaar geïnformeerd. Locatiekeuzes onderstations en uitbreiding bestaande onderstations: Op een aantal plekken in de stad moet op korte termijn een nieuw onderstation worden gerealiseerd of een bestaande worden uitgebreid. Liander, TenneT en de Gemeente Amsterdam werken aan de voorbereiding hiervan. Wanneer duidelijk is hoe deze ontwikkelingen precies vorm krijgen wordt u hierover geïnformeerd. Innovatiestrategie: Om de impact van ontwikkelingen op het elektriciteitsnetwerk te reduceren wordt dit jaar een innovatiestrategie opgesteld. In deze strategie werken Liander en de Gemeente Amsterdam uit op welke wijze we nieuwe technieken implementeren in het elektriciteitssysteem.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 april 2021 Pagina 4 van 4

Bestuursopdracht Nutsvoorziening: In 2020 is de Bestuursopdracht Nutsvoorzieningen uitgevoerd. U zult over de conclusies en vervolgstappen in het 2e kwartaal 2021 worden geïnformeerd. In de bestuursopdracht is onderzocht wat de ruimtelijke impact is van nutsvoorzieningen in relatie tot de opgaven en ambities van de stad. Uit de eerste conclusies blijkt dat er ruimtelijke, organisatorische en financiële knelpunten zijn in de onder- en bovengrond van Amsterdam en dat organisaties op strategisch, tactisch en operationeel niveau sterker moeten samenwerken. Vanuit het programma EVA is meegewerkt aan de bestuursopdracht en wordt aangesloten bij de vervolgstappen. Zo wordt samen een strategie voor de uitrol van het middenspanningsnetwerk ontwikkeld in samenhang met de opgaven van andere nutsvoorzieningen. Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Bijlagen 1. Themastudie Elektriciteit 2.0 2. Samenvatting Themastudie Elektriciteit 2.0

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl