Bijlage 3_Raadsinformatiebrief_ stand van zaken Omgevingswet Amsterdam juni 2021 DEF2. docx.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 juni 2021 Ruimtelijke ordening Wethouder Marieke van Doorninck Ruimte en Duurzaamheid, Bestuurszaken.RD@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsbrief update stand van zaken Omgevingswet

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u namens het college over het volgende. Amsterdam werkt momenteel aan de invoering van de Omgevingswet. De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Overheid, burgers en ondernemers werken op basis van gelijke informatie samen aan een veilige en gezonde fysieke leefomgeving met een goed evenwicht tussen ontwikkelen, onderhouden en beschermen. Via deze brief wordt u geïnformeerd over de voorbereidingen om als Amsterdam op tijd te kunnen voldoen aan de vereisten van de Omgevingswet. Voor een goede voorbereiding is betrokkenheid van de raad van groot belang. De afgelopen jaren is de gemeenteraad op verschillende manieren meegenomen in de ontwikkelingen rondom de Omgevingswet. Door middel van technische sessies, bijpraten van de commissies en in samenwerking met de griffie een aanbod aan de fracties om bij te praten. In deze brief wordt een toelichting gegeven op:  Actualiteit rondom inwerkingtreding Omgevingswet  Nadere toelichting op het werkend stelsel  Financiële impact Omgevingswet  Raadsbesluiten voor de inwerkintreding  Technische sessie Digitaal Stelsel Omgevingswet

1. Actualiteit rondom inwerkingtreding Omgevingswet De inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet stond gepland op 1 januari 2022. Na een bestuurlijk overleg eind mei heeft de minister aan de kamers laten weten dat de beoogde inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet met een half jaar wordt verplaatst naar 1 juli 2022. Aanleiding voor de discussie rond de inwerkingtredingsdatum zijn de knelpunten die naar voren kwamen bij het testen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De inzet voor Amsterdam (en andere gemeenten) is een goed uitvoerbare Omgevingswet met een werkend DSO om de dienstverlening en de Gebiedsontwikkeling op peil te houden. Daarvoor moeten gemeenten de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 juni 2021 Pagina 2 van 6

gelegenheid hebben zich goed voor te bereiden en voldoende tijd hebben om het gehele stelsel in te regelen en ermee te kunnen oefenen. In april jl. concludeerde de minister van Binnenlandse zaken en Koninklijkrelaties dat er extra tijd nodig was om tot gedegen besluitvorming over de inwerkingtredingsdatum te komen. De minister wilde hier samen met de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), het IPO (Interprovinciaal Overleg) en de Unie van Waterschappen een zorgvuldig besluit over nemen, zodat de wet goed van start kan. Tijdens een bestuurlijk overleg op 26 mei 2021 is gesproken over de scenario’s rondom de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet. Er is gekeken naar de gevolgen als de wet op 1 januari 2022, 1 april 2022 of 1 juli 2022 in werking zou treden. De bestuurlijke partners hebben vervolgens samen vastgesteld dat de eerstvolgende datum voor verantwoorde inwerkingtreding 1 juli 2022 is. De minister heeft beide kamers middels een kamerbrief op de hoogte gesteld van de nieuwe inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet1.

2. Nadere toelichting op het werkend stelsel Het belangrijkste uitgangspunt voor verantwoorde inwerkingtreding van de Omgevingswet is het werkend stelsel. Als Amsterdam zijn we met aantal andere grote gemeenten een voorloper in de voorbereiding op de Omgevingswet en zetten we waar nodig onze expertise in om dit stelsel werkend te krijgen voor de lokale uitvoeringspraktijk. Dat geeft ook inzicht in de randvoorwaarden die nodig zijn om dit te borgen. De samenwerkende partijen willen allemaal een goede start van de Omgevingswet, waarbij de dienstverlening aan inwoners en ondernemers overal in Nederland op hetzelfde niveau door kan gaan. Daarvoor moet zowel de vergunningenketen als de planvormingsketen voor Gebiedsontwikkeling bij overheden werken en moet de uitvoeringspraktijk ermee uit de voeten kunnen. Kortom, er moet een werkend digitaal en juridisch stelsel voor alle gemeenten, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties zijn. Hiervoor moeten de landelijke voorzieningen gereed en stabiel zijn, moeten alle overheden daar – in samenwerking met softwareleveranciers – op zijn aangesloten, en moeten zij voldoende oefentijd hebben gehad om met het stelsel te leren werken.

Om de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking te kunnen laten treden, is het noodzakelijk dat de landelijke voorzieningen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV) begin oktober 2021 volledig gereed en werkend zijn, zodat gemeenten kunnen aansluiten. Voor softwareleveranciers en bevoegd gezagen is het lokaal werkend krijgen van het DSO een complexe operatie en is het essentieel dat er voldoende tijd is om het gehele stelsel in te regelen en ermee te oefenen.

3. Financiële impact Omgevingswet Voorafgaand aan de invoering van de Omgevingswet zijn in 2016 interbestuurlijk afspraken gemaakt over de bekostiging van de stelselherziening. Kort gezegd komt het erop neer dat elke partij zelf de benodigde investeringen (invoeringskosten) doet, maar dat zij de structurele baten ook

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/05/27/kamerbrief-uitkomstenbestuurlijk-overleg-omgevingswet-26-mei-2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 juni 2021 Pagina 3 van 6

mag houden. Geen van de betrokken partijen hoeft erop vooruit of achteruit te gaan, was in 2016 de inschatting. In het Integraal Financieel Beeld, dat afgelopen maart verscheen, was de hoofdconclusie dat deze stelselwijziging gunstige effecten zal hebben voor de maatschappij als geheel. De besparingen zitten daarbij vooral bij burgers en bedrijven. Tot dusver blijkt dat alle decentrale overheden eerst hebben moeten investeren in de stelselwijziging. Daarnaast blijkt dat mogelijke besparingen wegvallen door legesverlagingen, waardoor voor decentrale overheden het financiële plaatje minder positief is. Inzet vanuit de VNG is om op basis van deze conclusies aanvullende afspraken te maken met het Rijk om de budget neutrale invoering middels een rekenregel aan te scherpen waarbij tussentijds wordt afgerekend op basis van monitor en evaluatie momenten. De eerste analyse van de structurele impact voor Amsterdam is in lijn met het Integraal Financieel Beeld. Namelijk dat de kosten voorlopig voor de baten uitgaan en sterk afhankelijk zijn van nog te maken bestuurlijke keuzes. De financiële impact zal verder worden uitgewerkt in aanloop naar de begroting van 2023.

4. Raadsbesluiten voor de inwerkingtreding Voorafgaand aan de datum inwerkingtreding Omgevingswet moet de raad over een aantal onderwerpen besluiten nemen. In bijgevoegde bijlage 1; ‘Kalender bestuurlijke besluiten Omgevingswet’ vindt u een overzicht van de bestuurlijke besluiten rondom de Omgevingswet die voor de inwerkingtreding genomen moeten worden. Deze besluiten vormen de basis voor een goede implementatie van de Omgevingswet. Hoewel de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet met een half jaar is verplaatst naar 1 juli 2022, zullen de besluiten nog in deze bestuursperiode genomen moeten worden. Dit draagt bij aan een zorgvuldige overdracht van dit dossier naar de volgende bestuursperiode. In aanloop naar de inwerkingtreding kunt u de volgende voorstellen tegemoetzien, met een indicatie van de periode waarop deze voorstellen worden aangeboden en een korte samenvatting van de inhoud van deze besluiten: 4.1 Kwartaal 3 2021  Omgevingsvisie Amsterdam 2050: De ontwerp Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is op 3 maart jl. besproken in de raadscommissie RO en stond op de agenda van de gemeenteraad op 31 maart zodat de raadsleden kennis konden nemen van het collegebesluit over de ontwerpOmgevingsvisie Amsterdam 2050 en het bijbehorende ontwerp-Omgevingsrapport. Na afronding van de tervisielegging op 17 maart zijn de zienswijzen besproken en verwerkt.

Daarna wordt de bestuurlijke besluitvorming voorbereid zodat op 7 juli 2021 de omgevingsvisie ter besluitvorming kan worden voorgelegd aan de gemeenteraad.  Verordening commissie omgevingskwaliteit: Met de komst van de Omgevingswet verandert de wettelijke grondslag voor het sturen op de (ruimtelijke) kwaliteit van de gebouwde leefomgeving. Gemeenten krijgen ruime mogelijkheden om het onafhankelijke advies op aspecten van stedenbouw, architectuur en erfgoedzorg naar eigen inzicht te regelen. Met het oog op de naderende Omgevingswet is in Amsterdam de oude Commissie voor Welstand en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 juni 2021 Pagina 4 van 6

Monumenten (CWM) in 2017 al omgevormd tot een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) die vroeger in het proces adviseert en een veel bredere samenstelling heeft (integraal) dan de oude commissie. Voorgesteld wordt de in 2017 gekozen structuur voor onafhankelijke kwaliteitsadvisering in grote lijnen te behouden. De naam wijzigt in Commissie Omgevingskwaliteit. Een verordening op basis van de nieuwe wettelijke grondslag zal naar verwachting na de zomer aan de raad worden voorgelegd. 4.2 Kwartaal 4 2021  Bestuurlijke aanwijzingsbesluiten  Participatieplicht en Adviesrecht van de raad: In de Omgevingswet is de bevoegdheid voor de gemeenteraad opgenomen om voor de omgevingsvergunning tot afwijking van het omgevingsplan gevallen aan te wijzen waarbij de raad een bindend adviesrecht heeft, en gevallen aan te wijzen waarvoor verplichte participatie geldt. In voorbereiding op de definitieve besluitvorming van de raad hierover in het vierde kwartaal van 2021, wordt de raad in het derde kwartaal van 2021 gevraagd een voornemen uit te spreken om al dan niet gebruik van te maken van deze aanwijzingsbevoegdheden.  





Verordeningen Verordening lokaal bestuur: Met de komst van de Omgevingswet verdwijnt de Wabo (wet algemene bepalingen omgevingsrecht), alsmede verschillende andere wetten en verordeningen. Om ervoor te zorgen dat besluiten, zoals het afgeven van een omgevingsvergunning, rechtsgeldig plaatsvinden wordt de Verordening op het lokaal bestuur hierop aangepast. Besluitvorming hierover is een bevoegdheid van B&W. In de Verordening op het lokaal bestuur is de bevoegdhedenverdeling tussen college en stadsdelen vastgelegd. Daarin staan de grondslagen vermeld op basis waarvan de verschillende besluiten rechtsgeldig genomen kunnen worden. Deze grondslagen komen uit de huidige wet- en regelgeving en verordeningen. Het besluit gaat niet over een mogelijke bevoegdhedenverdeling naar aanleiding van de evaluatie van het bestuurlijk stelsel. Legesverordening en legestabel: Hoewel de wettelijke grondslag voor het heffen van leges niet verandert, veranderen wel andere zaken die gevolgen hebben voor de leges. Zoals nieuwe activiteiten waarover leges kunnen worden geheven en het splitsen van de bouwtechnische en ruimtelijke vergunning. De verwachting is dat er een verschuiving van een deel van de werkzaamheden gaat plaatsvinden naar activiteiten waarvoor geen leges meer kunnen worden geheven. Dit heeft gevolgen voor zowel de kosten als de opbrengsten bij de vergunningverlening.

Verordening nadeelcompensatie: Nadeelcompensatie heeft betrekking op vergoeding van schade door rechtmatige overheidsbesluiten. De Omgevingswet bevat een nadeelcompensatieregeling (afd. 15.1) voor besluiten en vergunningen op grond van deze wet. De huidige verordening over planschade is hierop niet van toepassing. Planschade wordt vervangen door nadeelcompensatie. Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt de algemene nadeelcompensatieregeling uit de Awb (titel 4.5.) in werking. Deze regeling heeft breder bereik en heeft ook betrekking op schade door rechtmatige feitelijke handelingen. Beide wettelijke regelingen moeten gezamenlijk worden geïmplementeerd door een nieuwe Verordening Nadeelcompensatie. Hierin zal o.a. de wijze van advisering over de aanvragen worden geregeld. Met het vaststellen van deze verordening vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 juni 2021 Pagina 5 van 6

invulling gegeven aan één van de zogenaamde “Minimale acties Omgevingswet”, zoals opgesteld door de VNG. De overige raadsvoorstellen die zijn opgenomen in het bijgevoegde overzicht (bijlage 1) worden in de eerste maanden na inwerkingtreding aan u voorgelegd bij de eerste wijziging van het omgevingsplan, waarin onder andere de belangrijkste bruidsschatregels2 zijn opgenomen. De bruidsschat kan pas gewijzigd worden als Amsterdam door de invoering Omgevingswet bevoegd is voor deze regels. 5. Technische sessie over het Digitaal Stelsel Omgevingswet Tijdens de commissievergadering van commissie RO van 19 mei jl. is toegezegd dat op korte termijn een technische sessie wordt georganiseerd over het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), en de Amsterdamse bevindingen rondom het testen van dit stelsel. Een uitnodiging voor deze technische sessie kunt u tegemoet zien. Mochten er nog andere vragen zijn over de Omgevingswet dan hoor ik dat graag zodat dit kan worden meegenomen in de technische sessie of op een andere wijze in een antwoord worden voorzien. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en kijk uit naar een goede samenwerking met de raad op weg naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Bijlagen 1. Kalender bestuurlijke besluiten Omgevingswet 2. Voortgang instrumenten invoering Omgevingswet

2

Onder de Omgevingswet verhuist een aantal regels van het Rijk naar gemeenten. Het Rijk zorgt er met het Invoeringsbesluit voor dat deze regels automatisch in het omgevingsplan komen. Dit heet ook wel de 'bruidsschat'. Na inwerkingtreding van de Omgevingswet kan de gemeente deze bruidsschatregels aanpassen zodat deze passend worden op de lokale situatie.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 9 juni 2021 Pagina 6 van 6