Bijlage 3. Notitie kosten deelmobiliteit versus openbaar vervoer.pdf
Tekst van het document
Kostenvergelijking deelmobiliteit versus ov memo/notitie Aan Van
Linda Oldemans, Programmamanager Deelmobiliteit Rutger Veldhuijzen van Zanten, Directie V&OR, Onderzoek en Kennis
Datum
donderdag 2 november 2023
Inleiding Op 25 januari 2023 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen van lid Asruf inzake onderzoek naar kosten deelvervoer. Onderzocht moet worden wat de kosten zijn voor het gebruik van deelvervoer in Amsterdam in verhouding tot het gebruik van openbaar vervoer. De kosten voor deelvervoer moeten worden uitgesplitst naar de verschillende varianten van deelvervoer, te weten deelauto’s, deelscooters en deelfietsen (zowel vast als free floating). Daarbij moet inzicht worden gegeven in de verschillende ritprijzen in vergelijking met ritprijzen over dezelfde afstand met het openbaar vervoer. Deze notitie beschrijft de onderzoeksvragen uit bovengenoemde motie. Hoe kiezen mensen hun vervoerwijze? Voordat zal worden ingegaan op de kosten van de verschillende vervoerswijzen, eerst iets over hoe mensen hun afweging maken welke vervoerwijze ze kiezen. Daarin spelen de volgende elementen een rol (niet uitputtend): • • • • •
Reistijd (van deur tot deur): hoe lang is men onderweg naar de bestemming? Betrouwbaarheid: hoe groot is de kans op vertraging? Reiscomfort: moet er worden overgestapt, reist men alleen of met onbekenden, moet er bagage mee? Organisatie: moet er veel worden geregeld om te kunnen reizen (apps installeren, kaartje kopen, reisinformatie raadplegen, etc.)? Reiskosten: wat kost de reis?
Kosten zijn dus lang niet het enige criterium om voor deelvervoer of openbaar vervoer te kiezen. Deze notitie beperkt zich wel tot het kostenaspect, maar het is goed te beseffen dat dit dus maar een deel van het verhaal is.
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 2 van 10
Overzicht kostencomponenten van een reis Een reis met deelvervoer of met openbaar vervoer kan bestaan uit vier verschillende kostencomponenten: Vervoerwijze
Vaste kosten
Deelauto (P)
Verschillende abonnementstypen Verschillende abonnementstypen Uurtarief, dagpas (of meerdaags)
Deelauto (FF) Deelfiets
Variabele kosten per km Variabel per abonnementstype Variabel per abonnementstype N.v.t.
Variabele kosten per uur Variabel per abonnementstype Variabel per abonnementstype N.v.t.
Parkeerkosten
Variabel met of zonder abonnement Variabel per pakket
Optie om rit te pauzeren
N.v.t.
N.v.t.
Deelbakfiets
Abonnement (kan ook zonder)
N.v.t.
Deelscooter
Verschillende pakketten
N.v.t.
Openbaar vervoer
Verschillende abonnementen (kan ook zonder)
Variabel
Alleen bij (tussen) bestemming Alleen bij (tussen) bestemming buiten A’dam1 Optie om rit te pauzeren
Optie om rit te pauzeren
De hoogte van deze kostencomponenten varieert per aanbieder, abonnementstype en door de tijd. In bijlage 1 staat een overzicht van de huidige tarieven van voertuigen in het lage segment (omdat we een kostenvergelijking maken met openbaar vervoer zijn de luxere opties, zoals luxe auto’s en eersteklasse treintarieven, niet meegenomen). Voorbeeldreizen Uit de verschillende rapportages deelmobiliteit hebben we een beeld van de gebruikers ervan. Ook weten we met welke frequentie, reden en doel ze reizen. Op basis van deze kennis zijn 10 voorbeeldreizen gedefinieerd. Van deze voorbeeldreizen zijn vervolgens de ritkenmerken en kosten bepaald en zijn deze vergeleken met die van het openbaar vervoer. De kosten zijn steeds uitgedrukt in kosten per persoon. Deelauto versus openbaar vervoer Allereerst worden 4 voorbeeldreizen beschreven, waarbij een freeflow (FF) of een vaste standplaats (P) deelauto wordt vergeleken met een reis met het openbaar vervoer.
1
Er zijn ook aanbieders die parkeervergunningen hebben voor andere gemeenten.
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 3 van 10
Voorbeeldreis 1: Van Watergraafsmeer naar Lelystad centrum (en weer terug) om een kastje op te halen bij iemand thuis. Afstand: 104 km. Reisduur: 1,5 uur (deelvervoer), 2 uur (OV). Verblijfsduur: 0,5 uur. Aantal personen: 1. Aanbieder deelvervoer: MyWheels (P). OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
50 40 Parkeerkosten
30
Uurkosten
20
Kilometerkosten
10
Vaste kosten
0 Deelauto
Openbaar vervoer
Voorbeeldreis 2: Van Osdorp naar Zoeterwoude (en weer terug) voor familiebezoek. Afstand: 74 km. Reisduur: 1,5 uur (deelvervoer), 2,5 uur (OV). Verblijfsduur: 2,5 uur. Aantal personen: 4. Aanbieder deelvervoer: ShareNow (FF). OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
30 25 20
Parkeerkosten
15
Uurkosten
10
Kilometerkosten
5
Vaste kosten
0 Deelauto
Openbaar vervoer
Voorbeeldreis 3: Van De Pijp naar de Veluwe (en weer terug) voor een dagje uit. Afstand: 164 km. Reisduur: 2 uur (deelvervoer), 5 uur (OV). Verblijfsduur: 6 uur. Aantal personen: 2. Aanbieder deelvervoer: Greenwheels (P, frequent gebruik abonnement). OV-abonnement: 40% korting.
kosten (euro pp)
50 40 Parkeerkosten
30
Uurkosten
20
Kilometerkosten
10
Vaste kosten
0 Deelauto
Openbaar vervoer
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 4 van 10
Voorbeeldreis 4: Van de Helmerbuurt naar Overamstel (en weer terug) naar een bouwmarkt. Afstand: 12 km. Reisduur: 40 minuten (deelvervoer), 1 uur (OV). Verblijfsduur: 45 minuten. Aantal personen: 2. Aanbieder deelvervoer: ShareNow (FF). OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
6 5 4
Parkeerkosten
3
Uurkosten
2
Kilometerkosten
1
Vaste kosten
0 Deelauto
Openbaar vervoer
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 5 van 10
Deelfiets versus openbaar vervoer Hierna worden 2 voorbeeldreizen beschreven, waarbij een deelfiets wordt vergeleken met het openbaar vervoer. Omdat deelfietsen per dag(deel) ongeacht het aantal gereden kilometers worden verhuurd, is het niet nodig voor deze voorbeeldreizen bestemmingen te definiëren. Voorbeeldreis 1: Een dagje Amsterdam met diverse bestemmingen in de stad. Aanbieder deelvervoer: Donkey Republic. OV-abonnement: Dagkaart.
kosten (euro pp)
20 15
Parkeerkosten Uurkosten
10
Kilometerkosten
5
Vaste kosten
0 Deelfiets
Openbaar vervoer
Voorbeeldreis 2: Een uur door Amsterdam reizen van A naar B. Aanbieder deelvervoer: Donkey Republic. OV-abonnement: los kaartje (tot 1 uur reizen).
kosten (euro pp)
4 3
Parkeerkosten
2
Uurkosten Kilometerkosten
1
Vaste kosten 0 Deelfiets
Openbaar vervoer
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 6 van 10
Deelbakfiets versus openbaar vervoer Hierna worden 2 voorbeeldreizen beschreven, waarbij een deelbakfiets wordt vergeleken met het openbaar vervoer. Voorbeeldreis 1: Van de Dapperbuurt naar het Diemerstrand (en weer terug) voor een kinderfeestje. Afstand: 10 km. Reisduur: 40 minuten (deelvervoer), 1 uur (OV). Verblijfsduur: 3 uur. Aantal personen: 4. Aanbieder deelvervoer: Cargaroo. OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
8
6
Parkeerkosten
4
Uurkosten Kilometerkosten
2
Vaste kosten 0 Deelbakfiets
Openbaar vervoer
Voorbeeldreis 2: Van de Rivierenbuurt naar de Jordaan (en weer terug) om een kastje op te halen. Afstand: 10 km. Reisduur: 30 minuten (deelvervoer), 1 uur (OV). Verblijfsduur: 30 minuten. Aantal personen: 1. Aanbieder deelvervoer: Cargaroo. OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
8 6
Parkeerkosten Uurkosten
4
Kilometerkosten
2
Vaste kosten
0 Deelbakfiets
Openbaar vervoer
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 7 van 10
Deelscooter versus openbaar vervoer En als laatste worden 3 voorbeeldreizen beschreven, waarbij een deelscooter wordt vergeleken met het openbaar vervoer. Voorbeeldreis 1: Van Molenwijk naar de Stadionbuurt (en weer terug) voor een etentje in een restaurant. Afstand: 25 km. Reisduur: 1 uur (deelvervoer), 1,5 uur (OV). Verblijfsduur: 2 uur. Aantal personen: 2. Aanbieder deelvervoer: Felyx. OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
20
Parkeerkosten zijn optioneel. Je kunt ook kiezen om een
15 10
andere deelscooter te zoeken
Parkeerkosten
voor de terugweg.
Uurkosten Kilometerkosten
5
Vaste kosten
0 Deelscooter
Openbaar vervoer
Voorbeeldreis 2: Van de Dam naar Artis (enkele reis) voor een bezoek aan de dierentuin. Afstand: 2,5 km. Reisduur: 4 minuten (deelvervoer), 12 minuten (OV). Verblijfsduur: n.v.t. Aantal personen: 2. Aanbieder deelvervoer: Felyx. OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
2,0 1,5
Parkeerkosten Uurkosten
1,0
Kilometerkosten
0,5
Vaste kosten
0,0 Deelscooter
Openbaar vervoer
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 8 van 10
Voorbeeldreis 3: Van het Amstelstation naar de Apollobuurt (enkele reis) als natransport van en treinreis. Afstand: 3,5 km. Reisduur: 8 minuten (deelvervoer), 30 minuten (OV). Verblijfsduur: n.v.t. Aantal personen: 1. Aanbieder deelvervoer: Felyx. OV-abonnement: Vol tarief.
kosten (euro pp)
4 3
Parkeerkosten Uurkosten
2
Kilometerkosten
1
Vaste kosten
0 Deelscooter
Openbaar vervoer
Conclusies Op basis van de verschillende kostencomponenten van deelvervoer en openbaar vervoer en de voorbeeldreizen kunnen de volgende conclusies worden getrokken. • •
• •
Deelvervoer is soms goedkoper, dan weer duurder of juist vergelijkbaar qua kosten met het openbaar vervoer Factoren die veel uitmaken voor de kosten (per persoon) zijn het aantal personen dat samen reist, maar ook de verblijfsduur maakt uit (hoe langer het verblijf, hoe duurder het deelvervoer wordt2) De ritlengte en frequentie van het gebruik zijn minder doorslaggevend voor het prijsverschil. Kosten zijn lang niet het enige criterium om voor deelvervoer of openbaar vervoer te kiezen. Deze notitie beperkt zich wel tot het kostenaspect, maar het is goed te beseffen dat dit dus maar een deel van het verhaal is. In alle voorbeeldreizen was het deelvervoer bijvoorbeeld (veel) sneller dan het openbaar vervoer van deur tot deur.
Aanbeveling In de huidige monitor deelvervoer wordt niet bijgehouden met hoeveel mensen men samen reist en wat de verblijfsduur is op de bestemming. Dit zijn de meest bepalende kostencomponenten voor deelvervoer. Advies is om beide onderwerpen toe te voegen in de volgende enquête onder deelvervoergebruikers. En tot slot nog dit: in deze notitie zijn deelvervoer en openbaar vervoer tegenover elkaar gezet als concurrerende vervoerswijzen. In werkelijkheid vullen deze twee elkaar ook aan. Er zijn reizen waarbij een deel met het openbaar vervoer wordt afgelegd en een stuk met deelvervoer. Samen bieden ze een alternatief voor het eigen autobezit.
2
Dit geldt uiteraard alleen voor retourritten waarbij heen en terug met hetzelfde voertuig wordt gereden en/of waarbij parkeerkosten worden gemaakt.
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 9 van 10
Bijlage 1: Overzicht kostenkengetallen (stand 1 augustus 2023) Deelauto’s Aanbieder Green Wheels Green Wheels Green Wheels Green Wheels Green Wheels Green Wheels Green Wheels Green Wheels Green Wheels My Wheels My Wheels My Wheels My Wheels My Wheels My Wheels My Wheels My Wheels My Wheels Share Now Share Now Share Now Sixt Share Sixt Share Sixt Share Sixt Share Sixt Share Sixt Share
Concept Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Vaste locatie Free Floating Free Floating Free Floating Free Floating Free Floating Free Floating Free Floating Free Floating Free Floating
Kostensoort vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur vast variabel km variabel uur
Abonnementstype Soms Soms Soms Regelmatig Regelmatig Regelmatig Vaak Vaak Vaak Start Start Start Plus Plus Plus Pro Pro Pro
3 uur 3 uur 3 uur 6 uur 6 uur 6 uur
Voertuigtype Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Stadsauto en elektrisch Klein Klein Klein Klein Klein Klein Klein Klein Klein Fiat 500 Fiat 500 Fiat 500 Prijsklasse 1 Prijsklasse 1 Prijsklasse 1 Prijsklasse 1 Prijsklasse 1 Prijsklasse 1
Eenheid Waarde Toelichting euro per maand 0,00 euro per km 0,41 euro per uur 3,90 euro per maand 10,00 euro per km 0,37 euro per uur 3,20 euro per maand 25,00 euro per km 0,29 euro per uur 2,30 euro per maand 0,00 euro per km 0,37 euro per uur 3,25 euro per maand 10,00 euro per km 0,31 euro per uur 2,76 euro per maand 25,00 euro per km 0,26 euro per uur 2,28 euro per maand 0,00 euro per km 0,19 euro per uur 6,34 euro per maand 0,00 euro per km 0,00 tot 80 km euro per uur 12,33 euro per maand 0,00 euro per km 0,00 tot 120 km euro per uur 8,67
Bronnen: https://www.greenwheels.nl/tarieven https://mywheels.nl/ https://www.share-now.com/nl/nl/pricing/ https://www.sixt.nl/share/tarieven/#/
Deel(bak)fietsen en -scooters Aanbieder Cargoroo Cargoroo Cargoroo Cargoroo Cargoroo Felyx Felyx Felyx Felyx Donkey Republic Donkey Republic Donkey Republic Donkey Republic
Kostensoort reservering variabel uur vast abonnement reservering variabel uur ontgrendeling variabel uur variabel uur vast abonnement dagpas < 1 uur < 2 uur < 4 uur
Abonnementstype Tariefsoort Los tarief Los tarief Vaak Vaak Vaak Los tarief Los tarief Parkeren Epic Bundel
Eenheid Waarde Toelichting euro per rit 1,00 euro per uur 6,00 euro per maand 39,99 euro per rit 0,00 euro per uur 3,00 euro per rit 1,00 euro per uur 20,00 euro per uur 6,00 euro per uur 15,66 euro per dag 10,00 euro per uur 3,30 euro per uur 2,50 euro per uur 1,88
Bronnen: https://cargoroo.nl/?gclid=EAIaIQobChMI_aLuud-VgAMVLgkGAB2NWwyvEAAYASAAEgLxF_D_BwE https://felyx.com/nl/t-and-c/pricelist/ https://www.donkey.bike/nl/steden/bike-rental-amsterdam/
Gemeente Amsterdam
Datum 2 november 2023 Pagina 10 van 10
Openbaar vervoer Aanbieder GVB GVB GVB GVB GVB GVB GVB GVB GVB GVB GVB GVB NS NS NS NS NS NS NS NS NS NS NS
Kostensoort vast basistarief variabel km variabel uur vast basistarief variabel km vast abonnement vast basistarief variabel km vast abonnement vast basistarief variabel km dagkaart vast basistarief variabel km variabel km variabel km variabel km vast abonnement vast basistarief variabel km vast abonnement vast basistarief variabel km
Abonnementstype Tariefsoort Voltarief Voltarief Voltarief Reductietarief Reductietarief Flex Flex Flex Flex reductie Flex reductie Flex reductie 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas 2e klas
Voltarief Voltarief Voltarief Voltarief Voltarief Dalvoordeel Dalvoordeel Dalvoordeel Altijd voordeel Altijd voordeel Altijd voordeel
Eenheid Waarde Toelichting euro per rit 1,08 euro per km 0,20 euro per uur 3,40 tot 1 uur euro per rit 0,71 4-11 j of 65+ euro per km 0,13 4-11 j of 65+ euro per maand 5,50 voor veelgebruikers euro per rit 0,86 voor veelgebruikers euro per km 0,16 voor veelgebruikers euro per maand 5,50 voor veelgebruikers van 4-11 j of 65+ euro per rit 0,38 voor veelgebruikers van 4-11 j of 65+ euro per km 0,07 voor veelgebruikers van 4-11 j of 65+ euro per dag 18,00 euro per rit 2,60 euro per km 0,17 Muiderpoort - Leiden euro per km 0,15 Amsterdam Zuid - Lelystad euro per km 0,16 Amsterdam Sloterdijk - Hoorn euro per km 0,16 euro per maand 5,60 euro per rit 1,56 euro per km 0,10 euro per maand 26,70 20% voordeel in spits, 40% in dal euro per rit 2,08 20% voordeel in spits, 40% in dal euro per km 0,14 20% voordeel in spits, 40% in dal
Bronnen: https://over.gvb.nl/nieuws/nieuwe-ov-tarieven2023/#:~:text=In%202023%20gaan%20reizigers%20bij,%E2%82%AC6%2C50%20verandert%20niet. https://reisproducten.gvb.nl/nl/tarieven/2023 https://www.ns.nl/binaries/_ht_1668068611619/content/assets/ns-nl/tarieven/2023/ns-tarievenlijst-consumenten-2023.pdf