Bijlage 3 - Nota van Beantwoording Erotisch Centrum.pdf
Tekst van het document
Nota van Beantwoording Erotisch Centrum 2 december 2025
1
Inleiding ........................................................................................................................................ 7 1.
2.
3.
4.
De Wallen en Aanpak Binnenstad ............................................................................................. 9
1.1.
Verminderen sekswerkplekken als oplossing voor leefbaarheid op de Wallen ..............9
1.2.
Karakter van het Wallengebied ............................................................................. 10
1.3.
Behoud bestaande sekswerkplekken en sociale netwerken op de Wallen .................. 11
1.4.
Weging van het belang van sociale controle op de Wallen ....................................... 12
1.5.
Meer toezicht en handhaving Wallen in plaats van Erotisch Centrum ........................ 12
1.6.
Sluiten van sekswerkplekken op de Wallen ............................................................ 13
1.7.
Gevolgen sekswerkplekken op de Wallen bij geen Erotisch Centrum ........................ 13
Waarom een Erotisch Centrum ................................................................................................14
2.1.
Nut en noodzaak Erotisch Centrum ....................................................................... 14
2.2.
Betere arbeidsomstandigheden sekswerkers ......................................................... 15
2.3.
Professionalisering sekswerksector ....................................................................... 16
2.4.
Toegang tot zorg, toezicht en handhaving ............................................................. 16
2.5.
Alternatieve strategieën ...................................................................................... 17
2.6.
Bereidheid sekswerkers ....................................................................................... 17
2.7.
Rechtvaardiging inzet publieke middelen .............................................................. 18
2.8.
Verhouding tussen inspanning en opbrengsten Erotisch Centrum ............................ 19
Sekswerk ..............................................................................................................................20
3.1.
Gevolgen voor positie sekswerkers ....................................................................... 20
3.2.
Vrees voor marginalisering van sekswerk ............................................................... 22
3.3.
Vermindering risico’s op uitbuiting binnen de sekswerksector.................................. 23
3.4.
Praktische en sociale inpasbaarheid van sekswerk .................................................. 24
3.5.
Morele bezwaren tegen het faciliteren van sekswerk .............................................. 25
3.6.
Betrokkenheid sekswerkers bij ontwikkelproces ..................................................... 25
3.7.
Empowerment en gezondheidszorg sekswerkers ................................................... 26
3.8.
Normalisering en emancipatie van sekswerk .......................................................... 26
3.9.
Effecten op de positie van lhbtqi+ sekswerkers ....................................................... 27
3.10.
Principiële bezwaren tegen sekswerk .................................................................... 28
Locatiekeuze.........................................................................................................................29
4.1.
Besluitvorming voorkeurslocatie Erotisch Centrum................................................. 29
4.2.
Locatiekeuze in relatie tot zakelijk en internationaal karakter Zuidas........................ 30
4.3.
Nabijheid functies in de omgeving bij afweging locatiekeuze ................................... 30
4.4.
Erotisch Centrum in een woongebied .................................................................... 31
4.5.
Invloed Erotisch Centrum op het imago en vestigingsklimaat .................................. 32
4.6.
Locatie in strijd met zetelovereenkomst EMA ........................................................ 34 2
4.7. 5.
6.
7.
8.
Alternatieve oplossingen ..................................................................................... 34
Veiligheid en leefbaarheid ......................................................................................................36
5.1.
Risicoanalyses en studies ..................................................................................... 36
5.2.
Verplaatsing overlast van de Wallen ...................................................................... 37
5.3.
Drukte en lawaai in de omgeving .......................................................................... 38
5.4.
Overlast door 24-uurs bezoekersstromen .............................................................. 39
5.5.
Leefbaarheid en woongenot................................................................................. 39
5.6.
Kwetsbare doelgroepen ....................................................................................... 40
5.7.
Overlast door horeca, clubs en publieksvoorzieningen ............................................ 41
5.8.
Criminaliteit (mensenhandel, drugs, uitbuiting)...................................................... 41
5.9.
Veiligheidsgevoel bewoners, medewerkers bedrijven en bezoekers ......................... 42
5.10.
Toezicht en handhaving ....................................................................................... 43
5.11.
Vermenging van risicogroepen ............................................................................. 44
5.12.
Kwetsbaarheid sekswerkers door geïsoleerde ligging .............................................. 44
Stedenbouwkundige uitgangspunten ......................................................................................46
6.1.
Inpassing in de ruimtelijke en landschappelijke context ........................................... 46
6.2.
Visuele dominantie en zichtbaarheid van functies................................................... 47
6.3.
Duurzaamheid en hergebruik bestaand gebouw..................................................... 48
6.4.
Buitenruimtes voor inpandige functies .................................................................. 48
6.5.
Zorgen The July hotel over locatiewijziging en looproutes parkeergarages ................ 49
6.6.
Advies van de Commissie Omgevingskwaliteit ....................................................... 50
6.7.
Maatregelen in de omgeving ................................................................................ 50
6.8.
Woontoren Eurocenter complex ........................................................................... 51
6.9.
Intensieve ruimtelijke dynamiek ........................................................................... 51
Openbare ruimte en groen ......................................................................................................53
7.1.
Veilige looproutes ............................................................................................... 53
7.2.
Zorgen over gebruik Beatrixpark als looproute ....................................................... 54
7.3.
Sociale controle .................................................................................................. 54
7.4.
Looproutes langs The July Hotel ........................................................................... 55
7.5.
Groen en water ................................................................................................... 55
Programma en bezoekers .......................................................................................................57
8.1.
Omvang en breedte van de programmering........................................................... 57
8.2.
Combinatie sekswerk en brede programmering ..................................................... 58
8.3
Extra bezoekersstromen niet-seks gerelateerd ....................................................... 58
8.4
Toeristische trekpleister versus zorglocatie ........................................................... 58
8.5
Bezoekersaantallen 1,5 miljoen............................................................................. 59 3
9.
8.7
Verhouding publieke functies en sekswerk ............................................................. 60
8.8
Prioritering programma ....................................................................................... 60
Verkeer en parkeren ...............................................................................................................61
9.1.
Ontsluiting Erotisch Centrum ............................................................................... 61
9.2.
Voorstellen voor ontsluiting Erotisch Centrum ....................................................... 62
9.3.
Verkeerssituatie Europaboulevard en omgeving ..................................................... 62
9.4.
Verkeer in de spits ............................................................................................... 64
9.5.
Verkeersveiligheid voetgangers en fietsers ............................................................ 65
9.6.
Capaciteit openbaar vervoer................................................................................. 66
9.7.
Bereikbaarheid openbaar vervoer in de nacht ........................................................ 66
9.8.
Sociale veiligheid in het openbaar vervoer ............................................................. 67
9.9.
Verkeerssituatie tijdens grootschalige evenementen in de RAI................................. 67
9.10.
Monitoring verkeerskundige effecten Erotisch Centrum .......................................... 68
9.11.
Kiss & Ride/ laden en lossen.................................................................................. 68
9.11.
Capaciteit fietsenstalling...................................................................................... 69
9.12.
Voorkomen risico’s fietsers en voetgangers............................................................ 70
9.13.
Zorgen over parkeercapaciteit en parkeerdruk buurten ........................................... 70
9.14.
Onvoldoende parkeervoorzieningen avond en weekend ......................................... 71
9.15.
Parkeergarages in de omgeving zijn niet beschikbaar ............................................. 72
9.16.
Foutparkeren en zoekverkeer ............................................................................... 72
9.18.
Anoniem parkeren............................................................................................... 73
9.19.
Gelijkheid parkeerbeleid ...................................................................................... 74
9.20.
Parkeergarage in het Erotisch Centrum ................................................................. 74
10. Zuidasdok.............................................................................................................................76
10.1.
Planning ontwikkeling Erotisch Centrum en Zuidasdok ........................................... 76
10.2.
Beschikbaarheid alternatief werkterrein Zuidasdok ................................................ 77
10.3.
Zorg om gebruik Beatrixpark als alternatief werkterrein project Knooppunt Amstel .. 77
10.4.
Mogelijke meerkosten als gevolg van gelijktijdige ontwikkeling Zuidasdok ............... 78
10.5.
Risico’s vanuit Rijkswaterstaat als wegbeheerder ................................................... 78
11. Participatie, proces en planning ..............................................................................................80
11.1.
Kwaliteit van de participatie ................................................................................. 80
11.2.
Informatievoorziening ......................................................................................... 81
11.3.
Besluitvorming locatiekeuze ................................................................................ 81
11.4.
Selectiecriteria deelnemers participatie................................................................. 82
11.5.
Verwerking en terugkoppeling input uit participatie................................................ 83
11.6.
Betrokkenheid vervolgproces ............................................................................... 84 4
11.7.
Referendum........................................................................................................ 85
11.8.
Niet gereageerd op bezwaren .............................................................................. 85
11.9.
Eerder advies dagelijks bestuur en stadsdeelcommissie Zuid niet meegenomen........ 86
11.10. Participatievereisten artikel 16.55 Omgevingswet ................................................... 87 11.11.
Risico langdurige publieke weerstand en juridische procedures................................ 87
11.12. Planning en risico’s .............................................................................................. 88 12. Ontwikkelstrategie ................................................................................................................90
12.1.
Bewaken maatschappelijke doelen ....................................................................... 90
12.2.
Eigenaar Erotisch Centrum ................................................................................... 91
12.3.
Selectiecriteria exploitanten in het Erotisch Centrum .............................................. 92
12.4.
Inzet private expertise bij exploitatie ..................................................................... 93
12.5.
Exit-strategie ...................................................................................................... 93
12.6.
Gefaseerd en adaptief ontwikkelen ....................................................................... 94
12.7.
Relatie met andere ruimtelijke investeringen ......................................................... 95
13. Ruimtelijke onderzoeken en juridische procedures ....................................................................96
13.1.
Planwijziging of afwijkingsprocedure .................................................................... 96
13.2.
Wijziging omgevingsplan ..................................................................................... 97
13.3.
Vergunningen ..................................................................................................... 97
13.4.
Nieuwe onderzoeken ........................................................................................... 97
13.5.
Presentatie resultaten onderzoeken ...................................................................... 98
13.6.
Onafhankelijkheid onderzoeken ........................................................................... 98
13.7.
Planologische status plangebied ........................................................................... 98
13.8.
Passendheid binnen gemeentelijk beleid ............................................................... 99
13.9.
Milieueffectrapportage ........................................................................................ 99
13.10.
Milieuonderzoeken............................................................................................ 100
13.11.
Luchthavenindelingbesluit Schiphol .................................................................... 100
13.12. Stikstofregels .................................................................................................... 101 13.13.
CO₂-neutraal..................................................................................................... 101
13.14.
Europees en Amsterdams klimaatbeleid .............................................................. 101
13.15.
Ondergrondse infrastructuur .............................................................................. 102
13.16. Hogedruk aardgasleiding ................................................................................... 102 13.17.
Bouwen nabij risicobronnen ............................................................................... 102
13.18. Bouwen nabij risicobronnen ............................................................................... 103 13.19.
Omgevingsvergunning beperkingengebiedactiviteit............................................. 103
13.20. Effecten op waterhuishouding ............................................................................ 104 13.21. Locatie voor watercompensatie nog onbekend .................................................... 105 5
13.22.
Overloopbekken waterhuishouding Rijksweg A10 ................................................ 105
13.23.
Aanvullend ecologisch onderzoek ....................................................................... 105
13.24. Hoofdbomenstructuur ....................................................................................... 106 13.25. Gevolgen voor ecologie ...................................................................................... 106 13.26. Hittestress......................................................................................................... 107 13.27.
Reikwijdte conceptprojectnota ........................................................................... 107
13.28. Onderbouwing haalbaarheid projectnota ............................................................. 108 13.29. Voorwaarden ruimtelijke en financiële haalbaarheid .............................................. 108 13.30. Evenwichtige toedeling van functies.................................................................... 109 13.31.
Ruimtelijke randvoorwaarden............................................................................. 109
13.32. Ruimtelijke geschiktheid .................................................................................... 110 13.33.
Algemeen belang versus individueel belang omwonenden .................................... 110
13.34. Geschiktheid omgevingswetgeving ..................................................................... 111 13.35.
Ongelijk verdelen van ruimtelijke lasten .............................................................. 111
13.36. Aantasting van de woonomgeving ...................................................................... 111 13.37.
Vermeende rolvervaging .................................................................................... 112
14. Schade en nadeelcompensatie .............................................................................................. 114
14.1
Schadeveroorzakend besluit ................................................................................ 114
14.2
Nadeelcompensatie bij schade ............................................................................. 114
15. Stadsdeeladvies Dagelijks Bestuur Zuid en reactie college van B&W ......................................... 116 Bijlage A: Verwijzing nummers inspraakreacties ............................................................................. 122 Bijlage B: Lijst met organisaties .................................................................................................... 132
6
Inleiding Conceptprojectnota Erotisch Centrum vrijgegeven voor inspraak Op 3 juni 2025 gaf het college de conceptprojectnota Erotisch Centrum vrij voor inspraak. Op 11 juni 2025 is in het Gemeenteblad en op de gemeentelijke website de kennisgeving gepubliceerd. Daarnaast is de inspraakperiode aangekondigd via bewonersbrieven die zijn verspreid in de omgeving en via andere communicatiekanalen. De terinzagelegging vond plaats van 12 juni tot en met 23 juli 2025. Gedurende deze periode was de conceptnota en bijlagen in te zien via www.amsterdam.nl/inspraak en www.amsterdam.nl/erotischcentrum, fysiek bij het Stadsloket op Amstel 1 (1011 PN Amsterdam) en bij het stadsdeelkantoor Zuid aan het President Kennedylaan 923 (1079 MZ Amsterdam). Iedereen kon op de volgende wijze een inspraakreactie indienen: • •
Schriftelijk, per post gericht aan het college van burgemeester en wethouders; Digitaal, via het inspraakformulier op www.amsterdam.nl/erotischcentrum;
In totaal zijn 779 inspraakreacties ontvangen van bewoners, bedrijven, sekswerkers en (maatschappelijke) organisaties. Het grootste deel van de reacties is binnengekomen via het inspraakformulier op de website. Een ander deel per post. Daarbij is vastgesteld dat sommige personen of organisaties meerdere keren dezelfde reactie hebben ingediend. Het aantal unieke reacties ligt dus iets lager. Een aantal reacties zijn in het Engels ingestuurd. Deze zijn in de nota weergegeven en beantwoord in het Nederlands. Ook na 23 juli 2025 zijn nog enkele reacties binnengekomen. Formeel is dit buiten de inspraaktermijn, reacties die tot een week na de sluitingsdatum zijn ontvangen zijn meegenomen in de Nota van beantwoording. Daarmee worden alle ontvangen reacties meegenomen. Een overzicht van de organisaties, bedrijven en instellingen die een inspraakreactie hebben ingediend is opgenomen in bijlage B van deze Nota van Beantwoording. Participatietraject Voorafgaand aan de terinzagelegging van de conceptprojectnota voor het Erotisch Centrum is een participatieplan vastgesteld en een uitgebreid participatietraject doorlopen. Het doel van dit traject was het ophalen van adviezen en zorgen van betrokkenen om de kwaliteit van de projectnota te verbeteren en belangen in beeld te brengen. In de projectnota is in hoofdstuk 4 de opbrengst van het participatieproces beschreven.
Inloopbijeenkomsten inspraak Op woensdag 25 juni en zaterdag 28 juni 2025 zijn inloopbijeenkomsten georganiseerd in het Novotel aan de Europaboulevard, die door ca. 150 personen zijn bezocht. Tijdens deze bijeenkomsten werd een toelichting gegeven op de inhoud van de conceptprojectnota. Bezoekers konden vragen stellen over de conceptprojectnota en uitleg krijgen over het vervolgproces en de inspraakprocedure. Wat staat in deze Nota van Beantwoording? In deze Nota van Beantwoording (NvB) wordt inhoudelijk gereageerd op de ontvangen inspraakreacties. Daarbij is gekozen voor een thematische benadering. De reden hiervoor is de hoeveelheid reacties en dat een groot deel van de inspraakreacties vergelijkbare onderwerpen aanstipt, zij het vanuit verschillende invalshoeken.
7
Alle inspraakreacties zijn gelezen en de gestelde vragen zijn samengevat en ondergebracht bij de thema’s waarop zij betrekking hebben, zoals bijvoorbeeld het thema Verkeer en Parkeren. In elk themahoofdstuk wordt eerst een samenvatting van de inbreng weergegeven, gevolgd door specifieke inspraakreacties en de reactie van het college. De reacties zijn meegewogen door het college bij het vaststellen van de projectnota en hebben op onderdelen geleid tot wijziging of aanvulling van de projectnota. Daar waar de inspraakreacties hebben geleid tot wijzigingen ten opzichte van de conceptprojectnota, is dit expliciet vermeld in deze nota van beantwoording. Het overzicht van deze wijzigingen is opgenomen in de Nota van Wijziging en verwerkt in de vastgestelde projectnota. Elke indiener heeft bij de ontvangstbevestiging het nummer ontvangen waaronder de reactie is geregistreerd. Indieners kunnen via de onderwerpstructuur in deze nota nagaan op welke wijze hun inbreng is meegenomen. Inspraakreacties die betrekking hebben op meerdere thema’s, zijn vaak op verschillende plekken van deze nota terug te vinden. In de bijlage bij deze nota is per thema aangegeven welke inspraakreacties zijn beantwoord door per thema te verwijzen naar de registratienummers waaruit de reacties afkomstig zijn.
Stadsdeeladvies en reactie college Het college heeft het Dagelijks Bestuur (DB) van stadsdeel Zuid gevraagd te adviseren over de conceptprojectnota (met bijlagen) over de haalbaarheid van het realiseren van het Erotisch Centrum op aan de Europaboulevard. Het DB heeft de stadsdeelcommissie betrokken bij het advies. In het definitieve advies van het DB zoals vastgesteld op 16 september 2025 wordt ingegaan op de adviezen van de commissie. Het DB geeft aan dat op een aantal punten – met name rond verkeer en parkeren – nog vragen bestaan. Volgens het DB is het dan ook te vroeg om de conclusie van het college over de haalbaarheid van het Erotisch Centrum volledig te onderschrijven. Tegelijkertijd benadrukt het DB dat het, ondanks het negatieve advies van de stadsdeelcommissie, de collegelijn ondersteunt. Naar aanleiding van het advies (en de inspraakreacties) is de projectnota op onderdelen gewijzigd en aangevuld. In bijlage A is het advies van de stadsdeelcommissie en het definitieve advies van het DB opgenomen. Dankwoord Het college dankt alle indieners voor hun inbreng en betrokkenheid. De ingediende inspraakreacties en adviezen vormen een waardevolle bijdrage aan de verdere uitwerking van het Erotisch Centrum. Het college heeft deze met zorg en aandacht bestudeerd en bij de besluitvorming betrokken.
8
1. De Wallen en Aanpak Binnenstad Dit hoofdstuk gaat in op inspraakreacties die zich richten op de relatie tussen het Erotisch Centrum en het Wallengebied en de bredere Aanpak Binnenstad waar het Erotisch Centrum onderdeel van uitmaakt. Veel indieners stellen de vraag of het Erotisch Centrum daadwerkelijk zal bijdragen aan het oplossen van structurele problemen op de Wallen, zoals overlast, drukte en het eenzijdige toeristisch profiel van het gebied. Er wordt getwijfeld of het Erotisch Centrum leidt tot een verbetering van de situatie, of dat het leidt tot verplaatsing van problemen. Daarnaast wordt gevraagd naar het effect van het Erotisch Centrum op de toekomst van bestaande sekswerkplekken en netwerken op de Wallen, de waarde van sociale controle in het gebied en de impact op de historische identiteit van de binnenstad. Veel indieners pleiten voor intensievere regulering en handhaving in het Wallengebied als alternatief voor verplaatsing. Ook wordt gevraagd wat er gebeurt op de Wallen als het Erotisch Centrum niet wordt gerealiseerd. In de beantwoording wordt aangegeven dat het verminderen van sekswerkplekken onderdeel is van een breder pakket aan maatregelen dat als doel heeft om het Wallengebied te ontlasten, functies te herschikken en de leefbaarheid voor bewoners, ondernemers en bezoekers te verbeteren.
Daarbij is het uitgangspunt dat het totaal aantal vergunde werkplekken in de stad niet afneemt en dat het verminderen van raamprostitutie in het Wallengebied qua tijd zoveel mogelijk gelijk oploopt met de eventuele realisatie van Erotisch Centrum het Erotisch Centrum. Dit is een voorwaarde vanuit het beschermen van de belangen van sekswerkers, vanuit de vaste drie uitgangspunten van Erotisch Centrum /verminderen ramen Wallen: verbeteren positie sekswerkers, tegengaan ondermijning en tegengaan drukte en overlast binnenstad. Ook wordt benadrukt dat erfgoed, sociale netwerken blijvend aandacht krijgen in de uitvoering van het beleid. 1.1. Verminderen sekswerkplekken als oplossing voor leefbaarheid op de Wallen Indieners van inspraakreacties vragen zich af in hoeverre de realisatie van het Erotisch Centrum daadwerkelijk zal bijdragen aan het oplossen van de bestaande problemen in het Wallengebied, zoals overlast, drukte, uitbuiting van sekswerkers en spanningen tussen bewoners, bezoekers en ondernemers. Zij willen weten of het Erotisch Centrum niet slechts een verschuiving van problemen veroorzaakt in plaats van een structurele oplossing voor de drukte op de Wallen. De kern van de vraag is of en hoe het Erotisch Centrum daadwerkelijk effectief bijdraagt aan de bredere doelstellingen van de Aanpak Binnenstad, en hoe de beoogde effecten op de Wallen worden gegarandeerd.
Indieners van inspraakreacties betwijfelen of de centrale doelstellingen van het Erotisch Centrum (het verbeteren van de positie van sekswerkers, het verminderen van overlast in de binnenstad en het tegengaan van ondermijning) daadwerkelijk worden bereikt door het sluiten van ramen op De Wallen en het realiseren van een Erotisch Centrum. Indieners stellen dat de problematiek in het Wallengebied niet of slechts in beperkte mate samenhangt met raamprostitutie zelf, maar eerder wordt veroorzaakt door bredere stedelijke ontwikkelingen zoals massatoerisme, drukte, alcoholgebruik, en beperkte handhavingscapaciteit. Het aanpakken van deze problematiek via het terugbrengen van raamprostitutie wordt volgens hen als onevenwichtig en ineffectief ervaren. Antwoord Het verminderen van sekswerkplekken vormt één van de bouwstenen binnen de Aanpak Binnenstad. Dit is een integrale, langjarige strategie om de leefbaarheid in de Binnenstad (waaronder het Wallengebied) te vergroten en de economische en toeristische druk op het
9
gebied te verminderen. Het college heeft met steun van de raad gekozen voor een vermindering van de ramen, met daarbij een zeer belangrijke voorwaarde: er moeten dan buiten de binnenstad veilige sekswerkplekken worden gecreëerd. Gekozen is om dit te doen in een Erotisch Centrum waar 100 sekswerkplekken worden gerealiseerd. Er blijven dan ca. 147 sekswerkplekken over op de Wallen. Daarmee resteert nog een deel van deze magneetfunctie voor toeristen. Wel kan geconcludeerd worden dat op plekken waar voormalige raambordelen getransformeerd zijn naar woningen, detailhandel en ambacht, - zoals rondom het Sint Annenkwartier en de Gelderskade de bezoekersdruk afgenomen is en de leefbaarheid verbeterd. Het Erotisch Centrum lost de problematiek op de Wallen niet zelfstandig op, maar draagt bij aan een bredere transformatie van de binnenstad. Het maakt deel uit van maatregelen die zijn vastgelegd in de Aanpak Binnenstad. Tot die maatregelen behoren onder meer: • • • • • • •
Nieuw horecabeleid gericht op meer diversiteit van het horeca aanbod Het beperken van op- en afstapplaatsen van rondvaartboten in het Wallengebied; Een vastgoedstrategie gericht op het in publieke of maatschappelijk verantwoorde handen krijgen van panden voor herontwikkeling; Verbod op touringcars in het centrum Verbod op commerciële rondleidingen in het Wallengebied Handhaving op straatdealers, crowdmanagement en inzet van hosts; Versterking van de culturele infrastructuur en vrijzinnige waarden van het gebied.
Het doel van de aanpak is om de economische dynamiek die momenteel leidt tot verdringing, vervuiling en overlast structureel te doorbreken. Het verminderen van het aantal sekswerkplekken op de Wallen en het realiseren van het Erotisch Centrum is daarom geen doel op zich, maar een maatregel om ruimte te creëren voor een ander type binnenstad. Deze ruimte wordt benut voor functies die bijdragen aan een gevarieerder economisch klimaat, minder bezoekersdruk en een andere uitstraling van het gebied. De beoogde functies zijn onder meer gericht op cultuur, maatschappelijke voorzieningen, ambacht en nachtfuncties die zich richten op een breder en lokaal publiek. De verwachting is dat de sekswerkplekken in het Erotisch Centrum een alternatief biedt voor klanten en sekswerkers, waarmee een deel van de druk op de Wallen wordt verlicht. Tegelijkertijd zal dit niet op korte termijn tot verandering leiden: het gaat om een langdurig proces van transformatie. 1.2. Karakter van het Wallengebied Indieners van inspraakreacties vragen zich af op welke wijze de bijzondere historische, culturele en stedelijke waarde van het Wallengebied meegewogen wordt bij de afweging om ramen te sluiten op de Wallen. Insprekers vinden dat de raamprostitutie thuishoort op de Wallen van oudsher en het karakter van de Wallen wordt aangetast door sluiten van ramen.
Antwoord De Wallen vormen een gebied met een lange geschiedenis van vrijzinnigheid, diversiteit en stedelijke menging van wonen, werken, religie, cultuur en sekswerk. Juist dit samenspel heeft het gebied zijn unieke identiteit gegeven. Tegelijkertijd staat deze identiteit onder druk. De afgelopen decennia heeft het Wallengebied zich ontwikkeld tot een internationale toeristische trekpleister met een sterke focus op ‘seks, drugs en vermaak’. Deze eenzijdige positionering heeft geleid tot verdringing van lokale functies,
10
verlies aan culturele diversiteit en een economische monocultuur. Overlast en overtoerisme zijn signalen dat de grens is bereikt en dat de leefbaarheid in gevaar is (Visie bezoekerseconomie Amsterdam 2035, p3.). De Aanpak Binnenstad is mede bedoeld om deze trend te keren. Door gericht in te grijpen in het economische en functionele profiel van het gebied wordt geprobeerd de leefbaarheid van het Wallengebied te herstellen en opnieuw zichtbaar te maken. Dit gebeurt op verschillende manieren: • • •
•
Gemeentelijke en maatschappelijke vastgoedeigenaren verwerven panden met als doel deze beschikbaar te stellen voor culturele en maatschappelijke functies Er is ruimte gemaakt voor vernieuwende culturele initiatieven, zoals nachtcultuur, kunstinstellingen en podia die zich richten op de lokale bevolking en de vrije expressie. Er wordt gestuurd op het terugdringen van de ‘pretpark’-elementen in het gebied, zoals wafelwinkels, souvenirshops en fastfoodconcepten, ten gunste van functies die passen bij het historische karakter van de buurt. Iconen als de Oude Kerk worden actiever ingebed in het narratief van het gebied en beter ontsloten voor Amsterdammers en bezoekers met culturele interesse.
Het terugdringen van de magneetwerking van raamprostitutie draagt hier ook aan bij. Door de zichtbaarheid van sekswerk op straatniveau te beperken en werkplekken te verplaatsen naar een inpandige, gereguleerde setting, ontstaat er letterlijk en figuurlijk meer ruimte voor historische bezienswaardigheden, het culturele profiel en het dagelijks leven van bewoners. Het Wallengebied moet weer een plek worden waar de culturele rijkdom, vrijzinnige traditie en historische gelaagdheid van Amsterdam ‘beleefbaar’ zijn, niet alleen voor toeristen, maar vooral ook voor Amsterdammers zelf. De inzet is dus niet alleen behoud, maar ook herwaardering en revitalisering van het historische DNA van de Wallen. 1.3. Behoud bestaande sekswerkplekken en sociale netwerken op de Wallen Indieners van inspraakreacties zijn zeer kritisch over de koppeling tussen de komst van het Erotisch Centrum en het deels sluiten van ramen op de Wallen. Zij zijn bezorgd over de toekomst van sekswerkers die nu op de Wallen werken en vragen of deze werkplekken verdwijnen, verplaatst worden of blijven bestaan. Ook wordt gevreesd voor het aantasten van de sociale structuren van sekswerk in de binnenstad, inclusief vaste klanten, collega’s, hulpverleners en lokale voorzieningen.
Antwoord Om de druk op de Wallen te verminderen en de leefbaarheid te verbeteren zet het college in op vermindering van circa 100 sekswerkplekken op de Wallen. Parallel komen in het Erotisch Centrum circa 100 sekswerkplekken. Zo blijft het aantal vergunde sekswerkplekken in de stad op termijn gelijk. Naar verwachting blijven circa 147 van de huidige 247 sekswerkplekken in het Wallengebied bestaan. Deze plekken blijven integraal onderdeel van het gemeentelijk toezicht en het samenwerkingsmodel dat Amsterdam de afgelopen jaren heeft opgebouwd met exploitanten, sekswerkers, zorgpartners en maatschappelijke organisaties. Het behoud van een substantieel aantal werkplekken op de Wallen onderstreept dat Amsterdam ruimte wil blijven bieden aan sekswerk, mits dit plaatsvindt binnen verantwoorde kaders van sekswerk als onderdeel van een samenspel van functies, economie en toerisme in de binnenstad.
11
De uitdaging ligt in het vinden van een nieuwe balans, waarin sekswerk een plaats behoudt, maar niet langer bepalend is voor het functioneren van het gebied. Voor wat betreft de sociale structuren van sekswerkers in de binnenstad: deze zijn van groot belang en kunnen blijven voortbestaan. Er blijven immers nog ruim 147 ramen over. Daarnaast blijft bestaan de bestaande aanpak van veel contact tussen sekswerkers, sekswerkerbelangenverenigingen, toezicht door gemeente en politie en de zorgpartners. Er is onveranderd toezicht op vergunningseisen, op dat signalen van misstanden worden opgevolgd en dat er ruimte blijft voor overleg tussen gemeente, sekswerkorganisaties, buurtpartijen en zorgaanbieders. De netwerken van sekswerkers, buurtbewoners en hulporganisaties vervullen inderdaad een belangrijke sociale rol in het gebied. De gemeente blijft in gesprek met deze partijen om verdere professionalisering te ondersteunen en knelpunten te bespreken. 1.4. Weging van het belang van sociale controle op de Wallen Indieners van inspraakreacties vragen hoe de sociale controle op de Wallen wordt meegewogen in de plannen om sekswerkplekken op de Wallen te verminderen. Zij wijzen erop dat sekswerkers op de Wallen nu profiteren van zichtbaarheid, nabijheid van collega’s, hulpverleners en een levendige omgeving, wat bijdraagt aan hun gevoel van veiligheid.
De vraag weerspiegelt de zorg dat verplaatsing naar een nieuwe locatie mogelijk leidt tot meer isolatie en minder sociale bescherming voor sekswerkers. Antwoord Zie ook hiervoor onder 1.3. Er blijft op de Wallen nog steeds raamprostitutie met de sociale controle en weefsel, toezicht van exploitanten, gemeente en politie en zorgaanbod. Dit zal ook in een Erotisch Centrum worden gerealiseerd; juist daarom zijn er ontmoetingsruimten voor sekswerkers en zorgverleners opgenomen in het programma. 1.5. Meer toezicht en handhaving Wallen in plaats van Erotisch Centrum Indieners van inspraakreacties betwijfelen dat verplaatsing van sekswerk naar een Erotisch Centrum noodzakelijk is. Zij stellen dat vermindering van overlast op de Wallen ook bereikt kan worden door strengere regulering, beter toezicht en intensievere handhaving ter plaatse. Er wordt een voorkeur uitgesproken voor behoud van bestaande sekswerkplekken in combinatie met beleidsaanpassingen, in plaats van het creëren van een nieuwe voorziening voor sekswerk. Tegelijkertijd wordt verplaatsing niet gezien als de enige of beste oplossing voor de bestaande problematiek. Antwoord De gemeente Amsterdam investeert al geruime tijd aanzienlijk in de regulering en handhaving van het Wallengebied.
Deze inzet omvat onder meer: • Een hoge frequentie van afvalinzameling (tot zes keer per dag); • Structurele inzet van crowd hosts om bezoekersstromen te begeleiden; • Intensief toezicht op exploitanten en naleving van vergunningsvoorwaarden; • Handhaving op straatdealers en overlastgevend gedrag; • Maatregelen tegen illegale toeristische verhuur en overbewoning. Uit jarenlange monitoring blijkt dat de maatregelen alleen niet volstaan om de problematiek in het gebied te beheersen. De aanhoudende drukte, overlast en vervuiling illustreren dat
12
handhaving slechts een beperkt dempend effect heeft, zolang de onderliggende economische structuur van het Wallengebied ongewijzigd blijft. In de Aanpak Binnenstad blijft toezicht en handhaving een belangrijke plek innemen als onderdeel van een duurzame transformatie ar een leefbare en aantrekkelijke binnenstad. 1.6. Sluiten van sekswerkplekken op de Wallen Indieners van inspraakreacties vragen zich af op welke manier de sluiting van bestaande sekswerkplekken op de Wallen daadwerkelijk wordt gerealiseerd als het Erotisch Centrum wordt gebouwd. Zij willen weten welke juridische en bestuurlijke instrumenten worden ingezet om dit beleid te effectueren. Er wordt gevraagd of het Erotisch Centrum wel tot de beoogde vermindering van raamprostitutie in de binnenstad zal leiden, en of de koppeling tussen verplaatsing en sluiting daadwerkelijk uitvoerbaar en handhaafbaar is. Antwoord Het sluiten van een deel van de sekswerkplekken op de Wallen is een gefaseerd proces. De sluiting van een deel van de ramen kan alleen plaatsvinden als er voldoende volwaardige en toegankelijke werkplekken elders in de stad zijn gerealiseerd. Dit uitgangspunt is cruciaal om ervoor te zorgen dat sekswerkers niet worden verdrongen naar onveilige illegale werkplekken. Het college handelt daarbij in lijn met haar eigen uitgangspunten van veilig, legitiem en transparant sekswerk.
Na een definitief 'go - no go' besluit van de Gemeenteraad over de realisatie van het Erotisch Centrum via een zogenaamd investeringsbesluit, zal het College van B&W parallel daaraan de benodigde financiële middelen in de begroting opnemen voor het verminderen van de raambordelen. Met het ter beschikking stellen van financiële middelen is vermindering en/of transformatie van raambordelen uitvoerbaar. 1.7. Gevolgen sekswerkplekken op de Wallen bij geen Erotisch Centrum Indieners van inspraakreacties uiten hun zorgen over de onzekerheden rondom de uitvoerbaarheid van het Erotisch Centrum. Zij vragen zich af wat de gevolgen zijn als het Erotisch Centrum uiteindelijk niet gerealiseerd wordt. Concreet stellen zij de vraag of de sekswerkplekken op de Wallen dan behouden blijven, elders in de stad worden gecreëerd, of dat er een andere oplossing komt. Zij willen weten of het College hier alternatieve scenario’s voor heeft uitgewerkt, hoe terugvalopties eruitzien en welke garanties er zijn dat de mensenrechtelijke positie van sekswerkers en de leefbaarheid in de binnenstad dan alsnog worden gewaarborgd. Antwoord Zie hiervoor onder 1.6. Het uitgangspunt van het college is dat het aantal vergunde sekswerkplekken in de stad behouden blijft. Daarom is het sluiten van een deel van de ramen verbonden aan het realiseren van vervangende werkplekken elders in een Erotisch Centrum.
Als het Erotisch Centrum om welke reden dan ook niet gerealiseerd wordt, dan zullen het college en raad weer moeten bekijken wat de mogelijkheden zijn.
13
2. Waarom een Erotisch Centrum Het plan voor het realiseren van een Erotisch Centrum in Amsterdam-Zuid roept uiteenlopende reacties op. In de inspraakreacties die zijn ingediend, worden zowel principiële als praktische vragen gesteld over de noodzaak van het Erotisch Centrum, de verwachte maatschappelijke opbrengsten, de proportionaliteit van het project en de wijze waarop het bijdraagt aan bredere beleidsdoelen. Sommige indieners van inspraakreacties betwijfelen of het Erotisch Centrum de juiste oplossing is voor de problemen in de binnenstad of in de sekswerksector. Anderen steunen het initiatief en benadrukken de kansen voor betere arbeidsomstandigheden, emancipatie, regulering en maatschappelijke erkenning van sekswerk. In de beantwoording wordt aangegeven dat het Erotisch Centrum een middel is om meerdere maatschappelijke opgaven aan te pakken. Via de Aanpak Binnenstad, wordt gewerkt aan het herstellen van de balans in de binnenstad, het verbeteren van de leefbaarheid op de Wallen, het tegengaan van overlast en het beschermen van groepen zoals sekswerkers. De nut en noodzaak van het Erotisch Centrum komen voort uit drie doelstellingen die het Erotisch Centrum beoogt te realiseren – het verbeteren van de mensenrechtelijke positie van sekswerkers, het verminderen van drukte en overlast in de binnenstad, en het tegengaan van ondermijning.
Het Erotisch Centrum is een complex en maatschappelijk gevoelig project, dat vraagt om een zorgvuldige afweging van belangen. Ook wordt benadrukt dat het Erotisch Centrum een maatschappelijke stedelijke functie vervult binnen het bredere beleid om sekswerk uit de overbelaste binnenstad te verplaatsen naar een andere locatie. Daarbij is het doel om publieke belangen, veiligheid en leefbaarheid te combineren met rechtsbescherming voor sekswerkers. 2.1. Nut en noodzaak Erotisch Centrum Indieners van inspraakreacties vinden dat het college niet overtuigend heeft aangetoond dat een Erotisch Centrum daadwerkelijk nodig is. Ze vragen om een duidelijke onderbouwing van het nut en de noodzaak: wat is precies het probleem dat het Erotisch Centrum moet oplossen, waarom kan dit niet op een andere manier en welke maatschappelijke meerwaarde levert het op? Waar is de cijfermatige onderbouwing van deze doelstellingen die bewijst dat het Erotisch Centrum gaat werken? Antwoord De ontwikkeling van een Erotisch Centrum is opgenomen in het Coalitieakkoord 2022-2026 en onderdeel van een stedelijke strategie. In de Aanpak Binnenstad zijn maatregelen opgenomen om de binnenstad leefbaar en toegankelijk te houden voor huidige en toekomstige generaties bewoners, ondernemers en bezoekers (zie hoofdstuk 1, thema De Wallen).
Daarbij is onder meer gekozen om in te grijpen op zogenoemde magneetfuncties die overlast veroorzaken, waaronder ook de raamprostitutie in het Wallengebied. Het college heeft met steun van de raad gekozen voor een vermindering van de ramen, met daarbij een zeer belangrijke voorwaarde: er moeten dan buiten de binnenstad veilige sekswerkplekken worden gecreëerd. Gekozen is om dit te doen in een Erotisch Centrum, waarbij heldere doelstellingen zijn geformuleerd (zie inleiding H1.). Hierin worden ook kansen gezien blijkt uit de inspraakreacties (zie verderop, in paragraaf 2.3). Er zijn op dit moment geen cijfers die deze doelstellingen onderbouwen. De keuze voor een Erotisch Centrum in deze vorm wordt verder toegelicht in de nieuwe bijlage ‘Voorgeschiedenis Erotisch Centrum’ en in de raadsbrief Voortgang Verkenning Erotisch Centrum van 12 oktober 2021. Zie Nota van Wijziging.
14
2.2. Betere arbeidsomstandigheden sekswerkers Indieners van inspraakreacties vragen hoe de gemeente kan onderbouwen dat een modern en beheerd centrum daadwerkelijk bijdraagt aan betere arbeidsomstandigheden en meer veiligheid voor sekswerkers. Zij erkennen het belang van veilige, gereguleerde werkplekken en zien in het Erotisch Centrum een kans om uitbuiting, intimidatie en risicovolle situaties tegen te gaan. Tegelijkertijd vragen zij om inzicht in de wijze waarop het centrum hier concreet invulling aan geeft. Antwoord Een modern Erotisch Centrum biedt een kans op verbetering van de arbeidsomstandigheden en veiligheid van sekswerkers, Een Erotisch Centrum biedt moderne werkplekken met meer ruimte. Denk bijvoorbeeld aan ruimte voor douches bij elke werkplek, ontmoetingsruimten voor sekswerkers, permanent zorgaanbod ter plekke. Het Erotisch Centrum draagt bij aan betere arbeidsomstandigheden op verschillende niveaus: 1. Fysieke veiligheid De werkplekken zijn inpandig en bezoekers moeten eerst door een entree met beveiliging. Door deze opzet kan beter worden voorkomen dat bezoekers ongewenst gedrag vertonen, en waar nodig ingegrepen. Dat is een belangrijk verschil met de Wallen waar het raamsekswerk plaatsvindt in een verder openbaar gebied zonder toegangscontrole.
Daarnaast zijn de werkplekken (zoals bij alle werkplekken in vergunde sekswerkbedrijven) voorzien van alarmknoppen in de werkruimtes. 2. Toegang tot zorg en ondersteuning In het Erotisch Centrum zijn spreekruimtes beschikbaar voor hulpverleners, waaronder de GGD, maatschappelijk werk en gespecialiseerde organisaties. Dit verlaagt de drempel voor sekswerkers om hulp te zoeken bij medische, psychische of sociale vragen, waardoor hun gezondheid en welzijn structureel worden ondersteund. Het integreren van zorgverlening binnen de werkomgeving is een belangrijke voorwaarde voor duurzame arbeidsomstandigheden. 3. Regulering en toezicht Sekswerkplekken vallen onder een vergunningsplicht. Exploitanten moeten altijd voldoen aan strikte voorwaarden op het gebied van bedrijfsvoering, veiligheid, hygiëne en omgang met personeel. Dit stelt de gemeente in staat om toezicht te houden en bij signalen van misstanden direct te kunnen ingrijpen. 4. Bevordering van autonomie en zeggenschap Sekswerkers zijn actief betrokken geweest bij uitgangspunten voor werkplekken in het Erotisch Centrum. Hun inbreng, onder andere via het Amsterdam Center for Sexworkers (ACS), heeft geleid tot uitgangspunten die hun werkpraktijk ondersteunen. 5.
Inclusieve plek Door sekswerk te positioneren binnen een hoogwaardige en goed bereikbare locatie met veel verschillende erotische en niet erotische functies wordt benadrukt dat sekswerk werk is. Dat draagt bij aan de normalisering van het beroep en het doorbreken van het stigma dat veel sekswerkers nog steeds ervaren. Het Erotisch Centrum wordt daarmee ook een plek van emancipatie en maatschappelijke inclusie.
15
Daarnaast draagt het Erotisch Centrum bij aan een bredere maatschappelijke normalisering van seksualiteit en seksuele diversiteit. In de programmatische invulling van het Erotisch Centrum wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan het verwelkomen van de lhbtiq+-gemeenschap en aan het creëren van een plek waar erotiek, kunst en cultuur een volwaardige plek krijgen in het stedelijk leven. Dit sluit aan bij de traditie van Amsterdam als stad van openheid en tolerantie. 2.3. Professionalisering sekswerksector Indieners van inspraakreacties zien in het project een kans om de sekswerksector verder te professionaliseren. Zij willen weten op welke manier het Erotisch Centrum kan bijdragen aan betere werkomstandigheden, hogere kwaliteit van dienstverlening, duidelijkere regels en meer gelijkwaardigheid binnen de branche. Zij gaan ervan uit dat het Erotisch Centrum door heldere vergunningseisen, samenwerking met hulpverlening en aandacht voor veiligheid en zeggenschap een voorbeeldfunctie kan vervullen voor andere vormen van sekswerk in de stad en daarbuiten. Antwoord Veilige werkplekken zijn essentieel. Het Erotisch Centrum biedt seksplekken voor zowel raamwerk (inpandig) als onlinewerving. Naar de mogelijkheid van plekken voor sekswerk met onlinewerving is veel vraag.
Zo biedt het Erotisch Centrum nieuwe kansen aan sekswerkers op een goede werkplek, ook in het bijzonder aan personen uit de lhbtiq+ gemeenschap, voor wie momenteel te weinig plekken zijn in de bestaande vergunde sector. In het Erotisch Centrum kunnen kwalitatief hoogwaardige sekswerkplekken gerealiseerd en voldoende andere functies waarvan een aantal groepen sekswerkers aangeeft dat ze dit graag centraal rondom de werkplek zien. In het voorlopige programma van eisen is daar rekening mee gehouden. Het Erotisch Centrum is daarbij een sekspositief centrum, waar sekswerk, erotisch en niet erotisch entertainment, cultuur en educatie samenkomen, met aandacht voor de lhbtiq+gemeenschap. Op die wijze biedt een Erotisch Centrum kansen op verdere de-stigmatisering van sekswerk als normaal beroep. 2.4. Toegang tot zorg, toezicht en handhaving Indieners van inspraakreacties benadrukken het belang van goede randvoorwaarden voor veiligheid, gezondheid en ondersteuning van sekswerkers. Zij vragen naar de voorzieningen die binnen het Erotisch Centrum beschikbaar zullen zijn op het gebied van zorg, toezicht en handhaving. Deze indieners zien het Erotisch Centrum als een kans om structureel betere omstandigheden te creëren dan op de Wallen en onderstrepen het belang van toegankelijke zorg, samenwerking met hulpverleningsinstanties en professioneel toezicht binnen en rond het gebouw.
Antwoord Het Erotisch Centrum wordt ontwikkeld met expliciete aandacht voor veiligheid, toezicht en zorg. De sekswerkplekken horen tot seksbedrijven met vergunning. Op de vergunningvoorschriften wordt strikt toezicht gehouden. Daarnaast is er ruim aanbod van zorg waar nodig. Op deze manier biedt het Erotisch Centrum een veilige, professionele en toegankelijke werkomgeving voor sekswerkers. Doordat het sekswerk inpandig plaatsvindt is er een goede mogelijkheid tot bezoekersregulatie. Zorg, toezicht en veiligheid zijn dus structureel en integraal ingebed in het dagelijks functioneren van het Erotisch Centrum. In hoofdstuk 1.3.van de projectnota is dit ook toegelicht.
16
2.5. Alternatieve strategieën Indieners van inspraakreacties vragen welke alternatieve strategieën voor de Wallen (bijv. regulering van toerisme, digitale reservering, reserveringsplicht, spreiding van werktijden, bezoekersquota) zijn onderzocht als alternatief voor verplaatsing van sekswerkplekken naar een nieuw Erotisch Centrum. Antwoord De Aanpak Binnenstad is de brede strategie om de druk op de Wallen te verlichten en het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid. Het college en de raad hebben gekozen voor een integrale aanpak. Dit bestaat uit een aantal maatregelen. Onderdeel daarvan is de aanpak van magneetfuncties, zoals onder meer de raamprostitutie. Voor de raamprostitutie is daarbij de keus gemaakt om een deel te verplaatsen naar een Erotisch Centrum. Zie hiervoor ook hoofdstuk 1 in de projectnota. 2.6. Bereidheid sekswerkers Indieners van inspraakreacties vragen zich af of sekswerkers daadwerkelijk bereid zijn om te verhuizen naar het Erotisch Centrum. Zij betwijfelen of de nieuwe locatie en werkomgeving aansluiten bij de wensen en behoeften van sekswerkers. De zorg die leeft, is dat het Erotisch Centrum een top-down oplossing is die niet gedragen wordt door sekswerkers zelf. Sommigen vrezen dat het gebouw niet zal voorzien in hun wensen of werkpraktijken, of dat de locatie te geïsoleerd is.
Ook wordt gevreesd dat de bescherming van anonimiteit en autonomie in het Erotisch Centrum onvoldoende gewaarborgd zou zijn. Dit leidt tot vragen over het realiteitsgehalte van de aanname dat sekswerkers uit de binnenstad vrijwillig zullen overstappen naar het Erotisch Centrum. Antwoord Voor de beantwoording van deze vragen zie ook hoofdstuk 3 van deze Nota van Beantwoording over sekswerk. Vanaf de start van de discussie over verplaatsen van ramen in 2019 en tijdens de verschillende fasen van het project Erotisch Centrum is gesproken met sekswerkers en hun vertegenwoordigers. Deze gesprekken zijn gevoerd via onder andere het Amsterdam Center for Sexworkers (ACS), individuele interviews, doelgroepgerichte bijeenkomsten en klankbord overleggen. Hier is bijvoorbeeld aandacht besteed aan de werkpraktijk van sekswerkers, hun wensen op het gebied van veiligheid, autonomie, privacy, klantencontact, bereikbaarheid en sociale context. Uit deze gesprekken komt een gemengd beeld naar voren. Een deel van de sekswerkers staat positief tegenover het idee van een Erotisch Centrum, mits dit hen daadwerkelijk goede werkplekken met een goede businesscase, en veiligheid, rust en zeggenschap biedt.
Zij zien voordelen in een locatie met kwalitatief hoogwaardige sekswerkplekken waar zowel inpandige raamwerving als online werving mogelijk is en er een combinatie is met andere aantrekkelijke functies in het gebouw. Deze groep stelt wel duidelijke randvoorwaarden: een goede bereikbaarheid voor klanten, duidelijke exploitatievoorwaarden, bescherming van anonimiteit en professionele ondersteuning. Tegelijkertijd is er ook een grote groep sekswerkers, in het bijzonder raamwerkers Wallen, die terughoudend of afwijzend is. Belangrijk is daarbij de connectie met het verminderen van ramen op de Wallen. Zij willen de huidige werkplek op de Wallen behouden, vanwege hun inkomen, de zichtbaarheid voor klanten, het bestaande netwerk van collega’s en hulpverleners. Zij staan sterk negatief naar een verhuizing naar een Erotisch Centrum. Velen uiten zorgen over sociale isolatie,
17
verlies van inkomsten. Wel zijn ze positief over het idee van aanvullende werkplekken in bijvoorbeeld een Erotisch Centrum, met name voor de groepen die nu niet goed terecht kunnen in het bestaande vergunde circuit, zoals de lhbtqi+gemeenschap. De conclusie uit de gesprekken met vele verschillende groepen sekswerkers is dat de bereidheid tot werken in een Erotisch Centrum niet vanzelfsprekend is, maar sterk verschilt per groep. Voor de groep die mogelijke wel interesse heeft geldt dat het sterk afhangt van de uiteindelijke inrichting, exploitatie en organisatie van het Erotisch Centrum. Een succesvolle invulling vereist een centrum dat aantrekkelijk en werkbaar is voor sekswerkers zelf, qua locatie, voorzieningen, autonomie, zeggenschap en ondersteuning. Daarom is het uitgangspunt dat de verdere uitwerking van het Erotisch Centrum plaatsvindt in samenspraak met sekswerkers en belangenorganisaties, zodat het aanbod aansluit op de praktijk en behoeften van de doelgroep. In de vervolgfase wordt de samenwerking gecontinueerd en versterkt via gerichte participatie met sekswerkers. Bij de verdere uitwerking van het Erotisch Centrum wordt rekening gehouden met de verschillende behoeften van sekswerkers door onder meer de volgende uitgangspunten (voor een volledig overzicht zie de projectnota): • • •
Het Erotisch Centrum biedt ruimte aan verschillende werkvormen inpandig raamwerk en onlinewerving; Sekswerkers goed betrekken in de verdere uitwerking er is goede toegang tot zorg, beveiliging en ondersteuning; De sekswerkplek moet een goede businesscase zijn voor sekswerkers.
Het verminderen van ramen op de Wallen vindt pas plaats op het moment dat er daadwerkelijk sprake is van volwaardige, veilige en toegankelijke werkplekken in het Erotisch Centrum. De verplaatsing is gebaseerd op het principe van aanbod en keuze. Sekswerkers kunnen zelf besluiten of zij gebruik maken van de werkplekken in het Erotisch Centrum. Het is de verwachting dat sommige sekswerkers vanuit praktische of persoonlijke overwegingen die keuze zullen maken en anderen niet. Tot slot benadrukt het College dat het opbouwen van vertrouwen en reputatie van het Erotisch Centrum tijd zal kosten. De introductie van een nieuwe werkomgeving vraagt om zorgvuldige begeleiding, transparante communicatie en continue betrokkenheid van de doelgroep. Het Erotisch Centrum is geen oplossing voor iedereen, maar moet voldoende aantrekkelijk en ondersteunend zijn voor wie zich daar wil vestigen. 2.7. Rechtvaardiging inzet publieke middelen Indieners van inspraakreacties stellen vragen bij de besteding van publieke middelen aan dit project. Zij vragen zich af of de investering in het Erotisch Centrum (gezien de maatschappelijke weerstand, de onzekerheid over het functioneren en het verwachte rendement) gerechtvaardigd is. In een tijd waarin publieke middelen onder druk staan, vinden zij het niet vanzelfsprekend dat belastinggeld wordt ingezet voor de ontwikkeling van een centrum voor sekswerk.
Ook uiten zij zorgen over mogelijke financiële tegenvallers in exploitatie of bouw en over het risico dat extra kosten op de gemeenschap worden afgewenteld. Antwoord De realisatie van het Erotisch Centrum vraagt inzet van publieke middelen.
18
Het college voert het coalitieakkoord uit om het aantal ramen op de Wallen te verminderen in combinatie met het ontwikkelen van het Erotisch Centrum buiten de binnenstad. Om dit zorgvuldig in kaart te brengen is inzet van publieke middelen nodig voor o.a. het uitvoeren van onderzoeken en ambtelijke inzet. In de bijlage Ontwikkelstrategie en hoofdstuk 8.1 van de projectnota wordt ingegaan op de financiële haalbaarheid van het realiseren van het Erotisch Centrum. De daadwerkelijke bouw en exploitatie van het Erotisch Centrum wordt uitgevoerd door marktpartijen en is voor hun rekening en risico. De gemeente geeft de grond uit in erfpacht en ontvangt hiervoor een marktconforme vergoeding. Er wordt verwacht dat er sprake is van een positieve businesscase. De verhouding tussen kosten en opbrengsten wordt uitgewerkt in de fase investeringsnota. Hierin worden alle financiële aspecten zoals kosten voor planvoorbereiding, bouwrijp maken en inrichting van de openbare ruimte, tegenover opbrengsten uit erfpacht uitgewerkt. Zo wordt geborgd dat publieke middelen verantwoord en doelgericht worden ingezet. De gemeenteraad besluit tot vaststelling van de investeringsnota. In hoofdstuk 7 en 8 van de projectnota en hoofdstuk 12.11 en 13 uit deze Nota van Beantwoording wordt er ingegaan op de risico’s, financiële consequenties en het belang van een exitstrategie. 2.8.
Verhouding tussen inspanning en opbrengsten Erotisch Centrum Indieners van inspraakreacties uiten twijfels over de proportionaliteit van het project. Zij vragen zich af of de verwachte maatschappelijke opbrengsten (zoals vermindering van overlast op de Wallen en verbetering van de positie van sekswerkers) opwegen tegen de inspanning, complexiteit, kosten en mogelijke negatieve effecten van het Erotisch Centrum. Antwoord Het project is opgezet vanuit drie samenhangende beleidsdoelen: het verbeteren van de mensenrechtelijke positie van sekswerkers, het terugdringen van overlast en drukte in de binnenstad, en het tegengaan van ondermijning. De verwachte maatschappelijke meerwaarde van het Erotisch Centrum ligt besloten in de doelstellingen. Het Erotisch Centrum biedt moderne, kwalitatief hoogwaardige sekswerkplekken voor zowel inpandig raamwerk als online werving voor sekswerkers uit alle groepen met goede toegang tot zorg en bescherming tegen misstanden Dit biedt kansen aan sekswerkers die nu nog niet goed terecht kunnen of willen in de bestaande vergunde werkplekken en in plaats daarvan werken in het niet vergunde circuit waar een grote kans is op misstanden en uitbuiting. Tegelijkertijd wordt beoogd de druk op het Wallengebied te verlichten, waar de leefbaarheid al jaren onder druk staat door toerisme, drukte en overlast.