Bijlage 3 - Nota van Beantwoording Erotisch Centrum.pdf

Met name de avond- en nachturen worden daarbij als risicovol gezien voor geluidshinder en aantasting van de leefbaarheid Ook wordt gewezen op de bestaande drukte in het gebied, onder meer door evenementen bij de RAI en infrastructurele werken, waardoor zorgen ontstaan over de cumulatieve effecten op leefbaarheid en rust in de buurt. Antwoord Er is een eerste veiligheidsanalyse uitgevoerd, die specifiek is toegespitst op de ruimtelijke, sociale en functionele kenmerken van de beoogde locatie aan de Europaboulevard. Deze analyse is een bijlage bij de projectnota en is opgesteld door de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) van de gemeente. De veiligheidsanalyse heeft als doel om vroegtijdig aandachtspunten, risico’s en mogelijke beheersmaatregelen in kaart te brengen. De analyse geldt nadrukkelijk als een eerste stap. In de vervolgfase, bij het opstellen van het definitieve programma van eisen en het concrete ontwerp, zal de veiligheidsaanpak verder worden uitgewerkt en afgestemd met onder meer politie, handhaving en buurtpartijen. Om drukte en lawaai zoveel mogelijk te beperken, worden in de veiligheidsanalyse van het Erotisch Centrum meerdere ontwerp- en beheersmaatregelen voorgesteld. Zo wordt nadrukkelijk aanbevolen om wachtrijen inpandig op te vangen, zodat bezoekers niet op straat hoeven te wachten en zich daar verzamelen.

Dit voorkomt langdurige aanwezigheid van groepen voor de entree, wat overlast kan veroorzaken. Zie ook hoofdstuk 6 in de projectnota voor de uitgangspunten en randvoorwaarden voor de inpassing van het Erotisch Centrum. Daarnaast wordt geadviseerd om de inzet van gastvrouwen of -heren bij de entree te overwegen. Hun aanwezigheid kan bijdragen aan een rustige en gastvrije sfeer en helpt om gedrag te sturen. Ook wordt professioneel en particulier toezicht binnen het gebouw als belangrijk aangemerkt, inclusief een beheerder die direct kan reageren op incidenten. Voor de omgeving wordt er in de analyse geadviseerd om gericht toezicht en handhaving te organiseren, mede vanwege het gebrek aan sociale controle in het gebied. De inzet van hosts en straatcoaches wordt hierbij als aanvullend instrument genoemd, specifiek om overlast in de openbare ruimte tegen te gaan. Dit sluit aan bij ervaringen in andere delen van de stad, zoals de Wallen en het Leidseplein.

38

Tot slot wordt er in de stedenbouwkundige uitgangspunten extra aandacht besteed aan voldoende stoep- en uitloopruimte, zodat bezoekerspieken niet leiden tot opstoppingen of geluidsdruk op de directe omgeving. Deze combinatie van maatregelen moet bijdragen aan het beperken van overlast door drukte en lawaai. 5.4. Overlast door 24-uurs bezoekersstromen Indieners van inspraakreacties maken zich zorgen over mogelijke overlast door bezoekersstromen in de nachtelijke uren. Zij wijzen erop dat het Erotisch Centrum naar verwachting ook 's avonds en ’s nachts bezoekers zal aantrekken, wat kan leiden tot geluidsoverlast, onrust op straat en een verstoring van het nachtelijk leefmilieu in de omliggende woonwijken. Met name de combinatie van horeca, sekswerk en entertainment roept bij indieners vragen op over de aard van het publiek en de beheersbaarheid van de situatie in de late uren. Er wordt gevreesd voor hinder van uitgaand publiek, taxibewegingen, alcoholgebruik en mogelijke criminaliteit in een periode van de dag waarin sociale controle en toezicht doorgaans beperkt zijn. Ook wordt verwacht dat de inzet van handhaving onvoldoende zal zijn om deze vormen van overlast daadwerkelijk te voorkomen. Antwoord Er is een veiligheidsanalyse opgesteld door de afdeling Openbare Orde en Veiligheid (OOV) van de gemeente Amsterdam.

Deze analyse brengt de veiligheidsrisico’s en beheersmaatregelen rond het Erotisch Centrum op de beoogde locatie aan de Europaboulevard in kaart. De analyse wordt in de volgende projectfasen verder uitgewerkt en aangevuld met onder meer locatiegerichte afspraken met politie, toezichthouders en exploitanten. Ook wordt in die vervolgfase het programma van eisen van de toekomstig ontwikkelaar bezien op basis van de veiligheidsinvalshoek. De veiligheidsanalyse bevat al diverse aanbevelingen die gericht zijn op het voorkomen van overlast, waaronder in de nachtelijke uren. Een belangrijk uitgangspunt is het zo veel mogelijk inpandig opvangen van bezoekersstromen, waaronder wachtrijen, om te voorkomen dat er langdurig publiek op straat aanwezig is. Daarnaast wordt aangeraden te zorgen voor voldoende in- en uitloopruimte en heldere routing, zodat bezoekersstromen goed beheersbaar blijven, ook bij piekmomenten in de avond en nacht. Voor het beheersen van nachtelijke overlast benadrukt de analyse het belang van sociale en fysieke aanwezigheid: zo wordt de inzet van gastvrouwen of -heren bij de entree genoemd, evenals interne beveiliging en een beheerder die aanspreekbaar is op gedrag en incidenten. Buiten het gebouw wordt aanbevolen om toezicht en handhaving op de openbare ruimte goed te organiseren, eventueel met de inzet van straatcoaches of hosts, specifiek in de nachtelijke uren.

5.5. Leefbaarheid en woongenot Indieners van inspraakreacties geven aan zich zorgen te maken over de gevolgen van het Erotisch Centrum voor de leefbaarheid en het woongenot in de omliggende buurten. Zij vrezen een aantasting van de rustige woonomgeving door een toename van bezoekers, geluid, verkeer en zichtbare vormen van overlast, met name in de avond en nacht. De nabijheid van woningen, parken en voorzieningen zoals scholen en zorginstellingen wordt door velen als onverenigbaar beschouwd met de aard en schaal van het beoogde Centrum.

39

Daarnaast wordt gewezen op een gebrek aan waarborgen voor rust, privacy en veiligheid van omwonenden. Indieners vragen zich af hoe de gemeente denkt te voorkomen dat het Erotisch Centrum leidt tot verloedering of een onveilig gevoel in de buurt, en waarom er geen stevige garanties of compenserende maatregelen zijn opgenomen. De vrees bestaat dat het Centrum op gespannen voet staat met het karakter van de wijk, en dat bewoners daar structureel hinder van zullen ondervinden. Antwoord In de veiligheidsanalyse die is opgesteld, wordt het spanningsveld beschreven tussen enerzijds het risico op drukte en overlast door aanvullende functies zoals horeca en anderzijds de wens om meer sociale controle en een levendige omgeving te creëren. De analyse erkent dat voorzieningen zoals cafés, restaurants of culturele functies extra bezoekers kunnen aantrekken en daarmee een risico vormen voor verstoring van rust, vooral in de avond en nacht. Tegelijkertijd wordt gesteld dat een levendige, goed gebruikte publieke ruimte juist bijdraagt aan de sociale veiligheid en het gevoel van toezicht in de omgeving, wat van belang is voor zowel bezoekers als omwonenden. Om met dit dilemma om te gaan, adviseert de analyse om duidelijk onderscheid te maken tussen de directe omgeving van het Erotisch Centrum en de bredere wijk.

In de directe zone rondom het gebouw (zoals de entreeruimte en de looproutes vanaf station RAI) wordt voorgesteld om de inrichting bewust aantrekkelijk en uitnodigend vorm te geven, zodat er een prettige, veilige sfeer ontstaat waar mensen zich welkom voelen. Dit draagt bij aan de levendigheid en vergroot de sociale controle, ook in de avonduren. Tegelijkertijd wordt geadviseerd om in de bredere omgeving buiten deze directe contouren terughoudend te zijn met functies die extra drukte kunnen veroorzaken. Op deze manier kan een balans worden gevonden tussen levendigheid en bescherming van de leefkwaliteit in de omliggende woonbuurten. Deze gebiedsdifferentiatie vormt een belangrijk uitgangspunt voor het verdere ontwerp en de programmering van het Centrum en de openbare ruimte eromheen. 5.6. Kwetsbare doelgroepen Indieners van inspraakreacties maken zich zorgen over de impact van het Erotisch Centrum op kwetsbare doelgroepen in de omgeving, in het bijzonder kinderen, jongeren en ouderen. Zij wijzen op de nabijheid van scholen, sportvoorzieningen en woonwijken, en vragen zich af hoe wordt voorkomen dat jonge mensen in aanraking komen met aspecten van het Erotisch Centrum die niet voor hen bedoeld zijn. Er wordt gevreesd voor normalisering van seksueel getinte uitingen in het straatbeeld en voor ongewilde confrontatie met bezoekersgedrag of uitgaansoverlast.

Antwoord De zorgen van indieners van inspraakreacties over de mogelijke impact van het Erotisch Centrum op kinderen en jongeren worden serieus genomen, in het bijzonder de vrees dat jongeren in aanraking komen met aspecten van het Erotisch Centrum. Professionals uit het veiligheidsdomein en de jeugdzorg geven aan dat deze problematiek in de praktijk niet worden gezien. Het risico dat jongeren door de nabijheid van het Centrum in aanraking komen met criminaliteit of prostitutie wordt door deskundigen als zeer beperkt ingeschat. Ronselpraktijken in de seksindustrie vinden tegenwoordig grotendeels online plaats, waarbij mensenhandelaren zich richten op jongeren die zich al in kwetsbare situaties bevinden. Dit betreft bijvoorbeeld jongeren met een onstabiele thuissituatie, een licht verstandelijke beperking, of die opgroeien in armoede of sociaal isolement. De fysieke nabijheid van het

40

Erotisch Centrum speelt hierin volgens deskundigen nauwelijks een rol. Het beeld dat mensenhandelaren actief jongeren zouden benaderen in de omgeving van een gereguleerd centrum wordt als onaannemelijk beschouwd en sluit niet aan bij de werkwijze van dergelijke netwerken. Bij de locatiekeuze voor het Erotisch Centrum is gekeken naar de sociaaleconomische weerbaarheid van de buurt. De wijk rondom de Europaboulevard scoort op dit vlak relatief hoog, wat betekent dat bewoners over het algemeen beschikken over een stabiel sociaal netwerk, goede toegang tot onderwijs en voorzieningen, en minder vatbaar zijn voor sociaalmaatschappelijke risico’s. Dit draagt bij aan een veerkrachtige omgeving. Zie ook hoofdstuk 4 van de Nota van Beantwoording. Het Erotisch Centrum is volledig inpandig en niet vanaf de openbare ruimte zichtbaar, hierdoor wordt makkelijker toegezien op het voorkomen van ongewenste confrontaties met jongeren. Doordat het sekswerk inpandig is zijn er veel mogelijkheden tot het reguleren van de bezoekers. 5.7. Overlast door horeca, clubs en publieksvoorzieningen Indieners van inspraakreacties spreken hun zorgen uit over de mogelijke komst van horeca, clubs of andere publieksvoorzieningen als onderdeel van het Erotisch Centrum. Zij vrezen dat dergelijke functies zullen bijdragen aan extra drukte, nachtelijke overlast, geluidshinder en ongewenste bezoekersstromen.

In het bijzonder worden zorgen geuit over de combinatie van sekswerk met alcoholverkoop en uitgaanspubliek, wat volgens hen kan leiden tot een verhoogd risico op agressie, intimidatie en verstoring van de openbare orde. Antwoord Sommige horecaondernemers in Amsterdam zijn verplicht een veiligheidsplan op te stellen als voorwaarde voor het verkrijgen van een exploitatievergunning. Dit geldt voor: • Bedrijven met beveiligingsbeambten (portiers) • Bedrijven die vaker dan 5 keer per jaar open kunnen zijn tussen 04.00 uur en 07.00 uur • Bedrijven met een capaciteit van meer dan 500 bezoekers • Bedrijven die door de burgemeester opgedragen zijn om een veiligheidsplan te hebben In dit plan moet worden vastgelegd hoe de ondernemer overlast voorkomt en bijdraagt aan de openbare orde en veiligheid in en rondom het bedrijf. Het gaat daarbij om maatregelen zoals de inzet van beveiligingspersoneel, een duidelijk deurbeleid, cameratoezicht en afspraken over de aanpak van incidenten. Deze verplichting geldt vanzelfsprekend ook voor exploitanten van horeca binnen het Erotisch Centrum. Het opstellen en handhaven van een veiligheidsplan biedt een instrument om risico’s beheersbaar te maken en ondernemers aan te spreken op hun verantwoordelijkheid.

Dat betekent niet dat alle vormen van overlast uitgesloten zijn, maar het stelt de gemeente wel in staat om gericht toezicht te houden en in te grijpen bij overtredingen of onzorgvuldig gedrag. Zo vormt het veiligheidsplan een belangrijk kader voor het waarborgen van rust en veiligheid in de directe omgeving van het Centrum. 5.8. Criminaliteit (mensenhandel, drugs, uitbuiting) Indieners van inspraakreacties maken zich zorgen over het risico dat het Erotisch Centrum een aantrekkende werking gaat zijn voor criminaliteit, zoals mensenhandel, drugsactiviteiten en uitbuiting.

41

Zij betwijfelen of toezicht en beveiliging voldoende zijn om deze vormen van ondermijning te voorkomen en vrezen dat de aard van de activiteiten binnen het Centrum juist aantrekkelijk kan zijn voor criminele inmenging. Ook wordt gewezen op ervaringen in andere steden, waar vergelijkbare centra ondanks goede bedoelingen toch te maken kregen met criminaliteit en faillissementen. Antwoord Het college beschikt over een breed palet aan juridische en bestuurlijke instrumenten om te voorkomen dat criminaliteit zich nestelt binnen het Erotisch Centrum. Centraal daarbij staat de mogelijkheid om stringente eisen te stellen aan exploitanten en eigenaren van het pand, zowel bij de toelating als gedurende de exploitatie. Voor elke exploitant die onder een vergunningplicht valt, kan de gemeente een Bibob-toets toepassen op grond van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. Deze toets maakt het mogelijk om vergunningen te weigeren of in te trekken bij een ernstig gevaar dat deze misbruikt worden voor criminele doeleinden. De Bibob-toets kan zowel voorafgaand aan vergunningverlening als tijdens de exploitatie opnieuw worden ingezet bij signalen van ondermijning of integriteitsrisico’s.

Daarnaast vindt bij gronduitgifte een standaard BIO-screening plaats (betrouwbaarheid, integriteit en onafhankelijkheid), en wordt ook bij het aanvragen van een bouwvergunning een Bibob-onderzoek uitgevoerd. Dit zorgt ervoor dat reeds in de ontwikkelfase een integriteitsfilter wordt toegepast op partijen die betrokken zijn bij het realiseren van het Centrum. Bij de verkoop van vastgoed wordt bovendien gebruikgemaakt van de zogeheten Van Traabepalingen, die de gemeente het recht geven om ook toekomstige kopers te onderwerpen aan een Bibob-toets. Deze bepalingen worden via kettingbedingen juridisch verankerd in de overeenkomst met de eigenaar en vormen een belangrijk instrument om langdurige controle en naleving te garanderen. Ten slotte is het opstellen van een veiligheidsplan verplicht voor elke horecagelegenheid of andere publieksfunctie binnen het Centrum. Hierin worden maatregelen vastgelegd ter voorkoming van overlast en ter bescherming van de openbare orde, zoals beveiliging, cameratoezicht, deurbeleid en omgang met incidenten. Samen zorgen deze preventieve en repressieve maatregelen ervoor dat de gemeente tijdig kan ingrijpen en maximale invloed houdt op de betrouwbaarheid en integriteit van de partijen die binnen het Centrum actief zijn. 5.9.

Veiligheidsgevoel bewoners, medewerkers bedrijven en bezoekers Indieners van inspraakreacties geven aan dat zij vrezen voor een afname van het veiligheidsgevoel in de omgeving van het Erotisch Centrum, zowel voor bewoners als voor bezoekers. Zij verwachten dat het Centrum zal leiden tot meer onrust, onveiligheid en overlast in het gebied, met name in de avond en nacht. Tegelijkertijd erkennen sommigen dat een goed georganiseerd Erotisch Centrum (met toezicht, toegangscontrole en duidelijke regels) ook kan bijdragen aan een veiliger werk- en leefklimaat dan op de Wallen, waar sprake is van onoverzichtelijke drukte, toeristisch massatoerisme en beperkte controle. De verwachting is dat de bezoekers en personeel van het Erotisch Centrum op de locatie Europaboulevard, ook veelvuldig gebruik zullen maken van het trein-, bus- en metrostation RAI of metrostation Europaplein. In de huidige opzet zullen Erotisch Centrum bezoekers juist verspreiden over de omgeving. Dit is onaanvaardbaar. Het openbaar vervoer zal een onveilige(re) wijze van transport worden.

42

Het Europees geneesmiddelenbureau EMA vreest ook voor de veiligheid van haar medewerkers en bezoekers. Antwoord In de veiligheidsanalyse worden acht potentiële risico’s benoemd die relevant zijn voor de toekomstige veiligheidssituatie rondom het Erotisch Centrum. Om deze risico’s te beheersen, zijn oplossingsrichtingen geformuleerd langs vier actielijnen: de fysieke inrichting van het Centrum, de wijze van exploitatie, de inrichting van de directe omgeving en aanvullende maatregelen in de bredere omgeving. Deze integrale benadering benadrukt dat veiligheid niet alleen een kwestie is van toezicht en handhaving, maar ook van ruimtelijke en sociale inrichting. Voor de inrichting van de omgeving wordt onder meer geadviseerd om gedragsexperts te betrekken in het verdere ontwerpproces, zodat de openbare ruimte uitnodigt tot gewenst gedrag en ontmoedigend werkt op onwenselijk gedrag. Ook wordt het belang benadrukt van een goed ontworpen mobiliteitsstructuur, inclusief heldere looproutes, duidelijke kiss & ride-plekken en voldoende ruimte voor de doorstroming van bezoekers. Daarnaast wordt geadviseerd om de uitstraling van het gebied te verbeteren door goede verlichting, aantrekkelijke inrichting en het voorkomen van unheimische of onoverzichtelijke plekken.

Onder de maatregelen in de omgeving vallen voorstellen zoals het structureel organiseren van toezicht en handhaving, het inzetten van hosts en straatcoaches die actief aanspreekbaar zijn in de openbare ruimte, het toepassen van cameratoezicht op strategische locaties en het instellen van een alcoholverbodsgebied. Ook wordt geadviseerd om restrictief om te gaan met nieuwe vestiging van horeca en coffeeshops in de directe omgeving, om de balans in het gebied te behouden en verdere druk op de leefomgeving te voorkomen. Deze maatregelen zijn in de projectnota benoemd als richtinggevend kader. In de vervolgfase worden deze adviezen vertaald naar concrete uitvoeringsmaatregelen, afgestemd met betrokken partijen zoals politie, handhaving, beheer, stadsdeel en buurtvertegenwoordiging. Deze uitwerking is essentieel om de toekomstige veiligheid en het veiligheidsgevoel van bewoners, bezoekers en sekswerkers daadwerkelijk te borgen. 5.10.

Toezicht en handhaving

Indieners van inspraakreacties uiten zorgen over de handhaafbaarheid van het Erotisch Centrum en vragen zich af hoe de gemeente toezicht en handhaving in en rondom het gebouw gaat organiseren. Er wordt gewezen op het ontbreken van sociale controle in het gebied, zeker in de avond en nacht, en op de reeds beperkte politiecapaciteit. De vrees bestaat dat incidenten, overlast of criminaliteit niet tijdig worden opgemerkt of aangepakt, met negatieve gevolgen voor het gevoel van veiligheid en leefbaarheid in de omgeving. Zij vragen onder meer om duidelijkheid over de inzet van politie, handhavers en beveiliging, en hoe structureel deze aanwezig zullen zijn. Ook leeft de vraag hoe toezicht wordt gehouden op exploitanten en bezoekers, hoe er wordt opgetreden bij overtredingen, en wie aanspreekbaar is op gedrag of incidenten. Sommigen pleiten voor een permanente aanwezigheid van toezicht in de openbare ruimte, en voor heldere afspraken over wie verantwoordelijk is voor het naleven van regels in en om het Centrum.

43

Antwoord Op dit moment is de inzet van toezicht en handhaving in het gebied beperkt, wat logisch is gezien de huidige lage prevalentie van overlast. De bestaande situatie wordt gekenmerkt door een gemengd woon-werkgebied met een relatief rustige avond- en nachtfunctie. De veiligheidsanalyse wijst er echter op dat de komst van het Erotisch Centrum deze dynamiek aanzienlijk zal veranderen en dat dit vraagt om een nieuwe, versterkte benadering van toezicht en handhaving. De drie belangrijkste actoren hierin zijn THOR (Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte), de politie, en de Stichting Aanpak Overlast Amsterdam (SAOA). De veiligheidsanalyse adviseert nadrukkelijk dat deze partijen vroegtijdig en intensief gaan samenwerken om de nieuwe situatie effectief te kunnen begeleiden. 5.11.

Vermenging van risicogroepen

Indieners van inspraakreacties uiten zorgen over de mogelijke vermenging van verschillende risicogroepen in en rondom het Erotisch Centrum, zoals uitgaanspubliek, sekskopers, kwetsbare personen, hangjongeren, dak- en thuislozen of mensen met problematisch gedrag. Zij vrezen dat deze combinatie kan leiden tot spanningen, onvoorspelbare situaties en overlast, met negatieve gevolgen voor zowel de veiligheid als het veiligheidsgevoel van sekswerkers, bezoekers en bewoners. Er leeft twijfel of de locatie en inrichting van het gebied voldoende bescherming biedt tegen deze vermenging, zeker in de nachtelijke uren wanneer sociale controle afneemt. Antwoord De veiligheidsanalyse onderkent deze risico’s en benadrukt het belang van zorgvuldig bezoekersmanagement, heldere toegangsstructuren en permanente sociale en fysieke aanwezigheid van toezicht. Door de inrichting van het gebouw zodanig vorm te geven dat functies gescheiden zijn, toegangscontrole strikt is geregeld en wachtruimtes inpandig zijn, kan ongewenste vermenging worden beperkt.

Daarnaast wordt geadviseerd om in de openbare ruimte goed te sturen op looproutes, overzichtelijkheid en verlichting, zodat confrontaties tussen risicogroepen zoveel mogelijk worden voorkomen.’ Ook het instellen van aanvullende maatregelen zoals een alcoholverbod in de omgeving, cameratoezicht, en de inzet van hosts of straatcoaches draagt bij aan het beperken van ongewenste groepsdynamieken. In de vervolgfase wordt dit thema verder uitgewerkt in het kader van het integraal veiligheidsplan, waarbij expliciet wordt gekeken naar de beheersbaarheid van bezoekersstromen en interacties tussen verschillende doelgroepen op verschillende momenten van de dag. 5.12.

Kwetsbaarheid sekswerkers door geïsoleerde ligging

Indieners van inspraakreacties uiten zorgen over het voornemen om het Erotisch Centrum 24 uur per dag open te stellen, in combinatie met de relatief geïsoleerde ligging van de locatie. Zij stellen dat deze combinatie sekswerkers juist kwetsbaarder maakt dan op de Wallen, vooral in de nachtelijke uren wanneer sociale controle beperkt is en de omgeving minder levendig is. De afstand tot andere voorzieningen, het ontbreken van woonbebouwing direct naast het Erotisch Centrum en de beperkte verkeersstroom in de late uren worden genoemd als factoren die het gevoel van onveiligheid kunnen vergroten.

44

Antwoord Uit de veiligheidsanalyse blijkt dat de locatie aan de Europaboulevard momenteel als relatief anoniem wordt ervaren, mede door het beperkte gebruik in de avond en nacht en het ontbreken van natuurlijke sociale controle in de openbare ruimte. Tegelijkertijd merkt de analyse op dat de komst van het Erotisch Centrum juist kan bijdragen aan het doorbreken van die anonimiteit, doordat er meer mensen aanwezig zullen zijn op verschillende momenten van de dag en nacht. De relatie tussen de beoogde 24/7-opening van sekswerkplekken in het Erotisch Centrum en mogelijke risico’s voor de veiligheid wordt expliciet benoemd in de analyse. Er wordt gewezen op de overlap tussen openingstijden van prostitutievoorzieningen en nachtelijke horecafuncties, wat de kans op onveilige situaties of grensoverschrijdend gedrag kan vergroten. In dat licht wordt geadviseerd om specifieke beheersmaatregelen te treffen, waaronder de inzet van een noodknop voor sekswerkers, permanente beveiliging en 24-uurs toezicht binnen het gebouw. Deze maatregelen behoren tot de verantwoordelijkheid van de exploitant en moeten worden verankerd in het exploitatieplan en de vergunningverlening. Het is aan de ondernemers die straks actief worden in het Erotisch Centrum om, binnen de geldende regelgeving van de gemeente Amsterdam, de openingstijden te kiezen.

In de vervolgfase van het project zal de 24/7-openstelling wordt er nogmaals bekeken welke aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om de veiligheid van sekswerkers en bezoekers te kunnen waarborgen tijdens nachtelijke uren. Dit gebeurt in afstemming met politie, toezichthouders, zorgpartners en sekswerkorganisaties, en wordt uitgewerkt in het integraal veiligheidsplan. De balans tussen flexibiliteit voor de exploitatie en veiligheid voor gebruikers en omwonenden staat daarbij centraal.

45

6. Stedenbouwkundige uitgangspunten In dit hoofdstuk worden de inspraakreacties beantwoord die betrekking hebben op de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing van het beoogde Erotisch Centrum aan de Europaboulevard. Verschillende indieners van inspraakreacties geven aan dat zij de gekozen locatie niet passend vinden binnen het bestaande karakter van de buurt. Zij wijzen op het groene, open en rustige karakter van de omgeving, de nabijheid van het Amstelpark en de landschappelijke waarde van de waterplas die bij de Amstelscheg hoort. Volgens hen zou het Erotisch Centrum, in de vorm zoals die nu is voorgesteld, als een massief, monofunctioneel gebouw kunnen worden ervaren dat afbreuk doet aan de huidige ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. Daarnaast leven er zorgen over de uitstraling, schaal en zichtbaarheid van het gebouw. Zo wordt in meerdere reacties gevraagd om een ingetogen, zorgvuldig ontworpen gebouw dat past bij de ruimtelijke structuur van Zuidas en niet dominant is. Er wordt specifiek aandacht gevraagd voor zichtlijnen vanuit Buitenveldert, het Amstelpark en omliggende bebouwing. Indieners stellen ook vragen over de mate van zichtbaarheid van de functies in het gebouw zelf, met name de sekswerkfuncties. Sommige indieners betwijfelen of het combineren van een uitnodigend ontwerp met volledige discretie daadwerkelijk kan worden gerealiseerd.

Ook worden vragen gesteld over de duurzaamheid van het gebouw, het al dan niet hergebruiken van bestaande bebouwing elders en de wijze waarop circulaire en natuurinclusieve uitgangspunten worden toegepast. Ook wordt het advies van de SIOK benoemd en zijn er zorgen over het gebruik van buitenruimtes, zoals dakterrassen of horecaterrassen, in relatie tot de eerder uitgesproken ambitie om de functies in het Erotisch Centrum volledig inpandig te realiseren. De beantwoording van deze inspraakreacties gaat in op de stedenbouwkundige uitgangspunten van het project en de wijze waarop het Erotisch Centrum wordt ingepast binnen zijn ruimtelijke context. Ook wordt uiteengezet hoe in de verdere planuitwerking expliciet aandacht wordt besteed aan beeldkwaliteit, privacy, functionele routing, duurzaamheid en de landschappelijke overgang naar het Amstelpark. Daarbij wordt steeds gezocht naar een balans tussen stedelijke levendigheid en respect voor de bestaande kwaliteiten van de omgeving.

6.1. Inpassing in de ruimtelijke en landschappelijke context Indieners van inspraakreacties stellen dat de beoogde locatie van het Erotisch Centrum niet past binnen het groene en rustige karakter van de buurt, dat de plek geen onbenutte ruimte betreft en dat het Erotisch Centrum zich zal manifesteren als een massief, monofunctioneel blok dat afbreuk doet aan de uitstraling van het gebied. Zij merken op dat de locatie bij de Amstelscheg hoort en betekenis heeft voor de omgeving. De kernvraag van de indieners is: in hoeverre is de locatie daadwerkelijk geschikt voor het Erotisch Centrum, gezien de landschappelijke en stedenbouwkundige context. Welke ruimtelijke argumenten onderbouwen dat het Erotisch Centrum hier past zonder het karakter van de buurt aan te tasten? Antwoord Bij veel Amsterdammers is het plangebied aan de Europaboulevard nauwelijks bekend. Het gebied is echter niet onbenut: er ligt een fietspad en voetpad doorheen. Deze worden door de omgeving goed gebruikt. Het heeft een uitgesproken dubbel karakter: aan de zijde van de Europaboulevard overheerst de drukte van autoverkeer en stedelijke infrastructuur, terwijl de zijde aan de waterplas juist wordt gekenmerkt door rust, openheid en landschappelijke kwaliteit. De waterplas is vergroot na de herinrichting van de afrit van de A10 in 2005 en sluit aan op de ringsloot van het Amstelpark.

46

Juist vanwege deze dubbelzinnige ruimtelijke structuur wordt in de stedenbouwkundige opzet van het Erotisch Centrum nadrukkelijk ingezet op een tweezijdige oriëntatie: een stedelijke en uitnodigende gevel aan de Europaboulevard, en een zachtere, landschappelijk ingepaste zijde richting de waterplas. In de ruimtelijke inpassing van het Erotisch Centrum wordt rekening gehouden met het versterken van een groene overgangszone naar het Amstelpark. Ten zuiden van het bestaande fietspad wordt een zone ingericht voor groen en ecologie. Ruimtelijk en functioneel maakt het plangebied deel uit van het grootstedelijk gebied Zuidas. Het is omringd door gebieden in ontwikkeling, zoals Kop Zuidas, Vivaldi en de RAI met grootschalige stedelijke functies zoals woningen, kantoren, onderwijsinstellingen en voorzieningen (zie ook Visie Zuidas 2016). De buurten rondom het station RAI hebben een hogere stedelijke dynamiek. De uitwerking voor 'Stationskwartier’ in de Omgevingsvisie is omschreven als: de directe omgeving van de grotere stations worden buurten met een hoogstedelijke dichtheid en een gemengd voorzieningenaanbod, waaronder grootstedelijke voorzieningen. Hoewel Buitenveldert, ten zuidwesten van het plangebied, een rustiger woonkarakter heeft, zijn ook hier nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in voorbereiding, zoals vastgelegd in de ‘Verkenning nieuw perspectief Buitenveldert’ (2023).

In deze context past het Erotisch Centrum als stedelijke voorziening die bijdraagt aan functiemenging, levendigheid en spreiding van stedelijke programma’s. Door een zorgvuldige stedenbouwkundige inpassing die rekening houdt met zowel de stedelijke dynamiek als de landschappelijke kwaliteiten van de locatie, kan het Erotisch Centrum worden gerealiseerd zonder afbreuk te doen aan de omgeving. 6.2. Visuele dominantie en zichtbaarheid van functies In de inspraakreacties is terugkerend de zorg geuit dat het gebouw van het Erotisch Centrum visueel te dominant zal zijn in de omgeving, en dat sekswerkfuncties zichtbaar zullen zijn vanaf de buitenzijde. Daarbij wordt opgemerkt dat er een spanningsveld lijkt te bestaan tussen de wens voor een levendige, uitnodigende uitstraling en eerdere toezeggingen dat alle functies inpandig zouden worden ondergebracht. Ook wordt bezwaar gemaakt tegen een ‘iconisch’ ontwerp, dat naar het oordeel van omwonenden niet past bij de ingetogen, hoogwaardige uitstraling die op Zuidas wordt nagestreefd. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de zichtlijnen naar het noorden en het westen. Antwoord De zichtbaarheid van het Erotisch Centrum vanaf de A10, station RAI en de De Boelelaan, in combinatie met de ligging in een reeks van kenmerkende gebouwen, vraagt om een zorgvuldig en hoogwaardig ontworpen gebouw met een herkenbaar silhouet.

Tegelijkertijd is het essentieel dat het gebouw niet schreeuwerig of opzichtig is, maar juist ingetogen, uitnodigend en passend bij de kwaliteit en uitstraling van Zuidas. De term ‘icoon’ wordt in dit verband gedefinieerd als: herkenbaar, karakteristiek en kenmerkend, zonder visuele overdaad of expliciete verwijzingen naar de functies in het gebouw. In de volgende fase van de planontwikkeling worden beeldkwaliteitscriteria geformuleerd voor deze specifieke locatie binnen Zuidas. Het plangebied valt onder de supervisie Zuidas. In de volgende fase zal het supervisieteam worden betrokken bij het ontwerpproces en de beoordeling van het plan. Op deze manier wordt geborgd dat de architectonische uitstraling van het gebouw past binnen de stedenbouwkundige en landschappelijke omgeving.

47

Het gebouw moet enerzijds de functie van het Erotisch Centrum weerspiegelen en uitnodigend zijn, met name op straat- en plintniveau. Anderzijds is discretie net zo belangrijk: de functies van het gebouw (inclusief sekswerk) worden niet zichtbaar vanaf de straat. In de stedenbouwkundige uitgangspunten wordt nadruk gelegd op de zichtbaarheid van het gebouw vanaf de A10, station RAI en de De Boelelaan. Daartegenover moet de zichtbaarheid aan de Amstelparkzijde geminimaliseerd worden. Deze laatste betreft vooral de zichtlijnen in de noordwestelijke richting. Vanuit Buitenveldert zal het gebouw wel zichtbaar zijn boven de boomkronen van de platanen langs de Europaboulevard. De verwachting is dat het Erotisch Centrum met de hoogte van maximaal 10 bouwlagen kan worden ingepast op de beoogde locatie. Ter vergelijking: het Novotel hotel en het voormalige Holiday Inn hotel (nu July hotel) zijn ca. 16 verdiepingen hoog.

6.3. Duurzaamheid en hergebruik bestaand gebouw Indieners van inspraakreacties brengen naar voren dat zij het belangrijk vinden dat het Erotisch Centrum op een duurzame wijze wordt gerealiseerd, dat het klimaatbestendig zal zijn, en dat de meest duurzame bouwmethoden worden toegepast. Ze uiten de voorkeur voor hergebruik van een bestaand gebouw in plaats van nieuwbouw volgens circular economy: een aanpak in de bouwsector die gericht is op het sluiten van kringlopen, het minimaliseren van afval en het maximaliseren van hergebruik van materialen en gebouwen. De kern van hun vraag is: in hoeverre is hergebruik van bestaand vastgoed overwogen als alternatief voor nieuwbouw, welke duurzame bouw- en exploitatiemaatregelen worden meegenomen in het ontwerp en hoe wordt gewaarborgd dat het Erotisch Centrum een toekomstbestendig gebouw wordt? Antwoord In de stedenbouwkundige uitgangspunten voor het Erotisch Centrum Erotisch Centrum op deze locatie is duurzaamheid meegenomen. Er wordt ingezet op een toekomstbestendige ontwikkeling waarin principes van circulair bouwen, natuurinclusiviteit en adaptiviteit worden geïntegreerd. Duurzaamheid zal dan ook een zwaarwegend beoordelingscriterium zijn in de partnerselectie en de beoordeling van het ontwerp. Toekomstbestendig bouwen wordt bij de realisatie van het Erotisch Centrum een uitgangspunt.

Het gebouw wordt zó ontworpen dat het in de toekomst relatief eenvoudig kan worden getransformeerd naar andere functies. Dit wordt bereikt door middel van overmaat in ruimte, verdiepingshoogte en vloeroverspanningen. Hiermee wordt ook uitvoering gegeven aan de motie Havelaar met de vraag om het Erotisch Centrum op een dusdanige manier duurzaam te bouwen dat het in de toekomst relatief eenvoudig getransformeerd kan worden naar een andere functie. Hergebruik van bestaande gebouwen is vanuit duurzaamheidsoptiek uiteraard optimaal, maar is niet aan de orde op deze plek. 6.4. Buitenruimtes voor inpandige functies Indieners van inspraakreacties uiten de zorg dat functies die oorspronkelijk inpandig zijn voorzien, toch een buitenruimte krijgen. Zij verwijzen daarbij naar eerdere toezeggingen dat alle functies volledig binnen het gebouw zullen worden gesitueerd (geen buitenruimte). Antwoord Het uitgangspunt is om alle functies inpandig te situeren. Sekswerkplekken zijn aan de buitengevel nergens zichtbaar. Op de begane grond, in de plint van het gebouw komt één

48

hoofdentree voor bezoekers, maar ook horeca met een mogelijkheid van een zelfstandige ingang aan de Europaboulevard. Deze horeca kan een terras krijgen in de openbare ruimte. De uitstraling van de plint met verschillende functies zorgt ervoor dat de omgeving aantrekkelijk wordt. De kwaliteit en het uiterlijk van de plint aan de zijde van de Europaboulevard is bepalend voor wat passerende voetgangers en fietsers ervaren. Op het dak van het gebouw kan een uitzichtpunt komen, een plek voor ontmoetingen. Daarmee kan een gedeelte van het dak publiek toegankelijk worden. Er komt geen verbinding van de sekswerplekken met de functies op het dak. 6.5. Zorgen The July hotel over locatiewijziging en looproutes parkeergarages Het July Hotel uit in een inspraakreactie zorgen dat de aangepaste locatie van het Erotisch Centrum in de projectnota, ten opzichte van het eerder vastgestelde principebesluit, heeft geleid tot een positie tegenover hun hotel. Zij maken bezwaar dat hotelgasten hierdoor direct zicht zullen hebben op de verdiepingen van het Erotisch Centrum. Daarnaast vreest The July hotel dat het eigen hotel met open en transparante gevel als een doorlooproute voor de bezoekers van het Erotisch Centrum naar parkeergarages zal functioneren. Antwoord Bij de uitwerking van de projectnota is de locatie van het Erotisch Centrum inderdaad verschoven ten opzichte van het principebesluit.

In dat principebesluit was de locatie ingetekend in de zuidelijke plas van de waterberging. Bij het opstellen van de projectnota zijn verschillende technische en ruimtelijke aspecten nader onderzocht (onder andere de waterhuishouding, de ligging van duikers onder de Europaboulevard, de routing van het fietspad door het plangebied en de toegankelijkheid tot OV-knooppunten). Op basis van deze onderzoeken en de wens om het Erotisch Centrum zo dicht mogelijk bij het metro- en treinstation RAI te situeren is gekozen voor een bouwvlak tegenover de De Boelelaan. Het klopt dat door deze verschuiving de locatie van het Erotisch Centrum met ca. 20 meter dichterbij The July Hotel komt te liggen. Het hotel ligt op ongeveer 140 meter afstand van de beoogde locatie voor het Erotisch Centrum. Tussen het hotel en de toekomstige bouwmassa ligt een waterpartij van circa 25 meter breed en er staan circa tien rijen volgroeide bomen langs de Europaboulevard. Bovendien wordt het Erotisch Centrum ontworpen met een maximum van 10 bouwlagen, lager dan vergelijkbare gebouwen in de omgeving. Het hotelgebouw zelf is alzijdig georiënteerd en kent meerdere gevelrichtingen. Voor de zichtlijnen richting het Amstelpark is de voorgestelde locatie van het Erotisch Centrum gunstiger omdat het gebouw dan minder prominent in beeld komt.

Het zicht op het Erotisch Centrum is daarmee sterk afhankelijk van de positie van de hotelkamer binnen het gebouw. In de projectnota is een overzicht van mogelijke maatregelen in de openbare ruimte in het plangebied en de omgeving opgenomen. In de volgende fase van de investeringsnota zal een afweging gemaakt moeten worden over welke aanpassingen noodzakelijk zijn, en verbeteringen die niet direct noodzakelijk zijn maar wel meerwaarde voor kwaliteitsverbetering hebben. Verbetering van de routing naar de parkeergarages en openbare parkeerplaatsen in de omgeving is één van deze maatregelen. Het is niet de bedoeling dat bezoekers van het Erotisch Centrum die gebruik maken van de parkeergarage Eurocenter het hotel als een doorlooproute gaan gebruiken. Gezien de ligging van de voetgangers in- en uitgang van de parkeergarage is dit ook niet aannemelijk.

49

6.6. Advies van de Commissie Omgevingskwaliteit Indieners van inspraakreacties vragen waarom niet ingegaan wordt op het advies van de Commissie Omgevingskwaliteit (SIOK). Zij verwijzen naar het feit dat de commissie heeft aangegeven op dat moment geen positief advies te kunnen geven vanwege grote onzekerheden en openstaande dilemma’s. Antwoord Op 11 december 2024 is het plan voor het Erotisch Centrum besproken met de Commissie Integrale Omgevingskwaliteit, onderdeel van de Commissie Omgevingskwaliteit Amsterdam. Deze commissie adviseert het gemeentebestuur onafhankelijk over de ruimtelijke kwaliteit van nieuwe ontwikkelingen, met aandacht voor stedenbouw, architectuur, landschap en cultuurhistorie. Op 11 december 2024 zijn de eerste bevindingen over de inpassingsopgave gedeeld met de Commissie Integrale Omgevingskwaliteit. Dit advies is in een vroeg stadium van de fase projectnota gevraagd en gaat over architectonische, stedenbouwkundige, landschappelijke en cultuurhistorische kansen en beperkingen is in een vroeg stadium van de projectnota gevraagd. In het advies wordt aangegeven dat door de commissie geen voorkeur wordt uitgesproken voor een ruimtelijke ontwerprichting, maar wordt in brede zin ingegaan op de programmatische opgave, omgeving, duurzaamheid en ruimtelijke inpassing.

De projectnota is mede op basis van het advies aangepast, de adviezen en aanbevelingen van de commissie zijn grotendeels verwerkt in de projectnota. 6.7. Maatregelen in de omgeving Indieners van inspraakreacties geven aan dat de stedenbouwkundige uitgangspunten in de projectnota zich vooral lijken te richten op het gebouw van het Erotisch Centrum zelf en de directe omgeving ervan, zoals het plangebied en de directe openbare ruimte. Zij vragen waarom bredere ruimtelijke en functionele effecten (bijvoorbeeld op de omliggende buurten, infrastructuur, routes en andere bestaande gebouwen) niet integraal zijn opgenomen in de projectnota. Antwoord In hoofdstuk 4 van de concept-projectnota, dat ingaat op participatie en de veiligheidsanalyse, zijn verschillende suggesties opgenomen voor mogelijke aanpassingen in de omgeving van het beoogde Erotisch Centrum Erotisch Centrum. Deze suggesties komen voort uit de inbreng van bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden tijdens het participatietraject. Ze hebben onder andere betrekking op de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, de toegankelijkheid van de omgeving, sociale veiligheid, oriëntatie, routing naar parkeervoorzieningen en de uitstraling van de openbare ruimte. Het uitgangspunt van de concept-projectnota is dat de ruimtelijke inpassing van het Erotisch Centrum verder reikt dan alleen het gebouw zelf en de directe bouwkavel.

Juist om ervoor te zorgen dat het Erotisch Centrum goed aansluit op de omgeving, zijn de stedenbouwkundige uitgangspunten en de voorgestelde maatregelen in de openbare ruimte afgestemd op zowel de functionele eisen van het gebouw als de karakteristieken van het gebied. Tegelijkertijd worden structurele keuzes over ingrepen in de bredere omgeving bewust gefaseerd meegenomen. In de huidige fase zijn nog geen definitieve besluiten genomen over welke van de genoemde maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd. De uitwerking daarvan vindt plaats in de volgende fase van het project.

50

6.8. Woontoren Eurocenter complex Bewoners van de woontoren van het Eurocentercomplex vragen in inspraakreactie om opheldering over een passage in de projectnota waarin wordt gesuggereerd dat de begane grond van het Eurocentercomplex (gelegen tegenover de beoogde locatie van het Erotisch Centrum) mogelijk wordt verbeterd met publieksgerichte functies. De bewoners vrezen dat er ten onrechte wordt uitgegaan van mogelijkheden voor publieke functies of aanpassingen in een gebouw waarover geen gemeentelijke zeggenschap bestaat. Antwoord In de projectnota wordt in hoofdstuk 4 verwezen naar mogelijke kansen voor kwaliteitsverbetering in de omgeving van het beoogde Erotisch Centrum Erotisch Centrum, waaronder het activeren van plinten of het verbeteren van publieksfuncties in bestaande gebouwen. Deze passage heeft bij bewoners van de woontoren van het Eurocentercomplex (Eurocenter 3) tot verwarring geleid, omdat werd gesuggereerd dat de begane grond van dit gebouw mogelijk publiek toegankelijk zou worden. Er is geen sprake van een gemeentelijk voornemen om aanpassingen te doen in de begane grond van Eurocenter 3 of om invloed uit te oefenen op het gebruik van deze private ruimte. Voor Eurocenter 3 zijn geen initiatieven bekend of in voorbereiding.

De bedoelde passage in de projectnota had betrekking op Eurocenter 2, het naastgelegen kantoorgebouw aan de Europaboulevard tegenover het beoogde bouwvlak van het Erotisch Centrum. Met de eigenaar van dit pand zijn verkennende gesprekken gevoerd over de mogelijkheid om de plint van dit gebouw actiever en publieksvriendelijker te maken. Om misverstanden te voorkomen, zal de tekst in de projectnota op dit punt worden aangepast. Zie Nota van Wijzing.

6.9. Intensieve ruimtelijke dynamiek In inspraakreacties wordt aangegeven dat de locatie van het Erotisch Centrum zich bevindt in een gebied dat al intensief wordt gebruikt en waar meerdere grote infrastructurele en stedelijke ontwikkelprojecten samenkomen. Er wordt gewezen op de nabijheid van Zuidasdok-werkzaamheden, de RAI, mobiliteitsknooppunten en geplande gebiedstransformaties. Indieners vrezen dat de toevoeging van het Erotisch Centrum zal leiden tot een verdere toename van ruimtelijke druk, verkeer, logistiek en gebruik van de openbare ruimte. Dit kan resulteren in conflicten met andere functies, verstoring van lopende projecten of afname van leefbaarheid en bereikbaarheid. De kern van de zorg is of het Erotisch Centrum qua timing, schaal en locatie verantwoord kan worden ingepast in een gebied dat al onder druk staat van grote ruimtelijke claims en uitvoeringsopgaven. Indieners van inspraakreacties vragen zich af hoe het Erotisch Centrum past binnen de bredere ontwikkeling van het omliggende gebied en of er sprake is van een samenhangende visie op de ruimtelijke, sociale, economische en infrastructurele context. Zij uiten zorgen dat het Erotisch Centrum als een op zichzelf staand project wordt benaderd, zonder voldoende afstemming met lopende en geplande ontwikkelingen in de omgeving, zoals Zuidasdok, woningbouw, verkeer en voorzieningen.

Kern van de inspraakreacties is of en hoe het Erotisch Centrum wordt ingebed in een integrale gebiedsbenadering waarin ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid, veiligheid en maatschappelijke samenhang centraal staan.

51

Antwoord Het college onderkent dat de locatie aan de Europaboulevard onderdeel is van een gebied met een intensieve ruimtelijke dynamiek, waarin verschillende grote infrastructurele en stedelijke ontwikkelingen samenkomen. In inspraakreacties wordt met name gewezen op het risico dat het Erotisch Centrum Erotisch Centrum de druk op de beschikbare ruimte verder vergroot en mogelijk interfereert met lopende projecten, waaronder het programma Zuidasdok. De gemeente zet in op de ontwikkeling van Zuidas en werkt met het Rijk samen aan de verbreding en ondertunneling van de A10 in project Zuidasdok. De samenloop met Zuidasdok is beschreven in hoofdstuk 3 van de projectnota en in hoofdstuk 11 van deze Nota van Beantwoording. In hoofdstuk 5, 5.2 is bij de uitwerking van de stedenbouwkundige opgave beschreven hoe andere ontwikkelingen zijn onderzocht en meegenomen in de ruimtelijke beoordeling van de locatie. Het Erotisch Centrum is een op zichzelf staand project binnen de gemeente, maar er zal bij de verdere ontwikkeling steeds worden afgewogen en onderzocht hoe het project past binnen het bestaande vastgestelde beleid van de gemeente en de omgeving. Enerzijds vindt er afstemming plaats met de naastgelegen ontwikkelingen, bijvoorbeeld ten aanzien van parkeerbeleid, groennormen en woningbouw. De gemeente heeft ten aanzien van deze onderwerpen de benodigde onderzoeken uitgevoerd.

Om de integraliteit te bewaken is ook afgestemd met het stadsdeel, omwonenden en marktpartijen middels marktconsultaties. Anderzijds vindt er ook afstemming plaats over de uitvoering van de werkzaamheden, zoals bijvoorbeeld Zuidasdok.

52

7.

Openbare ruimte en groen

In dit hoofdstuk zijn de inspraakreacties gebundeld en beantwoord die zich richten op de inrichting van de openbare ruimte rond het beoogde Erotisch Centrum, de kwaliteit van de looproutes, de beleving en veiligheid van die routes en op de ecologische en biodiversiteitsaspecten van de locatie. Indieners van inspraakreacties maken zich zorgen over de interactie tussen voetgangersstromen, de integratie met de bestaande woonwijken en voorzieningen, en de mogelijke druk op groene structuren, bomen, waterpartijen en ecologische verbindingen. Een belangrijk thema in de inspraakreacties is de veiligheid en kwaliteit van looproutes: indieners van inspraakreacties vragen om heldere, goed verlichte, overzichtelijke en comfortabele routes. In een aantal reacties wordt gevraagd om de looproutes voor de bezoekers van het Erotisch Centrum te scheiden van de routes voor forenzen. Extra zorgen worden geuit over de wandelroutes van ouderen in de Rivierenbuurt die samenvallen met de looproutes van en naar het Erotisch Centrum. Daarnaast is groen een thema dat terugkeert in de inspraakreacties. In de reacties worden zorgen geuit over de vermindering van groene ruimte voor de buurt. Indieners vrezen dat voor de bouw van het Erotisch Centrum veel bomen worden opgeofferd die tot de Hoofdbomenstructuur behoren en dat het Erotisch Centrum een zware milieudruk op de locatie zou leggen.

In de beantwoording wordt ingegaan op de zorgen van omwonenden en gebruikers. 7.1. Veilige looproutes In een groot aantal inspraakreacties worden zorgen geuit over de kwaliteit en (sociale) veiligheid van de looproutes van en naar het toekomstige Erotisch Centrum, met name in de directe omgeving van station RAI, de onderdoorgangen van de Europaboulevard en de aanliggende woonwijken zoals de Rivierenbuurt. Respondenten vrezen dat bezoekers van het Erotisch Centrum gebruik zullen maken van bestaande looproutes die ook intensief worden gebruikt door forenzen, ouderen, joggers en scholieren. Er wordt aangedrongen op een integrale aanpak van de openbare ruimte waarin niet alleen wordt ingezet op verlichting, maar ook op ruimtelijke kwaliteit, logische en gescheiden looproutes, goede bewegwijzering, overzichtelijkheid, sociale controle en comfort. Enkele indieners pleiten voor het creëren van aparte looproutes voor bezoekers van het Erotisch Centrum en vragen waarom dergelijke maatregelen niet concreet zijn uitgewerkt in de projectnota. Antwoord Het college benadrukt het belang van goed ontworpen, sociaal veilige en overzichtelijke looproutes in de omgeving van het Erotisch Centrum.

De zorgen die in inspraakreacties naar voren zijn gebracht over onveilige of onduidelijke wandelroutes, met name in de richting van station RAI en rondom de Europaboulevard, zijn in de huidige situatie ook herkenbaar en worden serieus genomen. De inzet is erop gericht om de komst van het Erotisch Centrum te benutten als aanjager voor de verbetering van de openbare ruimte in de direct omgeving. In de projectnota (pagina 35) is daarom een eerste verkenning opgenomen van de looproutes van en naar het toekomstige Erotisch Centrum, met aandacht voor de relatie met het openbaar vervoer, de omgeving van parkeervoorzieningen en bestaande knelpunten in de openbare ruimte. De analyse maakt duidelijk dat de routes vanaf station RAI onder viaducten van de A10, het spoor en de metro lopen. Deze onderdoorgangen worden in de volgende fase van het project expliciet aangemerkt als aandachtslocaties voor verbetering, zowel qua fysieke inrichting als sociale veiligheid.

53

De kaart op pagina 41 van de projectnota bevat een analyse van de zwakke plekken in de openbare ruimte: plekken die nu als onoverzichtelijk, sociaal onveilig of slecht toegankelijk worden ervaren. Het oplossen van deze knelpunten is van belang voor de omwonenden, werknemers in het gebied, toekomstige bezoekers van het Erotisch Centrum en voor mensen die vroeg werken of laat eindigen, zoals medewerkers van hotels. Het fysiek scheiden van looproutes van forenzen en bezoekers van het Erotisch Centrum is niet wenselijk. Het college hecht eraan te benadrukken dat het vertrekpunt is dat sekswerk in Nederland een legale functie is, die niet zonder meer leidt tot aantasting van de omgeving. Veilige wandelroutes voor ouderen, aandacht voor de sociale veiligheid van de route naar de speeltuin in het Amstelpark en de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het Amstelpark zijn belangrijke uitgangspunten voor de uitwerking in de volgende fase.

7.2. Zorgen over gebruik Beatrixpark als looproute In een inspraakreactie wordt gewezen op een mogelijke looproute naar het Erotisch Centrum Erotisch Centrum die deels door het Beatrixpark zou lopen. De indiener verwijst hierbij naar een afbeelding op pagina 79 van de conceptprojectnota, waarin het park als een van de routes wordt weergegeven. Antwoord Het college begrijpt de zorg van de indiener over mogelijk gebruik van het Beatrixpark als alternatieve looproute naar het beoogde Erotisch Centrum Erotisch Centrum aan de Europaboulevard. In de betreffende inspraakreactie wordt verwezen naar de kaart op pagina 79 van de conceptprojectnota, waarin met gestippelde lijnen loopafstanden vanaf verschillende parkeerlocaties naar het Erotisch Centrum worden weergegeven. De gestippelde lijnen op de kaart op pagina 79 geven geen routes aan, maar enkel de loopafstanden in minuten vanaf parkeerlocaties naar het Erotisch Centrum. Deze lijnen zijn bedoeld om een indicatie te geven van de relatieve bereikbaarheid van het Erotisch Centrum per voet vanuit de omgeving en volgen dus geen specifieke of aanbevolen wandelroutes. De lijn ter hoogte van het Beatrixpark illustreert enkel dat de afstand tussen het Erotisch Centrum en een bepaald punt nabij het park ongeveer 15 minuten bedraagt. Het bijschrift bij de afbeelding zal worden aangepast om misverstanden te voorkomen. Zie Nota van Wijziging.

7.3. Sociale controle Indieners van inspraakreacties uiten zorgen over het gebrek aan sociale controle op en rond de voorgestelde locatie van het Erotisch Centrum aan de Europaboulevard. De kern van deze zorgen is dat het gebied in de avonduren grotendeels verlaten zou zijn, waardoor de sociale veiligheid (met name voor sekswerkers en bezoekers) onder druk komt te staan. Het ontbreken van levendige stedelijke dynamiek zou leiden tot een geïsoleerde, monofunctionele setting zonder “ogen en oren” op straat, wat de risico’s op onveilige situaties vergroot. Er wordt door omwonenden benadrukt dat sekswerkers zelf vaak een voorkeur hebben voor centrale, drukbezochte locaties met veel sociale controle, omdat dat bijdraagt aan hun gevoel van veiligheid. Indieners wijzen daarnaast op de gebouwindeling zoals voorgesteld in de conceptprojectnota, waarin een gecombineerde in- en uitgang mogelijk leidt tot minder overzichtelijke binnenruimtes. Men vreest dat volledig afgesloten of slecht zichtbare ruimten bijdragen aan gevoelens van onveiligheid, zowel binnen als rondom het gebouw.

54

Antwoord Bij participatie voorafgaand aan het opstellen van de projectnota zijn bewoners, passanten en belanghebbenden duidelijke zorgen geuit over de huidige looproutes richting het plangebied: met name rondom het station RAI en onder het viaduct van de Europaboulevard. De huidige situatie wordt vaak omschreven als donker, anoniem en zonder levendige stadsactiviteit. Doordat er weinig woningen of voorzieningen aanwezig zijn, ontbreekt het aan “ogen op straat”, een essentieel element voor sociale controle en veiligheidsgevoel. In de uitwerking van de projectnota is daarom bewust gekozen om extra aandacht te besteden aan de begane grond (plint) van het gebouw, met name aan de zijde van de Europaboulevard. De plint is een kritieke schakel tussen gebouw en openbare ruimte. De plint bepaalt wat voetgangers en fietsers op ooghoogte ervaren en kan het verschil maken tussen een genegeerde gevel en een uitnodigend, actief straatgezicht. Concreet is gekozen dat de plint geen gesloten gevel krijgt. Er komt één hoofdentree voor bezoekers, zodat routing en herkenbaarheid zijn geborgd. Daarnaast is het mogelijk dat een horecafunctie in de plint een eigen, zelfstandige ingang aan de Europaboulevard krijgt. Hierdoor ontstaat levendigheid op straat, meer interactie tussen gebouw en publiek en dus een versterking van de sociale controle. 7.4.

Looproutes langs The July Hotel In een inspraakreactie van The July hotel wordt gewezen op de verwachte looproutes van bezoekers van het Erotisch Centrum van en naar het metro- en treinstation RAI. Volgens het hotel lopen deze routes langs de entree van het hotel, waardoor hotelgasten en personeel structureel in contact zouden komen met bezoekers van het Erotisch Centrum. Daarnaast wordt gewezen op de parkeergarage Eurocenter, die zich tegenover het hotel bevindt en naar verwachting gebruikt zal worden door bezoekers van het Erotisch Centrum. Antwoord De bezoekers van het Erotisch Centrum zullen o.a. gebruik maken van de stoep aan de westelijke kant van de Europaboulevard. Tussen de stoep en het hotel is een waterpartij aanwezig van ca. 25 meter breedte. De entree van het hotel ligt aan de westkant van het gebouw. Het is niet aannemelijk dat bezoekers van het Erotisch Centrum komende vanaf het station RAI langs de entree van het hotel gaan. De bezoekers van het Erotisch Centrum die gebruikmaken van de parkeergarage Eurocenter zullen vanaf de voetgangersuitgang van de garage rechtstreeks in de richting van de Europaboulevard lopen. Het is niet aannemelijk dat ze de langere route langs het hotel gaan kiezen. 7.5.

Groen en water Indieners van inspraakreacties uiten hun zorgen dat de realisatie van het Erotisch Centrum zal leiden tot verlies van waardevolle groene ruimte, bomen en waterberging. Zij wijzen erop dat bestaande bomen, die mogelijk deel uitmaken van de hoofdbomenstructuur, moeten wijken voor bebouwing. Daarnaast vrezen zij dat wateropslagcapaciteit (waterberging) verminderd wordt en dat het Erotisch Centrum een zware milieudruk op de locatie zou leggen. Antwoord Voor de realisatie van het Erotisch Centrum is het onvermijdelijk dat een beperkt deel van het groen en water in het plangebied verdwijnt. Voor het talud langs de A10 is al een kapvergunning

55

verleend in het kader van het project Zuidasdok. De aanwezige bomen daar worden na afronding van die werkzaamheden waar mogelijk gecompenseerd in hetzelfde gebied. Ook is een kapvergunning verleend voor de bomen in de oever langs de Europaboulevard in verband met de inrichting van het werkterrein voor Zuidasdok. Voor deze bomen is nog geen exacte compensatie bekend, deze zal in afstemming tussen het project Zuidasdok en het Erotisch Centrum gebeuren. De platanen langs de Europaboulevard zijn onderdeel van de Amsterdamse Hoofdbomenstructuur. Deze bomen blijven behouden en worden ingepast in het ontwerp van de openbare ruimte. De ontsluiting van het Erotisch Centrum en de Kiss & Ride-strook worden zodanig vormgegeven dat de bestaande bomenrijen in principe intact kunnen blijven. De exacte positionering van in- en uitritten wordt in de volgende planfase nader uitgewerkt. In de indicatieve uitwerking van de openbare ruimte in de projectnota is opgenomen dat binnen de bestaande bomenstructuur nieuwe bomen worden toegevoegd, waarmee het groene karakter van het gebied wordt versterkt. Wat betreft de waterplas geldt dat een deel hiervan bebouwd zal worden. De functie van deze waterpartij als waterberging wordt elders in de directe omgeving gecompenseerd.

In de volgende fase van het project zal worden uitgewerkt hoe deze watercompensatie het best kan worden gerealiseerd, met inachtneming van de hydrologische en ecologische randvoorwaarden van het gebied. Het verdwijnen van een deel van de groene oever langs de Europaboulevard kan in de directe omgeving worden gecompenseerd. Er wordt gestudeerd op de verschillende natuurcompensatie mogelijkheden rondom het toekomstige gebouw. Deze natuurcompensatie wordt in de volgende fase van het project verder uitgewerkt.

56

8. Programma en bezoekers In dit hoofdstuk worden de meest voorkomende vragen over het programma (erotisch en niet-erotisch) en bezoekersaantallen (de geschatte 1,5 miljoen bezoekers per jaar) beantwoord. Indieners vinden dit aantal irreëel en vrezen nog meer toerisme en drukte in de stad. Zij vragen om gedetailleerde onderbouwing van de bezoekersprognoses en mogelijke effecten op omliggende voorzieningen. Ook is er kritiek op plannen voor feesten en horeca, die volgens sommigen niet bij een Erotisch Centrum passen. Andere indieners zien juist kansen voor een breed programma dat ook niet erotische activiteiten en maatschappelijke functies omvat en daarmee divers publiek aantrekt. In de inspraakreacties wordt kritiek geuit op zowel de omvang als de samenstelling van het voorgenomen programma van het Erotisch Centrum, in combinatie met het verwachte aantal van maximaal 1,5 miljoen bezoekers per jaar. Indieners uiten zorgen over de ruimtelijke, sociale en logistieke impact van dit volume en vragen zich af of de programmering wel in verhouding staat tot de beoogde functie van het Erotisch Centrum als veilige werkplek voor sekswerkers. Een terugkerende zorg betreft de breedte van het programma.

De opgenomen functies, waaronder horeca, nachtclub, erotisch entertainment, museum, workshops en winkels, worden door verschillende indieners geïnterpreteerd als signalen dat het Erotisch Centrum zich ontwikkelt tot een brede uitgaansen toeristische attractie, in plaats van een plek die primair gericht is op sekswerk en zorg voor sekswerkers. Dit roept vragen op over de prioriteiten binnen het project en over de impact van de extra publieksfuncties op de omgeving. Indieners stellen dat het samengestelde programma juist extra bezoekers zal aantrekken die niet per se gericht zijn op het gebruik van sekswerkdiensten. Er wordt gevreesd voor toenemende drukte, vermenging van bezoekersdoelgroepen, en extra druk op de openbare ruimte en infrastructuur. Daarbij komt dat de verwachte schaal van het bezoekersaantal (1,5 miljoen per jaar) als buitenproportioneel wordt beschouwd voor het gebied waarin het Erotisch Centrum is gepland. Dit aantal wordt vergeleken met bezoekersstromen van grote toeristische trekpleisters en roept vragen op over haalbaarheid en wenselijkheid. Ook wordt de samenstelling van het programma gezien als mogelijke oorzaak van nieuwe overlast. Horeca, nachtclubs en andere avond- en nachtfuncties worden in dit verband genoemd als risico’s voor geluid, vervuiling, groepsvorming en verstoring van het leefklimaat.