Bijlage 3 NDP_samenvatting_stimulerende_financiering_aug24 (1).pdf

Samenvatting stimulerende financiering 28 augustus 2024

2 Samenvatting stimulerende financiering

Even wat cijfers op een rij

Stel dat een vierkante meter multifunctioneel dak € 100 – 200 per m2 extra kost...

Dan hebben we € 40 – 80 miljard nodig om alle 400 km2 aan platte daken te transformeren in multifunctionele oases.

Als we ernaar streven dit uit te voeren in de komende 40 jaar, betekent dit dat er een jaarlijks budget nodig is van: € 1 – 2 miljard per jaar.

Ter vergelijking: het totale budget van de Rijksbegroting is in 2023 € 395 miljard.

De totale waarde van het Nederlandse vastgoed was in 2020 € 2.581.157.000 miljard.

De kosten voor het jaarlijkse onderhoud van en renovaties aan dat vastgoed bedragen ruim 21 miljard.

In deze samenvatting lees je dat investeringen in multifunctionele daken zichzelf terug verdienen. Een groot gedeelde in euro’s, maar de toegevoegde maatschappelijke waarde is nog groter. Het is een investering in de toekomst.

3 De daken als extra ruimte: voor de publieke en private partners van Samenvatting stimulerende financiering

het Nationaal Dakenplan spreekt het voor zich. Energieproductie, wateropvang, natuur of extra verblijfsruimte: het kan er allemaal. Sterker nog, in ons kleine en dichtbevolkte Nederland moet het op het dak. Op de daken is nog ruimte in overvloed. Hoe richten we de beschikbare 1300 km2 aan beschikbare schuine en platte daken zo in dat we daar als samenleving het meeste profijt van hebben?

Nationaal Dakenplan doet al geruime tijd onderzoek naar nieuwe financieringsmethoden voor multifunctionele daken. Multifunctioneel dakgebruik komt nog maar weinig op gang. Een vaak gehoord argument is daarbij dat het financieel niet haalbaar zou zijn. Ook ontbreekt het aan een structurele, eenduidige manier om deze multifunctionele daken te financieren én aan eenduidig, stimulerend beleid.

De hoofdvraag Welke financieringsmethoden zijn er voor multifunctioneel dakgebruik? En hoe zorgen we ervoor dat we deze financieringsmethoden gaan

Van doemdenken naar dakdenken Er is ook goed nieuws. Uit een enquête die Nationaal Dakenplan in 2023 liet uitvoeren, blijkt dat 70% van de vastgoedeigenaren de realisatie van multi-

toepassen? Wat is de motivatie van dakeigenaren om te investeren in multifunctionele daken?

functionele daken als een relevante en reële optie ziet. De redenen hiervoor lopen uiteen (figuur 1).

Figuur 1. Waarom willen eigenaren aan de slag met Multifunctionele daken?

Bijdragen aan klimaatadaptatie of biodiversiteit

49%

Bijdragen aan gezonde levensomstandigheden

41%

Verlening levensduur van het dak

28%

Certificering of labels

23%

Regelgeving (vanuit de overheid)

21%

Duurzaamheid

6%

Woonruimte creëren

5%

Anders

2%

Weet niet

1%

4 Samenvatting stimulerende financiering

Figuur 2. Waarom komt het dan toch niet van de grond?

Er zijn geen grote uitdagingen

7%

De draagkracht v.d. daken is beperkt

31%

Kunnen kosten niet doorberekenen

29%

Het verdient zich niet terug

28%

Verschillende belangen verenigen

25%

We weten er te weinig van af

23%

Het onderhoud is te duur

19%

De subsidieaanvraag is onduidelijk

17%

Eisen van gemeente Beschikbaarheid materialen

6% 3%

Anders Weet niet

5% 2%

De vastgoedsector is klaar voor meer multifuncti-

• Maatschappelijk vastgoed

onele daken, maar toch lukt het vaak niet om het

• VvE’s

te financieren. 58% procent van de respondenten

• Woningcorporaties

noemt 1 of meerdere financiële redenen waardoor

• MKB

het niet lukt (figuur 2). Er is dus behoefte aan nieuwe

• Particulier

manieren om multifunctionele daken te financieren.

• Commercieel vastgoed

Het Nationaal Dakenplan heeft vele mogelijkheden

• Industrieel- en logistiek vastgoed (nieuwbouw)

verkend. In deze samenvatting delen we de meest kansrijke opties, die we samen met de betrokken

Follow the money

partijen verder willen ontwikkelen.

Waar kan financiering voor multifunctionele daken vandaan komen? In ons onderzoek hebben

Verschillende vastgoedeigenaren

we een aantal denkrichtingen verkend en daarbij

Voordat we naar de oplossingen kijken, staan

ook gekeken naar koppelkansen met beleid.

we nog even stil bij de diversiteit aan vastgoedeigenaren die we kennen. De ene eigenaar is de

Verzekeraars

andere niet en elk type eigenaar heeft eigen

Uit de enquête onder eigenaren blijkt dat ze

behoeftes en maakt eigen afwegingen. Financiële

mogelijkheden zien om verzekeraars te laten

instrumenten moeten daarom afgestemd zijn op de

bijdragen aan multifunctioneel daken. Daarbij is

specifieke behoefte van de verschillende typen vast-

een bijdrage aan de aanleg het meest populair.

goedeigenaren. In dit onderzoek maken we onder-

Er gaan ook stemmen op om een korting te geven

scheid tussen de volgende groepen eigenaren:

op de premie of een bijdrage te leveren aan het onderhoud (figuur 3).

5 Samenvatting stimulerende financiering

Figuur 3. M  ogelijkheden die eigenaren zien om verzekeraars te laten bijdragen aan multifunctioneel daken

Een bijdrage voor de aanleg

39%

Een korting op mijn premie

29%

Een jaarlijkse bijdrage voor het onderhoud Een verlaagd eigen risico Anders Weet niet

12% 4% 7% 10%

In theorie kan dit voor zorgverzekeraars zelfs winst

Ook voor schadeverzekeraars zijn er kansen.

leveren, want een groene omgeving is goed voor

Interpolis biedt momenteel al een korting op de

de hersteltijd bij ziekte, heeft een positieve impact

premie voor particulieren bij de aanschaf van een

op het ziekteverzuim van verplegend personeel en

groen dak. Voor zakelijke klanten zou dat concept

leidt tot minder medicijngebruik van patiënten.

nog uitgewerkt moeten worden, waarbij de balans

Een investering in groene, multifunctionele daken

tussen de korting op de premie en de kosten van

draagt op die manier bij aan lagere zorgkosten en

de investering een belangrijk aandachtspunt is.

lager ziekteverzuim, wat leidt tot hogere productiviteit van een zorginstelling en minder kosten voor

Klimaatadaptatie & preventie

de verzekeraar.

Preventie biedt wat dat betreft meer aanknopingspunten. We zien potentie voor de ontwikkeling van

In een voorbeeldberekening voor alle Nederlandse

een nieuw financieel product dat ervoor kan zorgen

ziekenhuizen leidt een vermindering van het aantal

dat er privaat geld naar multifunctionele daken

opnamedagen tot een besparing van bijna €2 mil-

stroomt: Adaptation Bonds. Deze bestaan (nog) niet,

jard per jaar (figuur 4). Nu is het misschien medisch

maar Catastrophe Bonds (CAT Bonds) bestaan al

niet altijd mogelijk om de opnameduur te bekorten,

wel. Bij CAT bonds wordt gespeculeerd op het risico

maar het is maar één aspect van de te behalen

dat er een ramp plaatsvindt. De investeerders in het

voordelen, voor slechts één type zorginstelling.

fonds worden vergoed voor het risico dat ze lopen

Zelfs als er maar een klein deel van deze besparing

door geld beschikbaar te stellen wat vrijvalt als er

wordt gerealiseerd, vallen er veel middelen vrij om

een ramp plaatsvindt of als er vooraf vastgestelde

te investeren in groene, multifunctionele daken.

triggers worden geactiveerd. In dit systeem zijn er geen directe prikkels om de ramp te voorkomen.

Dit sluit qua beleid perfect aan bij de Green Deal

In de praktijk is het een spel om de beste risico-

Zorg van 2022:

inschatting te maken en daar geld mee te verdienen.

• Actievere inzet op gezondheidsbevordering; zaamheid in de curricula van zorgonderwijs;

Ontwikkel een nieuw financieel product: Adaptation Bonds

• 30% CO2-reductie in 2026 en klimaatneutraal in

Daarom stellen we voor om Adaptation Bonds te

• Vergroten van kennis & bewustwording, duur-

2050 voor vastgoed en vervoer; • Terugbrengen van de milieubelasting door medicatie(gebruik).

ontwikkelen. Met een Adaptation Bond creëer je een prikkel voor investeerders om te investeren in klimaatadaptieve maatregelen. Er kan een vast rendement op de bijdrage afgesproken worden, welke door de overheid en/of verzekeraars wordt

6

6

€ 12.000 Gemiddelde duur klinische opname

€ 10.000

5

€ 8.000

4

€ 6.000

3

€ 10.727 € 8.811

€. 4.000

Aantal opnamedagen

Bedragen in miljoenen

Samenvatting stimulerende financiering

Figuur 4. Voorbeeldberekening totale zorgkosten voor klinische opnamen

2 1

€ 2.000 € 1.916

0

€0 Totale opnamekosten zonder groen

Totale opnamekosten met groen

Voordeel

uitgekeerd. Daarbovenop kan er een succesbetaling

Bestaande landelijke fondsen

plaatsvinden als er bepaalde triggers worden geac-

We zien samen met vastgoedeigenaren kansen in

tiveerd, maar een ramp wordt voorkomen. Om dit

een aantal landelijke fondsen:

te laten werken moet er een oorzakelijk verband zijn aangetoond tussen de maatregel en het voorkomen

Transitiefonds

van (rampzalige) gevolgen. Dit is bijvoorbeeld denk-

Landelijk gebied en Natuur – 24 miljard.

baar op bepaalde stedelijke locaties, met een hoog

Het doel van het transitiefonds is om bij te dragen

risico en een grote waterbergingsopgave voor het

aan de bescherming en ontwikkeling van de natuur

opvangen en verwerken van piekbuien. De schade

en het tijdig voldoen aan de Kaderrichtlijn Water.

en gevolgen zijn op dergelijke plekken goed te be-

Medeoverheden als provincies, gemeenten en

cijferen. Het Nationaal Dakenplan stelt daarom voor

waterschappen kunnen voorstellen indienen.

om dit concept in samenwerking met een verzekeraar op een nader te bepalen locatie theoretisch en

Deltafonds

praktisch te testen. Dit is in lijn met het advies van

1,5 miljard per jaar tot 2026.

De Nederlandse Bank, die eind 2022 al opriep om

Decentrale overheden kunnen voorstellen indienen

verzekeringen te ontwikkelen tegen klimaatschade.

die aansluiten bij de doelstellingen van het deltafonds. Dat kan ook via de experimenteerbepaling, zolang het samenhangt met maatregelen ten behoeve van waterveiligheid of zoetwatervoorziening.

7 Samenvatting stimulerende financiering

Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wtsr)

extra financiële waarde krijgt. De drie grootste

In geval van een ramp, onder bepaalde voorwaarden,

februari dit jaar al voor een dergelijk klimaatlabel,

kan de overheid tegemoet komen in de materiële

omdat huiseigenaren te weinig zicht hebben op

schade. Het gaat daarbij om schade die niet verhaal-

de risico’s die ze lopen. De Dutch Green Building

baar, niet vermijdbaar en niet redelijkerwijs verzeker-

Council maakte in samenwerking met 30 partijen

baar is.

een aanpak om klimaatrisico’s in kaart te brengen.

banken (ING, ABN AMRO en Rabobank) pleitten eind

Klimaatrechtvaardigheid is hierbij wel een aandachts-

Gebouwcertificering, taxaties en huurpunten

punt; er kan een mechanisme ontstaan waarbij de

Uit de eerdergenoemde door Nationaal Dakenplan

mensen die het minst te besteden hebben in de

uitgevoerde enquête blijkt dat gebouwcertificering

meest kwetsbare gebieden terecht komen of blijven

een groeiende impact heeft op de keuzes die vast-

zitten. Hier lijkt dan ook een rol voor de overheid

goedeigenaren maken. De grootzakelijke vastgoed-

weggelegd om dit soort effecten te voorkomen.

beleggers lopen daarin voorop, maar tegelijkertijd impact heeft op de woningwaarde (figuur 5). Zowel

Koppelkans: groen-gele daken verdienen zich terug

in de taxatie als in de huurpunten. Dat zorgt voor

In aanvulling op de prijsontwikkeling van wonin-

een extra prikkel om te investeren in energie-

gen als gevolg van energie labels, hebben we in het

besparende maatregelen.

kader van dit onderzoek een raming gemaakt van

zien we dat het verplichte energielabel nu al veel

de kosten en baten van het grootschalig toepassen Labels die ook de klimaatbestendigheid van vast-

van isolatie, zonnepanelen en groen voor de 4 grote

goed meten, kunnen tot eenzelfde effect leiden,

steden, kijkend naar de hoeveelheid dak per

waardoor investeren in multifunctionele daken

energielabel.

Figuur 5. P  rijsverschil bij hoger energielabel loopt op

14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% 2020 Q3

2020 Q4

2021 Q1

2021 Q2

2021 Q3

2021 Q4

Waardevermeerdering bij labelsprong Van G naar C

Van E naar B

Van C naar A

2022 Q1

2022 Q2

2022 Q3

8 Samenvatting stimulerende financiering

In figuur 6 zijn de kosten weergegeven voor isolatie

Subsidies

en zonnepanelen om in de 4 grote steden labelstap-

De financiële prikkel die (decentrale) overheden het

pen te zetten. In figuur 7 worden de opbrengsten en

meest toepassen zijn subsidies. De best practices

terugverdientijden op een rijtje gezet.

van multifunctionele daken die we hebben onderzocht zijn voor het grootste gedeelte tot stand

Hieruit blijkt dat een grootschalige investering in

gekomen dankzij één of andere vorm van subsidie.

isolatie, zonnepanelen en groen zich in alle steden in 10 jaar tijd terugverdient. Het verschil tussen de

Steeds meer gemeentes geven subsidie voor blauw-

terugverdientijd met en zonder groen bedraagt

groene daken. Een aantal vooruitstrevende gemeen-

minder dan 1 jaar. In die berekening is het effect van

tes weegt daarin de hoeveelheid waterberging en

de gestegen woningwaarde nog niet meegenomen.

de aard van de vergroening mee. Zo levert een bio-

Gezien deze resultaten is het logisch om structureel

divers groen dak met waterberging (groen-blauw)

te stimuleren dat er wordt geïnvesteerd in deze

meer subsidie op per m2 dan een eenvoudig groen

combinatie van maatregelen. Op dit moment is

dak. Uit ons onderzoek blijkt dat gebouweigenaren

beleid nog te vaak gericht op één van deze maat-

gemiddeld genomen een bijdrage van 39% voor de

regelen, waardoor er kansen worden gemist.

totale kosten van een multifunctioneel dak nodig

Het financieel stimuleren en vereenvoudigen van

hebben om hen over de streep te trekken. Ze zijn

een multifunctionele, integrale aanpak past bij de

dus bereid om het grootste gedeelte van de kosten

doelstellingen van de vier grote steden. Hoewel er

voor eigen rekening te nemen. Veel subsidies zijn zo

momenteel nog vooral gestuurd wordt op harde

ingestoken dat ze tot 50% van de totale investering

doelen voor duurzame energie opwek en energie-

dekken.

besparing. In de praktijk blijkt echter dat subsidies hun beperkingen hebben. Het gaat altijd om een beperkte hoeveelheid geld die gedurende een beperkte periode beschikbaar is. Als je toevallig in die periode met je dak bezig bent, heb je geluk en kan je mee.

Figuur 6. Kosten voor isolatie en zonnepanelen Amsterdam

Rotterdam

Utrecht

Den Haag

Aantal km² dak met label A-D *

4,0

3,5

2,5

3,0

Aantal km² dak met label E-G, of geen *

8,0

6,5

4,5

6,5

Totaal stroomverbruik label A-D in MWh **

310.000

250.000

130.000

180.000

Totaal stroomverbruik label E-G, of geen in MWh **

700.000

510.000

270.000

470.000

Isolatiekosten in miljoenen euro ***

850

700

500

700

Kosten aanleg zonnepanelen in miljoenen euro ***

1.350

1000

500

900

Totaalkosten in miljoenen euro ***

2.200

1.700

1.000

1.600

* afgerond naar dichtstbijzijnde halve km² ** afgerond naar dichtstbijzijnde 10.000 *** afgerond naar dichtstbijzijnde 50 miljoen

9 Samenvatting stimulerende financiering

Figuur 7. Kosten en terugverdientijden Amsterdam

Rotterdam

Utrecht

Den Haag

Totaalkosten (in miljoenen euro) ***

2.200

1.700

1.000

1.600

Energiebesparing met isolatie in MWh **

50.000

40.000

20.000

40.000

Kostenbesparing isolatie in miljoenen euro/jaar ***

18,5

14,5

8,5

17,5

Totaal besparing tijdens levensduur (75 jaar) in miljoenen euro ***

1.387,5

1087,5

637,5

1.312,5

Energieverbruik en opwekking gerenoveerde woningen in MWh **

650.000

480.000

250.000

430.000

261,5

190

99,5

171

6.537,5

4.750

2.487,5

4.275

Totaal kostenbesparing per jaar in miljoenen euro/jaar ***

280

204,5

108

188,5

Terugverdientijd in jaren zonder groen

7,9

8,3

9,3

8,5

298,5

222,5

128

259

Terugverdientijd in jaren met investering in groen

8,9

9,4

10,4

9,9

Extra energieopbrengst per jaar door koelende werking groen (5% à 0,08 euro/ kWh) in miljoenen euro ***

2,5

2

1

1,5

Terugverdientijd met koelende werking

8,8

9,3

10,2

9,8

Kostenbesparing panelen in miljoenen euro/jaar *** Total besparing tijdens levensduur (25 jaar) in miljoenen euro ***

Kosten groendak op platte daken in miljoenen euro ***

* afgerond naar dichtstbijzijnde halve km² ** afgerond naar dichtstbijzijnde 10.000 *** afgerond naar dichtstbijzijnde 0,5 miljoen

Als je echter – zoals veel zakelijke vastgoedeigenaren

van lange termijnplannen dat de subsidie langdurig

doen – vele jaren vooruit plant, kun je er niet op reke-

beschikbaar is en kunnen er rekening mee houden

nen dat een subsidie beschikbaar is op het moment

in de exploitatiekosten.

dat je deze nodig hebt. Dit is een belemmering om een multifunctioneel dak mee te nemen in de

Een andere belemmering is de veelheid aan verschil-

meerjarenonderhoudsplanning (MJOP). En als multi-

lende regelingen. In elke gemeente is de subsidie

functionele daken daar niet in, is de kans klein dat ze

weer anders en het is voor landelijk opererende leve-

er in de toekomst nog in terecht komen, omdat het

ranciers ondoenlijk om hun aanbod af te stemmen

budget gewoonweg niet is geregeld. De gebouw-

op al deze verschillende regelingen en vereisten.

eigenaar moet namelijk altijd nog minimaal de helft

De hoge administratieve last van de subsidierege-

van de investering voor eigen rekening nemen.

lingen wordt door vastgoedpartijen ook geregeld

Een langjarig beschikbare regeling zou hier uitkomst

genoemd als belemmering. Grote commerciële vast-

bieden. Zo weten gebouweigenaren bij het maken

goedeigenaren zien er om die redenen vaak van af

10 dat er ook wordt afgezien van de aanleg van een

Gunstige betaalvoorwaarden & goedkope leenproducten

multifunctioneel dak.

Uit ons onderzoek blijkt dat VvE’s, particulieren,

om een subsidie aan te vragen, wat ertoe kan leiden Samenvatting stimulerende financiering

woningcorporaties en maatschappelijk vastgoed

Belastingvoordeel

gebaat zouden zijn bij gespreide betaling van de

Via de MIA/VAMIL is er voor ondernemingen belasting-

investering. Daarbij varieert de termijn van 3 tot 15

voordeel beschikbaar. Er zijn diverse maatregelen

jaar. Een acceptabel rentepercentage ligt rond de

die in aanmerking komen voor fiscaal voordeel die

5 – 6 %. Dit kan werken voor zeer uiteenlopende

raken aan multifunctionele daken. In figuur 8 is voor

bedragen, waarbij het voor particulieren kan gaan

de jaren 2021 en 2022 uiteengezet om hoeveel aan-

om kleinere investeringen van enkele tienduizenden

vragen en hoeveel voordeel het ging.

euro’s tot grotere investeringen van miljoen(en) euro’s voor maatschappelijk vastgoed en woningcorporaties.

In een eerder onderzoek uitgevoerd voor het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie is onderzocht welke kansen er verder zijn voor

Naar aanleiding van ons contact met Stimulerings-

differentiatie van gebouw gebonden belastingen.

fonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) is er een lening opgetuigd voor ondernemers, particulieren en VvE’s waarbinnen je ook een groen dak kunt financieren. Voor maatschappelijke organisaties zijn er ook leenmogelijkheden beschikbaar

Figuur 8. Belastingvoordeel: aantal aanvragen en hoeveelheid voordeel Som van toegekend fiscaal voordeel per categorie

2021 (in €)

voordeel (in %)

2022 (in €)

voordeel2 (in %)

Potentieel voor de uitvoer van een duurzaam dak

19.791.846

2,71

84.732.774

5,41

(Zeer) duurzaam gerenoveerd of (verdergaand) zeer duurzaam nieuw utiliteitsgebouw volgens BREEAM-NL of GPR gebouw

19.618.666

2,70

83.903.463

5,39

172.322

7,42

633.700

9,27

858

0,07

7.382

5,73

—

—

188.229

9,27

Mogelijk onderdeel van/ toepassing op een duurzaam dak

607.193

5,46

499.448

6,48

Duurzamere dakbedekking

393.384

6,43

173.726

7,83

Duurzamere zonnepanelen

61.630

2,14

48.885

2,11

Klimaatadaptief/ vergroend bedrijfsterrein (aanpassen bestaande situatie)

—

—

14.020

4,30

Voorzieningen voor het versterken van biodiversiteit

152.179

7,19

262.817

9,22

Groendak Klimaatadaptief/ vergroend bedrijfsterrein (aanpassen bestaande situatie) Retentiedak

11 Samenvatting stimulerende financiering

Uit ons onderzoek blijkt dat gebouweigenaren gemiddeld genomen een bijdrage van 39% voor de totale kosten van een multifunctioneel dak nodig hebben om hen over de streep te trekken.

voor verduurzaming. Nog lang niet altijd komt

Wat opvalt is dat er per gemeente relatief grote

vergroening ook in aanmerking voor een aantrek-

verschillen bestaan, maar ook dat er een hele korte

kelijke lening. Het Nationaal Dakenplan bepleit

terugverdientijd geldt. In alle gevallen is deze korter

dan ook om de lijst van maatregelen waarvoor een

dan 5 jaar, vanwege de verwachtte kostenbesparing.

aantrekkelijke financiering afgesloten kan worden

Vanuit de klimaatwet/het besluit bouwwerken leef-

uit te breiden met maatregelen op het gebied van

omgeving (Bbl) is het nemen van deze maatregelen

klimaatadaptatie en gezondheid.

dus zelfs verplicht. Dit geldt echter nog niet voor het plaatsen van een groen dak, omdat dit (nog) niet

Koppelkansen

wordt gezien als een energiebesparende maatregel.

Omdat we het hebben over multifunctionele daken,

Bovendien is de terugverdientijd nog korter als er

met een brede waaier aan maatschappelijke baten,

alleen in zonnepanelen wordt geïnvesteerd en niet

zijn er heel veel koppelkansen met verscheidene

in de combinatie met een groen dak. Het Nationaal

beleidsthema’s waar ook geldstromen in om gaan.

Dakenplan bepleit daarom te verkennen of de ver-

Deze koppelkansen hebben we in dit onderzoek per

plichting uitgebreid kan worden naar maatregelen

beleidsthema verkend.

voor klimaatadaptatie als de terugverdientijd onder de 5 jaar blijft, zoals in dit voorbeeld het geval is.

Om inzicht te krijgen in hoe de financieringsmogelijkheden tussen de vier grote gemeentes

Met de Life@Urban Roofs is er instrument

verschillen, hebben we voor een fictieve sport-

beschikbaar wat de Maatschappelijke Kosten

vereniging met een asbesthoudend dak van 250 m2

en Baten becijfert van Multifunctionele daken.

doorgerekend hoe de kosten/baten analyse er uit ziet (zie figuur 9).

12 Samenvatting stimulerende financiering

Figuur 9. Kosten/baten analyse voor een asbesthoudend dak van 250 m2 Kosten (in €)

Amsterdam

Rotterdam

Den Haag

Utrecht

Verwijderen asbest

3.500

3.500

3.500

3.500

Kosten asbest storten

563

563

563

563

Aanleg nieuw dak

25.000

25.000

25.000

25.000

Isolatiekosten

26.250

26.250

26.250

26.250

Aanleg groen dak

15.000

15.000

15.000

15.000

Aanleg zonnepanelen

21.600

21.600

21.600

21.600

Totale kosten

91.913

91.913

91.913

91.913

Subsidie verwijderen asbest

—

—

—

—

Subsidie aanleg nieuw dak

—

—

—

—

Subsidie isolatie

—

—

—

11.250

Subsidie waterberging

—

3.750

3.750

—

Subsidie afgekoppeld oppervlak

—

—

*

—

Subsidie groenoppervlak

—

2.500 **

—

6.250

Subsidie aanleg zonnepanelen

—

—

—

—

BOSA

6.480

6.480

6.480

6.480

BTW zonnepanelen

3.749

3.749

3.749

3.749

Totale baten

10.229

16.479

13.979

27.729

Totale uitgave

81.684

75.434

77.934

64.184

Kostenbesparing gas (€/jaar)

12.825

12.825

12.825

12.825

Kostenbesparing elektriciteit (€/jaar)

5.565

5.565

5.565

5.565

Kostenbesparing dakvervanging

—

—

—

—

Kostenbesparing dakonderhoud

—

—

—

—

4,4

4,1

4,2

3,5

Subsidies en fiscale voordelen (in €)

Kostenbesparing

Terugverdientijd (jaren)

* Er is wel subsidie voor afkoppeling, maar niet van toepassing op deze casus.

** Exclusief subsidie voor de plantenlijst.

Disclaimer: dit onderzoek is uitgevoerd medio 2023. Beleid en regelingen zijn aan verandering onderhevig.

13 Samenvatting stimulerende financiering

Meest impactvolle koppelkansen Tot slot een opsomming van de koppelkansen die wij het meest kansrijk achten:

Belastinghervorming voor elektriciteit, water en gas

Droogte en hitte: Delta- en transitiefonds

De belastingen voor water, gas en elektra zijn op zo

Door slimme koppelingen kunnen de doelstellingen

ingericht dat bij meer gebruik men relatief minder

van het Deltaprogramma en het transitiefonds deels

betaald. Concreet heeft dit tot gevolg dat bijvoorbeeld

op het dak behaald worden.

huishoudens verantwoordelijk zijn voor 13% van het gasgebruik en maar liefst 83% van de belastingen

Klimaatverandering: klimaatfonds

betalen (2020). Aanpassingen in regelgeving betref-

Het klimaatfonds verwijst terug naar de koppelkans

fende deze belastingen kan veel geld opleveren voor

“Duurzaam verbouwen en de energietransitie”.

zaken zoals de daken.

Het klimaatfonds draagt daar ook aan bij.

Duurzaam verbouwen en de energietransitie

Groen, biodiversiteit en dakparken

Gebouweigenaren worden gestimuleerd hun

De daken zijn een uitstekende plek om dat te

energielabels te verbeteren/ te verduurzamen.

realiseren. Op diverse plekken in het land ontstaan

Daar worden o.a. subsidies en fiscale regelingen

ideeën en samenwerking dat te realiseren. Zo is er

voor ingezet. Een deel van de regelingen is te

in Amsterdam een consortium in het leven geroepen

gebruiken voor het multifunctionele dak.

om parken aan te leggen ter grootte van het

In steden is een grote behoefte aan meer groen.

Vondelpark.

Energieopwekking (zonnepanelen) In veel gevallen is de aanschaf van zonnepanelen

Water: Nationaal Water Programma

– of andere energieopwekkende apparaten – op

Het NWP bevat de hoofdlijnen van het Nationaal

den duur winstgevend. Na het break-evenpunt

Waterbeleid. Het onderdeel klimaatadaptatie is

blijft er geld over om te investeren in een multi-

een zeer concrete koppelkans. Schade, ook aan de

functioneel dak.

gebouwde omgeving, dient voorkomen te worden.

Duurzame zorg Eerdere Green Deals voor de zorg waren gericht op het creëren van een gezondere leefomgeving in en buiten zorginstellingen, waarbij deze gedachte is dat die de gezondheid bevorderen. Multifunctionele daken met veel groene en sociale ruimte bieden zowel financiële- als gezondheidsvoordelen. Opnameduur, medicijngebruik én het ziekteverzuim van personeel zullen dalen. De investeringskosten kunnen zo binnen een jaar worden terugverdiend met de bespaarde kosten, terwijl het blijvende voordelen oplevert. Voor realisatie is samenwerking met verzekeraars nodig.

www.dakenplan.nl

Samen op weg naar een toekomstbestendig dakenlandschap