bijlage 3, gebiedsuitwerking afvalstromen centrum.pdf

Gebiedsuitwerking Afvalstromen Centrum Update December 2021

V2.8 – concept - intern deelbaar Marcel Stiphout Afval en Grondstoffen |1

Gebiedsuitwerking Afvalstromen Centrum Management summary

■

In dit document wordt een ontwikkelrichting geschetst van de toekomstige inzamelsystemen in het centrum voor alle afvalstromen evenals een stand van zaken betreffende de lopende projecten in het programma. Het eindbeeld daarbij bestaat uit een mix van ondergrondse & inpandige containers, boten, bakfietsen en kleiner materieel.

■

Een eindbeeld waarbij voor alle afvalstromen de volgende regel geldt: in de bak, zelf wegbrengen of ophalen achter de deur; geen enkele afvalstroom mag meer op straat staan.

■

De Raad heeft akkoord gegeven voor de aanpak van het Centrum; de financiering van het programma komt van een miljoen euro ASH structureel. Omdat de eerste jaren ‘aanloopjaren’ zijn is het budget voor Centrum nu tijdelijk op 660k (2021) en 2022+ 810k gezet en richting 2025 groeit het door naar 1 miljoen bij verdere uitrol en verschuift de allocatie stapsgewijs van het programma naar extra budget voor de betreffende afdelingen.

■

Middels proeven ontwikkelen we stap-voor-stap de juiste route richting het geschetste eindbeeld.

Gebiedsuitwerking Afvalstromen Centrum Index ■

Doelstellingen & Eindbeeld Afvalstromen Centrum

■

Programma & Voortgang Projecten

Gebiedsuitwerking Afvalstromen Centrum ■

Doelstellingen

– – – – – ■

Schonere straten → geen zak / afvalstroom meer op straat Geen zwaar verkeer door de binnenstad Duidelijke en eenvoudige regels voor iedereen Makkelijker afval scheiden En natuurlijk betaalbaar

Afvalstromen

– –

Initiële focus → fijn huishoudelijk afval, glas & papier/karton Nu ook → grof afval, textiel, bedrijfsafval en overige afvalstromen (ism de verschillende programma-managers)

De mogelijkheden voor ondergrondse containers zijn in kaart gebracht •

Groen gebied: Ja, dat kan → we zetten in op ondergrondse containers

•

Geel gebied: Ja, dat kan ondergronds maar dat wordt passen & meten

•

Oranje / Rood gebied: Nee, dat kan niet → zoeken naar alternatieven & proeven starten

Het eindbeeld wordt een mix van ondergrondse containers & alternatieven voor inzameling 5

Zwaar verkeer in het centrum wordt steeds verder ingeperkt •

In het hele centrum geldt een as-last restrictie van 7,5 ton; A&G heeft ontheffing hiervoor

•

Bij renovaties van bruggen en kademuren geldt veelal een restrictie van 7,5 ton en soms zelfs 3,5 ton; ook met ontheffing mag je hier niet rijden

•

Tot circa 2030 hebben we hier behoorlijk last van

‘Zware’ inzamelwagens komen niet meer voor in het nieuwe eindbeeld van inzamelsystemen 6

De huidige afvalwijzer voor huishoudelijk afval kent veel inzamelmomenten en -tijden •

Veel momenten, veel tijden en veel losse afspraken

•

Er is geen (duidelijke) scheiding tussen huishoudelijke afval, bedrijfsafval en grof afval

•

Bewoners én bedrijven vragen om meer duidelijkheid en flexibiliteit

Een transitie naar een nieuwe mix van inzamelsystemen in combinatie met duidelijke regels en flexibiliteit 7

De eerste stappen nieuwe inzameling HHA zijn gezet •

•

•

De proef afval over water is afgerond en klaar voor verdere uitrol (zie evaluatie & next steps verderop) De proef met bakfietsen loopt tot medio november (zie evaluatie & next steps verderop) Een deel OAIS is al gerealiseerd; een groot deel van centrum oost gaat dit jaar nog de inspraak in; de voorbereidingen voor centrum west zijn volgend jaar aan de beurt

Over water Bakfiets OAIS Klassieke inzameling Alternatief 1: Afval over water •

15 maart – 1 oktober 2021

•

In deel Wallen- en Nieuwmarktgebied

•

7500 huishoudens

•

Zakken restafval op straat ingezameld door minikraakpers en lokale overslag & afvoer via (elektrische) boot

Alternatief 2: Bakfietsen • 17 mei – 15 november • Passeerdersgrachtbuurt (Centrum) • 650 huishoudens • 6 soorten afval

Ontwikkelrichting Fase 2

Over water Bakfiets OAIS

Hybride Klassieke inzameling

•

Over water: uitbreiding westelijke grachtengordel & hybride rondom de Staalstraat

•

Bakfiets: uitbreiding naar Jordaan Zuid & hybride in de Passeerdersgrachtbuurt & flexibele inzet voor PBK

•

Realisatie OAIS in grootste deel centrum oost en Nieuwezijds Voorburgwal & hybride op Kadijken

Ontwikkelrichting Fase 3

Over water Bakfiets OAIS Hybride

•

Over water: verdere uitbreiding grachtengordel

•

Bakfiets: uitbreiding naar Wetering- en Noorderbuurt

•

Realisatie OAIS in centrum oost gereed en centrum west in voorbereiding

Klassieke inzameling

Ontwikkelrichting Fase 4

Over water Bakfiets OAIS Hybride

•

Uiteindelijk hebben we een mix van inzamel-systemen operationeel; via water, met bakfietsen, OAIS en hybride

•

Voor alle afvalstromen geldt de volgende regel: in de bak, zelf wegbrengen of ophalen achter de deur; geen enkele afvalstroom staat meer op straat

Doorkijkje naar simpele inzameltijden • 24/7 inzameling voor OAIS • In de andere gebieden inzameling 4 dgn p/w (*) • Via water, bakfiets of hybride • Verdeeld over 2 gebieden • Van 08:00 tot 13:00 (avond in onderzoek) • Kernwinkelgebieden blijven in de avond

• Communicatie naar BOB gaat hand-in-hand met fasering (*) Weekend inzameling is nog in onderzoek

Maandag- en donderdagochtend Dinsdag- en vrijdagochtend 24/7 inzameling (OAIS)

Doorkijkje voor Grof Afval

Centrum West Centrum Oost Pilot Grof Afval Wallengebied Overslagpunt met boot

•

Eén vaste dag p/w – woensdag op afspraak - achter de deur

•

Eén kiepwagen icm met uiteindelijk 3-4 overslagpunten op het water

•

Het overslagpunt is meteen ook een inzamelpunt waar men het zelf naartoe kan brengen

•

In het Wallengebied start in Q1 2022 een proef met grof afval afvoeren per boot

Doorkijkje voor Bedrijfsafval

Over water Bakfiets OAIS Hybride

•

Ook bedrijfsafval moet mee in de transitie

•

Geen zakken meer en elk bedrijf maakt gebruik van een (eigen) container – of wordt bediend via een bakfiets – in onderzoek

•

Dus bedrijfsafval in het blauwe en groene gebied vindt plaats over water of met kleine elektrische modaliteiten; in het grijze gebied mogen nog wel vrachtwagens komen

Hoe scoren de verschillende inzamelmethodes? Factor

A. Zakken

B. OC

C. Water

D. Bakfiets

1. Schoonheid straat

2. Kades en bruggen 3. VANG doelstellingen 4. Bewonerstevredenheid

(*) De scores zijn opgesteld door het team en verschillende medewerkers en zijn indicatief | 15

De doorkijkjes op een rij (*) Inzamelmethode € 244,72 *

Zakkeninzameling

€ 285,60

Ondergrondse containers

€ 426,00

Bakfietsen

€ 253,62

Afval over water

*prijs per ton van inzamelmethode

Wat

2020 (start)

2021

2022

2023

Zakkeninzameling

In 89% centrum

In 73 % centrum

In 32 % centrum

In 0% centrum

Gem. prijs per ton

€ 249,22

€ 253,00

€ 272,43

€ 293,94

Kosten programma

150k

660k

810k

810k

Aantal routes/wagens

89 routes

32 routes

13 routes

0 routes

Aantal bakfietsen

0

4

10

13

Aantal OC restafval

199

232

537

1020

(*) De calculatie van de verschillende systemen is uitgewerkt in een separate excel en getoetst door team & finance; en toetsing door DMC is in de planning

Overwegingen t.a.v. keuze afvalsystemen Wat als we misbruik reinigingsrecht tegengaan? ■ Huidige aantal RR contracten centrum Amsterdam: – Half: 1.384 contracten á € 405 per jaar – Vol: 2.911 contracten á € 857 per jaar ■ Inschatting is dat 30% van bedrijven misbruik maakt van RR

Wat als we niet meer of minder hoeven te vegen? ■ Vanuit afvalstoffenheffing (ASH) wordt jaarlijks circa 18 miljoen euro uitgegeven aan veegkosten. Dit komt neer op 51 euro per huishouden ■ Inzet bakfietsen zorgt voor zéér schone straat en dus minder vegen ■ In het gekozen scenario bedienen we straks 14% via bakfietsen; de veegkosten voor 14% van centrum bedragen €338.000 euro (uitgaande van gelijke kosten door hele stad), veegkosten voor hele centrum: €2.400.000.

Pilot Inzamelhelden: ▪ 45 contracten RR ▪ ~10 (22%) bedrijven biedt meer dan 9 zakken aan

Pilot Inzamelhelden: ▪ Zeer schone straat ▪ Er wordt (bijna) niet meer geveegd in wijk

17

Overwegingen t.a.v. keuze afvalsystemen ■

Wat als de verwerkingskosten stijgen? Twee scenario’s: 1. Verwerking restafval 20% duurder, opbrengst waardestromen 20% hoger 2. Verwerking restafval 40% duurder, opbrengst waardestromen 40% hoger

Methode

Verwerkingskosten per ton

20%

40%

Zakkeninzameling

€82 (van €244)

€99

€116

OC

€82 (van €285)

€99

€116

Bakfietsen

€41 (van €426)

€49

€58

Afval over water

€82 (van €253)

€99

€116

In scenario 2 (2x 40%) geldt: - zakkeninzameling wordt 34 euro per ton duurder (van 82 naar 116) - Bakfietsen wordt 17 euro per ton duurder (van 41 naar 58)

18

Gebiedsuitwerking Afvalstromen Centrum Index ■

Doelstellingen & Eindbeeld Afvalstromen Centrum

■

Programma & Voortgang Projecten

Alternatief 1: afval over water •

Proef

•

15 maart – 1 oktober 2021

•

In deel Wallen- en Nieuwmarktgebied

•

7500 huishoudens

•

Zakken restafval op straat ingezameld door kleine voertuigen en lokale overslag & afvoer via (elektrische) boot 10-2-2022 | 20

Pilot Afval over water– Evaluatie fase 1 Onderdeel

Belangrijkste resultaten 1. De inzet van voertuigen met verschillende typen opbouw, inwerpopening en brandstoffen: Het inzamelen met de mini kraakpers voertuigen loopt naar wens en volgens Arbo normen & P90. Vanaf begin oktober 2021 wordt de proef gecontinueerd met twee mini kraakperswagens en een veegwagen voor de afgesloten kades. 2. Varen langs de grachten met de afvalboot zodat de beladers handmatig alle zaken vanuit de kade in de boot kunnen gooien: Er is twijfel over de Getest scenario’s tijdens de veiligheidsmaatregelen en het toezicht op het werken langs de kade. Ook proef hebben wij verschillende soorten boten nodig gezienaangezien elke gracht ander vaarprofiel heeft. 3. Afvalhubs inzetten langs de kade: Wij hebben deze optie besproken met de verschillende belanghebbenden maar uiteindelijk niet getest gezien de angst van de bijplaatsingen die door de vaste afvalvoorzieningen in Centrum verschijnen Financiële kosten en baten

Vergeleken met Zakkeninzameling is afval vervoer over water circa 5% duurder maar er worden maatschappelijke effecten behaald, zoals: Minder belasting voor Kades & Bruggen. Ook is de CO2-uitstoot tijdens de proef ruim 90 procent minder. 10-2-2022 | 21

Pilot Afval over water– Evaluatie fase 1 Onderdeel

Belangrijkste resultaten

In juli 2021 hebben de bewoners hun mening over de proef gegeven in een online vragenlijst. Uit de vragenlijst blijkt dat: Negen van de tien respondenten (zeer) positief over de afvalproef op de Wallen. Ruim driekwart van de deelnemers wil dat we de vuilniszakken met kleine Impact bewoners & effect wagentjes en elektrische boten blijven ophalen. op de openbare ruimte Ruim de helft van respondenten op de vragenlijst vindt het (een beetje) rustiger in de buurt tijdens proef. Ruim de helft heeft geen tot weinig last van het parkeerverbod. Driekwart heeft geen of weinig last van de afgemeerde afvalboot. Acht van de tien hebben geen of weinig last van de varende afvalboot. Ruim acht van de tien hebben geen of weinig last van de afvalwagentjes.

10-2-2022 | 22

Pilot Afval over water – Next steps: Fase 2 1. Uitbreiden

2. Verbeteren

3. Overdragen

■

■

■

Optie: Grachtengordel-West

■

■

Zoeken naar andere manieren om het afval zodanig op te halen dat het niet meer op straat staat Inrichten van meerdere overslagpunten voor de boot. Beschikbaarheid en efficiente inzet van de minikraakpers.

■

Overdragen lijnwerkzaamheden Fase 1 aan HVI Uitbreiding en verbeterwerkzaamheden blijven binnen projectorganisatie.

10-2-2022 | 23

Alternatief 2: aan huis ophalen met elektrische bakfietsen •

Proef

•

17 mei – 15 november

•

Passeerdersgrachtbuurt (Centrum)

•

650 huishoudens

•

6 soorten afval

10-2-2022 | 24

Pilot bakfietsen - Inzichten a) Zowel ochtend- als avondinzameling zijn populair We gebruiken data en bewoner enquête om deze momenten verder te verbeteren. Technologische ontwikkeling zal helpen om zo voorspelbaar mogelijk te zijn richting bewoners.

Aantal stops per ophaalmoment (ma- avond, di- en vrij- ochtend)

Rekenmodel on demand inzameling

Kg afval per fractie week 29

c) Er wordt meer en beter gescheiden dan voorheen. Om dit nog hoger te krijgen zijn we bezig met een sorteeranalyse en een voorlichtingscampagne

Aantal stops per fractie week 29

b) Met tijdens de proef verzamelde informatie maken we een zo goed mogelijke inschatting van wat inzamelen per bakfiets kost in verschillende toekomstscenario's. 25

Pilot bakfietsen – Evaluatie fase 1 (1/2) Onderdeel

Belangrijkste resultaten

1. Financiële kosten en baten 2. Duurzaamheid 3. Impact openbare ruimte

-

-

Vergeleken met andere inzamelmethodes is on demand huis-aan-huis inzameling duurder, maar door het integrale karakter (in één keer goed doen) wordt er veel geld bespaard op andere diensten, zoals: Een schone straat (minder veegkosten), minder misbruik reinigingsrecht, minder bijplaatsingen (besparing TAM + handhaving) en minder grof afval afspraken. Scheiding is toegenomen van 33 procent naar ongeveer 54 procent. Textiel en Huishoudelijke Apparaten laten verrassend hoge hoeveelheden zien. VANG-doelstellingen worden op dit moment nog niet gehaald. Met meer focus is er nog veel meer mogelijk op gebied van scheiding. Scheidingsresultaten zijn te zien in dashboard: https://statistiek.data.amsterdam.nl/#/workbooks/2915/views Het is zeer schoon op straat. Belasting van kades en bruggen is sterk verminderd. Er rijden geen vrachtwagens meer door de wijk. Er zijn geen structurele infra-voorzieningen nodig voor deze methode. 10-2-2022 | 26

Pilot bakfietsen – Evaluatie fase 1 (2/2) Onderdeel

Belangrijkste resultaten

4. Impact werknemers

-

-

Werknemers vinden het werk over het algemeen erg leuk. Het werk is geschikt om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten. Daarnaast lijken studenten en fitte ouderen ook erg geschikt. Het is een uitdaging om voldoende personeel te vinden. Dit komt door de korte diensten die we op dit moment hebben i.c.m. een krappe arbeidsmarkt. Daarnaast is de aard van het werk anders dan inzameling middels de huidige methodes, waardoor het bestaande afvalpersoneel niet altijd matcht.

5. Impact bewoners

-

Bewoners zijn erg positief over de proef (74%)(194 respondenten) Bewoners geven voorkeur aan nieuwe vs. oude methode (53% vs. 38%) Bewoners geven de relatief lange bloktijden en het feit thuis te moeten wachten als belangrijkste verbeterpunten.

6. Logistiek en organisatie

-

Om de methodiek goedkoper te maken zijn logistieke verbeteringen nodig Om wachttijd voor bewoners (belangrijkste bezwaar) te verlagen zijn aanpassingen nodig. 10-2-2022 | 27

Pilot bakfietsen – Next steps: Fase 2 1. Uitbreiden

2. Verbeteren

3. Overdragen

■

■

■

Optie: Leidse- en Weteringsbuurt (~3000 adressen)

■

■

Inrichten verzamelpunt op boot Bewoners mogelijkheid bieden om afval naar verzamelpunt te brengen Aanpassingen logistiek en app testen en doorvoeren

■

Overdragen lijnwerkzaamheden aan HVI, zoals planning en coördinerende rol (voorman/teamleider) Uitbreiding en verbeterwerkzaamheden blijven binnen projectorganisatie

10-2-2022 | 28

Eenduidige dienstverlening; waar staan we? Resultaten tot nu toe ■

■ ■

Aandachtspunten

Voorstel nieuwe ■ inzamelsystemen en venstertijden inclusief ■ doorrekening op haalbaarheid ■ (de doorkijkjes) Businesscase nieuwe dienstverlening Businesscase textielinzameling

Praktijk strookt niet met afvalwijzer Flyermateriaal en website Impact van programma op bedrijfsvoering en bewoners/bedrijven

Het vervolg ■ ■

■

Informeren MT over stand van zaken Communicatieplan in lijn brengen met planning uitrol pilots ‘over water’ en ‘bakfietsen’ Doorkijkjes detailleren