Bijlage 3 - concept stedenbouwkundig plan.pdf

64

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

6.4 Beeldkwaliteit voor de Nieuwe Meervaart

Entree en toegankelijkheid

Voor de Nieuwe Meervaart gelden de volgende eisen ten aanzien van de beeldkwaliteit.

De Nieuwe Meervaart wordt gerealiseerd in het water van de Sloterplas, aan de zuidwestoevers. Het gebouw voegt zich in de landschapsarchitectoni sche en stedenbouwkundige uitgangspunten zoals eerder verwoord in dit hoofdstuk. Deze uitgangspunten zijn een operationele ver taling van de waardestelling van de Cultuurhistorische kwaliteiten, opgesteld door Monumenten en Archeologie van de gemeente Amsterdam.

Het gebouw heeft haar genereuze hoofdentree waarschijnlijk aan de westzijde, haar adres aan de promenade. Foyer en horeca zijn zichtbaar en laagdrempelig toegankelijk vanaf de promenade en nodigen uit voor informele ontmoetingen, ook voor niet-theaterbezoekers. Deze ontmoetingsplekken liggen aan en op het gebouw, gebruik makend van de middag- en avondzon met riant uitzicht op de Sloterplas. De plint van het gebouw is op zoveel als mogelijk plekken open, transparant en toont het gebruik en programmering aan voorbijgangers en geeft de gebruikers van het gebouw vrij zicht op het magnifieke landschap waarin het gebouw ligt.

Icoon

Binnen- en buiten relaties en -programmering

De Nieuwe Meervaart is een nieuw icoon in de Sloterplas en katalysator voor de doorontwikkeling van Osdorpplein en de zuidelijke kop en haar randen. Het is een dienend icoon dat zich voegt naar en ondersteunend is aan de grandeur van de Sloterplas binnen Nieuw West het werkelijke icoon. Eigentijds in duurzaamheid en in haar integratie met het landschap. Een icoon voor gebruikers en omwonenden, voor bezoekers van het gebouw en Osdorpplein.

Het gebouw heeft niet alleen een programmering in de theaterzalen en oefenruimtes binnen het gebouw, maar ook buiten het gebouw in overgangszonesop daken of op het water, in de avond en middagzon, met uitzicht op de Sloterplas.

Landschapsarchitectonische en stedenbouwkundige uitgangspunten

Subliem ontwerp en inpassing

Het gebouw is met een bruto vloeroppervlak van 14.000 m2 en een mogelijke footprint tussen de 6.600 m2 en 9.000 m2 zelfs op de schaal van de Sloterplas een groot gebouw. Toch blokkeert het gebouw door zijn verschijningsvorm en geleding nauwelijks de ruimtelijke beleving van de Sloterplas. Het doet de suggestie van oneindigheid niet teniet. Het laat de ruimte om, over en door het gebouw gaan. Bijvoorbeeld door een dramatische geterrasseerdheid of een andere architectonisch ruimtelijk concept dat dit effect bewerkstelligt.

Op een aantal plekken is het gebouw manifester en uitbundiger architectonisch ervaarbaar: • de entree, gericht op de promenade in de westgevel; • in de oostgevel als blikvanger voor verkeer op de Lelylaan en • het westelijk deel van de noordgevel dat, gezien over de lange lijn van de Sloterplas, vanuit de coulisse van de groene schiereilanden piept. Op deze plekken schittert het gebouw. Maar ook in die geveldelen die blind zijn (bijvoorbeeld toneeltorens) of minder aantrekkelijke functies faciliteren (laden en lossen) is het gebouw aantrekkelijk en passend in haar omgeving. Groen en water zijn hier aannemelijke ingrediënten.

Rondje Sloterplas

Kwaliteitsteam Nieuwe Meervaart

Het rondje Sloterplas met het continue zicht en wisselend perspectief op de plas wordt met realisatie van het gebouw veelzijdiger en interessanter. Door de introductie van keuze in verschillende routes met hoge belevingskwaliteit en contact met de Sloterplas op het bestaande land, de promenade en in, om en op het gebouw.

In opdracht van B&W heeft de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit een ‘Kwaliteitsteam Nieuwe Meervaart’ ingericht dat het proces van totstandkoming van de Nieuwe Meervaart in de context van de Zuidoever van de Sloterplas, Meer en Vaart en Winkelcentrum Osdorpplein intensief begeleidt en het College van B&W in alle relevante stappen van onafhankelijk advies voorziet te behoeve van bestuurlijke besluitvorming

Ruimtelijke oneindigheid

Integraal en in samenhang Het gebouw is in haar ontwerp en uitvoering onderdeel van een integraal ontwerp van de zuidwestoevers van de Sloterplas. Het is in samenhang met civieltechnische en landschap architectonische onderdelen ontworpen. Met een ambitie en kwaliteit die zich laat meten met het Schip van Slebos binnen het ontwerp voor de noordkop.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

65

7 Een hoogwaardige en duurzame openbare ruimte

8 - Themakaart openbare ruimte Verbinding Groen (grote schaal) Groen (kleine schaal) Groene lanen Pleinen en straten

Met de transformatie van Osdorpplein en de daarmee samenhangende intensivering van het programma, neemt het belang van en de druk op de openbare ruimte toe. Dit vraagt om een hoogwaardige, comfortabele en duurzame openbare ruimte met meer ruimte voor de voetganger, meer verblijfskwaliteit, meer gebruiksmogelijkheden en groen. Maar ook om een openbare ruimte die flexibiliteit toelaat (ruimtes moeten aanpasbaar zijn aan de tijd) en robuust is (bestand tegen ontwikkelingen rondom).

7.1 Vernieuwen en verbeteren van de openbare ruimte

Osdorpplein transformeert in fase 2 verder tot een compact (hoog)stedelijk centrumgebied. Het centrumgebied breidt zich met de Nieuwe Meervaart uit tot in de Sloterplas, en aan de zuidkant wordt de stap over de Nieuwe Osdorpergracht heen gemaakt. In fase 2 wordt voortgeborduurd op de ontwikkelstrategie voor de openbare ruimte, zoals deze in fase 1 is ingezet.

Autoluwe straten en pleintjes Het weefsel van straatjes en een reeks van pleinen en pleintjes wordt doorgezet naar de randen van het centrumgebied. Het parkeren op straat maakt nog meer plaats voor de voetganger. De voetgangersstraten en pleintjes krijgen meer verblijfskwaliteit met zo veel mogelijk groenelementen en bomen. De straten en pleinen in het centrumgebied krijgen een eenduidige en hoogwaardige materialisering.

Themakaart openbare ruimte 9 - Themakaart centrumvloer en promenade Centrumvloer Promenade Stedelijk front Fase 2

De pleinen Elk plein heeft zijn eigen vorm, functie en karakteristiek. Het winkelhart van Osdorpplein kent diverse pleinen en pleintjes, met veelal een eigen thema: entreeplein, speelplein, horecaplein, waterplein, etc. De pleinen van fase 2 krijgen waar mogelijk een groener karakter, en meer verblijfs- en speelruimte. Op alle pleinen komen grote bomen, her en der aangevuld met laagblijvende planten. Aan Hoekenes, aan de oostzijde van het projectgebied, komt ook een groen plein met sport- en speelvoorzieningen, in het kader van ‘De Bewegende Stad‘.

Themakaart bestrating

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

67

De straten

Impuls oevers Sloterplas

In het winkelcentrumgebied (fase 1) zijn de straten vormgegeven als knusse smalle winkelstraten. Hier ligt de nadruk op toegankelijkheid van winkels en een goede doorstroming van publiek. De straten hebben geen bomen en zijn vrij van auto’s, alleen laaden losverkeer is toegestaan. Voor de winkelstraat Jan Celesstraat is een uitzondering gemaakt. Deze straat is de belangrijkste toevoerstraat voor laad- en losverkeer en vormt een scheiding tussen winkel- en woongebied. De straat is voorzien van een ruim profiel, met ruimte voor parkeren en bomen aan weerszijden van de rijbaan. De in fase 2 (her) in te richten straten van Osdorpplein zijn voornamelijk woonstraten en hebben een breder profiel met ruimte voor bomen in de straat. Afhankelijk van de breedte van het profiel worden in de woonstraten enkele of dubbele bomenrijen aangeplant. De bomen, in de categorie 2e grootte, hebben een hoogtebereik tussen 8 en 12 meter hoog. De profielen van de straten zijn opgenomen in bijlage 3: Principe profielen openbare ruimte.

In samenhang met de ontwikkeling van de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas krijgen de westoever en de zuidoever van de zuidkop van de Sloterplas een nieuwe impuls. De kade en de promenade worden doorgetrokken en er komen meer contact- en verblijfsplekken direct aan en in het water. De promenade loopt straks door vanaf het horeca-eiland naar de Meervaart en tot aan het watersporteiland. De zuidoever aan de Lelylaan krijgt een weelderige, groene en parkachtige inrichting. Je kunt er zitten, liggen en spelen in het gras. Op de brede promenade is tevens ruimte voor meer kunst en speel- en sportvoorzieningen.

Omringd door weelderige grachten De Osdorpergracht krijgt een breder voetpad en meer zitplekken aan het water en twee extra voetgangersbruggen, als extra voetgangersverbindingen van en naar Osdorpplein. De groene oever wordt weelderig ingericht met extra bomen en beplanting. Het ontwerp voor de Nieuwe Osdordorpergracht wordt in fase 2 afgemaakt en krijgt drie nieuwe langzaamverkeerbruggen (waarvan één voetgangersbrug in fase 2). De centrumzijde van deze nieuwe gracht is een stenige kade met een breed profiel en ruimte voor grote bomen. Hier komen ook sport- en speelvoorzieningen, in het kader van ‘De Bewegende Stad’. De zuidelijke oever is meer groen vormgegeven en krijgt een grastalud met bomen en een ecologische inrichting met natuurvriendelijke/ rietoevers. Over de Hoekenes gracht komt een nieuwe voetgangersbrug naar het naastgelegen Stadspark Osdorp.

Ruime lanen en versterking winkelstraat Om de leefbaarheid en oversteekbaarheid te verbeteren en de barrièrewerking van Meer en Vaart tussen het winkelhart Osdorpplein en de oever van de Sloterplas te verminderen worden verschillende verkeerskundige maatregelen voorgesteld in en rondom Stadscentrum Osdorpplein. Zo wordt in fase 2b onderzocht of de Meer en Vaart en de Tussen Meer en de straten aan de zuidzijde van de Osdorpergracht mogelijk op termijn éénrichtingsverkeer kunnen worden. Mocht dit mogelijk zijn dan kan de Meer en Vaart als laan versterkt worden met extra rijen bomen en meer voetgangersruimte aan weerszijden van de laan. Ook op de Tussen komt dan meer ruimte voor de voetganger en het winkelend publiek. De Lelylaan wordt als laan versterkt met extra bomen aan de noordzijde ervan; deze bomen komen in een los speels verband te staan.

68

Minimaliseren parkeren in de openbare ruimte De openbare ruimte wordt zoveel mogelijk vrij gemaakt van geparkeerde auto’s en vrachtwagens. Laad- en losverkeer maakt gebruikt van venstertijden. Dit zijn door de gemeente bepaalde vaste tijdstippen waarop vrachtwagens mogen laden en lossen. Om de ruimte voor de voetganger te vergroten, wordt ingezet op minder doorgaand autoverkeer en op het minimaliseren van parkeren op straat aan de Osdorpergracht, de Tussen Meer en de Meer en Vaart. Bijzondere parkeerplaatsen voor taxi, minder validen en autodelen zullen wel in de openbare ruimte worden gefaciliteerd.

Uniforme materialisering, verlichting en meubilair De openbare ruimte van Stadscentrum Osdorpplein wordt ingericht als één samenhangend geheel met een duidelijke uniforme keuze in materialisering. Hierdoor ontstaat rust in het openbare ruimte en is helder hoe de openbare ruimte moet worden gebruikt.

De bestrating Voor fase 1 is gekozen voor een bestrating die bestaat uit één hoogwaardig materiaal voor het voetgangersgebied: een betoncomposiettegel (formaat: 45 x 15 cm en 45 x 25 cm in halfsteensverband/verschoven verband). Bijzondere plekken of hoogtepunten in de openbare ruimte onderscheiden zich door een verbijzondering in natuursteen, passend bij het materiaal van de basisbestrating. De woonstraten zijn uitgevoerd in klinkerverharding. Dit principe wordt in fase 2 doorgezet; alle voetgangsergebieden worden voorzien van dezelfde betoncomposiet tegel. De diverse woonstraten (30 km/u) worden (conform het handboek van de Puccinimethode) uitgevoerd in klinkerverharding. Verbijzonderingen op speciale plekken zijn altijd passend bij de basisbestrating.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

Verlichting Ook de verlichting sluit aan bij de nieuwe centrumverlichting van fase 1: het ‘armatuur van de 21e eeuw’. Voor plekken waar verlichting iets kan toevoegen aan de beleving kan hiervan worden afgeweken.

Meubilair Voor heel fase 2 wordt gebruik gemaakt van het standaard meubilair zoals omschreven in het handboek Puccini Rood. Uitzondering op de regel zijn de pleinen en de oevers van de Sloterplas, waar maatwerk mogelijk is.

Veiligheid en leesbaarheid openbare ruimte Om een wildgroei aan objecten zoals meubilair, reclamezuilen, vuilnisbakken, verlichtingspalen, verkeersborden, parkeermeters en fietsnietjes (aanleunbeugels voor fietsparkeren), etc. te voorkomen, worden deze objecten geclusterd op logische plekken geplaatst. Daarnaast wordt gekeken naar slimme combinaties, bijvoorbeeld een zitgelegenheid integreren in het ontwerp van een plantenbak. Door op de pleinen en de promenade de klassieke lantaarnpalen en andere straatverlichting te vervangen door pleinmasten of hangverlichting, wordt voorkomen dat bezoekers en bewoners zomaar overal hun fiets kunnen vastzetten. Zo blijft het centrumgebied Osdorpplein overzichtelijk en toegankelijk.

Kunst Kunst is in Osdorpplein een integraal deel van de openbare ruimte. Hiervoor is een plan voor kunstwerken in de openbare ruimte gemaakt. Belangrijke locaties voor nieuwe kunstwerken in fase 2 zijn de Tussen Meer, de zuidoever van de Osdorpergracht, de oever van de Sloterplas en het nieuwe plein of pocketpark aan Hoekenes. In het gebied tussen de Sloterplas en de kruising Meer en Vaart - Lelylaan wordt een iconisch lichtkunstwerk geambieerd. Het schetsontwerp van het lichtkunstwerk ‘De nachtboom’ van Krijn de Koning is door een selectiecommissie en advies van het Stadscuratorium gekozen om verder uit te werken. De locatiekeuze is onderdeel van de uitwerking van het ontwerp voor de verbetering van de oevers van de Sloterplas en de ruimtelijke inpassing van de Nieuwe Meervaart. Eind 2019 is het ‘Adviesdocument kunst in de openbare ruimte Osdorpplein’ opgesteld door bureau Noha. Dit is de basis voor de ontwikkeling van kunst in de openbare ruimte in Osdorpplein. Zie ook bijlage 3: Kunst.

De nieuwe bestrating voor voetgangers in de openbare ruimte in Stadscentrum Osdorpplein

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

69

De Copacabana in Rio de Janeiro, als referentie voor een hoogwaardige bestrating van de promenade

De Theemsoever in London, als referentie voor een hoogwaardige groene Zuidwestoever van de Sloterplas

70

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

Verbetering zuidwestoevers De ligging van het Stadscentrum Osdorpplein aan de Sloterplas kan beter benut worden. Met de ontwikkeling van de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas komt het centrumgebied als het ware nog meer aan de Sloterplas te liggen. De Nieuwe Meervaart vraagt om een zorgvuldige inpassing in de Sloterplas en een integrale aanpak met de opwaardering van de zuidwestoevers oevers van de Sloterplas. De ambitie is dat ze een hoogwaardige en groene inrichting krijgen met meer zitplekken, meer contact met het water en meer sport- en speelvoorzieningen. Er wordt een hoge ruimtelijke kwaliteit nagestreefd, met de kades en oevers van de Noordkop van de Sloterplas (gemeentelijk beschermd stadsgezicht) als belangrijke inspiratiebron. In de optie Zuid kan de Nieuwe Meervaart hier deels op de huidige oever gesitueerd worden.

Ruimtelijk programmatische doelen Voor de verbetering van de oevers van de ‘Osdorperbaai’ worden de volgende ruimtelijke en programmatische doelen voorgesteld: • Het ruimtelijk (architectonisch) versterken van de karakteristieke oeverlijn van de Zuidkop van de Sloterplas en het vergroten van het contact met het water door het continue laten doorlopen van zowel de westelijke als zuidelijke oeverlijn, zoals destijds is beoogd in het AUP. In tegenstelling tot de hoge kades van de Noordkop van de Sloterplas wordt de overgang tussen oever en water hier in de Osdorperbaai juist laag vormgegeven, bijvoorbeeld met watertrappen of steigers. Inzet is dat je met “de voeten in het water kunt zitten”. De westoever aan de Meer en Vaart kan een andere architectonische vormgeving krijgen dan die van de zuidoever aan de Lelylaanzijde. De vormgeving van de overgang tussen de Nieuwe Meervaart en het water dient zo te worden vormgegeven dat ze ruimtelijk past bij de te vernieuwen west- en zuidoever van de Zuidkop van de Sloterplas. Onderdeel van de opgave is om beplantingszones te integreren in het ontwerp van de oevers. • De aanleg van een royale stedelijke wandelpromenade die loopt van het horeca-­ eiland via de Nieuwe Meervaart tot aan het watersporteiland, met vanaf een groot deel van de promenade uitzicht over de Sloterplas.

De hele promenade heeft een hoogwaardige en groene uitstraling en aantrekkelijk meubilair met veel verblijfskwaliteit. Brede groenstroken flankeren de promenade. De promenade kan aan de meer parkachtige Zuidoever smaller en anders worden vormgeven, dan aan de meer stedelijke westoever. Ook worden er nieuwe sport- en speelvoorzieningen, kunst en andere ‘specials’ (zoals waterspeelplek/fontein, kiosk, etc.) aan de promenade toegevoegd. Een aantal bestaande speel- en sportvoorzieningen worden mogelijk verplaatst. Een mogelijk benodigde verplaatsing van het horecapaviljoen wordt onderzocht in aanloop naar de ontwerpfase voor de Nieuwe Meervaart.

• De Nieuwe Meervaart wordt een publiekstrekker en ankerpunt tussen de Westpromenade en de Zuidpromenade. Het semi-openbare groene daktuin/-terras op de Nieuwe Meervaart draagt bij aan een nieuwe publieke plek met spectaculair uitzicht over de Sloterplas. Aan de waterzijde van de Nieuwe Meervaart komt een steiger of architectonische omloop annex balkon annex terras, zodat ook aan de waterzijde een doorgaande wandelroute en een verblijfsplek aan het water wordt gecreëerd.

Meer en Vaart boulevard en weelderig Lelylaan

Doorgaande promenade opgespannen tussen horeca eiland en watersport eiland, met de Nieuwe Meervaart eraan.

Vergroening

lage architectonische overgang oever-water (bijv. watertrappen of steigers), met drie verschillende sferen

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

71

• Verbetering van een sterke bomenstructuur aan de Meer en Vaart en de Lelylaan, als (in loop van de tijd verloren gegane) groene omkadering van de Sloterplas, die zo karakteristiek is voor de Sloterplas. Het groen is daardoor om de hele plas duidelijk zichtbaar. De flinke boom-beplanting zorgen voor allure en rust, en geeft de ruimte de juiste schaal. De bomenrijen kunnen (mogelijk) in toekomst in noordelijke richting en zuidelijke richting langs de hele Meer en Vaart doorgetrokken worden. Aan de Lelylaan wordt gekozen voor een brede strook met een ‘gestrooid bomenpatroon’. Dit bomenpatroon sluit aan bij het bomenpatroon meer westwaarts aan de Lelylaan. De zuidoever krijgt een meer parkachtige inrichting dan de westoever. In het nog uit te werken ontwerp worden zoveel mogelijk bestaande bomen gehandhaafd. Bomen die niet kunnen blijven worden gecompenseerd door nieuw te planten bomen in de parkachtige strook ten noorden van de Lelylaan en in de bermen van de Meer en Vaart. De Nieuwe Meervaart houdt evenzo rekening met deze zichtlijnen, zodat de plas vanaf dit cruciale punt in al zijn weidsheid ervaarbaar blijft.

• Door de komende jaren de maximumsnelheid op de Meer en Vaart te verlagen naar 30km/uur en de stedenbouwkundige ambitie om mogelijk op termijn de Meer en Vaart éénrichtingverkeer te maken wordt de oversteekbaarheid ervan ter hoogte van Osdorpplein verbeterd en wordt de Sloterplasoever toegankelijker voor de voetganger. Door het transformeren van de verkeersader naar een weelderige bomenlaan met meer voetgangersruimte verandert deze hoofdweg van een verkeersbarrière naar een aangename stedelijke ruimte.

(expressieve) bestrating met met watertrappen of steigers waar je in de zomer met de voeten in het water kunt zitten.

Een wandeling over de promenade met verschillende sferen

Park- en sportpromenade

Over de promenade loopt men vanaf het horeca-eiland door een opeenvolging van ruimtes met hun eigen karakter, gebruik en sfeer. Van Noordwest naar Zuidoost passeert men het horeca-eiland, de ‘centrumboulevard’ (aan de Meer en Vaart), de ‘theaterpromenade’ (zone Meer en Vaart - Lelylaan), de ‘park- en sportpromenade’, en het watersporteiland.

De park- en sportpromenade aan de Lelylaan krijgt een groen en parkachtig karakter én meer (urban) sport- en speelvoorzieningen. In deze zone ten noorden van de Lelylaan worden (grote) nieuwe bomen geplant, nieuwe (oever)beplanting toegevoegd en in de berm van de Lelylaan worden bloemrijke grassen en kruiden gezaaid. De succesvolle fitnessplek bij de I AMSTERDAM letters op het pleintje bij de voormalige loswal aan de zuidoever kan worden gebruikt voor andere urban sports voorzieningen voor freerunners, calisthenics en/of skaters. Deze urban sports en speelstrip kan meer naar het zuiden verplaatst worden, zodat er aan de oever meer ruimte ontstaat om de zitten en te picknicken aan het water en in de zomer aan het water te liggen. De wandelaars op de promenade en fietsers op het fietspad aan de Lelylaan kijken hier naar de sportende en aan het water zittende of liggende mensen. Zien en gezien worden is hier belangrijk.

Horeca-eiland Het horeca-eiland heeft een groene park- of tuinachtige sfeer en is aan drie zijden omgeven door water. Er wordt nog een aanlegsteiger voor recreatieboten aangelegd. Mogelijk kan op termijn het parkeerareaal nog worden teruggebracht om het parkachtig karakter te versterken en kan de speeltuin nog iets worden uitgebreid. Vanaf het horeca-eiland wandelt men zo de centrumboulevard aan de Meer en Vaart op.

Centrumboulevard (Meer en Vaart) De centrumboulevard aan de Meer en Vaart is drukbezocht. Mensen flaneren en verblijven om van het weidse uitzicht te genieten. Het is de plek om af te spreken naar of voor het winkelen om kort bij te praten, of je kinderen te laten spelen op de watertrap. Het is een welkome onderbreking bij het rondje Sloterplas. Een kiosk voorziet in drinken, ijsjes en kleine snack. De nieuwe centrumboulevard krijgt aan de Sloterplas een hoogwaardige

72

Het zicht over de Sloterplas wordt verbeterd door de huidige houten bankelementen te vervangen door andere banken en zitelementen die minder het zicht op het water blokkeren. Nieuwe weelderige oeverbeplanting is onderdeel van de nieuwe centrumboulevard.

Theaterpromenade De promenade draait bij de hoek Meer en Vaart – Lelylaan de hoek om richting het watersporteiland. Via een steiger of (architectonisch) omloop kan ook aan de waterzijde om de Nieuwe Meervaart heen gelopen worden. Door een zo transparant mogelijke plint wordt het contact tussen de binnenruimten van de Nieuwe Meervaart en de openbare buitenruimte zo groot mogelijk. Rondom de ingang van de Nieuwe Meervaart krijgt de openbare ruimte extra zitplekken voor bezoekers en bijvoorbeeld ook ouders die op hun kinderen wachten die theaterles hebben gehad in het Talentenhuis. De parkeerplekken voor fietsen en scooters worden zo goed mogelijk ingepast aan de theaterpromenade. De omgeving van de kruising Lelylaan Meer en Vaart is het zoekgebied voor een nieuw lichtkunstwerk. Een mogelijk benodigde verplaatsing van het horecapaviljoen wordt onderzocht in aanloop naar de ontwerpfase voor de Nieuwe Meervaart. Ook dient nader onderzocht te worden of het huidige speeltoestel aan de Meer en Vaart op deze locatie kan blijven, of verplaatst dient te worden.

Watersporteiland In overleg met de gebruikers van het watersporteiland wordt onderzocht of er een nieuwe voetgangersbrug naar het watersporteiland kan komen. Met een nieuwe voetgangersbrug ontstaat er een interessant alternatief wandelrondje Sloterplas vanaf de park- en sportpromenade langs de jachthaven naar de oostzijde van de Sloterplas, als alternatief van de groter ronde om het watersporteiland heen.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

Referenties theaterpromenade (oeverzone Nieuwe Meervaart)

74

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

Referenties park- en sportpromenade 1

2

3

4

5

7 6

8

9

10

11

1. Green axis of Nengda. L&A design. Foto: gooood.cn 2. Park Zomerlust. Felixx landscape architects. Foto: landezine.com 3. Kalvebod park. Foto: Maria Gonzalez 4. Regatta urban sports park Antwerpen. Foto: Laenen 5. Schulberg Wiesbaden. Annabau architektur und landschaft. Foto: Hanns Joosten 6. I Amsterdam Sloterplas. Foto: Amsterdam.nl 7. Stadtpark Norderstedt. Annabau architektur und landschaft. Foto: Arne Vollstedt 8. Schinkeleilanden. Sant en co landschapsarchitectuur. Foto: straatbeeld.nl 9. Sydney Park Water Re-use project. Foto: Sara Reilly 10. Foto: Michow.com 11. Sunds promenade Malmo. Jeppe Aagaard Andersen. Foto: Denstoredansk.lex.dk

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

75

7.2 Groen, sport, bomen en water Omringd door groen- en waterstructuren van formaat Stadscentrum Osdorpplein wordt direct omgeven door groenstructuren van formaat: de Sloterplas en Sloterpark, Stadspark Osdorp, de Hoekenes- en Osdorpergracht en straks ook de Nieuwe Osdorpergracht. Met extra langzaamverkeerbruggen over de grachten worden de verbindingen met deze omgeving verbeterd. Op enige afstand liggen ook de drie grote sportparken Ookmeer, Sloten en De Eendracht. Bij de (door)ontwikkeling van Osdorpplein tot (hoog)stedelijk centrum wordt behoorlijk verdicht. In de eindsituatie (bestaande bebouwing en nieuwbouw fase 1 en 2) zijn er in Stadscentrum Osdorpplein ongeveer 3.975 woningen en 106.000 m2 bvo niet-woonfuncties (winkels, kantoren, bedrijven, horeca, maatschappelijke, culturele en leisure voorzieningen). Vandaar dat wordt ingezet op het vergroenen van de openbare ruimte én van de binnen­ tuinen, daktuinen en gevels van gebouwen. Daarnaast zullen bewoners ook veel recreëren en sporten in het groen (en op het water) in de omgeving. De Amsterdamse referentienorm gaat bij het bepalen van de hoeveelheid te realiseren groen uit van het nieuwbouwprogramma.

Juist in Osdorpplein waar verdicht wordt, en er dus ook bestaand groen en bestaande bebouwing verdwijnt, achten wij het zuiverder als de norm wordt berekend op basis van het totale programma in plaats van alleen op het nieuwbouwprogramma. Voor de compensatie van groen wordt de lat dus hoog gelegd en telt het totaal aantal woningen en m2 BVO niet-woonfuncties mee voor de vergroenings­opgave.

Gebruiksgroen Het Stadspark Osdorp ligt direct naast het projectgebied en zal door bewoners gebruikt worden om te recreëren, net als het iets verderop gelegen Sloterpark. Zoals wij de Amsterdamse referentienorm hanteren is er voor projectgebied Osdorpplein een opgave van 31.800 m2 nieuw gebruiksgroen in Osdorpplein. Hiervan zal 14.716 m2 binnen Osdorpplein worden gerealiseerd in de vorm van gebruiksgroen met ecosysteemkwaliteit (4.943 m2, oever Osdorpergracht) en gebruiksgroen in combinatie met sport- en spelaanleidingen. De zuidoever van de Sloterplas zal straks 26.213m2 aan gebruiksgroen met ecosysteemkwaliteit bevatten waarin specifiek voor bewoners van het Osdorpplein voorzieningen zijn opgenomen. De Landtong voorziet in 5.044 m2 gebruiksgroen. In totaal komt dit neer op 45.973 m2 gebruiksgroen.

Ecosysteemgroen Ecosysteemgroen is groen dat bijdraagt aan een klimaatadaptieve stad. Bij de herontwikkeling van bestaande gebouwen en bij nieuwbouw binnen Osdorpplein wordt actief ingezet op verduurzaming en klimaatadaptatie. De ambitie is om van het totale dakoppervlak van elke kavel minimaal 40% in te richten als groen dakerf, met een natuurinclusieve inrichting. Dit komt neer op 10.824 m2 aan ecosysteemgroen (40% van 27.060m2 aan dakgroen). Vanuit de Amsterdamse referentienorm mag maximaal 25% van de vereiste hoeveelheid ecosysteemgroen op kavels of daken worden meegeteld. Met 42.400 m2 aan noodzakelijk ecosyteemgroen komt dit neer op maximaal 10.600 m2. De daken dragen dus optimaal bij aan het noodzakelijke ecosysteemgroen. De resterende 31.360 m2 aan vereist ecosysteem- groen wordt onder meer gevonden in het omvormen van de oever van de Osdorpergracht naar meer biodivers groen, het realiseren van een natuurvriendelijke berm en oever aan de Nieuwe Osdorpergracht, het vergroenen van de Meer en Vaart en een natuurvriendelijkere zuidoever van de Sloterplas cq noordberm van de Lelylaan naar een meer extensief beheerd en gradiëntrijk gebied. In de openbare ruimte wordt er 24.119m2 ecosysteemgroen gerealiseerd en wordt geïnvesteerd in de opwaardering van het groen aan de Zuidoever Sloterplas tot 26.213m2 gebruiksgroen met ecosysteemkwaliteit.

In totaal zal er in en rondom Osdorpplein 60.932 m2 ecosysteemgroen aanwezig zijn.

Sporten en spelen Het stedelijke uitgangspunt is om sporten en spelen een plek te geven binnen een plangebied. De Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen geeft per woning aan hoeveel vierkante meters aan voorzieningen en groen er in het gebied beschikbaar moeten zijn. Spelen omvat speelplekken en speelvelden inclusief inrichting voor alle Amsterdammers van 0 tot 100 jaar. Qua sport gaat het om georganiseerde buitensport (zowel traditionele veldsporten als urban sports, zoals padel, 3x3 basketbal, skatebanen etc.) en sporten in de openbare ruimte.

Spelen Voor de jonge kinderen (tussen 0 en 5 jaar) voorziet het stedenbouwkundig plan in speelplekken op regelmatige afstand van elkaar, gelegen tussen de woningen. In totaal komen er vier grote speelplekken in het gebied. Hiermee wordt voldoende dekking binnen het centrum gerealiseerd om binnen elke buurt, in een cirkel van zo’n 100 meter per

76

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

woning, een speelvoorziening te hebben. Twee van deze vier speelplekken zijn groter dan 1.000 m2 en ook geschikt voor oudere kinderen (6-12 jaar). Verder biedt Stadspark Osdorp een goed aanbod aan sport- en speelvoorzieningen voor diverse doelgroepen. Dit is voldoende om de groei van het aantal bewoners in het gebied op te vangen.

Sporten in de openbare ruimte Te verwachten is dat net als elders in de stad ook bewoners van Osdorpplein gebruik zullen maken van de directe omgeving om in te sporten (op pleinen, in het groen en aan het water). Het is belangrijk dat de openbare ruimte uitnodigt tot bewegen en spelen. Dit is te realiseren via de stedenbouwkundige en landschappelijke inrichting en het ontwerp van de openbare ruimte. Sporten in de openbare ruimte is goed te combineren met groen, recreatie- en speelplekken, zowel op het land als op het water. Voorbeelden zijn sportieve routes al dan niet gecombineerd met een stangenpark, voetbalkooi of basketbalveldjes. De noordelijke kade van de Nieuwe Osdorpergracht wordt ingericht als langgerekte sport- en speelzone aan het water (2.500 m2).

Georganiseerd sporten Amsterdammers sporten graag, ook in georganiseerd verband. Aan de zuidoever van de Sloterplas komen extra voorzieningen voor spelen en urban sports (totaal circa 2.000m2), zoals een skatepark, calisthenics-terrein of freerunning-mogelijkheden. Als aanvulling hierop is volgens de sportnorm ongeveer een half extra sportveld (4.840 m2, waarvan 2.750 m2 fase 1 en 2.090 m2 fase 2) nodig in het gebied. Binnen het plangebied is het niet mogelijk om sportvelden toe te voegen. Omdat in de nabijheid drie grote sportparken liggen (Ookmeer, Sloten en De Eendracht), wordt hier het benodigde halve extra sportveld volgens de sportnorm toegevoegd. Hiervoor worden vanuit dit project middelen vrij gemaakt. Een extra sporthal en een zwembad hoeven in Stadscentrum Osdorpplein niet gerealiseerd te worden. Het bestaande aanbod in de directe omgeving is voldoende om de behoefte van de nieuwe bewoners op te vangen.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

77

Overzichtstabel benodigd groen, spelen en sporten volgens de stedelijke referentienorm (op basis van eindsituatie): StadscentrumOsdorpplein: 4.000 woningen in eindsituatie

Norm

Opgave (referentienormen)

Te realiseren binnen/grenzend aan plangebied

Gebruik/optimalisatie en intensivering buiten plangebied

Gebruiksgroen

8m2 per woning

31.800 m2 gebruiksgroen

14.716 m2 gebruiksgroen

Optimalisatie van groen aan Zuidoost­ oever Sloterplas: 26.213 m2, gebruiksgroen met ecosysteemkwaliteit. Landtong: 5.044 m2 gebruiksgroen

Ecosysteemgroen

8 m2 per woningen + 0,1m2 per 1m2 BVO kantoor, winkel- of bedrijfsruimte

42.400 m2 ecosysteemgroen

24.119 m2 ecosysteemgroen in OR 10.600 m2 ecosysteemgroen op daken

Optimalisatie van groen aan Zuidoost­ oever Sloterplas: 26.213 m2, gebruiksgroen met ecosysteemkwaliteit

Spelen openbare ruimte (jonge kinderen)

1 speelplek per 300 woningen. Minimaal 150 m2 terrein. Minimaal 1 per buurt. Op loopafstand.

13 kleine speelplekken (150m2) = 1950m2

Hoekenes, Noord-westhoek, Johan-Amanplantsoen, Kop Nieuwe Osdorpergracht, Tussen Meer-Zuid Totaal: minimaal 4500m2

Gebruik bestaande Park Osdorp

Spelen openbare ruimte (jeugd)

1 speelveld per 1.000 woningen Minimaal 1000 m2 terrein. In de wijk. Op loopafstand.

4 grote speelplekken a 1000 m2 = 4000m2

2 plekken in CNW (totaal 5000 m2)\ Urban-sportszone Zuidoever Sloterplas (2000 m2)

Gebruik bestaande Park Osdorp

Sporten openbare ruimte

1 m2 per 1 woningen. Terrein.

4000 m2

Sportzone langs Nieuwe Osdorpergracht (2500 m2) Urban-sportszone Zuidoever Sloterplas (2000 m2)

Sport (georganiseerd)

2m2 buitensport per toegevoegde woning

4.840m2 voor (anders)georganiseerde sporten (oa veldsport, verenigingssport, urban sports), o.b.v. een toevoeging van 2.420 woningen in fase 1 en 2

Circa half wedstijdveld a 4840 m2. Niet te realiseren in gebied

78

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

De opgave aan extra georganiseerde sportvelden dient buiten Stadscentrum Osdorplein te worden ingevuld als onderdeel van de optimalisatie van de sportparken Ookmeer, Sloten en De Eendracht

Bomen In fase 2 zullen er ca 210 bomen gekapt moeten worden. 161 bomen in fase 2a en 47 bomen in fase 2b. De ambitie is om aan de oevers Sloterplas, Osdorpergracht en Hoekenesgracht zoveel als mogelijk grote bomen te handhaven. Het aantal te kappen bomen is ook afhankelijk van de gezondheid van de bestaande bomen. Dit wordt nog nader onderzocht. In totaal worden er op basis van de plankaart openbare ruimte ca 370 nieuwe bomen aangeplant. Dat betekent dat er in fase 2 naar verwachting in totaal circa 160 bomen in de openbare ruimte bijkomen, waarvan het merendeel aan de oevers van de Sloterplas en aan de Meer en Vaart. Alle nieuwe bomen krijgen een optimale groeiplaats. Het aantal te kappen en te herplanten bomen kan nog wijzigen bij de nadere uitwerking van het ontwerp voor de openbare ruimte fase 2. In de uitwerking van de plannen zal worden gestreefd naar voldoende compensatie met een variatie in stamomtrek/boomgrootte.

Water Waterkwaliteit, beheer en onderhoud In fase 2 wordt het ontwerp de Nieuwe Osdorpergracht aan de zuidzijde van Stadscentrum Osdorpplein afgemaakt. Aan de zuidzijde krijgt de gracht een ecologische inrichting wat de waterkwaliteit ten goede komt. In de uitwerking van de inpassing van de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas en de herinrichting van de zuidwestoevers van de Sloterplas worden nader onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor plaatselijke verondiepingen voor (extra) waterplanten aan de oevers.

Watercompensatie De aanwezigheid van veel water is een belangrijke kwaliteit van Osdorpplein. De grachten en de Sloterplas bepalen mede de identiteit en ruimtelijke kwaliteit van Osdorpplein en zijn belangrijke onderdelen van de waterstructuur van Nieuw West. In de Keur stelt het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) eisen aan watercompensatie in dit te verdichten centrumgebied. Te dempen water dient 100% gecompenseerd te worden en voor extra verharding dient 10% van het extra verhard oppervlak te worden gecompenseerd als nieuw open water.

Fase 1 en fase 2 In Stadscentrum Osdorpplein is er in de eindsituatie maximaal 19.000m2 extra verharding, exclusief de bouw van de Nieuwe Meervaart in de Sloterplas. Van deze 19.000 m2 wordt circa 13.000 m2 gerealiseerd in fase 2 en is circa 6.000 m2 gerealiseerd in fase 1. In deze berekening zijn de binnenterreinen als volledig verhard

meegenomen. Deze toename in verharding vraagt om 1.900 m2 nieuw water (10% van 19.000).

Nieuwe Meervaart Door de bouw van de Nieuwe Meervaart wordt er water gedempt en wordt een deel van wat nu onverhard is bebouwd. Op basis van de maximale plot van 9000 m2 voor de Nieuwe Meervaart zal 2454 m2 groen worden verhard (10% regel) en wordt 6.546 m2 water gedempt en bebouwd (dit vraagt 100% compensatie). Daarentegen wordt 912 m2 water extra gegraven aan de westoever Sloterplas. De benodigde watercompensatie voor de Nieuwe Meervaart komt daarmee op: 245 + 6.545 – 912 = 5.879 m2 nieuw water. Op basis van de minimale plot van 6.600 m2 voor de Nieuwe Meervaart zal 2.454 m2 groen worden verhard (10% regel) en wordt 4.146 m2 water gedempt en bebouwd (dit vraagt 100% compensatie). Daarentegen wordt 912 m2 water extra gegraven aan de westoever van de Sloterplas. De benodigde watercompensatie voor de Nieuwe Meervaart komt daarmee op: 245 + 4.146 – 912 = 3.479 m2 nieuw water.

Totaal watercompensatie In totaal komt de watercompensatie-eis voor het Osdorpplein daarmee op maximaal: 1.900 m2 + 5.879 m2 = 6.925 m2 en minimaal 1.900m2 + 4.146m2 = 6.046m2 Met de aanleg van de Nieuwe Osdorpergracht wordt aan de zuidzijde van het projectgebied 8.250m2 in fase 1 en 2.400 m2 in fase 2 gerealiseerd. In totaal wordt er met de Nieuwe Osdorpergracht 10.650 m2 extra oppervlaktewater aangelegd. Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de watercompensatie-eis uit de Keur van het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht.

Ondergrond, kabels en leidingen Met de ontwikkeling van Osdorpplein fase 2 zal het aantal kabels en leidingen in de ondergrond verder toenemen. Dit geldt voor elektra, waterleiding en telecom, maar ook voor warmteleidingen omdat de gebouwen met stadswarmte wordt verwarmd. Tegelijkertijd komen er ook bomen en ondergrondse afvalcontainers in de straten. Dit vraagt om maatwerk bij de ontwerpuitwerkingen van de diverse straten. Vooralsnog wordt ervanuit gegaan dat het rioolgemaal aan de L. van Sonsbeeckstraat gehandhaafd blijft. Voor de levering van stadswarmte is ook in elk bouwblok een inpandig verdeelstation nodig.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

79

8 Verkeer en mobiliteit

In fase 2 van de (door) ontwikkeling van stadscentrum Osdorpplein worden ook de zones aan de randen van het centrumgebied straten autoluwer heringericht. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor de voetgangers en fietser en meer verblijfskwaliteit in het gebied. Conform het raadsbesluit van december 2021 wordt de maximumsnelheid de komende jaren afgewaardeerd van 50km/uur naar 30km/uur. Tevens wordt in dit stedenbouwkundig plan voorgesteld om de wegenstructuur aan te passen. De voorgestelde ingreep met de meeste impact is om op termijn -ná 2028- de Meer en Vaart af te waarderen naar een enkele rijrichting (van zuid naar noord) tussen de Osdorpergracht en de Anslijnflat. Onderdeel van deze ingreep is dat na 2028 mogelijk ook de Tussen Meer en de straten aan de zuidzijde van de Osdorpergracht éénrichtingverkeer worden. Met deze aanpassing in de verkeersstructuur ontstaat er meer ruimte voor de voetganger en wordt de leefbaarheid van het gebied vergroot. De barrièrewerking van Meer en Vaart tussen het winkelhart Osdorpplein en de oever van de Sloterplas wordt verminderd en de Meer en Vaart kan verder worden vergroend door het toevoegen van bomenrijen. De afwaardering van Meer en Vaart en hieraan gekoppelde ingrepen is een voorgestelde maatregel uit het Mobiliteitsplan Amsterdam Nieuw-West dat op 29 juni 2021 is vastgesteld door het College van B&W.

Deze verkeersmaatregel wordt in dat kader de komende tijd verder onderzocht en uitgewerkt en over enige jaren na inspraak ter besluitvorming aan het bestuur voorgelegd.

8.1 Fietsers en voetgangers staan centraal

In het ontwerp van Osdorpplein staan voetgangers en fietsers centraal. Het centrumgebied heeft autoluwe straten en pleintjes. Door de realisatie van gebouwde parkeervoorzieningen en eventuele aanpassingen aan de verkeerscirculatie wordt ruimte vrij gemaakt voor bredere trottoirs met comfortabele fietsverbindingen.

Wandelroutes Om de wandelroutes naar de aanliggende buurten en Stadspark Osdorp te verbeteren en extra informele wandelrondjes mogelijk te maken komen er in fase 2 drie nieuwe voetgangersbruggen bij: één voetgangersbrug over de huidige Osdorpergracht, één voetgangersbrug over de Hoekenesgracht en nog één brug over de Nieuwe Osdorpergracht. Ook wordt er een vierde nieuwe voetgangersbrug voorgesteld bij het watersporteiland, als alternatief voor het wandelrondje Sloterplas.

Winkelhart is voetgangersgebied Het winkelhart inclusief de winkelstraten wordt voetgangersgebied. Fietsers maken gebruik van fietsenrekken en inpandige stallingen aan de randen van het winkelhart. De nieuwe zuidelijke winkelstraat, gelegen in het verlengde van de Van Suchtelen van de Haarestraat, geldt als uitzondering. Fietsen door deze winkelstraat wordt gedoogd. De fietsers zijn te gast en onder de nieuwbouw van het Verhalenhuis en Stadsloket komt een inpandige publieke fietsenstalling. In fase 2 is als onderdeel van de toekomstige herontwikkeling van het vrijkomend terrein van de huidige Meervaart op deze locatie nog een tweede inpandige publieke fietsenstalling gepland.

Minder fietspaden, meer 30km/uur straten voor fietsers In fase 2 wordt de maximumsnelheid afgewaardeerd van 50km/uur naar 30km/uur. De vrijliggende fietspaden op de Tussen Meer en Osdorpplein Noord verdwijnen dan. Het bestaande Hoekenespad wordt onderdeel van het zogenaamde Plusnet-fietsnetwerk (het stedelijk netwerk van doorgaande fietsroutes) en krijgt een betere aansluiting op de Meer en Vaart en het Sloterplasgebied.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

81

Fietsenrekken en fietsenstallingen Het aantal bewoners en bezoekers van Osdorpplein zal met de jaren toenemen. Zij worden zoveel mogelijk aangemoedigd om de fiets te gebruiken of om met het openbaar vervoer te komen. Voor bewoners en bezoekers van Stadscentrum Osdorpplein komen er voldoende fietsparkeerplaatsen. Om dat te waarborgen is er voor Osdorpplein een zogenaamde fietsparkeerbalans opgesteld. Hieruit volgt dat er in de eindsituatie van fase 2 in totaal ongeveer 2.250 fietsparkeerplekken nodig zijn in en rondom het Osdorpplein. Eind 2021 zijn er ruim 900 fietsparkeerplekken in het Stadscentrum Osdorplein aanwezig (666 plekken in nietjes, 146 plekken in rekken en 69 plekken in fietsvakken). Met de verdere ontwikkeling van het centrumgebied zullen er in de straten extra fietsparkeerplekken worden gerealiseerd. De nieuwe fietsenrekken, fietsnietjes en fietsparkeervakken op maaiveld worden in groepjes en rijen geclusterd rondom het winkelgebied. Deze komen op logische plekken te liggen, zoals in de nabijheid van een tram-/bushalte, de entrees van het winkelgebied en bij entrees van voorzieningen en woongebouwen. Bij de nieuwbouw in fase 2 wordt er voor bewoners zoveel mogelijk ingezet op inpandige fietsbergingen.

Omdat het niet realistisch is dat de complete toenemende fietsparkeerdruk als gevolg van het toe te voegen woonprogramma op eigen terrein wordt opgelost, is in de fietsparkeerbalans rekening gehouden dat er één extra fiets op straat komt te staan per twee woningen. Dat betekent dat er ruim 500 extra fietsparkeerplekken nodig zijn als gevolg van het toe te voegen woonprogramma van fase 2. Het grootste deel van het fietsparkeren wordt ondergebracht in inpandige fietsen (en scooter)stallingen in de nieuwbouw om voldoende ruimte voor de voetganger en voldoende verblijfskwaliteit in de straten en op de pleintjes te houden. Hier en daar (bij het ontbreken van inpandige stallingsmogelijkheden) kunnen de fietsen en scooters voor de woningen parkeren, in de zogenaamde ‘margestroken’. Op basis van de fietsparkeerbalans en de nieuwe inpandige fietsenstallingen (openbare en bij de nieuwe woningen) is de verwachting dat er daarmee voldoende fietsparkeergelegenheid is voor zowel de bewoners als de bezoekers.

8.2 Wegenstructuur en hercirculatie Osdorpplein

Voorgestelde ingrepen in de verkeerscirculatie Osdorpplein ter verbetering van de verblijfskwaliteit worden onderzocht in het kader van het Mobiliteitsplan Amsterdam NieuwWest (vastgesteld door het College van B&W op 29 juni 2021). Binnen het projectgebied Stadscentrum Osdorpplein fase 2 worden alle wegen in functie en inrichting afgewaardeerd naar erftoegangswegen met een maximumsnelheid van 30km/ uur. Daarnaast is het gemeentelijk beleid om ook buiten het projectgebied een aantal gebiedsontsluitingswegen in snelheid om te zetten van 50km/uur naar 30km/uur (vastgesteld door de gemeenteraad op 23 december 2021). Het betreft een nieuw soort wegtype, genaamd de GOW 30, waar het verkeer nog steeds kan doorstromen maar wel met een veilige snelheid. Het wegprofiel blijft hierbij zoveel mogelijk intact met enkel de toevoeging van verkeersremmende maatregelen. Dit is vooral bedoeld om deze wegen verkeersveiliger te maken. Er vindt nader verkeersonderzoek plaats naar de mogelijke aanpassing van de Meer en Vaart, Tussen Meer en de onderliggende straten. Hierover zal over enige jaren een specifiek bestuurlijk (verkeers)besluit worden genomen.

De ambitie is om twee openbare inpandige fietsen- (en scooter)stallingen te realiseren om de druk op de openbare ruimte te verkleinen. In fase 1 komt er in de nieuwbouw de MIX, waar ook het Verhalenhuis komt, een inpandige publieke fietsenstalling met 450 fietsparkeerplekken. Daarnaast wordt in fase 2 ingezet op nog een publieke inpandige fietsenstalling van circa 500 plekken. Vooralsnog wordt gedacht aan de locatie van de huidige Meervaart (dicht bij de Westmarket en de winkels) die herontwikkeld gaat worden, en/of aan de west- of noordzijde van het Osdorpplein.

82

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

8.3 Openbaar vervoer

OV-knooppunt Osdorpplein en Meer en Vaart

Huidige situatie In 2021 heeft de Westtangent de voormalige buslijn 69 vervangen. De Westtangent is een snelle regionale busverbinding tussen Amsterdam Sloterdijk en Schiphol die halteert op 8 plekken in Nieuw West, waaronder Stadscentrum Osdorpplein. Hiervoor is het profiel van de Meer en Vaart onlangs aangepast. De bussen rijden niet meer op de rijbaan, maar over de gecombineerde tram-/busbaan. Vanwege het dubbelgebruik is de halte ook in lengte langer geworden dan gebruikelijk. Toegang tot de halte vindt plaats via de kop- en straatzijde van de halte, waarvan de zuidelijke toegang een geregelde oversteek betreft. Deze sluit direct aan op het kruispunt Meer en Vaart - Nicolaas Anslijnstraat. Bij de halte Ruimzicht stoppen de tram 17, de bussen 61 en 63, en de nachtbus in de weekenden.

In het Mobiliteitsplan Nieuw-West wordt Osdorpplein/Meer en Vaart als OV-knooppunt benoemd (naast de metro en treinstations) van waaruit alle richtingen in Nieuw-West binnen 15 minuten met fiets en OV bereikbaar moet zijn en waar op- en overstap van OV en fiets veilig en comfortabel is. De aanpassingen aan het busnetwerk die in het Mobiliteitsplan worden voorgesteld, de gewenste intensivering van de tramverbinding met station Lelylaan, maar ook de inzet van deelmobiliteit en het realiseren van fietsroutes en fietsenstallingen dragen daaraan bij. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is de ambitie voor een eventueel toekomstige Oost-West metrolijn opgenomen die Amsterdam Oost en de binnenstad via de Overtoom, de Lelylaan en Centrum Nieuw West verbindt met Schiphol. 11 - OV structuur OV verbindingen OV halte Mogelijk toekomstig tracé metro-/sneltramlijn

Hogere frequentie tramlijnen 17 en 1 Om de OV-bereikbaarheid van het Stadscentrum Osdorpplein te vergroten wordt de frequentie van de tramlijnen 17 en 1 de komende jaren verder verhoogd.

Verplaatsing tramhalte op Tussen Meer De tramhalte Osdorpplein wordt in westelijke richting op de Tussen Meer verplaatst, met enkele wijzigingen in de aansluiting en looproute naar de tramhalte. Naast een nieuwe plek voor de tramhalte, is het wenselijk om de formele maximumsnelheid van de tram op de Tussen Meer en Osdorplein Noord te verlagen van 50km per uur naar 30km per uur. Dit maakt de Tussen Meer verkeersveiliger en levert een beter verblijfsklimaat in deze winkelstraat op.

Verplaatsen of verwijderen tram- en buslus Voor de herontwikkeling van de Noordoosthoek in fase 2b is het nodig de tram- en buslus bij Osdorpplein Noord te verplaatsen. Eén van de opties voor de tram is een verplaatsing naar de omgeving station Lelylaan. De verplaatsing is echter nog niet zeker en bevindt zich momenteel in de onderzoeksfase. Ook buslijn 61 maakt momenteel gebruik van de aanwezige tram- en buskeerlus. Er vindt onderzoek plaats naar de mogelijkheden voor de verplaatsing of verwijdering van deze buslus en/of een alternatieve keerroute voor de buslijn. Indien de tram- en buslus zijn verplaatst of verwijderd ontstaat in de Noordoosthoek ruimte voor nieuwbouw.

Themakaart OV-structuur

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

83

8.4 Parkeren

Het toevoegen van meer programma in fase 2 zal zorgen voor een geleidelijke toename van de parkeerdruk. Tot 2030 is er voldoende parkeergelegenheid. Daarna zal er afhankelijk van ontwikkelingen omtrent parkeren en autogebruik in de stad en de gekozen richting en snelheid van met name de Noordzone van het projectgebied een (klein) parkeerplaatsentekort kunnen gaan ontstaan op het piekmoment van de zaterdagmiddag. Op de overige tijdstippen in de week is voldoende ruimte om te parkeren. Momenteel zijn er 541 actieve vergunningen in het centrumgebied. Deze groep bewoners heeft recht op een parkeervergunning op straat. Daarnaast zorgen bezoekers van het centrumgebied voor een aanvullende parkeervraag. Voor deze huidige bewoners zonder eigen parkeervoorziening en de bezoekers biedt de openbare ruimte in combinatie met de aanwezige parkeergarages momenteel voldoende parkeergelegenheid. Op zaterdagavond, het drukst gemeten moment, blijkt de parkeerdruk circa 70%. Dit betekent dat ook op drukkere momenten de parkeerdruk onder de gestelde grens van 90% blijft en zowel bewoners als bezoekers van het centrumgebied doorgaans een parkeerplek kunnen vinden. Belangrijk om te vermelden is dat de meest recente parkeermeting begin november 2021 heeft plaatsgevonden. Dit was weliswaar tijdens de coronapandemie, maar er waren op dat moment geen lockdown maatregelen.

De winkels waren bij de parkeermeeting open en voor de Meervaart waren geen restricties aan de verkoop van zitplaatsen. Bewoners van de nieuwbouw parkeren in garages op eigen terrein. Voor de bezoekers wordt een parkeernorm gehanteerd van 0,1 parkeerplaats per woning. Dit betekent voor de 1.050 toe te voegen woningen een extra vraag van 105 parkeerplaatsen in de openbare ruimte. Daarnaast leidt het toevoegen van niet-woon programma (detailhandel, horeca, bedrijven, kantoren, commerciële en culturele voorzieningen) tot een extra parkeervraag van 1.540 parkeerplaatsen. Tevens zijn er nog ongeveer 20 plekken voor deelauto’s en taxi’s nodig. In totaal gaat het om circa 1.660 parkeerplaatsen. Echter, de totale parkeervraag van al deze verschillende functies zal nooit tegelijkertijd zijn. Wanneer de Meervaart uitverkocht is op zaterdagavond zullen bijvoorbeeld de winkels gesloten zijn. En overdag zullen veel bewoners niet thuis zijn terwijl er dan veel winkelend publiek is. De verwachting is dat de parkeerbehoefte bij volledige realisatie van fase 2 op de piekmomenten (zaterdagmiddagen), maximaal circa 2.000 parkeerplaatsen zal zijn.

84

Berekend is dat bij volledige realisatie (100%) van de ontwikkelruimte van het SP Osdorpplein fase 2 het aantal bestaande parkeerplaatsen in de openbare ruimte met circa 280 plekken zal afnemen. Er blijven dan nog ongeveer 420 parkeerplaatsen in de openbare ruimte over. Na de realisatie van fase 1 zijn er daarnaast ongeveer 1600 publieke inpandige parkeerplekken voorzien, verdeeld over vijf parkeergarages. Daarmee zal er in de eindsituatie op zaterdagmiddagen een parkeerdruk boven de toegestane 90% ontstaan en er een (klein) tekort zijn. Op basis van de huidige inschattingen wordt voorzien dat op andere momenten gedurende de week er voldoende parkeergelegenheid zal zijn. 10 - Themakaart Verkeer en publieke garages Autoverbindingen P

P P

(publiek) Autoparkeergarage publiek P-garage optie Autoluw waterlocatie Nieuwe Meervaart (zoekgebied)

Themakaart verkeersstructuur en publieke garages

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

De toekomst is echter moeilijk te voorspellen, zeker op het gebied van mobiliteit. De komende jaren zal daarom de parkeerdruk gemonitord worden en de ontwikkelingen omtrent Amsterdam als autoluwe stad in de gaten moeten worden gehouden. Mogelijk zal in de loop van de tijd blijken dat dit tekort op de zaterdagen niet gaat optreden of juist groter wordt dan verwacht. De ontwikkeling van het openbaar vervoer rondom Osdorpplein speelt daarin een belangrijke rol, net als de mogelijke uitrol van parkeerregulering (betaald parkeren) in het hele stadsdeel Nieuw-West en het (toenemende) gebruik van deelmobiliteit of het al dan niet invoeren van rekening rijden. De ‘Parkeervisie Osdorpplein 2020-2040’ beschrijft verschillende oplossingsrichtingen om de parkeerdruk te verlagen: • Reduceren van de parkeervraag in het gebied door goede aansluiting op het openbaar vervoer te realiseren, (elektrische) deelmobiliteiten en mobiliteitshubs aan te bieden. • Door sturend parkeerbeleid autobezit en gebruik beïnvloeden. Parkeerregulering inzetten voor het optimaal verdelen van de schaarse ruimte door de juiste parkeerder op de juiste plaats laten parkeren en parkeren in de garage aantrekkelijker maken dan op straat.

• Benutten restcapaciteit in parkeergarages door een dynamisch parkeerverwijssysteem waarmee automobilisten actuele informatie kunnen inzien over de beschikbaarheid van parkeerplaatsen in parkeergarages. • Extra capaciteit in parkeergarages realiseren.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

85

9 Duurzame gebiedsontwikkeling

De gemeente Amsterdam heeft de doelstelling van het Klimaat-akkoord van Parijs overgenomen en wil in 2030 55% CO2-uitstoot reductie. Voor 2050 moet de CO2-uitstoot verlaagd zijn met 95%, in vergelijking met het niveau van 1990. En dat is nog niet alles: in 2040 wil Amsterdam aardgasvrij zijn. Dit heeft invloed op het vernieuwen van een wijk en versterken van een centrum. Het vraagt om een aanpak die zo toekomstbestendig mogelijk is. Een heel pakket van mogelijkheden komt daarvoor in beeld. In dit SP worden verschillende voorstellen gedaan op het gebied van duurzame energie, uitstootvrije mobiliteit en schone lucht, afval, klimaatadaptie en natuurinclusief bouwen en circulair bouwen. De website ‘Duurzaam Ontwikkelen Amsterdam’ geeft de randvoorwaarden en ambities van de gemeente weer op het gebied van duurzaamheid.

ook ambities op gebied van fietsgebruik en autodelen (bijvoorbeeld door particuliere autoverhuur of gezamenlijke aankoop), inzetten op slimme en duurzame bouwtechniek en het gebruik van schone bouwwerktuigen in de stad. Al deze maatregelen en ingrepen moeten bijdragen aan een schonere lucht in Amsterdam.

Klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen

In Osdorpplein ligt een collectief warmte- en energienetwerk, waarop aangesloten dient te worden, in lijn met de plicht om alle mogelijke duurzame maatregelen, die in het hele plangebied kunnen worden toegevoegd, ook daadwerkelijk uit te voeren. De nabijgelegen Sloterplas vormt een tweede mogelijke energiebron voor warmte- of koudopslag. Alle lopende projecten worden nu al op stadswarmte aangesloten. Fase 2 zet deze lijn door. De gemeente Amsterdam heeft de ambitie om zeer energiezuinige en energieleverende gebouwen te realiseren. Ook in het stadscentrum Osdorpplein zetten we ons hiervoor in.

Heftige regenbuien en hitteperiodes komen steeds vaker voor in Nederland. De daken moeten groener worden en meer regenwater kunnen opvangen. De openbare ruimte wordt daar op aangepast, met nieuwe groenelementen en bomen in de straten en op de pleinen. Dit draagt bij aan het rainproof maken van het gebied en het vergroten van de biodiversiteit. Daarnaast is het bij nieuwe bouwwerken verplicht het hemelwater op eigen perceel te bergen conform de uitgangspunten van de Amsterdamse Hemelwelwaterverordening. Het bewust ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte en gebouwen biedt veel kansen om de biodiversiteit in de stad te vergroten, door de omgeving met vaak ook relatief kleine en goedkope maatregelen geschikt te maken voor allerlei soorten dieren en planten, inclusief soorten die het thans moeilijk hebben. Daarbij valt te denken aan bijvoorbeeld; neststenen voor huismussen, gierzwaluwen en spreeuwen, (inbouw)kasten voor vleermuizen, maar ook aan een slimme aanleg van groen en water en de keuze voor bloemen et cetera.

Trafo’s inpandig

Groen

Liander heeft aangegeven dat er in het projectgebied fase 2 naar verwachting minstens 5 nieuwe trafo’s nodig zijn, en dat er bij het volledig gasvrij maken van het Stadscentrum rekening moet worden gehouden met wel 10 nieuwe onderstations. Omdat hier in de openbare ruimte geen ruimte voor is, dienen deze inpanding in de nieuwbouw op de ontwikkelingsvelden te worden opgenomen. Uitgangsunt is daarom dat in de nieuwbouw per ontwikkelveld een trafo dient te worden opgenomen in de bebouwingsplint.

Amsterdam is een groene stad en wil die kwaliteit graag versterken. Om een groene stad te blijven en nog meer te worden, is een stevige kwaliteitsimpuls in het groen nodig op alle schaalniveaus: van buurt tot regio.

Duurzame energie en aardgasvrij

Uitstootvrije mobiliteit en schone lucht Amsterdam wil schone lucht en gaat verder dan de wettelijke eisen voor luchtkwaliteit (Actieplan Schone Lucht, 2019). Met name het gemotoriseerde verkeer en kachels zorgen voor negatieve effecten op de lokale luchtkwaliteit. Het gebruik van de fiets wordt gestimuleerd en Amsterdam kiest voor elektrisch vervoer. Elektrisch vervoer is uitstootvrij (zonder uitlaatgassen) en draagt in de stad bij aan het schoner worden van de lucht en een reductie van de CO2-uitstoot. Randvoorwaarden om dit te bereiken zijn het beperken van autogebruik door de parkeernorm te verlagen en zo het aantal parkeerplaatsen te minimaliseren, geen woningen of andere gevoelige bestemmingen nabij drukke wegen en het realiseren van elektrische oplaadpunten. De gemeente heeft daarnaast

Groen is één van de belangrijkste economische doelen van Amsterdam en essentieel in haar internationale concurrentiepositie. Groen zorgt voor prettig verblijven, rust, ontmoeting en bewegen en is belangrijk voor biodiversiteit, het afvangen van fijnstof, het leveren van zuurstof en het mogelijk maken van een regen- en hittebestendige stad. Osdorpplein streeft deze groennorm na en probeert deze te realiseren in zoveel mogelijk projecten, door natuur inclusief te bouwen. Naast groen in de openbare ruimte wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om (deels) groene daken of groene gevels (eventueel in combinatie met zonnepanelen) te realiseren. De Groenvisie 2050 schetst een beeld van Amsterdam als groene stad en hoe die zich tussen nu en 2050 verder kan ontwikkelen. Om een gezonde, aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving voor mens en dier te maken, zal de natuur een volwaardige plaats krijgen bij het ontwerp van nieuwbouw en openbare ruimte van Osdorpplein fase 2.

Concept Stedenbouwkundig Plan Stadscentrum Osdorpplein - fase 2, Inspraakversie oktober 2022

87

Hiervoor heeft de gemeente een Handboek Natuurinclusief Bouwen opgesteld. In dit handboek is een puntensysteem opgenomen. De ambitie is om bij elke ontwikkeling een minimum van 30 punten te halen. Het gemeentelijk handboek met richtlijnen voor natuur inclusief bouwen vindt u op: https://openresearch.amsterdam/nl/page/47014/handboek-natuurinclusief-bouwen