Bijlage 3 - Concept Principebesluit.pdf

CONCEPT d.d. 7 oktober 2021 Principebesluit: Tijdelijke Bereikbaarheidstoeslag Knooppunt Schiphol (TBKS) Overwegende dat: A. De Metropoolregio Amsterdam (MRA) de sterkste economische motor van Nederland is en een grote aantrekkingskracht op nieuwe inwoners, (internationale) bedrijven en kennisinstellingen heeft om blijvende welvaartsgroei te faciliteren waarbij in de MRA ruimte moet worden geboden aan 230.000 nieuwe arbeidsplaatsen en 250.000 nieuwe woningen en dus investeren in ruimte-efficiënte bereikbaarheid noodzakelijk is; B. Met de versterking van het metronetwerk een bijdrage kan worden geleverd aan de ruimtelijk economische opgaven van de MRA: Uit de studies en MIRT-onderzoek in de afgelopen jaren komt naar voren dat een metropakket bestaande uit de combinatie van het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp en het sluiten van de Ringlijn het mogelijk maakt om grootschalige gebiedsontwikkeling (o.a. verlengen Zuidas, ontwikkeling van Haven-Stad, verdichting rondom station Hoofddorp) adequaat te ontsluiten. Op deze manier wordt de weg vrijgemaakt om de nieuwe economische en ruimtelijke ontwikkeling op een sociaal-inclusieve manier waar te maken; C. De Schipholtunnel momenteel zijn capaciteitsgrenzen nadert en dan ook een beperkende factor is om de treindienstregeling op (inter-)nationale schaal uit te breiden.

Bovendien geeft de huidige belasting van de multimodale Knoop Schiphol door de vele overstapbewegingen een veiligheidsprobleem. Maatregelen op de korte termijn zullen tot verlichting leiden, maar na 2030 komt het knelpunt terug. Door het metropakket wordt het nationale spoornetwerk ontlast en komt er meer ruimte voor (inter)nationale mobiliteit per spoor; D. Door toevoeging van het metropakket het regionale netwerk zodanig wordt versterkt dat zowel op landelijk, regionaal als stedelijk niveau de capaciteit wordt vergroot, waardoor op alle schaalniveaus de bereikbaarheid wordt verbeterd. Kennis te nemen van: A. De bekostigingsopgave van €4,7 miljard (incl. BTW) voor het totale metro-pakket; bestaande uit een bedrag van €3 miljard voor het doortrekken van de Noord-Zuidlijn naar Hoofddorp en een bedrag van €1,7 miljard voor het sluiten van de Ringlijn; B. Voor het starten van een MIRT-verkenning er zicht op 75% bekostiging moet zijn. Voor de combinatie van deze twee metrolijnen komt dit neer op €3,5 miljard (75% van €4,7 miljard); C. Voor de bekostiging drie elementen in beeld zijn: - Reservering uit het Nationaal Groeifonds; - Bijdrage uit de reguliere Rijks- en Regiobudgetten voor mobiliteit; - Alternatieve vormen van bekostiging D.

Dat in de eerste ronde van het Nationaal Groeifonds (Q1 2021) onder voorwaarden een reservering van €1,5 miljard ter beschikking is gesteld voor het doortrekken van de Noord-Zuidlijn, waarbij - naast een positieve inhoudelijke, vervoerskundige en technische en economische onderbouwing voor de oplossing in de internationale corridor - de randvoorwaarde is gesteld dat er voor 9 januari 2022 €1,5 miljard aan cofinanciering voor de Groeifondsbijdrage is, om zodoende de 100% van de bekostigingsopgave van de Noord-Zuidlijn in te vullen. E. Dat voor de vereiste cofinanciering, Rijk en Regio, op dit moment onvoldoende bij kunnen dragen uit reguliere Rijks- en Regio budgetten voor mobiliteit. Verder zijn door de Coronacrisis deze budgetten extra onder druk komen te staan. Het Rijk geeft onder meer om die reden aan uit de reguliere Rijksbudgetten niet bij te kunnen dragen aan het metro-pakket. Voor de Regio is het om dezelfde reden niet mogelijk om meer bij te dragen vanuit reguliere budgetten dan in november 2020 reeds is toegezegd.

1

F. Dat in november 2020 de Vervoerregio Amsterdam, de gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam, De Provincie Noord-Holland, Schiphol en NS een bijdrage van €725 miljoen, onder voorwaarden hebben aangeboden voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en het sluiten van de Ringlijn. De Vervoerregio heeft aanvullend toegezegd om €300 miljoen bij te dragen voor de aankoop van materieel vanuit de verwachte exploitatieopbrengsten. G. Dat de “Studiegroep Alternatieve Bekostiging ruimtelijke gebiedsontwikkeling” in februari 2020 een advies aan het kabinet heeft uitgebracht, dat gebaseerd is op succesvolle buitenlandse voorbeelden. De juistheid van dit advies wordt bevestigd door de zes inzichten uit de verdiepende studie “Daadkracht en drang” van de TU Delft naar de bekostiging van het openbaar vervoer. H. Rijk, G4 en de Vervoerregio Amsterdam, gemeente Amsterdam en Haarlemmermeer, Schiphol, KLM en de NS de afgelopen jaren op basis van bovengenoemd advies een brede waaier aan alternatieve vormen van bekostiging voor infrastructuur en verstedelijking hebben onderzocht. Op basis van deze onderzoeken volgt dat een bijdrage uit grondopbrengsten die gerealiseerd kunnen worden door grondwaardestijging en een bereikbaarheidstoeslag voor alle modaliteiten rond de luchthaven (m.u.v.

fiets) een mogelijkheid bieden op een alternatieve wijze bij te kunnen dragen aan de bekostiging van de aanleg door toekomstige opbrengsten te verzilveren. Zie hiervoor ook de bijgevoegde rapportage van de Werkstroom B: Businesscase en bekostiging van het MASH-hypotheseonderzoek. I. Dat de gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam, de Provincie Noord-Holland en Schiphol in november 2020 een bedrag van €140 miljoen hebben toegezegd uit de verwachte grondopbrengsten langs de naar Hoofddorp door te trekken Noord/Zuidlijn. J. Dat de combinatie van de regionale bijdrage voor de aanlegkosten inclusief de verwachte grondopbrengsten onvoldoende is om aan te wenden voor de benodigde €1,5 mrd als cofinanciering voor de groeifondsbijdrage voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn. Temeer omdat het regionale bod bedoeld is voor het doortrekken van de NZL én het sluiten van de Ringlijn, waarbij - mede op basis van de resultaten van ZWASH-onderzoeken – op een later moment bestuurlijk wordt besloten hoe het regionale bod wordt ingezet. In te stemmen met: A. Het principe om de Tijdelijke Bereikbaarheidstoeslag Knooppunt Schiphol (TBKS) in te zetten als bron voor de cofinanciering voor de bijdrage vanuit het Nationaal Groeifonds en als (alternatieve) bekostigingsbron voor het zicht op financiering dat nodig is om een MIRT verkenning te kunnen starten. B.

De navolgende - met de gezamenlijke MASH partijen afgesproken - uitgangspunten voor de Tijdelijke Bereikbaarheidstoeslag Knooppunt Schiphol (TBKS) te hanteren; - De TBKS wordt ingevoerd vanaf het moment dat de Noord/Zuidlijn gaat rijden (circa 2035); - De tijdelijke bereikbaarheidstoeslag Knooppunt Schiphol heeft geen beleidsdoel om te sturen op reizigersgedrag. Daarom wordt de toeslag voor auto (parkeren en kiss&ride), trein, bus en metro gelijk gehouden; - Reizigers met bestemming Schiphol (behoudens wandelaars en fietsers) die op Schiphol-Centrum aankomen of vertrekken, betalen een TBKS van €2. De toeslag wordt betaald om de bereikbaarheid te verbeteren. - Werknemers die (dagelijks) gebruik moeten maken van Schiphol-Centrum betalen een TBKS van €0,25 in plaats van €2; - De werknemers op Schiphol zullen dus extra betalen voor hun woon-werkverkeer vanaf het moment dat de toeslag wordt ingevoerd. Omdat dit (bijna) dagelijkse reisbewegingen zijn en de werknemers een beperkte keuze hebben, wordt voor hen een lagere toeslag in rekening gebracht. Tijdens de MIRTverkenning wordt het gesprek gevoerd met het georganiseerde bedrijfsleven op en om Schiphol om te borgen dat werknemers op en om Schiphol passend gecompenseerd worden; - De TBKS zal (cf. huidige berekeningen) in 30 jaar een bedrag van maximaal €1,5 miljard opleveren bij bovengenoemde bedragen en een discontovoet van 2,9%.

Het betreft hier een zogenaamde ‘Netto

2

Contante Waarde’. De tijd waarbinnen de maximaal €1,5 miljard wordt gegenereerd is afhankelijk van de daadwerkelijk gerealiseerde opbrengsten in de praktijk. Deze berekeningen tonen aan dat de TBKS voldoende opbrengstpotentie heeft; - Op dit moment zijn de definitieve kosten van de aanleg van de Noord/Zuidlijn nog niet bekend. Aan het einde van de MIRT-verkenning wordt het taakstellende budget voor de aanlegkosten bepaald. Deze maximale bijdrage wordt voorafgaand aan de aanleg niet aangepast om onvoorziene risico’s bij aanleg en exploitatie van de doorgetrokken Noord/Zuidlijn op te vangen; - Over de financiële risico’s bij aanleg en exploitatie van de doorgetrokken Noord/Zuidlijn worden tijdens het proces van een MIRT verkenning nadere afspraken gemaakt tussen de betrokken partijen en de omgeving.

De betrokken partijen zijn in ieder geval: de Rijksoverheid, de gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam, de Vervoerregio, de Provincie Noord-Holland, NS, Schiphol en KLM; - Het Rijk ondersteunen/aanmoedigen bij het besluit om de TBKS te gebruiken als bron voor cofinanciering voor het Nationaal Groeifonds en de daarvoor noodzakelijke besluiten voor te bereiden - Deze besluiten te gebruiken als bron voor cofinanciering voor de voorwaardelijke bijdrage vanuit het Nationaal Groeifonds en als bron voor zicht op financiering voor het starten van een MIRT verkenning voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn; C. Accorderen van de bovenstaande uitgangspunten dan wel het kenbaar maken van wensen en bedenkingen, waarna als vervolgstap de uitgangspunten bijgesteld en bestuurlijk vastgesteld kunnen worden. We benadrukken hierbij dat het hier gaat om principewerking van het TBKS waarbij alle modaliteiten bijdragen aan creatie van additionele capaciteit op het nationaal knooppunt Schiphol, waardoor dit knooppunt bereikbaar blijft. De exacte uitwerking, wijze van betalen, et cetera vinden plaats tijdens de MIRT Verkenningsfase. D. Het gezamenlijk met urgentie blijven doorwerken aan het realiseren van het sluiten van de Ringlijn om zo alle doelen te realiseren voor meer (internationale-) treinen en metro’s, meer banen en meer woningen in de Metropoolregio Amsterdam.

Een infrastructurele ingreep die noodzakelijk is om de woningnood in de Metropoolregio Amsterdam te verminderen. Voor het Sluiten van de Ringlijn is een ander arrangement voor bekostiging nodig. De gerealiseerde grondopbrengsten langs de Noord/Zuidlijn in de gemeente Haarlemmermeer en de TBKS kunnen hiervoor niet worden ingezet.

3