Bijlage 3 - BRIEF bestuurlijke reactie v13012021 (003).pdf

Bezoekadres Straatnaam 25 0000 AA Amsterdam Postbus 000 0000 AA Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

De leden van de gemeenteraad

Datum Bijlage(n)

13 januari 2021 Cora Doppenberg en Jurien Korzelius Tekst volksinitiatief en verordening op het toerisme in balans

Onderwerp

Indiening volksinitiatief Amsterdam heeft een keuze

Behandeld door

Geachte leden van de gemeenteraad, Afgelopen zomer zijn vier initiatiefnemers gestart met het volksinitiatief ‘Amsterdam heeft een keuze’. Dit heeft een proces in gang gezet dat heeft geresulteerd in voorliggende, door de initiatiefnemers ingediende, ‘Verordening Toerisme in Balans’. In deze brief wil het college in de eerste plaats graag zijn waardering hiervoor uitspreken. Het is volgens het college zeer bewonderenswaardig als inwoners het initiatief nemen om een onderwerp op de agenda van de raad te zetten en daarvoor handtekeningen verzamelen, zeker als zij daarnaast ook de moeite nemen om zelf een verordening op te stellen. Daarnaast geeft het college in deze brief een overzicht van het doorlopen proces, maakt het college kenbaar wat het advies van de initiatief- en referendumcommissie was en geeft het college een reactie op de inhoud van de verordening. Proces: van volksinitiatief naar verordening Op 7 juni jl. maakten de initiatiefnemers kenbaar dat zij het volksinitiatief ‘Amsterdam heeft een keuze’ wilden starten. Dit met als doel de balans tussen wonen, werken en recreëren in de stad te herstellen. De initiatiefnemers gaven aan dat zij willen dat het college een plan met concrete maatregelen presenteert aan bewoners en ondernemers over hoe het toerisme in de toekomst gepaard gaat met de leefbaarheid van de stad.

Het volksinitiatief is als bijlage 1 bij deze brief opgenomen. Na toezending van het volksinitiatief is contact met de indieners opgenomen, omdat een groot aantal elementen uit het initiatief op grond van de ‘Verordening op het burgerinitiatief, het volksinitiatief en het referendum’ niet ontvankelijk was. Een deel van de voorstellen was geen bevoegdheid van de raad en dat vereist de verordening wel. Bovendien werden maatregelen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 januari 2021 Pagina 2 van 5

voorgesteld inzake belastingen en bestemmingsplannen; onderwerpen die van een volksinitiatief zijn uitgezonderd. De initiatiefnemers hebben er vervolgens voor gekozen het volksinitiatief niet aan te passen en eerst handtekeningen te verzamelen. Daarop is het volksinitiatief op 9 juni jl. op de website van de gemeente geplaatst en op 11 juni was aan het vereiste van 1.200 handtekeningen voldaan. Vanwege de eerder gesignaleerde knelpunten voor wat betreft de ontvankelijkheid van het volksinitiatief hebben de initiatiefnemers het volksinitiatief vervolgens omgezet in de ‘Verordening Toerisme in Balans’ (hierna: de Verordening). Zie bijlage 2. Kern van de Verordening is dat het college periodiek aan de raad rapporteert over het aantal toeristenovernachtingen dat heeft plaatsgevonden en dat wordt verwacht. Als dit aantal boven de 14 miljoen uitkomt, moet het college (extra) maatregelen aan de raad presenteren om dit aantal terug te dringen. Verder dient het college op grond van de Verordening ook periodiek te rapporteren over de toeristische draagkracht van elke wijk in de stad. Ook daar geldt dat als de toeristische draagkracht in een wijk onder de druk staat, er actie van het college verwacht wordt. Het voorstel voor het vaststellen van de Verordening is op 20 oktober jl. bij het college ingediend.

Advies initiatief- en referendumcommissie De initiatief- en referendumcommissie heeft advies over de ontvankelijkheid van het voorstel voor de Verordening uitgebracht. Dat advies luidt als volgt: De indieners van het volksinitiatief ‘Amsterdam heeft een keuze’ hebben een verordening opgesteld waarin het college wordt gevraagd over het aantal toeristenovernachtingen en de toeristische draagkracht te rapporteren en maatregelen te presenteren als de rapportages daar aanleiding toe geven. De initiatief- en referendumcommissie is gevraagd om een advies te geven over de vraag of het volksinitiatief in deze vorm ontvankelijk is en naar aanleiding daarvan laat de commissie hierbij weten dat zij van oordeel is dat dit het geval is. Daarbij merkt de commissie nog wel op dat de initiatiefnemers heel veel ondersteuningsverklaringen verzameld hebben en dat wellicht de vraag rijst of die ondersteuningsverklaringen na het raadsdebat meetellen. Naar het oordeel van de commissie is dat niet het geval. In de Verordening op het burgerinitiatief, het volksinitiatief en het referendum staat dat niet duidelijk met betrekking tot het volksinitiatief, maar bij het referendum staat in artikel 33, tweede lid dat handtekeningen die zijn opgehaald vóór het raadsbesluit (in de aankondiging van het referendumverzoek) niet meegerekend mogen worden na het raadsbesluit.

In de toelichting bij artikel 33 wordt expliciet gesteld dat de ‘De reden hiervoor is dat het raadsbesluit waartegen de aankondiging zich richtte, een andere inhoud kan hebben dan het raadsbesluit dat onderwerp is van het inleidende verzoek’. Deze overweging geldt mutatis mutandis ook bij een volksinitiatief. De commissie meent dat er niet van uit mag worden gegaan dat burgers die in eerste instantie het volksinitiatief gesteund hebben na het raadsdebat automatisch voor een volksstemming zijn. Ze zouden bijvoorbeeld tevreden kunnen zijn met de gedeeltelijke overname van het voorstel door de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 januari 2021 Pagina 3 van 5

raad en geen volksstemming wensen. De afweging die de initiatiefnemers moeten maken, wel of niet doorgaan, geldt ook voor elke individuele ondersteuner. Het college deelt de mening van de initiatief- en referendumcommissie dat het voorstel aan de formele vereisten voldoet en dus ontvankelijk is. Verder deelt het college ook de analyse van de initiatief- en referendumcommissie dat uit de Verordening op het burgerinitiatief, het volksinitiatief en het referendum volgt dat de 30.000 verzamelde handtekeningen niet meetellen als het op een volksstemming aankomt. Het is echter aan de raad daar een besluit over te nemen. Bestuurlijke reactie college In de eerste plaats wil het college zijn waardering uitspreken voor de initiatiefnemers. Het getuigt van een grote betrokkenheid als Amsterdammers de tijd en moeite nemen om een onderwerp op de agenda van de raad te krijgen. In dit geval zijn de initiatiefnemers nog een stap verder gegaan en hebben zij zelf een verordening geschreven. Voor zover bekend is dit nog nooit eerder gedaan. Het initiatief is bovendien in relatief korte tijd door 30.000 Amsterdammers ondertekend en er waren ook kritische geluiden te horen. Het is dus duidelijk dat het onderwerp maatschappelijk leeft. Ook bij het college staat het onderwerp daarom hoog op de agenda.

Het moge duidelijk zijn dat het college het doel van het volksinitiatief en de Verordening volledig onderschrijft, namelijk een gezonde balans tussen wonen, werken en recreëren in Amsterdam. Om dat te bereiken heeft het college de afgelopen jaren tal van maatregelen getroffen. Zo is er een stop op toeristenwinkels en hotels gekomen, is er een quotum ingevoerd voor B&B’s, is er een verbod op rondleidingen langs sekswerkers en is er in drie buurten een verbod op vakantieverhuur. De komende periode komen daar bovendien maatregelen bij. Met de Aanpak Binnenstad zet het college met 88 maatregelen in op een leefbare binnenstad waar Amsterdammers zich in herkennen en weer graag komen. Dit onder andere door inzet op meer economische diversiteit, vergroening en bewoning. Daarnaast heeft het college amsterdam&partners (a&p) gevraagd om advies te geven over de toekomst van de bezoekerseconomie. Dit advies is verschenen op 26 november en omvat een zevental pijlers voor de duurzame toekomst van de bezoekerseconomie. Een bestuurlijke reactie wordt voorbereid en zal in februari worden toegestuurd aan uw raad. Wat we direct doen, is starten met een nieuwe imagocampagne die erop gericht is om een ander type bezoekers aan te trekken; namelijk zij die komen voor het unieke karakter van Amsterdam en waarde toevoegen aan de stad en haar bewoners.

Het college realiseert zich net als de initiatiefnemers dat de huidige coronacrisis een unieke mogelijkheid biedt om ons beleid aan te passen. Dit wordt onder meer gedaan met de eerder genoemde Aanpak Binnenstad en de komende reactie op het advies van a&p over de bezoekerseconomie. Als de huidige gezondheidscrisis voorbij is, zal niet meteen duidelijk worden wat het effect is van de nieuwe maatregelen. De effecten zullen nauwgezet worden gevolgd, want het college voelt hetzelfde ongeduld als de initiatiefnemers. Het beleid zal ook worden bijgestuurd

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 januari 2021 Pagina 4 van 5

als blijkt dat ontwikkelingen na de pandemie daar om vragen. Het college wil graag recht doen aan de beweging die met het volksinitiatief in gang is gezet, maar dat is een worsteling. Op onderdelen kijkt het college anders naar het vraagstuk dan in de verordening in de huidige vorm is opgenomen. Daarnaast heeft het college een aantal praktische bezwaren. Hieronder wordt daar een toelichting op gegeven en doet het college vervolgens een ander voorstel. In de verordening is een bandbreedte en een optimum voor het aantal overnachtingen door bezoekers opgenomen. Het college is echter van mening dat dit niet de kern van het probleem is. Het gaat om de overlast die de bezoekers veroorzaken en het college meent dat dit vooral komt door de grote concentratie van een bepaald type bezoeker op een aantal plekken. Belangrijker is daarom het totale aantal bezoekers, waarbij ook de dagjesmensen worden meegerekend. Bovendien meent het college dat het aantal bezoekers wel een signaal kan zijn dat de leefbaarheid onder druk staat, maar dat dit uiteindelijk sterk afhankelijk is van het type bezoeker. Het college stelt dus voor wel jaarlijks over de aantallen te rapporteren, maar hier niet op te sturen. Dit heeft gevolgen voor het plan van aanpak dat in dat verband in artikel 3 van de Verordening staat.

Daarnaast staan daar ook mogelijke maatregelen genoemd die niet wenselijk of uitvoerbaar zijn. Zo wordt de verhoging van de toeristenbelasting als een belangrijk sturingsinstrument gezien. Los van de vraag of dit inderdaad zo werkt (Amsterdam is de stad met de hoogste toeristenbelasting in Europa), kan en wil het college dat niet op deze manier uitvoeren. Op deze manier omgaan met dit instrument -telkens bij een te hoog aantal overnachtingen de toeristenbelasting verhogen- kan worden aangemerkt als onbehoorlijk bestuur en het schept op die manier een continue onzekerheid voor ondernemers ten aanzien van de hoogte van de toeristenbelasting. Belangrijker dan het totale aantal toeristen in de stad, is de leefbaarheid van wijken. Daarom wil het college dit centraal stellen. Voor de leefbaarheid geldt dat momenteel één keer per twee jaar wordt gerapporteerd over de toeristische draagkracht van wijken. De draagkracht bestaat uit de toeristische druk (o.a. aantal attracties, aantal hotelbedden, toeristisch aanbod per km² etc.) en de toerisme gerelateerde leefbaarheid per wijk (o.a. overlast vakantieverhuur, onveiligheidsbeleving etc.). De cijfers over toerisme gerelateerde leefbaarheid wijzigen niet of nauwelijks per jaar.

Het college meent dus dat tweejaarlijks rapporteren over de toeristische draagkracht de juiste benadering weergeeft, maar stelt wel voor om jaarlijks over de toeristische druk te rapporteren. Daarbij merkt het college op dat het jaarlijks rapporteren extra kosten met zich mee brengt. Verwachting is dat dit om een bedrag van maximaal € 20.000,- per jaar gaat. Het college wil signaalwaarden koppelen aan de rapportages inzake de toeristische draagkracht en de toeristische druk. Daarmee kan inzichtelijk worden gemaakt op welke plekken de leefbaarheid onder druk staat of waar dit dreigt te gebeuren. Bij de eerstvolgende rapportage zal een voorstel worden gedaan voor invulling van de signaalwaarden. In de Verordening wordt vervolgens gevraagd om binnen vier weken een beleidsnota op te leveren per wijk waar de draagkracht onder

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 januari 2021 Pagina 5 van 5

druk staat. Dit is in de ogen van het college niet haalbaar in zowel tijd als op detailniveau. Daarmee worden verwachtingen gewekt die niet waargemaakt kunnen worden. Voorstel van het college is om jaarlijks met een reactie te komen op de rapportages waarin de cijfers worden geduid en waarin voorstellen voor maatregelen worden aangekondigd die van verschillende aard kunnen zijn: op het niveau van de stad, een stadsdeel, een wijk of een verzameling van wijken. Dit betekent dat het college uw raad adviseert om de Verordening in de huidige vorm niet aan te nemen. Bovenstaand voorstel kan worden gelezen als een toezegging om op een andere wijze invulling te geven aan het initiatief. Om verder recht te doen aan de initiatiefnemers, kan het college zich voorstellen dat u dit wilt vastleggen in een gewijzigde Verordening. Tot slot wil het college graag nogmaals benadrukken de inzet van de initiatiefnemers zeer lovenswaardig te vinden. Het college vat het signaal van de initiatiefnemers ook op als een aansporing om nog meer tempo te maken met de weg die reeds is ingezet en om met nog meer urgentie te kijken naar alle creatieve manieren die kunnen bijdragen aan de doelstelling van de initiatiefnemers. Het onlangs aan u gepresenteerde uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad is daar een eerste aanzet toe.

Dit integrale programma heeft primair als doelstelling om de leefbaarheid in de binnenstad te verbeteren. Onderdeel van de Aanpak Binnenstad is ook de toekomst van de bezoekerseconomie; het stads imago, het aantrekken van waardevolle bezoekers en het ondersteunen van (nieuwe) ondernemers die helpen bij de hervorming van de bezoekerseconomie. Het Dagelijks Bestuur van stadsdeel Centrum blijft structureel in gesprek met bewoners en ondernemers, over de toekomst van de binnenstad en de rol van toerisme daarin. Zij gaat hierover ook graag in gesprek met de initiatiefnemers van het volksinitiatief. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Victor Everhardt Wethouder Economische Zaken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl