Bijlage 3 - Beleidslijn berichtenapps gemeente Amsterdam.pdf

Beleidslijn berichtenapps Amsterdam Aan Van

Dagelijks bestuur I-domein Marco van Beek en Lennart van der Dussen

Kopie aan Datum

29 januari 2021

Samenvatting en werkwijze: Bijgaande beleidslijn is opgesteld naar aanleiding van een verzoek vanuit het College van B&W op 26 oktober jl. Deze notitie geeft een afwegingskader voor het gebruik van berichtenapps bij de gemeente Amsterdam en doet aan de hand van het afwegingskader een voorstel voor de in te zetten berichtenapps per doelgroep. Het nu nog veelgebruikte WhatsApp scoort op het gebied van informatiebeveiliging en privacy bij veel onderzoeken minder goed dan de alternatieven en WhatsApp wordt door criminelen actief gebruikt om burgers te misleiden en identiteitsdiefstal te plegen. Doelgroep: Voor communicatie binnen de gemeente (zowel bestuurders als ambtenaren: Voor communicatie met externe partijen (zowel bestuurders als ambtenaren: Voor communicatie met burgers:

Voorkeursmiddel 1 Signal

Voorkeursmiddel 2 Teams

Signal

WhatsApp

WhatsApp

Als Amsterdam kiezen we voor het voorkeursmiddel 1.  Binnen de gemeente stellen wij voor dat Signal de voorkeur krijgt voor Teams omdat dat middel primair is ontwikkeld en bedoeld als berichtenvoorziening. Teams is in vergelijking tot Signal minder gebruikersvriendelijk.  Voor communicatie met externe partijen is Signal de eerste keuze. Waar we niet met externe partijen met Signal communiceren kan nog steeds Whatsapp worden gebruikt. Wij schatten in dat de komende jaren veel meer organisaties van WhatsApp zullen afstappen.  Voor communicatie met burgers blijft het aspect bereikbaarheid en beschikbaarheid essentieel, dat betekent dat het nu nog niet mogelijk is om van WhatsApp af te stappen zonder dat dit ten koste gaat van de dienstverlening. Amsterdam blijft de marktwikkelingen volgen om in de toekomst ook daar de stap te kunnen nemen naar een open source oplossing en de afhankelijkheid van partijen als Facebook te verminderen.  Berichtenapps zijn niet ontwikkeld om duurzaam informatiebeheer op organisatieniveau te realiseren. Dat betekent dat de gebruiker zijn eigen informatiebeheerder is en dat er

Gemeente Amsterdam



Datum 29 januari 2021 Pagina 2 van 11

risico’s blijven bestaan ten aanzien van privacy, duurzaamheid en WOB-verzoeken. Bewust gebruik door medewerker en bestuurder is essentieel. Daarbij vragen wij met name aandacht voor de implementatie bij bestuurders en de ambtelijke top, gezien de door hen gebruikte gegevens.

Werkwijze: Bij het opstellen van dit beleidskader is gebruik gemaakt van ervaringen bij de Rijksoverheid, Politie en VNG. Het beleidskader is opgesteld door de Lennart van der Dussen (Bestuursadviseur CIO-office) en Marco van Beek (CISO), met betrokkenheid van: Epha Diepgrond Brian Baal Sofie Bustra Anne-Maartje Douque Betty Feenstra Anne Klugkist Sjoerd Korsuize Ofra Langius Annemarie Schouw

Adviseur Strategie en Ontwikkeling Online & Social Media Senior Information Security Officer Informatiecommissaris Concern adviseur gegevensbescherming Manager Afspraken en Gegevensmanagement, Basisinformatie Stedelijk Wob-coördinator en juridisch adviseur Senior Adviseur Informatiebeheer Toezicht, Beleid en Advies Stadsarchief Amsterdam Adviseur Functionaris Gegevensbescherming Informatiemanager domein communicatie

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 3 van 11

Voorzet beleidslijn berichtenapps gemeente Amsterdam Aanleiding: Internetcriminelen gebruiken WhatsApp of andere berichtenapps steeds vaker om te frauderen. Accounts van medewerkers en bestuurders en daarmee soms ook hun mobiele apparatuur worden daardoor steeds vaker en gemakkelijker gehackt. Dit kan leiden tot inbreuk op gemeentelijke informatie, datalekken, maar ook vertrouwensrisico’s. De ervaring van een lid van de ambtelijke top in het afgelopen jaar is daarvan een goed voorbeeld. Naast het risico op inbreuk op gemeentelijke informatie kan er impact zijn op duurzame toegankelijkheid, immers via dergelijke apps wordt ook zakelijk allerlei informatie gedeeld, zowel door bestuurders als door ambtenaren, en zowel binnengemeentelijk als met externe partijen. Eerder oordeelde de Raad van State al dat informatie die in dergelijke berichtenapps wordt verzonden opgevraagd kan worden in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur. Binnen Amsterdam is er nog geen beleidskader vastgesteld dat het gebruik en de keuze van berichtenapps voor bestuurders en medewerkers bepaalt. Ook is er nog onvoldoende bewustzijn bij medewerkers over de mogelijke risico’s bij het gebruik van berichtenapps. De recente casussen met WhatsApp maken duidelijk dat dit beleidskader er moet komen, om de risico’s ten aanzien van beveiliging, privacy en duurzame bewaring van informatie in te perken.

Deze notitie:  bepaalt een afwegingskader voor het gebruik van berichtenapps bij de gemeente Amsterdam;  doet een voorstel voor de in te zetten berichtenapps. De notitie is gericht op de gemeente als geheel. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar doelgroep en middel en naar gebruik door bestuurders, ambtenaren en het gebruik als klantcontact kanaal voor Amsterdammers. Er wordt vastgelegd welk middel aan de ene kant de communicatie gemakkelijk faciliteert en aan de andere kant de gemeente en haar bestuurders / medewerkers beschermt tegen hacks en voldoet aan openbaarheid. Het doel van het kader is ook om medewerkers bewust te maken van het juiste gebruik van berichtenapps en de mogelijke risico’s bij het gebruik. Daarbij zal worden ingegaan op de mogelijke berichtenapps voor interne en externe communicatie. Uitgangspunten  We sluiten bij de keuze van berichtenapps aan bij het bestaande gebruik, tenzij dat vanuit bepaalde overwegingen (bijvoorbeeld beveiliging of privacy) onverstandig is.  Bij communicatie naar buiten de gemeentelijke organisatie geldt dat de partijen of burgers waarmee we willen communiceren via het gekozen middel goed bereikbaar moeten zijn.  We gebruiken berichtenapps die voldoen aan de Amsterdamse beleidskaders.  We zijn een moderne digitale overheid.

En willen als overheid toegankelijk communiceren met verschillende doelgroepen, onderling en met de buitenwereld. Berichtenapps maken daar onderdeel van uit.  We faciliteren medewerkers zo veel mogelijk om op de gemeentelijke werkplek, maar ook thuis en onderweg veilig te kunnen werken.

Gemeente Amsterdam

  

 

Datum 29 januari 2021 Pagina 4 van 11

Gemeente Amsterdam is geen eiland, wij communiceren veelvuldig met heel veel externe partijen dus hebben wij ons ook te verhouden aan wat anderen gebruiken. We willen niet teveel afhankelijk zijn van commerciële Big-tech aanbieders en kiezen voor een open source-oplossing, tenzij dit de benodigde functionaliteit teveel beperkt. We bepalen welk middel beschikbaar is aan de hand van de informatie/ boodschap. Zakelijke informatie die we maken en ontvangen met behulp van berichtentools zijn niet van de medewerker, maar van de gemeente. Deze informatie moet vindbaar, beschikbaar en bruikbaar blijven in relatie tot openbaarheid, daarvoor zijn de kaders informatiebeheer/archiefwet van toepassing. Informatie is in beginsel openbaar. We passen de classificatie van informatie toe om te bepalen welke informatie wordt gedeeld via een berichtenapp. We maken onderscheid tussen privé en zakelijk gebruik van berichtenapps. Zakelijk communiceren doen we vanuit een zakelijke identiteit, zodat de ontvanger weet dat hij met een contactpersoon van de gemeente Amsterdam te maken heeft. Privé communiceren doen we vanuit een niet-zakelijke identiteit. Concreet betekent dat: o Bij een zakelijke berichtenapp is de gebruiker herkenbaar als medewerker (of bestuurder) van de gemeente Amsterdam. Een zakelijke berichtenapp is geïnstalleerd op de zakelijke telefoon.

o Niet-zakelijke communicatie is een zaak van de medewerker (of bestuurder) zelf, Daarbij gebruikt de medewerker een andere identiteit.

Invalshoeken Gedrag Het gedrag van bestuurders en medewerkers is randvoorwaardelijk voor het gebruik van berichtenapps. Het gebruik van berichtenapps hangt af van de informatie die je daarmee deelt. Voor elke medewerker (en bestuurder) moet duidelijk zijn welke soort informatie geschikt is om te delen met berichtenapps. Dit sluit aan bij het motto “ weet wat je deelt” dat in Amsterdam al wordt gebruikt om bewust om te gaan met informatie. Voor de medewerkers zijn de ambtseed en de gemeentelijke gedragscode de basis1 . Het besluit om te kiezen voor bepaalde berichtenapps moet vergezeld gaan van het opstellen en uitdragen van gedragsregels: wat deel je met de berichtenapp, wat niet, wat bewaar je, wat niet, ook in relatie tot Wob-verzoeken. Daarmee kan de medewerker verantwoordelijk omgaan met zijn informatie.

1

https://intranet.amsterdam.nl/publish/pages/842727/200216_webtoegankelijk_brochure_gedragscode _2020.pdf

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 5 van 11

Beheer en instellingen Berichtenapps zijn meestal ontwikkeld als consumentenproduct en worden vaak gebruikt vanwege het gebruiksgemak of de snelheid waarmee gecommuniceerd kan worden. Beheermogelijkheden zijn beperkt tot:  beschikbaar stellen / verwijderen van een app via het bedrijfsportaal (onderdeel van Mobile Device Management waarvan de implementatie in 2021 loopt);  ondersteunen van het gebruik;  inrichten en beheren van gebruikersgroepen indien we dat als gemeente centraal /vanuit het I-domein willen organiseren. Dit kan ook aan de gebruikers/afdelingen/directies worden overgelaten. Instellingen van de app worden door de gebruiker zelf bepaald, de gemeente heeft daar geen rechtstreekse invloed op. Met name het aspect “opslag” (hoe lang worden berichten bewaard) is van belang om aan gebruikers mee te geven, mede op basis van de eisen uit de AVG. Doelgroepen Berichtenapps worden gebruikt voor verschillende doeleinden en doelgroepen. Daarnaast wisselt de inhoud en boodschap binnen deze varianten. Het ene moment wil je informeren, het andere moment wordt juist informatie opgehaald. Voor de Archiefwet en de Wet openbaarheid van bestuur is dit onderscheid niet van belang. Informatie moet daarvoor worden gebundeld in het werkproces. Kanalen De gemeente Amsterdam gebruikt verschillende kanalen (waaronder WhatsApp) voor communicatie met de Amsterdammer.

Vanuit Dienstverlening is het wenselijk om een berichtenapp te kunnen koppelen aan de beantwoordingssystemen voor Sociale media (gezamenlijke tool van Dienstverlening en Communicatie). Amsterdam heeft recent akkoord gekregen van Facebook om hiervoor WhatsApp te gebruiken. Raakvlakken met andere beleidsonderwerpen Wet-en regelgeving en diverse gemeentelijke kaders stellen eisen aan en geven wensen mee voor de berichtenapps. Om een keuze te kunnen maken voor berichtenapps zijn de volgende van belang:  Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), vertaald in het Stedelijk Kader verwerking persoonsgegevens gemeente Amsterdam.  Wet Openbaarheid van bestuur (Wob) en het Wetsvoorstel Open Overheid (W00)  Archiefwet en archiefregeling  Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), geconcretiseerd in het Amsterdamse Beleidskader informatiebeveiliging en “Weet wat je deelt”.  ICT infrastructuur  Beleid uitgifte mobiele apparaten  Informatievoorzieningskaders  Communicatie  Duurzame toegankelijkheid. Voor de gemeente is al een richtlijn opgesteld over de archivering van e-mail en sms.

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 6 van 11

Ontwikkelingen Ten aanzien van het gebruik van berichtenapps sluiten we aan op de ICT-voorzieningen die door de gemeente beschikbaar worden gesteld. Amsterdam beschikt over de Amsterdam Digitale Werkomgeving (ADW), De huidige versie (ADW NEXT) ondersteunt in beperkte mate het gebruik van deze voorzieningen. In 2021/2022 zal een fundamenteel vernieuwde versie van deze werkomgeving worden uitgerold, waarbinnen berichtenapps (en samenwerkingsvoorzieningen) een belangrijke plaats krijgen. Op dit moment wordt Mobile Device Management (MDM) uitgerold op de door de gemeente verstrekte mobiele telefoons/ tablets. De volgende stap is dat applicaties op deze devices centraal zullen worden beheerd. Daarmee wordt het nu mogelijk om de gekozen oplossing(en) via MDM aan te bieden aan de medewerkers en op termijn (in een volgende fase van MDM) om onwenselijke toepassingen te verbergen of te verwijderen. Berichtenapps voor zakelijk gebruik zullen worden aangeboden in deze werkomgeving, zodat gebruikers beter het onderscheid kunnen maken tussen privé en zakelijk gebruik. Sommige berichtenapps zijn enkel tegen betaling door Amsterdam te beheren. Toetsingskader berichtenapps De mogelijke berichtenapps zijn getoetst aan de hand van geldende kaders: Informatiebeveiliging:  Een berichtenapp voldoet aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. Archivering/ informatiebeheer: 

 





De tekstberichten (daarmee wordt bedoeld tekstberichten inclusief audioberichten, videoberichten, en eventuele bijlagen zoals afbeeldingen) zijn eigendom van de Gemeente Amsterdam, in deze context wordt hiermee bedoeld: Amsterdam is de enige zeggenschap-hebber over het bewaren dan wel vernietigen van tekstberichten. o Wanneer afspraken met betrekking tot het beheer van data alleen eenzijdig door de leverancier worden vastgesteld en aangepast: de app niet gebruiken. De tekstberichten worden (automatisch) opgeslagen in een database die exclusief in beheer is van Amsterdam. Van de tekstberichten kan (eenvoudig) een export gemaakt worden, voorzien van metadata (tenminste: van, aan, datum, tijd), zodat ze in een eigen beheeromgeving in samenhang / met context kunnen worden opgeslagen. De tekstberichten zijn (vanuit deze database) toegankelijk voor eenieder die ertoe geautoriseerd is. o (Dit impliceert: De tekstberichten zijn niet slechts uitsluitend toegankelijk voor de zender/ontvanger.) Tekstberichten kunnen worden vernietigd.

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 7 van 11

Openbaarheid  Informatie is in beginsel openbaar.  Vertrouwelijke en geheime informatie wordt niet gedeeld via berichtenapps waarin geen waarborgen zijn opgenomen voor de vertrouwelijkheid. Persoonsgegevens  Persoonsgegevens worden enkel gedeeld in berichtenapps als de betrokken daarvan op de hoogte is.  Persoonsgegevens worden niet gedeeld via berichtenapps tenzij er waarborgen voor de vertrouwelijkheid zijn opgenomen, zoals tweefactor authenticatie, versleuteling van berichten en uitschakelen van locatievoorzieningen. Techniek  Een berichtenapp kan onderdeel zijn van de werkomgeving.  Een berichtenapp kan op eenvoudige wijze worden opgenomen in de dossiervorming.  Een berichtenapp is eenvoudig in gebruik en beheer.  Een berichtenapp kan centraal worden beheerd.  Een berichtenapp kan gekoppeld worden aan beantwoordingssystemen van dienstverlening en communicatie. Open source  De berichtenapp is een “open source” oplossing. Op basis van bovenstaande criteria wordt het mogelijk om een beoordeling te geven van berichtenapps. Ten aanzien van de aspecten informatiebeheer / archivering / openbaarheid geldt dat berichtenapps in zijn algemeenheid niet zijn ontwikkeld om informatie duurzaam vast te leggen en te bewaren. Elke app is een op zichzelf staande toepassing, waarbij beheer en archivering niet structureel zijn ingericht.

Daarom heeft dit aspect bij alle beoordeelde apps dezelfde score gekregen. Vanuit informatiebeheer / archivering / openbaarheid is het van belang om het bewust gebruik van berichtenapps te stimuleren. Daarbij zal de verbinding moeten worden gemaakt met proceseigenaren, die moeten bepalen welke informatie hoe en waar moet worden bewaard. Het aanwijzen van specifieke berichtenapps gaat dit niet oplossen. In onderstaande tabel worden de zes grootste kanshebbers van de berichtenapps (op basis van publieke informatie en informatie vanuit andere overheidsorganisaties) vergeleken op basis van de geldende kaders. Daaronder staan alternatieven aangegeven die in deze vergelijking niet zijn meegenomen.

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 8 van 11

In onderstaande tabel wordt een score verkregen per berichtenapp. De scores zijn als volgt bepaald: 

De scores worden is uitgedrukt in 1, 2 of 3, waarbij 1 de laagste waarde is en 3 de hoogste waarde. De aspecten informatiebeveiliging en privacy tellen gezien het belang dubbel mee, dus op deze aspecten wordt 2, 4 of 6 punten gescoord.



1

2

2

Toelichting

Informatie-beheer/

6

Overall score

Informatiebeveiliging

6

Open source

Privacy

2

Gebruikers-aantallen

Gebruikers gemak

Signal

archivering/ openbaarheid

Product eigenschappen

Het aspect “open source” krijgt 1 (geen open source) of 2 punten (wel open source). Vervolgens is een overall score bepaald door de waarden per aspect op te tellen. In de kolom “toelichting” wordt de overall score toegelicht. Voor informatiebeheer / archief / openbaarheid scoren alle apps een 1, met uitzondering van MS Teams.

19

Signal scoort goed op het gebied van beveiliging en privacy, gebruikersgemak is iets minder dan WhatsApp, qua gebruikersaantallen staat dit op nummer twee bij zakelijk gebruik. In de veiligheidssector is dit de standaard. Gebruik in communicatie met burgers is niet verstandig, het product heeft daarvoor nog een te klein marktaandeel.

Threema

1

6

6

1

2

1

17

Scoort goed op het gebied van beveiliging en privacy, maar wordt nog bijna nergens gebruikt. Kosten zijn relatief hoog.

MS Teams

2

4

4

2

1

3/1

16 (intern Wordt al gebruikt binnen Amsterdam. Goede afspraken met Microsoft over beveiliging gebruik

en privacy, aansluiting op andere Microsoft producten. Vooral geschikt voor gebruik

14

binnen Amsterdam, communicatie met externe partijen is lastig in te richten. Minder

(extern

gebruikersvriendelijk dan de alternatieven.

gebruik) Kaizala

2

2

6

1

1

1

13

Relatief nieuw product van Microsoft, heeft nog geen marktaandeel. Scoort naar verwachting goed op de diverse aspecten. Kans op lock-in bij Microsoft. Nu geen kandidaat maar over 1 of 2 jaar wellicht wel.

WhatsApp

3

2

2

1

1

3

12

WhatsApp is zeer gebruikersvriendelijk, heeft een zeer grote gebruikersgroep. Beveiliging is redelijk, privacy is twijfelachtig. Facebook is eigenaar en heeft recent de privacyvoorwaarden verslechterd, zij het dat voor de Europese Unie uitzonderingen zijn gemaakt, daar vindt geen gegevensuitwisseling met Facebook plaats. Beheer is zeer beperkt mogelijk. WhatsApp wordt sinds 2020 zeer veel gebruikt als platform voor cybercrime (voor diefstal van identiteiten en geld).

Facebook messenger

3

2

4

1

1

1

12

Scoort goed op gebruiksgemak, maar onduidelijk qua beveiliging en privacy. De verbinding met Facebook is ongewenst gelet op hun privacybeleid.

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 9 van 11

Naast bovenstaande berichtenapps zijn er nog veel meer opties die (met name op basis van functionaliteit en marktaandeel) niet zijn meegenomen in de beoordeling. Dit zijn onder andere: Viber, WeChat, Wire, Riot, SMS, iMessage, Twitter en Surespot. Eindadvies Op basis van de tabel komen wij tot het volgende advies voor de keuze van berichtenapps. Daarbij is het gezien de aard van de toepassingen, het inrichten van beheer en het scheppen van duidelijkheid voor onze medewerkers belangrijk om tot stedelijke standaarden te komen die overal worden toegepast, waarbij het zorgvuldig omgaan met informatie essentieel is. Doelgroep: Voor communicatie binnen de gemeente (zowel bestuurders als ambtenaren: Voor communicatie met externe partijen (zowel bestuurders als ambtenaren Voor communicatie met burgers:

Voorkeursmiddel 1 Signal

Voorkeursmiddel 2 Teams

Signal

WhatsApp

WhatsApp

Als Amsterdam kiezen we voor het voorkeursmiddel 1.  Daarbij geldt dat binnen de gemeente Signal de voorkeur krijgt voor Teams omdat dat middel primair is ontwikkeld en bedoeld als berichtenvoorziening. Teams is ook minder gebruikersvriendelijk dan Signal.  Voor communicatie met externe partijen is Signal de eerste keuze. Waar we niet met externe partijen met Signal communiceren kan nog steeds Whatsapp worden gebruikt. Wel denken wij dat de komende jaren veel meer organisaties van WhatsApp zullen afstappen.  Voor communicatie met burgers blijft het aspect bereikbaarheid essentieel, dus daar blijft WhatsApp (in combinatie met archivering in andere informatiesystemen) de eerste keuze. Dit kan de komende jaren veranderen als gevolg van marktontwikkelingen.  Berichtenapps zijn niet ontwikkeld om duurzaam informatiebeheer op organisatieniveau te realiseren. Dat betekent dat de gebruiker zijn eigen informatiebeheerder is en dat er risico’s blijven bestaan ten aanzien van duurzaamheid en WOB-verzoeken. Bewust gebruik door medewerker en bestuurder is essentieel.

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 10 van 11

Vervolgacties Als vervolgacties stellen wij de volgende stappen voor: 1. Uitvoeren van een impactanalyse Dit houdt in:   

   

 

 

Nagaan wat het doorvoeren van deze beleidslijn betekent. Testen hoe het beschikbaar stellen van Signal via het bedrijfsportaal (mobile device management) werkt. Bepalen van de mate van verplichting, door het benoemen dat de berichtenapps een onderdeel zijn van de generieke voorziening ADW3, waarmee de Amsterdamse medewerker (en bestuurder) zijn werk vervult. Daarmee zetten we een corporate berichtenapp neer voor de gemeente Amsterdam. Afstemmen van dit voorstel met de externe partij die de ADW3-werkomgeving gaat leveren. Uitwerken aanpak doelgroepen (bestuurders / VIPS / medewerkers / flexibele schil / externen), impact op ketenpartners en verbonden partijen. Bepalen tegen welke obstakels kunnen we aanlopen. Bepalen welke organisatorische / communicatie / financiële acties moeten worden uitgewerkt. Hoe stappen we over, hoe communiceren we daarover, wie coördineert dit, hoe gaan we organisatieonderdelen “pushen”. Het inregelen van beheer bij IV en ICT en het ondersteunen van directies en gebruikers bij het toepassen van berichtenapps. Bepalen dat we het zakelijk gebruik van berichtenapps willen scheiden van privé gebruik, berichtenapps beschikbaar stellen via mobile device management (bedrijfsportaal) zodat medewerkers hun identiteit als Amsterdamse medewerker gebruiken en de berichten in een beveiligde omgeving worden geplaatst.

Afstemming met het verstrekkingenbeleid voor mobiele apparaten. Nader onderzoek naar en opstellen van richtlijnen m.b.t. de archivering en openbaarheid..

2. Formeel vaststellen van deze beleidslijn, uitwerken implementatieplanning Bij de implementatie van dit voorstel zullen we ongetwijfeld aanlopen tegen kinderziektes en zaken die we moeten inregelen. Voorstel is daarom om bij een willekeurige directie eerst een pilot uit te voeren en deze te evalueren en pas daarna de verdere implementatie te doen. Vanuit de werkgroep wordt ingeschat dat het risico met betrekking tot de berichtenapps op dit moment het grootst is bij bestuurders en ambtelijke top, aangezien zij meer met (zeer) vertrouwelijke / gevoelige gegevens te maken hebben dan de gemiddelde medewerker. Dit maakt het logisch om de implementatie bij deze twee doelgroepen zorgvuldig aan te pakken. Gezien het doel van berichtenapps is het verstandig om de implementatie in een relatief kort tijdsbestek door te voeren. Immers, we willen niet bestaande communicatiepatronen verstoren doordat een deel van de organisatie al wel “over” is en een ander onderdeel niet.

Gemeente Amsterdam

Datum 29 januari 2021 Pagina 11 van 11

3. Aanbieden en inrichten van veilige middelen en software. Denk hierbij aan de relatie met MDM en ADW, het opzetten van support en het inrichten / overzetten van appgroepen. 4. Communiceren en investeren in gedrag (uitrol moet onderdeel worden van “weet wat je deelt”).