Bijlage 2a. Oplegger KPMG rapport.pdf

Toelichting op rapport Ontvlechting van KPMG Waarom uitwerking van een ontvlechtingsvariant? Rond de zomer 2023 is naar aanleiding van de uitwerking van de variant Vernieuwde Stichting besloten tot een pas op de plaats. Er was meer informatie nodig over risico’s met betrekking tot deze variant. Er ontstond de behoefte om een aantal varianten gelijkwaardig naast elkaar te leggen en opnieuw tot een afweging te komen. Eén van de varianten die nog niet eerder op het gewenste niveau was uitgewerkt, was de variant ontvlechting. Wel had Bureau Berenschot in 2022 op verzoek een grove berekening gemaakt van de financiële impact van ontvlechting ‘overnight’. Dat leidde tot een inschatting van ca. 40 miljoen euro, hetgeen destijds als niet haalbaar werd gekwalificeerd. Ten behoeve van uitwerking van een variant ontvlechting zijn de volgende bestuurlijke vragen gesteld: 1. Hoe kunnen we in een situatie van zelfstandige sturing op de eigen taken door AGV en Amsterdam zoveel mogelijk synergievoordelen (blijven) behalen? 2. Stel een advies op met een bijbehorend plan van aanpak op hoofdlijnen, om sturing vanuit autonomie door elk van de overheden mogelijk te maken, met de daarbij behorende stappen en consequenties, zoals benodigde mensen, middelen, planning en communicatie, voor de drie organisaties (AGV, Amsterdam en de uitvoerende organisatie Waternet). 3.

Breng de incidentele en structurele kosten in beeld: wat betekent het wanneer de taken die Waternet uitvoert voor AGV en voor Amsterdam juridisch volledig zelfstandig worden georganiseerd (eigendommen, transactiekostenetc.)? 4. Benoem mitigerende maatregelen die de kosten van het apart aansturen van de eigen watertaken en samenwerking kunnen beïnvloeden, denk hierbij aan fasering, tempo, vorm en tijd van de invoering van de zelfstandige sturing door AGV en Amsterdam en aan bestaande (en extra) mogelijkheden van samenwerking tussen AGV en Amsterdam, zonder dat er sprake is van een nieuwe gezamenlijke organisatie. 5. Breng ter vergelijking op hoofdlijnen in beeld hoe andere waterschappen, drinkwaterbedrijven en gemeenten hun onderlinge samenwerking vormgeven, inclusief de mogelijke kosten. KPMG is gevraagd om deze vragen te beantwoorden. Dat heeft geleid tot het voorliggende rapport, gebaseerd op een quick scan die in een periode van circa zes weken is uitgevoerd. Daarbij is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van reeds verzamelde inzichten. In de gevraagde variant ontvlechting gaat het om een juridische scheiding van de aansturing en uitvoering van de watertaken van waterschap AGV en de gemeente Amsterdam. Het rapport bevat ook een advies over de route van ontvlechting.

Hoe heeft KPMG invulling gegeven aan de opdracht? Door KPMG is in beeld gebracht wat de impact van ontvlechting is en welke stappen zij adviseert om daar te komen. KPMG heeft de vraag opgevat als: schets een variant voor ontvlechting die aansluit bij de bestuurlijke wensen en eisen, die leidt tot een op korte termijn uitvoerbare, minder complexe en financieel haalbare situatie en waar zoveel mogelijk synergie wordt behouden. Hoewel de opdracht was om aan te geven wat de impact is van volledige ontvlechting van alle taken van AGV en Amsterdam1, ligt de focus in het rapport op het bereiken van een tussenstation, de eerste stap op weg naar mogelijk volledige ontvlechting. Dat is plateau 1: hier is sprake van afgesplitste watertaken van AGV in een eigen organisatie. De gemeenschappelijke en ondersteunende taken en de uitvoering van de watertaken van Amsterdam (via DVO’s) worden in een uitvoeringsorganisatie (een stichting) ondergebracht. Geeft dit rapport voldoende beeld van een ontvlechtingsvariant? Het rapport bevat een impactanalyse (paragraaf 3.3) waarin per afdeling is beoordeeld wat het effect van een volledige ontvlechting is. Daarbij is zowel gekeken naar ontvlechtingscomplexiteit (wat komt erbij kijken als de taken van Amsterdam en AGV in verschillende juridische entiteiten worden ondergebracht?) als naar synergieverlies door ontvlechting.

Dit geeft enig inzicht tot op niveau van afdelingen van de effecten van ontvlechting. De impactanalyse zoals uitgevoerd met het onderzoek van KPMG laat zien dat het verwachte synergieverlies bij ontvlechting van de bedrijfsactiviteiten beperkt tot gemiddeld is. Slechts op enkele bedrijfsactiviteit wordt het synergieverlies hoog ingeschat. Naar verwachting zijn hier goede mitigerende maatregelen voor op te nemen zoals samenwerking in de vorm van een dienstverleningsovereenkomst. Dit sluit aan bij de bevindingen in het rapport over de synergievoordelen en complexiteit van samenwerking (één van de andere bouwstenen voor de besluitvorming).

1

Het rapport beschrijft niet de impact en wenselijkheid van een aparte NV Drinkwater. Dat was ook geen onderdeel van de vragen aan KPMG.

Classificatie: Openbaar

In het rapport is vervolgens de keuze gemaakt om plateau 1 nader uit te werken. Er is uitgebreid aangegeven wat er nodig is om vanuit de huidige situatie in plateau 1 terecht te komen en wat daarvan de financiële, personele en organisatorische impact is. In de rapportage is echter niet aangegeven wat het bereiken van plateau 2 kost en wat er nodig is om daar vanuit plateau 1 te komen. Dat maakt het ook lastig om te kunnen beoordelen of plateau 1 dan inderdaad de beste keuze voor een tussenstation is. Wat is er (aanvullend) nodig om deze variant af te kunnen wegen? De informatie voor de weging van varianten staat in het syntheserapport. Hierin zijn de kenmerken van plateau 1 langs het afwegingskader gelegd. Deze keuze is gemaakt, omdat plateau 1 meer is uitgewerkt in de rapportage van KPMG dan de eindsituatie in plateau 2 (waarvoor verschillende opties op beknopt zijn beschreven). Om de afweging op niveau van plateau 2 te maken, wordt -desgewenst- in de aanloop naar het BOGO van 25 april door het kernteam een poging gedaan om aanvullende informatie op een rij te zetten. Het gaat om een globale inschatting van de kosten en baten van een volledige ontvlechting.

Classificatie: Openbaar