Bijlage 2 werkwijze ketennetwerk 2025

TOEGANG TOT ABORTUSZOR G VOOR ONGEDOCUMENTEERDE MIGRANTEN IN AMSTERDAM WERKWIJZE EN SAMENWERKINGSAFSPRAKEN IN 2025

Dokters van de Wereld – versie 1.0 - mei 2025

INHOUD TOEGANG TOT ABORTUSZORG VOOR ONGEDOCUMENTEERDE MIGRANTEN IN AMSTERDAM: WERKWIJZE 2025

3

INLEIDING

3

OVER DEZE WERKWIJZE

3

ANDERE GROEPEN

3

1 STAPPENPLAN VOOR ABORTUSKLINIEKEN 4 Stap 0: Aanmelding en counseling

4

Stap 1: Noodzaak en voorwaarden ondersteuning

4

Stap 2: Afspraak inplannen en toestemming vragen

4

Stap 3: Aanmelding bij Dokters van de Wereld

4

Stap 4: Begeleiding en afstemming door Dokters van de Wereld

5

Stap 5: Facturering en financiering

5

Stap 6: Nazorg en registratie

5

2 STAPPENPLAN EN INFORMATIE VOOR STEUNORGANISATIES EN ANDERE ZORGVERLENERS

6

Stap 0: Verwijsopties

6

Stap 1: Valt de cliënt onder de doelgroep? 6 Stap 2: Doorverwijzen naar een abortuskliniek 7 Vervolg: Stappenplan abortusklinieken vanaf stap 4 BIJLAGE 1. FACTURATIEGEGEVENS

8 GEGEVENS VAN KETENPARTNERS

7 9

TOEGANG TOT ABORTUSZORG VOOR ONGEDOCUMENTEERDE MIGRANTEN IN AMSTERDAM: WERKWIJZE 2025 INLEIDING In Amsterdam verblijven naar schatting minimaal 15.000 ongedocumenteerde migranten. Onge- documenteerde migranten leven in Nederland zonder geldige verblijfsvergunning, bijvoorbeeld omdat hun visum is verlopen of hun asielaanvraag is afgewezen. Volgens de wet hebben zij recht op medisch noodzakelijke zorg, die grotendeels overeenkomt met de zorg uit het basispakket van de zorgverzekering. Wanneer ongedocumenteerden de kosten van deze zorg niet kunnen dragen, kan de zorgverlener in veel gevallen een vergoeding aanvragen via de regeling ‘Onverzekerbare vreemdelingen’ van het CAK.

Abortuszorg in klinieken kan echter niet gedeclareerd worden bij het CAK, omdat deze zorg in Nederland niet via de zorgverzekeraar, maar via een speciale subsidie vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt gefinancierd. Dit leidt tot een groot toegankelijkheidsprobleem voor mensen die niet Wlz-gerechtigd zijn, waaronder ongedocumenteerde migranten.

Over deze werkwijze Om de toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam te verbeteren, hebben ketenpartners – waaronder abortusklinieken, de GGD, de gemeente Amsterdam en diverse steunorganisaties – eind 2024 gezamenlijke afspraken gemaakt en een werkwijze ontwikkeld om verwijzingen en financiering te stroomlijnen. Dokters van de Wereld heeft hierin een ondersteunende rol gespeeld, maar de verantwoordelijkheid voor de werkwijze ligt bij alle partners. Voorlopig vervult DvdW in de werkwijze nog een bemiddelende rol, passend bij haar kernfunctie: het ondersteunen van de doelgroep en toeleiden naar reguliere zorg. Het streven is dat alle ketenpartners in de toekomst zo direct en efficiënt mogelijk samenwerken om toegang tot abortuszorg voor niet-Wlzgerechtigden te waarborgen. Deze werkwijze geldt vooralsnog in het jaar 2025. Gedurende het jaar wordt de aanpak geëvalueerd en waar nodig aangepast. Voor aanmeldingen voor het ketenoverleg of suggesties en opmerkingen m.b.t. deze werkwijze kan gecommuniceerd worden via srg@doktersvandewereld.org.

Andere groepen Naast ongedocumenteerde migranten zijn er helaas ook andere groepen die niet onder de reguliere financieringsregelingen voor abortuszorg vallen.. Voor hen bestaan verschillende regelingen en ondersteuningsmogelijkheden::

• Personen in een asielprocedure en/of verblijvend in een locatie van het COA komen in aanmerking voor vergoeding via de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA).

• Voor personen zonder vaste woon- of verblijfplaats, toeristen of internationale studenten die niet Wlz-gerechtigd zijn op basis van legaal verrichte werkzaamheden of registratie als ingezetene in Nederland zijn de vergoedingsmogelijkheden helaas nog beperkt. Wel zijn er verschillende steun/vrijwilligersorganisaties (waaronder Abortusnetwerk Amsterdam) die helpen bij (het zoeken naar) financiering.

3 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025

1. Stappenplan voor abortusklinieken Stap 0: Aanmelding en counseling Volgens reguliere werkwijze: termijnbepaling, eventuele verwijzing voor keuzehulpverlening via reguliere netwerk*, counseling beschikbare behandelopties. *N B. Keuzehulpverlening via Fiom is ook voor ongedocumenteerde migranten kosteloos toegankelijk. Keuzehulp bij huisartsen valt onder basiszorg waarop de regeling onverzekerbare vreemdelingen van het CAK van toepassing is.

Stap 1: Komt cliënt in aanmerking? • De kliniek checkt op hoofdlijnen* of de cliënt in aanmerking komt voor ondersteuning (noodvergoeding) door de gemeente Amsterdam:

• De cliënt verblijft in Nederland als ongedocumenteerde migrant (zonder geldig verblijfsdocument) • De cliënt is niet Wlz-gerechtigd** • De cliënt woont of verbijft langdurig in de regio Amsterdam *N B.Omzorgmijdingtevoorkomen,vraagtdekliniekgeenbewijsstukkenoverdefinanciëlesituatievandecliënt. Dekliniekhoeftooknietindetailtebeoordelenofdecliëntfinancieeleenberoepmoetdoenopondersteuning (datwordtlaterinoverlegmetDoktersvandeWereldafgestemd).Alleenalsdecliëntuitdrukkelijkaangeeftde kosten volledig te kunnen dragen, wordt de verdere procedure niet doorlopen. **W lz-gerechtigdheiddientdoorabortuskliniekentewordenvastgesteld.Uitgangspuntisdatpersonendieofficieelin Nederland wonen (en ingeschreven staan) of in Nederland werken (en loonbelasting betalen) verzekerd zijn voor de Wlz. Zie ook de website van de Sociale Verzekeringsbank.

Stap 2: Afspraak inplannen en toestemming vragen • De kliniek plant direct een afspraak in (als de cliënt dit wenst). Er hoeft dus NIET gewacht te worden op terugkoppeling/akkoord vanuit andere partijen.

• De cliënt wordt geïnformeerd dat samenwerking met Dokters van de Wereld en de gemeente bedoeld is om ondersteuning bij de financiering en eventuele nazorg te organiseren. • Er wordt mondelinge toestemming van de cliënt gevraagd om een beperkt aantal gegevens te delen (zie stap 3). NB.Degegevenswordenuitsluitendgebruiktvoordefinancieringeneventuelenazorg,ennietvooranderedoeleinden.

Stap 3: Aanmelding bij Dokters van de Wereld • De kliniek meldt de cliënt aan bij het team Seksuele/Reproductieve Gezondheid van Dokters van de Wereld: srg@doktersvandewereld.org Indien overleg gewenst: 085-1094800 (Helpdesk DvdW, vraag naar SRG medewerker)

• Bij aanmelding wordt alleen de essentiële informatie gedeeld: • Datum van (geplande) behandeling en type behandeling • Contactgegevens (naam, geboortedatum, e-mailadres en/of telefoonnummer) • Dokters van de Wereld bevestigt de aanmelding en neemt deze in behandeling.

Stap 4: Begeleiding en afstemming door Dokters van de Wereld • Dokters van de Wereld neemt contact op met de cliënt om: • Te bevestigen dat de cliënt binnen de doelgroep valt en ondersteuning nodig heeft.

4 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025

• Te ondersteunen in het proces, vragen te beantwoorden en eventueel toe te leiden naar aanvullende zorg via Dokters van de Wereld of het reguliere systeem.

• Enkel als blijkt dat cliënt niet aan de voorwaarden voor vergoeding blijkt te voldoen, koppelt Dokters van de Wereld dit terug aan betrokken ketenparners en wordt in samenwerking gezocht naar een oplossing.

Stap 5: Facturering en financiering • Zie bijlage 1

Stap 6: Nazorg en registratie • De kliniek verleent nazorg volgens de gangbare werkwijze. • Dokters van de Wereld helpt waar nodig en gewenst met aanvullende nazorg, zoals toegang tot anticonceptie (i.s.m. NNZ)

• Dokters van de Wereld houdt een overzicht bij van het aantal behandelde cliënten en draagt zorg voor een evenwichtige spreiding over de Amsterdamse klinieken.

2. Stappenplan en informatie voor steunorganisaties en andere zorgverleners Voor verwijzing van een ongedocumenteerde cliënt met een hulpvraag voor abortuszorg

Stap 0: Verwijsopties • Zwangerschap <9 weken (op basis van de eerste dag van de laatste menstruatie - ELM): De cliënt kan worden verwezen naar een huisarts, Stichting Women on Waves of een reguliere abortuskliniek voor behandeling.* • Onzekerheid over de zwangerschapsduur: Een afspraak bij een verloskundige, echocentrum of Dokters van de Wereld kan voorafgaand aan de verwijzing voor behandeling worden overwogen. • Behoefte aan keuzehulp: Keuzehulpverlening via Fiom is ook voor ongedocumenteerde migranten kosteloos toegankelijk. Gesprekken bij huisartsen vallen onder basiszorg waarop de regeling onverzekerbare vreemdelingen van het CAK van toepassing is. • Zwangerschap >9 weken: De cliënt wordt verwezen naar een van de Amsterdamse abortusklinieken (Kliniek Epione of Abortuskliniek Amsterdam (Sarphatistraat Kliniek). *Aanvullende informatie over verwijsopties en kosten:

• Huisartsen kunnen vanaf 1 januari 2025 medicamenteuze abortus voorschrijven (tot 9 weken zwangerschap) na het volgen van een verplichte scholing van Fiom. Omdat deze zorg via een speciale financieringsregeling wordt georganiseerd, komen ongedocumenteerde migranten helaas niet in aanmerking voor vergoeding. Voorafgaande consulten en eventuele nazorg (dus alle zorg m.u.v. het voorschrijfconsult) kunnen wel worden vergoed via de CAKregeling. Het is op dit moment nog onduidelijk hoeveel huisartsen in de regio Amsterdam deze zorg zullen bieden.

• Stichting Women on Waves biedt in Amsterdam medicamenteuze abortuszorg op donatiebasis voor mensen die barrières tot zorg ervaren. Zie www.womenonwaves.org.

• Reguliere abortusklinieken hanteren door de NZa vastgestelde tarieven voor personen die niet in aanmerking komen voor vergoeding via de Wlz (zie stap 0). Afhankelijk van het type abortusbehandeling variëren de kosten tussen circa €500 en €1.500. Indien wordt besloten tot doorverwijzing naar een reguliere abortuskliniek, ga verder naar stap 1.

Stap 1: Valt de cliënt onder de doelgroep? De verwijzende organisatie controleert of de cliënt in aanmerking komt voor financiële ondersteuning door de gemeente Amsterdam:

5 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025

• De cliënt verblijft in Nederland als ongedocumenteerde migrant (zonder geldig verblijfsdocument). • De cliënt is niet Wlz-gerechtigd.* • De cliënt woont of verblijft langdurig in de regio Amsterdam. Om zorgmijding te voorkomen, vraagt de verwijzer geen bewijsstukken over de financiële situatie van de cliënt. De verwijzer hoeft ook niet te beoordelen of de cliënt financieel een beroep moet doen op ondersteuning; dit wordt later afgestemd met Dokters van de Wereld. Alleen als de cliënt expliciet aangeeft de kosten volledig te kunnen dragen, wordt dit bij de aanmelding aan de kliniek vermeld. ** Wlz-gerechtigdheid dient door abortusklinieken te worden vastgesteld. Uitgangspunt is dat personen die officieelinNederlandwonen(eningeschrevenstaan)ofinNederlandwerken(enloonbelastingbetalen) verzekerd zijn voor de Wlz. Zie ook de website van de Sociale Verzekeringsbank.

Stap 2: Doorverwijzen naar een abortuskliniek • Tenzij de cliënt zelf een afspraak wenst te maken, kan deze via verwijzer per e-mail of telefonisch aangemeld worden bij de kliniek.

• De verwijzer geeft aan dat de cliënt (waarschijnlijk) binnen de doelgroep valt voor noodvergoeding door de gemeente Amsterdam.

• De verwijzer of kliniek meldt de cliënt aan bij het team Seksuele en Reproductieve Gezondheid van Dokters van de Wereld: srg@doktersvandewereld.org Bij spoed of overleg: [telefoonnummer nog in te vullen]

• Bij aanmelding wordt alleen essentiële informatie gedeeld: • Indien bekend: Datum van (geplande) behandeling en type behandeling. • Contactgegevens: Naam, geboortedatum, e-mailadres en/of telefoonnummer. Dokters van de Wereld verwerkt de aanmelding en koppelt deze terug aan de verwijzer en/of kliniek.

Vervolg: Stappenplan abortusklinieken vanaf stap 4

6 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025

BIJLAGE 1 FACTURATIEGEGEVENS: Op de factuur vermelden: - Kostenplaats/Routecode: 75270028 - Ordernummer: 4100036321 - Opdrachtgever: Maxine Schurink, projectleider Niet alleen de cijfers aangeven maar ook expliciet de woorden ordernummer en routecode svp. Let op: bovenstaande kostenplaats/ordernummer/opdrachtgever geldt ALLEEN voor deze gemaakte kosten in het kader van het gemeentelijke vreemdelingenbeleid.

Gemeente Amsterdam Directie Inkomen, MA&O/ Programma Ongedocumenteerden t.a.v. Crediteurenadministratie Postbus 2602 1000 CP Amsterdam Via mail: De factuur moet in pdf-formaat worden verstuurd naar facturen@amsterdam.nl en in kopie aan Maxine Schurink (m.schurink@amsterdam.nl) en Said Handulle (s.handulle@amsterdam.nl) (de factuur en bijlagen samen in 1 PDF-bestand).

7 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025

GEGEVENS VAN KETENPARTNERS

Gegevens van ketenpartners in netwerk van zorgverleners en organisaties betrokken bij ongedocumenteerden en abortuszorg in Amsterdam:

(onderdeel van Bloemenhove Kliniek) Sarphatistraat 620

8 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025

9 Toegang tot abortuszorg voor ongedocumenteerde migranten in Amsterdam - werkwijze en samenwerkingsafspraken 2025