Bijlage 2 Voortgangsrapportage Programma Ouderenhuisvesting 2020.docx

Geclusterde ouderenhuisvesting Robert Kochtplantsoen 19 Door inzet van het gebiedsteam Watergraafsmeer en het programma ouderenhuisvesting is de locatie Robert Kochplantsoen na jarenlange onduidelijkheid door een corporatie (Habion) verworven tegen de voorwaarde van 50% ouderenhuisvesting met een huur beneden de aftoppingsgrens en de voorwaarde om een buurtkamer te realiseren. Habion is bezig met de uitwerking van een plan. Er is geregeld projectbegeleiding vanuit het stadsdeel. West: Oplevering Life Houthavens In 2020 is in het hart van de Houthavens het project Life opgeleverd. Life is een mix van zelfstandige huurwoningen in de sociale huur en vrije sectorhuur, gebouwd rondom een gezamenlijke binnentuin. De 39 sociale huurwoningen worden door Habion verhuurd aan een gemeenschap (coöperatie) van betrokken 50-plussers, mensen die zorgen voor en geven om elkaar en die volop in het leven staan. De 59 vrije sectorhuurwoningen voor ouderen worden verhuurd door Bouwinvest. In het gebouw heeft Cordaan zorgstudio’s gerealiseerd met een gezamenlijke ruimte in de plint naast een horecavoorziening.

Nieuwbouw Mercatorpark In dit deel van Mercatorpark worden de komende jaren een nieuwe wijk ontwikkeld met kansen voor meerdere geclusterde complexen voor ouderen. In 2020 zijn hier afspraken over gemaakt en is het stedenbouwkundig plan opgesteld. Nieuw-West: Tender August Allebéplein Op het August Allebéplein is een tender voor de bouw van geclusterde ouderenwoningen in het middeldure segment gewonnen door een particuliere ontwikkelaar met een plan voor de bouw van 20 middeldure zelfstandige huurwoningen voor ouderen. De woningen worden aanpasbaar gebouwd. In de plint komt een gemeenschappelijke ruimte voor de bewoners naast een horecavoorziening.

24

Herontwikkeling Riekerhof De Riekerhof is een Woonzorgcentrum in Nieuw-West. In 2020 is de eigenaar samen met het projectteam in Nieuw West gestart met de ontwikkeling van een renovatieplan en een nieuw woonzorgconcept. Herontwikkeling 3 Hoven In 2020 is de eigenaar gestart met het ontwikkelen van plannen om het voormalig verzorgingshuis om te bouwen naar 120 zelfstandige ouderenwoningen met voorzieningen voor de bewoners en de buurt in de plint. Nieuwbouw Osdorpplein In 2020 is de bouw gestart van 16 zelfstandige ouderenwoningen die worden toegevoegd aan bestaand complex van Woonzorg op Osdorpplein. Zuid: Trompenburgstraat in 2020 is de eigenaar gestart met het ontwikkelen van een plan om met de renovatie van het gebouw een lift toe te voegen ten behoeve van de huidige bewoners, die na de renovatie terugkeren. Op deze manier blijven meer woningen toegankelijk voor oudere bewoners. In 2022 wordt gestart met de nieuwbouw van een hofje van 12 woningen voor ouderen in de binnentuin. Bewonersinitiatief Odensethuis Stichting Odensethuis wil een geclusterde woonvorm voor mensen met dementie realiseren in de sociale huur met 24 uurs zorg onder regie van vrienden, familie en mantelzorgers. Stichting Odensethuis en Woonzorg Nederland hebben een intentieverklaring ondertekend om de haalbaarheid van een Odensethuis met 6 tot 8 wooneenheden te realiseren.

Er is in 2020 een haalbaarheidsonderzoek gedaan om dit te doen in het Marius Tencatehof. Helaas bleek dit niet haalbaar omdat de huidige bewoners, die zouden moeten verhuizen om op een gang deze acht woningen vrij te maken voor het project, niet bereid waren tegelijk te verhuizen. Stichting Odensethuis en Woonzorg Nederland onderzoeken nu andere locaties op geschiktheid. Zuidoost: De Venser In 2020 is een intentieverklaring ondertekend tussen de gemeente, de corporatie Ymere en de zorgaanbieder Amstelring voor de eerste fase van de plannen voor sloop/nieuwbouw van het bestaande V&Vhuis met aanvullend de bouw van zelfstandige woningen voor ouderen in de sociale huur als ook verdichting met woningen voor andere woningzoekenden. De insteek is dat dit nieuwe woonzorgcomplex gericht is naar de buurt en ook voor bewoners uit de Venserpolder voorzieningen gaat bieden die de wijk nodig heeft. In de zorglocatie de Venser worden in de eerste fase door Amstelring 145 zorgwoningen ontwikkeld. In de tweede fase, na 2024, worden ongeveer 700 woningen in verschillende segmenten toegevoegd, waaronder ouderenwoningen. Onderzoek wensen zorg en wonen Venserpolder In 2020 hebben drie studenten van de UvA samen met Academie voor de Stad een onderzoek gedaan naar sociale ritmes van ouderen in de Venserpolder.

Dit heeft drie aparte, maar samenhangende onderzoeken opgeleverd waarbij is ingezoomd op veiligheid, eenzaamheid en buurrelaties bij ouderen. 25

(her)onwikkeling Nellestein De drie betrokken partijen – gemeente Amsterdam, Ymere en Amsta – hebben op 24 april 2019 een intentieovereenkomst getekend over een haalbaarheidsonderzoek naar de transformatie van Lopikhof 1. De beoogde transformatie van het perceel zal na vier jaar zijn beslag krijgen. Tot die tijd huurt en gebruikt Amsta het gebouw van Lopikhof 1 als huisvesting voor de herstelafdeling afkomstig uit het Slotervaartziekenhuis, tijdelijke huisvesting voor bewoners elders uit de stad waarvan de woning wordt gerenoveerd en voor de opvang van herstellende coronapatiënten. Nu de haalbaarheidsstudie is opgeleverd in 2020 worden de bewoners van Nellestein, waaronder de Bewonersvereniging Nellestein, weer bij het project betrokken. In 2020 is afgesproken met de Hogeschool van Amsterdam onderzoek te doen naar de vraag achter de zorgvraag van de buurt. Nieuwbouw Gaasperdam, Reigersbos In 2020 is gesproken over een mogelijke pilot ouderenhuisvesting in Reigersbos. In 2020 zijn de participatiemogelijkheden voor die pilot verkend. Er is een enquête uitgezet onder bewoners, een meedenksessie met een groep bewoners, en de vorming van een klankbordgroep, zodat er een preciezer beeld ontstaat van wat de exacte woon/verhuiswensen zijn van bewoners van de S-buurt in Reigersbos. Behoud goede leefbaarheid in bestaande seniorencomplexen.

Uit de analyse die in het kader van het Masterplan Zuidoost is uitgevoerd, gebruik makend van de data van de corporaties met betrekking tot overlast, blijkt dat er bij verschillende seniorencomplexen overlast wordt ervaren, onder andere geluidsoverlast, drugsoverlast en overlast door mensen met zorgwekkend gedrag. Momenteel wordt het vervolgtraject nog uitgewerkt. Particulier Woonzorgcentrum Paasheuvelweg In 2020 heeft het projectteam veel overleg gehad met de ontwikkelaar over de transformatie van twee kantoorgebouwen naar de bouw van zelfstandige woningen voor ouderen met zorg met ook intramurale woonplekken V&V met een Amsterdamse zorgaanbieder. Er is veel aandacht voor het realiseren van voorzieningen zoals ontmoetings- en activiteitenruimte die men ook beschikbaar wil stellen voor kwetsbare bewoners in de buurt.

26

6. Financiën De uitvoering van het programma wordt gefinancierd uit het Actieplan Wonen en Bouwen. Het jaarlijkse budget voor de periode 2019-2022 bedraagt € 500.000 en is volgens de onderstaande verdeling besteed aan: Kosten soorten Programmaorganisatie Subsidies Werkbudget Totaal ouderenhuisvesting

Begroting 2020 Realisatie 2020 € 200.000 € 200.000 € 200.000 € 55.009 € 100.000 € 64.977 € 500.000 € 319.986

Na volgend jaar is financiële dekking voor het programma ouderenhuisvesting op dit moment nog niet gegarandeerd. Met het vastleggen van de begroting 2021 is een aantal structurele prioriteiten incidenteel gemaakt per 2023, waarvan het programma ouderenhuisvesting er één is. Dat betekent dat volgend jaar een keuze moet worden gemaakt over de toekomst van het programma. 6.1 Programmaorganisatie De begrote kosten van de programmaorganisatie worden jaarlijks opgenomen in het afdelingsbudget van strategie & beleid van de directie Wonen. 6.2 Subsidieregeling ouderenhuisvesting Het college heeft op 26 juni 2018 de subsidieregeling Programma ouderenhuisvesting 2018 vastgesteld. Subsidie wordt alleen verstrekt indien sprake is van een “knelpunt”, waarbij het gaat om die situaties waarbij de activiteit die de aanvrager wenst uit te voeren eraan bijdraagt dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen, maar waarvoor de aanvrager onvoldoende financiële middelen heeft. De subsidie kan worden gevraagd voor bouwkundige aanpassingen en voor nietbouwkundige activiteiten. Deze subsidieregeling is in 2020 voortgezet, maar niet volledig benut. Aanvragers (onder andere corporaties en zorgaanbieders) kunnen maximaal 30.000 euro ontvangen voor het oplossen van knelpunten bij het langer zelfstandig wonen van ouderen.

Te merken is dat potentiële aanvragers lang niet altijd afweten van het bestaan van deze subsidiemogelijkheid. In 2020 is de subsidie actief gepromoot, door middel van mailingen naar mogelijke indieners, door middel van een artikel op de website en door het benoemen van de subsidie tijdens verschillende overleggen met partners/betrokkenen. Aan de hand van de promotie zijn nieuwe subsidieaanvragen binnengekomen. Een aantal daarvan is toegekend en een aantal is doorverwezen naar andere subsidieregelingen waar het beter onder past. Enige terughoudendheid bij organisaties om een subsidie aan te vragen, heeft vermoedelijk ook te maken hebben met het feit dat de geplande activiteiten/werkzaamheden momenteel moeilijk uit te voeren zijn vanwege corona. Men wacht liever de ontwikkelingen nog even af alvorens een subsidieaanvraag in te dienen voor activiteiten die onder de huidige omstandigheden toch geen doorgang kunnen vinden.

27

Voorbeelden van verleende subsidies: Onderzoek Studio Transit Ook in de bestaande woningvoorraad in Amsterdam moeten woningen geschikt gemaakt kunnen worden voor een collectieve vorm van ‘langer thuis’. Vanuit het credo ‘leren door te doen’ is Studio Transit op zoek naar kansen voor geclusterd zelfstandig wonen in bestaande bouw. Het gaat dan om complexen of gebouwen die in de komende vijf jaar worden gerenoveerd en/of kunnen worden getransformeerd tot geclusterde ouderenwoningen. Het idee is om zo al doende een ‘receptenboek’ met inspirerende voorbeeldprojecten samen te stellen. De opbrengst wordt meegenomen in de uitvoering van de Intentieverklaring. Het Amstelhuis De doelstelling van het Amstelhuis is om het zo lang mogelijk zelfstandig wonen voor senioren vanaf 70 jaar te bevorderen. Dit wordt gedaan in een sociale en veilige omgeving met de nodige voorzieningen. Voor het wooncomfort van de huidige bewoners (70 t/m 96 jaar) bestaat de wens om enkele aanpassingen en/of verbeteringen aan te brengen in de sociëteit en gemeenschappelijke ruimtes van het Amstelhuis. Met ondersteuning vanuit de subsidieregeling Langer zelfstandig wonen voor ouderen heeft het Amstelhuis verschillende onderdelen kunnen vernieuwen en/of verbeteren voor de bewoners. 6.3 Werkbudget Er is sprake van een onderbesteding.

Dit heeft er onder andere mee te maken dat bepaalde activiteiten in 2020 niet door konden gaan vanwege corona. Zo zou er een Conferentie Ouderenhuisvesting worden georganiseerd, maar met een risicogroep (ouderen) als doelgroep werd besloten om de conferentie uit te stellen tot nader order. Andere kosten zijn wel gemaakt, zoals een verkenning op het gebied van geclusterde ouderenwoningen in aanloop naar de intentieverklaring die op 1 juli 2020 is ondertekend. Ook is de gemeente een partnership aangegaan met het platform ZorgSaamWonen voor kennisuitwisseling en is er een bustour in de Indische buurt georganiseerd (als alternatief voor de wooninformatiemarkten die vanwege corona niet konden doorgaan). Naar verwachting wordt in 2021 het gehele beschikbare bedrag besteed omdat de samenwerking met de stadsdelen wordt uitgebouwd en fysieke activiteiten zoals de stedelijke conferentie ouderenhuisvesting in 2021 wel zal kunnen plaatsvinden.

28

7. Vooruitblik 2021-2022 In 2020 is belangrijke voortgang geboekt bij de uitvoering van het Programmaplan Ouderenhuisvesting 2019-2022. Met de ondertekende Intentieverklaring, nieuwe monitoringsinstrumenten en betere communicatie, meer participatie en samenwerking in de stadsdelen komt het programma ouderenhuisvesting steeds meer in een uitvoeringsfase. De resultaten van het programma zijn een goede basis om de komende jaren verder op te bouwen. De positie van ouderen op de Amsterdamse woningmarkt en de bouw van sociale en middeldure ouderenwoningen verdienen in 2021-2022 extra aandacht. Inzet op individueel wonen in de ‘normale’ voorraad In 2021 blijft er aandacht voor een passend woningaanbod voor ouderen en doorstroming. De verbetervoorstellen voor de verhuisregelingen 2020 worden ter vaststelling verder uitgewerkt. De raad is in het najaar 2020 in een brief geïnformeerd over de vastgestelde voorstellen over de beide verhuisregelingen. In 2019 gestarte nieuwbouwprojecten zullen in 2021 worden opgeleverd. Dat zijn: Groenmarkt (Centrum) 13 sociale huurwoningen en Het Nieuwe Schouw (Noord) 71 sociale huurwoningen, hiervan zijn 20 woningen bestemd voor een woongemeenschap van Iraanse ouderen met een gemeenschappelijke ruimte. De Nieuwe Sint Jacob (Centrum) met 325 vrije sectorwoningen en 25 zorgwoningen, zal begin 2022 worden opgeleverd.

Het blijft in 2021-2022 een taak van het programma ouderenhuisvesting om te monitoren hoe het gebruik van deze regelingen loopt en zo nodig bij te sturen. In de bestaande voorraad gaat het programma in afstemming met woningcorporaties het aantal (gelabelde) ouderenwoningen dat beschikbaar is in de bestaande voorraad en gerealiseerd wordt in de bouw monitoren en indien nodig maakt de gemeente hier nieuwe afspraken over met de corporaties. Inzet op zelfstandige geclusterde ouderenwoningen De Intentieverklaring is in 2020 getekend en door middel van een stuurgroep en een werkgroep wordt gerichte invulling gegeven aan de ambities die door de ondertekenaars in de intentieverklaring zijn geformuleerd. Naar aanleiding van deze inspanningen zal het aantal in aanbouw genomen geclusterde ouderenwoningen in de toekomst toenemen. Zo start Woonzorg in 2021 met de bouw van 151 woningen in het Amstelkwartier, de Stadsveteranen genaamd en wordt het Hamerkwartier de komende jaren getransformeerd tot een levende woonwerkwijk en komt hier een nieuw geclusterd complex. Ook word het renoveren van verouderde V&Vhuizen voortgezet, soms tot zelfstandige woningen (de Drie Hoven) en soms tot zorgwoningen nieuwe stijl gecombineerd met zelfstandige woningen (Riekerhof).

Deze uitvoering van de intentieverklaring met specifieke aandacht voor het middensegment vergt verdere uitwerking en samenwerking in 2021 en de jaren erna. Inzet op regie bij transformatie van zorghuisvesting Het programma ouderenhuisvesting voert de regie over de transformatie van intramurale V&Vhuizen. Het programma ouderenhuisvesting organiseert hiervoor ook in 2021 de werkgroep zorghuisvesting met zorgaanbieders, corporaties en het zorgkantoor. Op basis van de toekomstige vraag naar intramurale (wissel)locaties en het door zorgaanbieders samengestelde PvE wordt de zoektocht naar geschikte locaties voortgezet.

29

Participatie en communicatie Het blijft onverminderd van belang om met de stadsdeelorganisaties en woningcorporaties in gesprek te blijven met Amsterdamse ouderen. Zodra het weer mogelijk is, wordt de conferentie Ouderenhuisvesting samen met Amsterdamse ouderen(organisaties) georganiseerd. Het programma ouderenhuisvesting is hierover reeds met bewonersorganisaties in gesprek. Het programma ouderenhuisvesting gaat onder andere via het Lerend Netwerk Ouderenhuisvesting in gesprek met ouderenorganisaties, stichting !WOON, stichting WoonSaem over het delen van informatie en de samenwerking rondom wooninitiatieven. Ook een onderwerp als de wijziging van de huisvestingsverordening met betrekking tot coöptatie leent zich er goed om ouderenorganisaties bij te betrekken. In 2021 zal het programma ouderhuisvesting blijven inzetten op voorlichting en informatievoorziening en het versterken van de samenwerking met de stadsdelen. Stichting !WOON gaat in 2021 door met het trainen van vrijwillige wooncoaches ook voor migrantenouderen. In 2021 worden, met inachtneming van de coronamaatregelen bustours georganiseerd verspreid over de stad en/of wooninformatiemarkten gepland.

In 2021 zet het Programma Ouderenhuisvesting zich samen met woningcorporaties, zorgaanbieders, maatschappelijke partners en oudere Amsterdammers met evenveel energie in om de gunstige uitgangspositie van ouderen op de Amsterdamse woningmarkt te behouden. Afkortingenlijst AFWC Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties BZK Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties B&W Burgemeester en Wethouders CPO Collectief Particulier Opdrachtgeverschap DB Dagelijks Bestuur FAH Federatie van Amsterdamse Huurders OIS Onderzoek, Informatie en Statistiek PvE Programma van Eisen UvA Universiteit van Amsterdam VGNB Van Groot naar Beter VHNL Van Hoog naar Laag V&V Verpleeg & Verzorging Wibo Wonen in een beschermde omgeving Wlz Wet langdurige zorg Wmo Wet Maatschappelijke Ondersteuning ZGAO Zorggroep Amsterdam Oost Colofon Het programma ouderenhuisvesting is een samenwerking van de gemeente Amsterdam (Wonen, Zorg, Grond & Ontwikkeling, Ruimte & Duurzaamheid en stadsdelen) met woningcorporaties, Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties, !WOON en zorgpartijen. Gemeente Amsterdam, februari 2021

30