Bijlage 2 Verslag consultatie marktverordening april 2025 access.pdf

Samen naar een nieuwe Marktverordening Verslag gespreksavonden april 2025

1

Een nieuwe marktverordening Markten horen van oudsher bij Amsterdam. Ze zijn van economische, sociale en culturele waarde voor de stad. Goed functionerende markten bieden ondernemers een inkomen, inwoners een gevarieerd aanbod van producten in hun wijk en bezoekers van de markt een beleving. Maar marktondernemers en gemeente geven aan: voor succesvolle markten zijn nieuwe regels nodig. Wat is een marktverordening? In de marktverordening staan de spelregels voor het organiseren en uitvoeren van markten. Bijvoorbeeld over hoe een markt wordt ingedeeld of hoe vaak ondernemers op de markt moeten staan. Die regels zijn er om markten ordelijk, eerlijk en efficiënt te laten verlopen, zowel voor ondernemers als voor bezoekers.

Waarom werken we aan een nieuwe marktverordening? Amsterdam wil volle en aantrekkelijke markten. Maar marktondernemers geven aan dat de marktverordening niet past bij wat er nodig is voor de markt. En dat het soms hun ondernemerschap belemmert. Daarnaast is de marktverordening in strijd met Europese regels (EDR).

De huidige marktverordening vindt u op: www.amsterdam.nl/ondernemen/marktstraathandel/

2

Participatie tot nu toe De participatie over de nieuwe marktverordening is begonnen met De Marktdagen in december 2023. Op De Marktdagen is met ondernemers en belanghebbenden gesproken over wat de markt van de toekomst nodig heeft. Daar kwamen onder andere aanknopingspunten uit voor het aanpassen van de marktverordening.

Marktdagen

Stap 1 Verzamelen

Stap 2 Agenda bepalen

Stap 3 Gespreksavonden april 2025

Er is vaker gepraat over wat wel en niet goed werkt in de marktverordening. Bijvoorbeeld tijdens bijeenkomsten over toekomstperspectieven van bepaalde markten. Of in gesprekken op de markt. Ook uit het rapport van de Ombudsman en eerdere inspraakreacties komt veel informatie.

Alle informatie is verzameld in 14 onderwerpen. Na de marktdagen hebben sommige ondernemers zich aangemeld om mee te denken over het vervolg. Zij hebben de gemeente geadviseerd over deze onderwerpen.

Voordat een nieuwe verordening wordt uitgewerkt, zijn denkrichtingen voor andere regels besproken met marktondernemers en de Koninklijke CVAH. Zitten we op het goede spoor?

Daarna hebben beleidsmakers, uitvoerders en juristen samen uitgezocht welke andere regels mogelijk zijn voor deze onderwerpen.

In dit document vindt u de uitkomsten van die gesprekken.

Opzet van de consultatie, wellicht een foto?

3

avonden

16

ronde tafel gesprekken

70

ondernemers

Drie bijeenkomsten

maandag 7 april dinsdag 8 april woensdag 16 april

Op 7, 8 en 16 april vonden drie gespreksavonden plaats. Alle marktondernemers zijn hiervoor uitgenodigd. Vooraf kregen zij een boekje met de onderwerpen die aan bod zouden komen. Circa 70 ondernemers hebben met de gemeente gesproken over ideeën voor nieuwe regels. Zij hebben met stickers aangegeven op welke markten zij stonden (zie foto rechts). We voerden de gesprekken in kleine groepen. De onderwerpen waren verdeeld over twee ‘tafels’ en de deelnemers wisselden van tafel. Zo kon iedereen meepraten over alle onderwerpen.

4

Gesprekstafel 1 ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Vergunningstelsel Sta-verplichting Vervanging Persoonlijke aanwezigheid 58+ regeling Overschrijven van rechten

Gesprekstafel 2 ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Herindeling Sturen op aanbod Diensten en promotie Economische binding Markt op afstand

Informatie voor uitwerking ▪ Toedelen van vergunningen ▪ Ondermijning ▪ Kramenzetsysteem

Veertien onderwerpen Er waren veertien onderwerpen. Bij elf onderwerpen werd de denkrichting voor andere regels besproken: zouden deze regels de markt helpen? Bij drie onderwerpen staat al vast dat de regels moeten veranderen. Dit komt omdat Europa de regels bepaalt, of omdat het aansluit bij ander beleid van de gemeente. Wel konden ondernemers informatie, reacties en ideeën geven voor de uitwerking. De onderwerpen Ondermijning en Kramenzetsysteem zijn uiteindelijk niet aan bod gekomen.

Gezellige uitstraling Schoon en onderhouden

Eenvoudige vergunning

Belang van maatwerk Beleving en sfeer

Sociale functie Goede faciliteiten

Betaalbare plaatsen

Regelgeving en faciliteiten

Het succes van een markt wordt bepaald door een combinatie van verschillende factoren. Deze combinatie moet zorgen dat de markt aantrekkelijk is voor bezoekers én haalbaar voor de ondernemers. Voor iedere markt kan deze combinatie anders zijn. Een markt bevindt zich niet in een vacuüm. Elke markt heeft een eigen identiteit, gevormd door de ondernemers, de locatie en de bezoekers. Ondernemers geven daarom aan dat elke markt maatwerk nodig heeft. De nieuwe marktverordening zou dus een basis moeten zijn, waaruit je per markt de regels kunt kiezen die passen bij die specifieke situatie. Ook zijn er grote verschillen tussen ondernemers en wat er nodig is voor hun bedrijf. De ene ondernemer heeft een product dat afhankelijk is van het seizoen of het weer. De ander heeft een product dat onder wettelijke eisen moet worden opgeslagen en waar grote investeringen voor nodig zijn. En weer een ander is flexibeler en verkoopt producten die ‘in’ zijn. De ene ondernemer staat al drie generaties lang elke dag op de markt, een andere ondernemer staat op de markt om werkervaring op te doen en weer een ander staat op meerdere markten in de stad of in het land. De ene ondernemer heeft moeite om genoeg te verdienen, de ander verdient juist goed en weer een ander werkt als aanvulling op het pensioen.

Veiligheid en handhaving

Enthousiast en deskundig Prijs/ kwaliteit

Ondernemer en organisatie

Centrale ligging

Continuïteit

Gevarieerd

Online en offline

Aanbod en diversiteit

Lokaal en uniek

Flexibele opstelling

Parkeer‐ voorziening

Locatie en bereikbaar Routing

Samenwerking omgeving

Marketing en promotie

Evenementen en acties

Achtergrond

Vergunnen per marktdag

Wat zijn de regels nu? Een ondernemer krijgt een vergunning voor een specifieke markt. Deze vergunning geldt voor alle dagen van die markt. Hieraan is een staverplichting gekoppeld.

Wat als we iedere marktdag apart vergunnen? Ondernemers kiezen zelf voor welke marktdagen ze wel en niet een vergunning willen.

Toelichting ▪ Ondernemers zijn vrijer om hun werk vorm te geven zoals zij dat willen. Bijvoorbeeld om op verschillende markten te verkopen, of zich alleen op bepaalde dagen te richten. ▪ Elke marktdag heeft zijn eigen indeling, waardoor er minder leegstand is en het marktterrein meer op maat is. ▪ Een volle markt is aantrekkelijker voor bezoekers. ▪ De markt kan beter inspelen op vraag en aanbod per dag. ▪ Er vallen mogelijk vergunningen vrij. Aandachtspunten ▪ Ondernemers hebben mogelijk niet elke dag van de week dezelfde plek. ▪ Ondernemers zijn minder flexibel om zich aan te passen aan het weer. ▪ De grootte van de markt verschilt door de week heen. MARKT OP MAANDAG

MARKT OP DINSDAG

Rea cti es

Denkrichting vergunningstelsel

ers m e n r de n o

Aan de ene kant Sommige ondernemers vinden deze denkrichting aantrekkelijk. Het maakt het makkelijker om op verschillende markten te staan. Dat is vooral een voordeel als je producten verkoopt waarvoor geen dagelijkse behoefte bestaat. Deze ondernemers vinden het niet erg om gedurende de week op een andere plek op de markt te staan, zolang het op dezelfde marktdag wel dezelfde plek is.

Het vermindert gaten. En een vollere markt wordt inderdaad gezien als aantrekkelijk voor de bezoeker. Ondernemers geven mee dat wel gekeken moet worden naar de staffelkorting en de aanvraagkosten van een vergunning. Aan de andere kant Er zijn ook ondernemers bij wie het huidige systeem van een vergunning voor alle marktdagen beter past. Zij vinden het juist prettig dat hun marktplaats voor hen beschikbaar is wanneer dat voor hen uitkomt. Daardoor zijn ze flexibel.

Voor sommige ondernemers is het belangrijk om iedere dag op dezelfde plek op de markt te staan. Zo kunnen klanten ze makkelijk vinden. Zij zijn bang klanten te verliezen als ze van plek moeten wisselen. Dat er af en toe een gat is, vinden zij niet zo erg. Er zijn zorgen over dat het makkelijker wordt voor de gemeente om een dag op te heffen. Sommige producten zijn meer afhankelijk van het weer dan andere. Bijvoorbeeld omdat ze kwetsbaar zijn, zoals papier, of bederfelijk, waardoor je afhankelijk bent van bezoekersaantallen. De wens om een vergunning te krijgen per marktdag, verschilt erg per branche. Misschien is het mogelijk hiervoor verschillende regels te maken. Sommige ondernemers stellen voor om te werken met een vaste kern of om vergunningen te delen.

Achtergrond

Vergunnen per seizoen

Wat zijn de regels nu? Een ondernemer krijgt een vergunning voor een specifieke markt. Deze vergunning geldt voor het hele jaar. Een marktjaar loopt van 1 oktober tot en met 30 september. Hieraan is een sta-verplichting gekoppeld.

Wat als we onderscheid maken tussen zomer- en wintermarkten? Ondernemers kiezen zelf of zij het hele jaar een vergunning willen, of alleen in de winter of zomer.

Toelichting ▪ Ondernemers zijn vrijer om hun werk vorm te geven zoals zij dat willen. ▪ Seizoensproducten zijn gemakkelijker aan te bieden ▪ Elk seizoen heeft zijn eigen indeling, waardoor er minder leegstand is en het marktterrein meer op maat is. ▪ Een volle markt is aantrekkelijker voor bezoekers. ▪ De markt kan beter inspelen op vraag en aanbod per seizoen. Aandachtspunten ▪ Ondernemers hebben mogelijk niet elk seizoen dezelfde plek. ▪ De markt zal in het ene seizoen kleiner zijn dan in het andere.

rs e m ne

Rea ctie so nd er

Denkrichting vergunningstelsel

Ondernemers schatten in: dit helpt de markt niet

De ondernemers op de gespreksavonden denken dat dit zorgt voor te kleine markten in de winter. Zij gaven aan dat te kleine markten niet aantrekkelijk zijn voor bezoekers. Er is een bepaalde hoeveelheid aan diversiteit en aanbod nodig om klanten te trekken. Zowel in de zomer als in de winter. Misschien verschilt dit per markt. Vaste ondernemers maken de markt sterk en herkenbaar voor bezoekers.

Sommige ondernemers stelden voor om seizoensplekken in te richten die vooraf te reserveren zijn. WINTERMARKT

ZOMERMARKT

Achtergrond

Verhogen sta-verplichting

Toelichting Voor een markt zijn meerdere ondernemers nodig. Een marktondernemer is daarom afhankelijk van zijn collega’s. De sta-verplichting zorgt er voor dat ondernemers vaker komen. Het voorkomt lege plekken en zorgt ervoor dat het aanbod herkenbaar en betrouwbaar is, waardoor de markt aantrekkelijker wordt voor bezoekers. Het zorgt ook voor eerlijkheid tussen ondernemers, omdat er gevolgen zijn als iemand lang afwezig is of alleen bij mooi weer komt.

Wat als we de sta-verplichting verhogen?

Wat zijn de regels nu? Ondernemers moeten een minimaal aantal dagen per week op de markt staan (sta-verplichting). Dit geldt net als hun vergunning voor het hele jaar. Op dit moment is de sta-verplichting: ▪ 39% op een 6-daagse markt ▪ 46% op een 5-daagse markt ▪ 77% op een weekmarkt*

Vaste plaatshouders kunnen een ontheffing aanvragen. Bijvoorbeeld bij ziekte, vakantie of bijzondere situaties. De betaalplicht loopt door.

*Een weekmarkt: maximaal drie dagen per week

Deze denkrichting heeft te maken met het verhogen van flexibiliteit in de andere denkrichtingen (het zelf kunnen kiezen voor een marktdag en seizoen, als bedrijf of met vervanging). Toelichting ▪ Het zorgt voor een vollere markt. ▪ Bezoekers hebben meer zekerheid dat bepaalde ondernemers en producten aanwezig zijn.

Rea

Denkrichting sta-verplichting

ers m e n r e d on s e cti Aan de ene kant Er zijn ondernemers die het volledig eens zijn met deze denkrichting. Vooral ondernemers met personeel geven aan dat bezoekers moeten kunnen rekenen op een volle markt met de producten die ze verwachten. Hierbij geven sommige ondernemers ook aan dat een sta-verplichting alleen werkt met handhaving. Aan de andere kant

Er zijn ook ondernemers die zelfstandige zijn geworden omdat ze juist zelf willen beslissen hoe, waar en wanneer ze werken. De ambulante handel is traditioneel een beroep met veel vrijheid. Jij bepaalt wanneer je koopt en verkoopt.

Deze ondernemers geven aan dat de markt leeft. Het is geen winkelstraat die elke dag hetzelfde is. Af en toe een lege plek is niet erg. Veel lege plekken kan wel erg zijn. Sommige ondernemers geven aan dat een hogere sta-verplichting anders uitpakt voor eenmanszaken zonder personeel. Het is niet altijd mogelijk vervangers te vinden. Voor hen is verhogen misschien niet realistisch.

Net als bij ‘vergunnen per marktdag’ hangt het erg af van je product of je aan een sta-verplichting kunt voldoen.

Denkrichting persoonlijke aanwezigheid

Achtergrond

Rechtspersonen toestaan

Toelichting Een ‘natuurlijk persoon’ is een individu, die persoonlijk aanwezig moet zijn. Een ‘rechtspersoon’, zoals een onderneming of coöperatie, kan met meerdere mensen werken, waarbij het niet uitmaakt wie van hen aanwezig is.

Wat als rechtspersonen zoals bedrijven, coöperaties en stichtingen ook een vergunning aan mogen krijgen?

Wat zijn de regels nu? Alleen natuurlijke personen kunnen een marktvergunning krijgen. De ondernemer moet minimaal 25% van de tijd zelf op de markt staan en mag zich alleen laten vervangen volgens de vervangersregeling. Rechtspersonen (zoals bedrijven of stichtingen) kunnen geen vergunning aanvragen.

mers e n r e nd o s e ti c a Re Aan de ene kant Zien ondernemers kansen. Ze kunnen hun onderneming laten groeien. Ook is kan het handig zijn voor familiezaken. Er staan nu al franchise bedrijven op de markt.

Toelichting ▪ Ondernemers met seizoensgebonden producten kunnen dan als coöperatie samen een kraam bezetten. ▪ Het legaliseert bestaande situaties. ▪ Geeft ondernemers de mogelijkheid om hun onderneming uit te breiden. Aandachtspunten ▪ Grote bedrijven krijgen ook kans om in te stromen. Is dat wenselijk? ▪ Creëert mogelijk een nieuwe vorm van fraude (verhandelbare vergunningen via aandelen verkoop van bedrijven).

Sommige ondernemers zien geen risico in het toelaten van grote bedrijven op de markt. Zij geven aan dat de markt zo anders werkt, dat grote bedrijven daar niet succesvol zullen zijn. Bovendien kunnen bekende namen juist meer bezoekers naar de markt trekken.

Aan de andere kant Zien ondernemers de kracht van de markt juist in de kleine ondernemers en de bekende gezichten. Als bedrijven worden toegelaten, wordt het moeilijker om in de gaten te houden wie er op de markt staat. Omdat ondernemers elkaar minder kennen, kan de samenhang en verbinding op de markt kan minder worden. Sommige ondernemers zien wel risico's in het toelaten van bedrijven op de markt. Zeker op de markten op populaire locaties. Zij zien dat kleine ondernemers worden weggeconcurreerd in winkelstraten en zijn bang dat dat op de markt ook gebeurt, omdat grote bedrijven meer inkoopkracht hebben dan kleine handelaars. Sommige ondernemers stelden voor om de persoonlijke sta-verplichting van 25% te verlagen. Of alleen VOF’s toe te staan in plaats van alle bedrijven. Misschien bereik je dan hetzelfde doel.

er s

Denkrichting vervanging

Achtergrond

Vervanging uitbreiden

Toelichting Tot 2016 konden alleen levenspartners een ondernemer vervangen. Dat ging met een partnerkaart. Dat is uitgebreid met de vorige wijziging.

Wat als ondernemers zich onbeperkt kunnen laten vervangen. Deze vervangers moeten dan wel op de loonlijst staan of op een aanhangsel bij de vergunning.

Wat zijn de regels nu? Ondernemers mogen zich laten vervangen door iemand die zelf geen registratie heeft in het marktregister. Hiervoor kunnen ze maximaal vier vervangerspassen gebruiken. Zo kunnen ze afwezig zijn om bijvoorbeeld inkopen te doen, of hun onderneming uitbreiden en op meerdere markten staan. Een ondernemer mag (dagelijks) wisselen van productgroep. De vervanger kan daardoor andere producten verkopen dan de vergunninghouder.

Deze denkrichting heeft te maken met het toestaan van rechtspersonen op de markt. Zo krijgen eenmanszaken net zoveel mogelijkheden als bedrijven. Toelichting ▪ Biedt flexibiliteit aan ondernemers. ▪ Kan bezetting verhogen op de markt. ▪ Door vervangers op de vergunning bij te schrijven, wordt verpachting beter te controleren. Het blijft nog steeds moeilijk om verpachting aan te pakken. Aandachtspunten ▪ Het (dagelijks) wisselen van producten, ook door vervangers, kan verpachting makkelijker maken.

s e i t Reac

m e rn e d on

Aan de ene kant Biedt dit kansen. Ondernemers zijn flexibeler en markten voller. Meer mogelijkheden voor vervanging maakt het makkelijker om je bedrijf uit te breiden en op meerdere markten te staan. Dit blijft wel beperkt als de vergunninghouder nog steeds 25% van de tijd zelf aanwezig moet zijn. Wel geeft vervanging net als nu risico op verpachting. Daarom moet een vervanger op de loonlijst staan. Voor ondernemers zonder personeel zou het inderdaad goed zijn om de vervangers te registreren op de vergunning. Sommige ondernemers stellen voor om de productgroep weer op de vergunning te laten registreren. Zo wordt het moeilijker voor een vervanger om andere producten te verkopen. De eigenaar van de vergunning blijft altijd persoonlijk verantwoordelijk.

Aan de andere kant Sommige ondernemers zeggen dat veel vervangers de binding op de markt kan verminderen. Hoe belangrijk dat is kan verschillen per markt.

Denkrichting 58+ regeling

Achtergrond

58+ regeling uitbreiden

Wat zijn de regels nu? Ondernemers van 58 jaar of ouder kunnen een ontheffing aanvragen op de sta-verplichting. Dan hoeven zij minder dagen op de markt te staan. De gedachte hierachter is dat ondernemers een zwaar beroep hebben en het vanaf die leeftijd het rustiger aan willen doen. De regel geldt alleen voor ondernemers op een weekmarkt.

Wat als we de 58+ regeling uitbreiden en toegankelijk maken voor alle ondernemers vanaf 58 jaar? Toelichting ▪ Helpt om ondernemers op latere leeftijd betrokken te houden bij de markt.

Aandachtspunten ▪ Op sommige markten zijn relatief veel oudere ondernemers. Op deze markten zou een lagere staverplichting kunnen leiden tot relatief veel lege plekken.

es i t ac e R

rs e m ne r e ond

Aan de ene kant Sommige ondernemers vinden deze uitbreiding een goed idee. Zij geven aan dat ambulante handel een zwaar beroep is. Tegelijkertijd willen ze zo lang mogelijk op de markt staan. Daar helpt deze regel bij.

Aan de andere kant Andere ondernemers vinden het geen goed idee om deze regel uit te breiden. Sommigen willen de regeling juist liever beperken, bijvoorbeeld door te leeftijd te verhogen. Zij geven aan dat het niet goed is voor de markt: het wordt heel wisselvallig wanneer ondernemers wel of niet komen. Er zijn al veel ontheffingsmogelijkheden en met andere denkrichtingen, zoals het zelf kiezen van de marktdagen, is dit niet meer nodig is.

Wat als ondernemers hun vergunning breder kunnen overschrijven binnen de familie en aan medewerkers. En al voordat ze 58 jaar zijn.

Wat zijn de regels nu? Ondernemers mogen hun marktvergunning overdragen: ▪ Levenspartners kunnen vanaf 58 jaar of in bijzondere gevallen de marktvergunning én het anciënniteitsnummer (plaats op de marktlijst) eenmalig overdragen. ▪ Kinderen mogen de marktvergunning overnemen, maar niet het anciënniteitsnummer. Dat is ook zo voor geregistreerde vervangers, als zij de afgelopen 5 jaar minimaal 16 uur per week werkzaam zijn geweest. ▪ Kinderen mogen bij een herindeling hun bestaande marktplaats houden. Geregistreerde vervangers mogen dit niet.

Deze denkrichting is bedacht in de context van vergunningen voor bepaalde tijd (Europese regels). Toelichting ▪ Ondernemers hebben meer mogelijkheden om hun onderneming te laten voortbestaan. ▪ Een onderneming blijft langer op de markt. Dat is goed voor de continuïteit en bezetting van de markt. Aandachtspunten ▪ Misschien zijn er aanvullende voorwaarden nodig om te voorkomen dat vergunningen verhandelbaar worden.

em

Toelichting Deze regel komt voort uit het idee dat levenspartners samen financieel verantwoordelijk zijn voor het gezin.

rn

Overschrijven uitbreiden de

Achtergrond

ers

Denkrichting overschrijven van rechten

ti e c a e R

s

on

Ondernemers schatten in: dit helpt de markt.

Voor het doorzetten van een (familie)onderneming is dit een belangrijke verbetering. Het helpt bestaande ondernemingen op de markt te houden. En het kan helpen meer jonge ondernemers op de markt te krijgen.

Ondernemers vinden het een goed idee om binnen de familie breder over te kunnen dragen dan alleen van ouder op kind. Ook zijn ze het eens met het verlagen of laten vervallen van de leeftijdsdrempel van 58 jaar Ondernemers denken verschillend over het uitbreiden van het overdragen aan personeel. Op dit moment kan dat als iemand 5 jaar in dienst is. Sommige ondernemers vinden dat goed, anderen vinden het te lang. Het is vooral belangrijk dat het een serieuze overname is en geen verkapte verkoop. Er is voorgesteld om een overschrijving pas mogelijk te maken als de onderneming al een aantal jaar op de markt staat. Dat kan ook helpen om te voorkomen dat vergunningen worden doorverkocht. Verder geven ondernemers mee dat je samen met je rechten ook je plek moet kunnen overdragen.

Ondernemers geven mee dat een nadeel van deze denkrichting kan zijn er minder doorstroom is. Daardoor kan het moeilijker worden voor nieuwe mensen om te beginnen.

Denkrichting voor uitwerking van Europese regels

Achtergrond

Europese regels

Wat zijn de regels nu? Vergunningen en marktplaatsen worden verdeeld op basis van hoe lang iemand op de marktlijst staat ingeschreven. Dit heet anciënniteit. De ondernemer die het langst op de lijst staat, krijgt als eerste een plek als er een plek vrij komt. Eerst krijgen vaste plaatshouders een plek, daarna tijdelijke vaste plaatshouders en daarna sollicitanten. Vergunningen worden uitgegeven voor onbepaalde tijd.

We moeten de marktverordening in lijn brengen met de Europese Dienstenrichtlijn (EDR). Wel hebben we invloed op de uitwerking.

Dat mag niet meer Deze regels zijn niet toegestaan bij schaarse vergunningen. Dat zijn Europese regels (EDR). Europa wil dat iedereen dezelfde kans moet hebben op een vergunning. Nieuwe ondernemers maken nu minder kans dan ondernemers die al lang op de marktlijst staan. Ook is de kans op een vergunning kleiner, doordat vergunningen voor onbepaalde tijd worden gegeven. Volgens Europese regels mogen schaarse vergunningen daarom: ▪ niet meer worden toegewezen op basis van anciënniteit. ▪ niet meer worden uitgegeven voor onbepaalde tijd.

Wat als we de vergunningsduur laten aansluiten op terugverdientijd. En wat als we de vergunningen en marktplaatsen verdelen op basis van een lijst met gelote nummers. Er komt een overgangsregeling.

Toelichting ▪ De verordening sluit aan bij Europese regels ▪ Loten is een transparant en duidelijk systeem. ▪ Vaste plekken zijn direct toegankelijk voor nieuwe ondernemers. ▪ De ranglijst zorgt ervoor dat de markt niet willekeurig wordt ingedeeld, maar ondernemers keuzemogelijkheden hebben. Nadelen en aandachtspunten ▪ De rechten van huidige ondernemers veranderen ▪ Ondernemers hebben minder zekerheid voor de lange termijn, omdat niet zeker is dat ze na hun vergunning een nieuwe vergunning en dezelfde plek krijgen. Dit geldt na de overgangsregeling. ▪ Mogelijk stoppen sommige ondernemers na de overgangsregeling. ▪ Mogelijk herkent de bezoeker minder ondernemers na de overgangsregeling. ▪ Voor loten heb je een digitaal systeem nodig. Is dat voldoende toegankelijk voor alle ondernemers?

Reacties van ondernemers staan op de volgende pagina.

Re a

it es c

rs e m rne e d on

Vergunningen voor bepaalde tijd

Loten op ranglijst

Op welke plek je op de markt staat is erg belangrijk. Sommige ondernemers willen een specifieke plek. Bijvoorbeeld vanwege logistiek, beschutting, ruimte of de ‘loop’ van bezoekers. Voor andere ondernemers gaat het niet om welke plek het is, zolang het maar altijd dezelfde plek is zodat hun klanten ze kunnen vinden. Plekken worden nu verdeeld op anciënniteit. Veel ondernemers vinden dat een eerlijk systeem, omdat iedereen onderaan begint met dezelfde kansen. Ook zorgt het voor kwaliteit omdat ondernemers ervaring opdoen voordat ze een vaste plek krijgen. Je plek is je carrière. Door dit af te schaffen voelen veel ondernemers zich gepasseerd. Ze missen waardering voor de energie die ze al in de markt hebben gestopt en waarmee ze hebben bijgedragen aan de aantrekkingskracht van de markt.

Tegelijkertijd vinden veel ondernemers nieuwe instroom belangrijk. Ze geven aan dat anciënniteit dat ook kan tegenwerken. Bijvoorbeeld als een nieuwe ondernemer elke dag in de markt investeert, maar minder rechten heeft dan een ondernemer met een hoger nummer die alleen met mooi weer komt. Veel ondernemers vinden aanwezigheid daarom ook een eerlijke manier om plekken te verdelen. Ondernemers vonden loting geen goed alternatief voor anciënniteit. In plaats daarvan stelden ze voor om met selectiecriteria te werken. Vergunningen en plekken worden dan verdeeld met een puntensysteem of een selectiecommissie. Als mogelijke selectiecriteria werden genoemd: productgroep, plaatsbehoud, duurzaamheid en aanwezigheid. Een aantal ondernemers wil het liefst criteria die anciënniteit zo dicht mogelijk benaderen.

Het overgaan naar vergunningen voor bepaalde tijd geeft veel zorgen bij ondernemers. De meest gehoorde zorg is of de duur van de vergunning wel lang genoeg zal zijn om investeringen terug te verdienen en winst te maken. Ze vinden dat het landelijke onderzoek naar terugverdientijd in de ambulante branche op een te lage termijn uitkomt. Bijvoorbeeld omdat de overstap naar uitstootvrij vervoer niet is meegerekend. Veel ondernemers roepen op de vergunning zo lang mogelijk te maken. Sommigen stellen voor om de termijn langer te maken als ondernemers investeren in duurzaam vervoer.

Een vergunning voor bepaalde tijd maakt het voortbestaan van (familie) ondernemingen onzekerder. Ook weten ze niet zeker of ze hun vaste plek kunnen behouden. Ondernemers maken zich zorgen over in hoeverre ze vanuit een lange termijn visie kunnen werken. Bijvoorbeeld of ze nog wel een hypotheek of lening krijgen voor opslag of verkoopwagens. Of hoe ze om moeten gaan met vast personeel als de vergunning afloopt. Ondernemers wijzen er op dat de kosten voor investeringen per branche erg verschillen. Misschien zijn daar verschillende regels voor nodig.

Vervolgonderzoek De schaarste op onze markten is complex. Er is maar een aantal marktvergunningen beschikbaar. De openbare ruimte is zelf ook schaars omdat we het voor veel verschillende dingen moeten gebruiken, zoals sport, groen en vervoer. Tegelijkertijd is er ook leegstand op de markten. De populariteit en schaarste verschilt per markt, per dag, per plek, per branche en per seizoen. We vragen juridisch-specialistisch advies over wat dat precies betekent voor de toepassing van de EDR op Amsterdamse marktvergunningen. Het lijkt er op dat we er niet aan gaan ontkomen dat anciënniteit en onbepaalde tijd moeten vervallen.

Achtergrond

Doorlopend herindelen

Toelichting Tijdens een herindeling krijgen ondernemers de kans om een nieuwe plek op de markt te kiezen. Ook worden vrije plekken opnieuw vergund. Een herindeling kan goed zijn voor een markt, omdat bijvoorbeeld lege plekken worden opgevuld. Welke plaats je hebt is voor een ondernemer erg belangrijk en kan grote omzetverschillen maken.

Wat als we iedere plek die vrijkomt meteen vergunnen?

Wat zijn de regels nu? Elke drie jaar of als de markt te veel lege plekken heeft, moet bekeken worden of een herindeling van de markt nodig is. Sommige plekken hebben een vaste bestemming, zoals vis- of bakplaatsen. De nieuwe indeling geldt tot de volgende herindeling. Als er tussendoor een plek vrijkomt wordt deze tijdelijk toegewezen op basis van anciënniteit (wie het langst op de lijst staat). Pas bij een herindeling wordt de plek vast vergeven.

Toelichting ▪ Het is flexibeler. Herindelingen kosten veel tijd en inzet, waardoor ze niet altijd snel genoeg plaatsvinden. Terwijl een herindeling belangrijk is voor de markt, omdat het lege plekken opvult en helpt de markt aantrekkelijker te maken. ▪ Het is sneller. De plek waar een ondernemer staat is erg belangrijk, omdat dit invloed heeft op de verkoop. Door direct te vergunnen krijgen ondernemers sneller een betere of vaste plek. Aandachtspunten ▪ Het blijft mogelijk om een complete herindeling te doen voor een markt, als ingrijpmogelijkheid.

Rea

Denkrichting herindeling

ers m e n r e nd o it es c Ondernemers schatten in: dit helpt de markt. Ondernemers in de consultatie waren positief over deze denkrichting.

Ze gaven een aantal adviezen mee voor de uitwerking: Zorg ervoor dat een vrije plek bij iedereen bekend is, zodat iedereen ook echt mee kan doen. Behoud ruimte voor sollicitanten. Denk na over geschakelde plekken om ‘opknippen’ te voorkomen. Gebruik ‘Kies je Kraam’. Neem plaatsverbetering mee; geef bestaande ondernemers op de markt de gelegenheid te verschuiven naar de vrijgekomen plek.

AGF

Denkrichting sturen op aanbod

Achtergrond

Brancheren

Toelichting Met branchering kan de gemeente bepalen welke producten ergens juist wel, juist niet of alleen beperkt verkocht mogen worden. Zo is te regelen dat er een gevarieerd aanbod op de markt is dat goed past bij wat er nodig is in de buurt.

Door Europese regels moeten we beter onderbouwen waar en waarom we brancheren.

Wat zijn de regels nu? Op de meeste markten bepaalt de gemeente voor sommige marktplaatsen welke producten verkocht mogen worden. Dit staat in het inrichtingsbesluit van de markt. Voor sommige plekken is dat omdat die speciaal zijn ingericht voor bepaalde producten. Bijvoorbeeld met visvloeren of krachtstroom. Voor andere plekken wordt gebrancheerd om het aanbod gevarieerd te houden, zoals kaas en groente. Soms kiest de gemeente ervoor sommige producten te beperken of helemaal niet toe te laten. Bij themamarkten is branchering altijd van toepassing.

Toelichting ▪ Branchering kan zorgen voor een gevarieerd aanbod. Dat is aantrekkelijk voor bezoekers. ▪ Als het aanbod op de markt aanvullend is aan de voorzieningen in de omgeving, krijgt de markt een betere economische positie. ▪ Voor sommige markten is een vaste marktkern belangrijk (kaas, vis, groenten, bloemen). ▪ Het biedt de mogelijkheid om sommige ondernemers te beschermen of juist aan te trekken. ▪ Het biedt de mogelijkheid om bepaalde producten te beperken of te weren. Aandachtspunten ▪ Brancheren is ingrijpen op de marktwerking. ▪ Door Europese regels kan brancheren alleen als er een dwingende reden van algemeen belang is.

Re a

cti

es

on

der n em

ers

Ondernemers schatten in: dit helpt de markt. Ondernemers vinden het goed dat er gebrancheerd kan worden. Het zorgt ervoor dat er verschillende producten op de markt verkocht worden. Je kunt hiermee een stevige basis maken voor je markt en dat is aantrekkelijk voor bezoekers. Als de belangstelling voor een markt afneemt, kan brancheren ook helpen om weer meer ondernemers en bezoekers naar de markt te trekken. Ondernemers benadrukken wel dat het maatwerk is per markt. Het is voor elke markt anders of er branchering nodig is en hoe dit het beste kan worden gedaan. Ze adviseren om brancheren niet te fijnmazig te maken. Ook adviseren sommige ondernemers om het niet aan specifieke plaatsen te koppelen. Sommige ondernemers vinden dat de gemeente een meer actieve rol kan spelen bij de branchering van markten.

Denkrichting diensten en promotie

Achtergrond

Diensten en initiatieven

Toelichting De markt is een plek voor ambulante handel van producten. Diensten zijn tegen betaling, promotie is zonder betaling.

Wat als we diensten toestaan op de markt en initiatiefplaatsen instellen.

Welke regels zijn er nu? De markt is bedoeld voor de verkoop van producten. Het aanbieden van diensten, zoals een kapper, is nu niet toegestaan. Maatschappelijke organisaties kunnen op een promotieplaats staan of op een vrije marktplaats nadat alle ingeschreven kooplieden een marktplaats hebben ingenomen. Flyeren is verboden.

Toelichting ▪ Kan ruimte geven aan innovatie ▪ Kan bijdragen aan een levendige markt en een sociale functie. ▪ Door bepaalde diensten toe te staan kan de markt veelzijdiger worden en aantrekkelijker voor bezoekers. ▪ Het kan nieuwe bezoekers en ondernemers trekken. ▪ Helpt sociaal-maatschappelijke initiatieven om hun doelgroep te bereiken. Aandachtspunten De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om sociaalmaatschappelijke initiatieven een plek op de markt te geven (Motie 354.23).

ernemers d n o s ctie a e R Ondernemers zijn positief over het toestaan van diensten op de markt. Sommige ondernemers geven aan . Ondernemers schatten in: dit helpt de markt.

Veel ondernemers vinden dat het toestaan van diensten een waardevolle toevoeging kan zijn voor de markt. Het kan de markt gevarieerder maken en een beleving voor bezoekers geven. Voorbeelden zijn fietsen graveren, toiletten of een barbier. Ondernemers hebben ook enkele aandachtpunten. Ze vinden dat de markt in de eerste plaats bedoeld is voor het verkopen van producten. Diensten zijn een aanvulling en geen vervanging. Qua inrichting van de markt willen ondernemers er geen overlast van Anderzijds hebben. Als er bijvoorbeeld een fanfare of versterkte muziek dichtbij hun .. kraam zou staan, kunnen zij de klant niet goed meer verstaan. Sommige ondernemers denken dat sommige sociaalmaatschappelijke initiatieven ‘gedoe’ kunnen geven. Ze vinden het bijvoorbeeld niet verstandig om politiek gevoelige boodschappen toe te staan, zoals een politieke partij of een milieubeweging, omdat dat spanningen kan geven. En bijvoorbeeld een voedselbank zou oneerlijke concurrentie opleveren voor sommige ondernemers.

Denkrichting economische binding

Achtergrond Wat zijn de regels nu? Op sommige markten in winkelstraten zijn regels die ervoor zorgen dat een marktplaats gekoppeld is aan de winkel erachter (economische binding). Winkeliers krijgen dan voorrang op de marktplaats direct voor hun winkel. Zo blijft de winkel zichtbaar op marktdagen.

Omgaan met economische binding: per markt bepalen

Re ac tie s

WINKEL

d on

rs e m ne r e

Door Europese regels mogen we geen marktplaatsen meer toekennen op basis van economische binding (in de huidige vorm). Op de markten waar dit nodig is passen we maatwerk toe. Toelichting ▪ Voor enkele plekken is de relatie heel logisch en draagt het bij aan de markt. ▪ Soms worden marktplaatsen doorverhuurd aan de achterliggende winkel (verpachting). ▪ Sommige kramen worden niet echt gebruikt voor verkoop, maar alleen als versierde ingang naar de winkel (etalage-kraam).

Ondernemers schatten in: dit helpt de markt. Ondernemers zien dit inderdaad als maatwerk per markt. Het werkt niet overal goed. Zij geven aan dat deze regel in de praktijk misbruikt wordt voor verpachting.

Sommige ondernemers geven de gemeente een aantal vragen mee voor bij de uitwerking: Is het een werkende marktkraam, of alleen een doorloop naar een winkel?

Is het wenselijk dat het gaten in de markt opvult, of kunnen deze beter op een andere manier opgevuld worden? Wat is de toegevoegde waarde van deze kramen voor de markt?

Denkrichting markt op afstand

Achtergrond

Markt op afstand

Toelichting Een markt op afstand is hetzelfde als een private markt. De markt wordt dan georganiseerd en beheerd door een andere partij dan de gemeente. Dat kan bijvoorbeeld een persoon zijn of een bedrijf of stichting. Voor een gemeentelijke markt draagt de gemeente op dit moment 50% van de kosten voor organisatie en beheer. De ondernemers betalen de andere 50% via markttarieven.

Wat als we het makkelijker maken om een bestaande markt om te zetten naar een markt op afstand? En selectiecriteria toevoegen voor een nieuwe markt op afstand.

Wat zijn de regels nu? Een markt kan door een private partij worden georganiseerd. Dan stelt de gemeente een marktterrein beschikbaar en de organisator regelt al het andere. Zo’n private organisator heeft met minder regels te maken en kan bijvoorbeeld zelf bepalen wie er op de markt staan. Het is in de praktijk niet goed mogelijk om een gemeentelijke markt te veranderen in een markt op afstand. Dat komt bijvoorbeeld doordat marktvergunningen voor onbepaalde tijd zijn.

Toelichting ▪ Bij een markt op afstand hoeven ondernemers geen marktvergunning aan te vragen. Ze maken direct afspraken met de organisator. Dat geeft de organisator meer ruimte om de markt naar eigen inzicht in te richten. ▪ Sommige ondernemers willen hun markt graag verzelfstandigen, zodat ze meer zeggenschap hebben. ▪ Als er een vergunning voor een markt op afstand vrij komt, moeten er duidelijke selectiecriteria zijn om organisatoren met elkaar te kunnen vergelijken. Ook zijn deze selectiecriteria een basis om afspraken te maken met de organisator.

Aan de ene kant Sommige ondernemers vinden dit interessant. Zij vinden het aantrekkelijk om meer zeggenschap te hebben over ‘hun’ markt en vinden het positief dat ondernemers zich dan meer eigenaar voelen. Sommige ondernemers denken dat dit alleen voor kleinschalige markten (rond de 20 ondernemers) geschikt is en grotere markten beter door de gemeente kunnen worden beheerd. Bij het omzetten vinden ondernemers het van belang dat er draagvlak is en dat bestaande ondernemers en hun rechten worden meegenomen. Aan de andere kant Sommige ondernemers zien het als een risico om afhankelijk te zijn van een private organisator. Bijvoorbeeld omdat je als ondernemer (na overgangsregeling) geen zekerheid hebt dat je mag blijven.

Verslag gespreksavonden nieuwe marktverordening op 7, 8 en 16 april 2025. Aan dit verslag kunnen geen rechten worden ontleend. Foto op voorpagina: Gözde Otman. Dit is een uitgave van gemeente Amsterdam. Juni 2025 T: 14 020. W: www.amsterdam.nl

21